Sarga 95

Verse 1

अथ शैलाद्विनिष्क्रम्य मैथिलीं कोसलेश्वरः।अदर्शयच्छुभजलां रम्यां मन्दाकिनीं नदीम्।।।।

പിന്നീട് ശൈലത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, കോസലേശ്വരൻ ശ്രീരാമൻ മൈഥിലി സീതയ്ക്ക് ശുഭവും നിർമലവും ആയ ജലസമൃദ്ധിയുള്ള രമണീയ മന്ദാകിനി നദിയെ കാണിച്ചു കൊടുത്തു.

Verse 2

अब्रवीच्च वरारोहां चारुचन्द्रनिभाननाम्।विदेहराजस्य सुतां रामो राजीवलोचनः।।।।

പദ്മലോചനനായ ശ്രീരാമൻ, വിദേഹരാജന്റെ പുത്രിയായ, സുന്ദരരൂപിണിയും മനോഹരചന്ദ്രസദൃശമുഖവതിയുമായ സീതയോടു സംസാരിച്ചു.

Verse 3

विचित्रपुलिनां रम्यां हंससारससेविताम्।कमलैरुपसम्पन्नां पश्य मन्दाकिनीं नदीम्।।।।

പ്രിയേ, നോക്കൂ ഈ രമ്യമായ മന്ദാകിനി നദിയെ—വിവിധവർണ്ണങ്ങളാൽ വിചിത്രമായ മണൽത്തീരങ്ങളുള്ളത്, ഹംസസാരസങ്ങൾ സേവിക്കുന്നതു, കമലങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായി ശോഭിക്കുന്നതു.

Verse 4

नानाविधैस्तीररुहै र्वृतां पुष्पफलद्रुमैः।राजन्तीं राजराजस्य नलिनीमिव सर्वतः।।।।

പുഷ്പഫലഭരിതമായ നാനാവിധ തീരവൃക്ഷങ്ങൾ എല്ലാടവും ചുറ്റിനിൽക്കുന്നതിനാൽ, അത് സർവ്വത്ര കുബേരരാജന്റെ നലിനീ തടാകംപോലെ ദീപ്തിയായി തിളങ്ങുന്നു.

Verse 5

मृगयूथनिपीतानि कलुषाम्भांसि साम्प्रतम्।तीर्थानि रमणीयानि रतिं सञ्जनयन्ति मे।।।।

ഇപ്പോൾ മൃഗക്കൂട്ടങ്ങൾ കുടിച്ചതിനാൽ ജലം അല്പം മങ്ങിയിരിക്കുന്നു; എങ്കിലും ഈ രമണീയ തീർത്ഥങ്ങളും ഇറങ്ങിടങ്ങളും എനിക്കു ആനന്ദവും രതിയും ജനിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 6

जटाजिनधराः काले वल्कलोत्तरवाससः।ऋषय स्त्ववगाहन्ते नदीं मन्दाकिनीं प्रिये।।।।

പ്രിയേ, നിശ്ചിത സമയത്ത് ജടാധാരികളും അജിനധാരികളും വൽക്കലം മേൽവസ്ത്രമായി ധരിച്ച ഋഷിമാർ മന്ദാകിനീ നദിയിൽ ഇറങ്ങി അവഗാഹനം ചെയ്ത് സ്നാനം ചെയ്യുന്നു.

Verse 7

आदित्यमुपतिष्ठन्ते नियमादूर्ध्वबाहवः।एते परे विशालाक्षि मुनय स्संशितव्रताः।।।।

വിശാലാക്ഷീ, നിയമാനുഷ്ഠാനത്തോടെ കൈകൾ ഉയർത്തി ആദിത്യദേവനെ ഉപാസിക്കുന്ന, ദൃഢവ്രതവും സംശിതവ്രതവും ഉള്ള മറ്റു മുനിമാരും ഇവിടെയുണ്ട്.

Verse 8

मारुतोद्धूतशिखरैः प्रनृत्त इव पर्वतः।पादपैः पत्रपुष्पाणि सृजद्भिरभितो नदीम्।।।।

കാറ്റിൽ ആടിയുലഞ്ഞ വൃക്ഷശിഖരങ്ങളാൽ പർവ്വതം നൃത്തം ചെയ്യുന്നുവെന്നപോലെ തോന്നി; നദിയുടെ ചുറ്റും വൃക്ഷങ്ങൾ ഇലകളും പുഷ്പങ്ങളും ചൊരിഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 9

चिन्मणिनिकाशोदां क्वचित्पुलिनशालिनीम्।क्वचित्सिद्धजनाकीर्णां पश्य मन्दाकिनीं नदीम्।।।।

മന്ദാകിനീ നദിയെ നോക്കുക—ചിലിടങ്ങളിൽ അതിന്റെ ജലം സ്ഫടികമണിപോലെ നിർമ്മലം; ചിലിടങ്ങളിൽ മണൽത്തിട്ടകളാൽ ശോഭിതം; മറ്റുചിലിടങ്ങളിൽ സിദ്ധജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതുമാണ്.

Verse 10

निर्धूतान्वायुना पश्य विततान्पुष्पसञ्चयान्।पोप्लूयमानानपरान्पश्य त्वं जलमध्यगान्।।।।

കാറ്റാൽ കുലുങ്ങി വീണു ചിതറിയ പുഷ്പസഞ്ചയങ്ങളുടെ വിശാല കൂമ്പാരങ്ങൾ നോക്കുക; കൂടാതെ ജലത്തിന്റെ നടുവിൽ ഒഴുകിത്തേങ്ങുന്ന മറ്റു പുഷ്പസമൂഹങ്ങളെയും നീ കാണുക.

Verse 11

तांश्चातिवल्गुवचसो रथाङ्गाह्वयना द्विजाः।अधिरोहन्ति कल्याणि निष्कूजन्त श्शुभा गिरः।।।।

ഹേ കല്യാണി സീതേ! അതിമധുരസ്വരമുള്ള ‘രഥാംഗ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ദ്വിജപക്ഷികൾ ആ പുഷ്പക്കൂട്ടങ്ങളിൽ ഇറങ്ങി, ശുഭമായ നാദങ്ങളിൽ മധുരമായി കൂകുന്നു.

Verse 12

दर्शनं चित्रकूटस्य मन्दाकिन्याश्च शोभने।अधिकं पुरवासाच्च मन्ये तव च दर्शनात्।।।।

ഹേ ശോഭനേ സീതേ! നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ചിത്രകൂടത്തിന്റെയും ശോഭാമയമായ മന്ദാകിനിയുടെയും ദർശനം, നഗരവാസത്തേക്കാൾ (അയോധ്യാവാസത്തേക്കാൾ) അധികം ആനന്ദകരമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.

Verse 13

विधूतकलुषै स्सिद्धैस्तपोदमशमान्वितैः।नित्यविक्षोभितजलां विगाहस्व मया सह।।।।

പാപകലുഷം നീങ്ങിയ, തപസ്സ്–ദമം–ശമം സമ്പന്നരായ സിദ്ധമഹാത്മാക്കൾ നിത്യവും ജലം കലക്കുന്നതായ ഈ നദിയിൽ, എനോടൊപ്പം നീ ഇറങ്ങി മുങ്ങുക.

Verse 14

सखीवच्च विगाहस्व सीते मन्दाकिनीं नदीम्।कमलान्यवमज्जन्ती पुष्कराणि च भामिनि।।।।

സീതേ, ഹേ ഭാമിനീ! സഖിയെപ്പോലെ ഈ മന്ദാകിനി നദിയിൽ ഇറങ്ങുക; ജലത്തിൽ കളിക്കുമ്പോൾ ചുവന്ന താമരകളും വെളുത്ത പുഷ്കരങ്ങളും മുങ്ങിക്കളയുക.

Verse 15

त्वं पौरजनवद्व्यालानयोध्यामिव पर्वतम्।मन्यस्व वनिते नित्यं सरयूवदिमां नदीम्।।।।

ഹേ വനിതേ! ഈ വന്യമൃഗങ്ങളെ നഗരജനങ്ങളെന്നപോലെ, ഈ പർവ്വതത്തെ അയോധ്യയെന്നപോലെ, ഈ നദിയെ സരയുവെന്നപോലെ നിത്യവും കരുതുക.

Verse 16

लक्ष्मणश्चापि धर्मात्मा मन्निदेशे व्यवस्थितः।त्वं चानुकूला वैदेहि प्रीतिं जनयथो मम।।।।

ലക്ഷ്മണനും ധർമ്മാത്മാവായി എന്റെ ആജ്ഞയിൽ സ്ഥിരനായി സന്നദ്ധനാണ്; നീയും, ഹേ വൈദേഹീ, എപ്പോഴും അനുകൂലയായി എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രീതിയും ആനന്ദവും ജനിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 17

उपस्पृशंस्त्रिषवणं मधुमूलफलाशनः।नायोध्यायैन राज्याय स्पृहयेऽद्य त्वया सह।।।।

ത്രിസവണം ഉപസ്പർശം (സ്നാന-ആചമനം) ചെയ്ത്, തേൻ, കിഴങ്ങുകൾ, ഫലങ്ങൾ എന്നിവ ആഹാരമാക്കി—ഇന്ന് നീ കൂടെയിരിക്കുമ്പോൾ അയോധ്യയെയും രാജ്യമെയും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.

Verse 18

इमांहि रम्यां मृगयूथशालिनीं निपीततोयां गजसिंहवानरैः।सुपुष्पितां पुष्पभरैरलङ्कृतां नसोऽस्ति य स्स्यान्न गतक्लम स्सुखी।।।।

ഈ മനോഹരമായ മന്ദാകിനി മൃഗക്കൂട്ടങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നു; അതിലെ ജലം ആനകളും സിംഹങ്ങളും വാനരങ്ങളും കുടിച്ചിരിക്കുന്നു. പൂർണ്ണമായി പൂത്ത വൃക്ഷങ്ങളിൽ നിന്നു വീണ പുഷ്പസമൂഹങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഇതിനെ കണ്ടാൽ ആരുടെ ക്ഷീണം അകലാതെ, ആരാണ് സന്തോഷവാനാകാതെ ഇരിക്കുക?

Verse 19

इतीव रामो बहुसङ्गतं वचः प्रियासहाय स्सरितं प्रति ब्रुवन्।चचार रम्यं नयनाञ्जनप्रभं स चित्रकूटं रघुवंशवर्धनः।।।।

ഇങ്ങനെ—ദീർഘവും യുക്തിയുക്തവുമായ വചനങ്ങളാൽ—നദിയെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചുകൊണ്ട്, പ്രിയസഹചാരിണിയോടുകൂടെ രഘുവംശവർദ്ധകനായ ശ്രീരാമൻ അഞ്ജനസമമായ ശ്യാമപ്രഭയുള്ള രമ്യമായ ചിത്രകൂടത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു.