Sarga 95

Verse 1

अथ शैलाद्विनिष्क्रम्य मैथिलीं कोसलेश्वरः ।अदर्शयच्छुभजलां रम्यां मन्दाकिनीं नदीम् ॥१॥

Phir pahad se neeche utar ke, Kosal ke raja ne Maithili ko Mandakini nadi dikhayi. Yeh nadi bahut sunder hai aur iska paani saaf hai.

Verse 2

अब्रवीच्च वरारोहां चारुचन्द्रनिभाननाम् ।विदेहराजस्य सुतां रामो राजीवलोचनः ॥२॥

Ram ne Sita se baat ki. Sita Videh ke raja ki beti thi. Uska chehra itna sunder tha jaise chaand.

Verse 3

विचित्रपुलिनां रम्यां हंससारससेविताम् ।कमलैरुपसम्पन्नां पश्य मन्दाकिनीं नदीम् ॥३॥

Sita, Mandakini nadi ko dekho. Iske kinare alag-alag rang ke hain. Hans aur saras yahan aate hain. Kamal ke phool khile hain. Yeh nadi bahut sundar hai.

Verse 4

नानाविधैस्तीररुहै र्वृतां पुष्पफलद्रुमैः ।राजन्तीं राजराजस्य नलिनीमिव सर्वतः ॥४॥

Nadi ke dono taraf ped hain. Unmein phool aur phal hain. Yeh nadi chamak rahi hai jaise kisi raja ki jheel ho. Kubera ki Nalini jheel ki tarah yeh bhi waisi hi hai.

Verse 5

मृगयूथनिपीतानि कलुषाम्भांसि साम्प्रतम् ।तीर्थानि रमणीयानि रतिं सञ्जनयन्ति मे ॥५॥

Hiran ka jhund yahan paani peene aata hai. Isliye paani thoda ganda ho gaya hai. Par yeh jagah acchi lagti hai. Main khush ho jaata hoon yahan aake.

Verse 6

जटाजिनधराः काले वल्कलोत्तरवाससः ।ऋषय स्त्ववगाहन्ते नदीं मन्दाकिनीं प्रिये ॥६॥

Priye, sahi samay par rishi nadi mein jaate hain nahaane ke liye. Unke baal jate mein bandhe hain, unke upar deer ki skin hai. Unke kapde ped ki chaal ke bane hain. Woh Mandakini nadi mein utarte hain.

Verse 7

आदित्यमुपतिष्ठन्ते नियमादूर्ध्वबाहवः ।एते परे विशालाक्षि मुनय स्संशितव्रताः ॥७॥

Vishalakshi, aur bhi bahut rishi hain jo vrat pakad ke rehte hain. Apne niyam ke hisaab se woh dono haath upar utha ke khade hote hain. Suraj ki puja karte hain.

Verse 8

मारुतोद्धूतशिखरैः प्रनृत्त इव पर्वतः ।पादपैः पत्रपुष्पाणि सृजद्भिरभितो नदीम् ॥८॥

Hawa chalti hai toh ped ke upar ke hisse hilte hain. Pahad aisa lagta hai jaise woh naach raha ho. Ped se patte aur phool girte hain. Woh nadi ke aas-paas bikhre jaate hain.

Verse 9

चिन्मणिनिकाशोदां क्वचित्पुलिनशालिनीम् ।क्वचित्सिद्धजनाकीर्णां पश्य मन्दाकिनीं नदीम् ॥९॥

Mandakini nadi ko dekho. Kuch jagah uska paani itna saaf hai jaise sheesha ho. Kuch jagah ret ka dher chamak raha hai. Kuch jagah siddha log bhare hain.

Verse 10

निर्धूतान्वायुना पश्य विततान्पुष्पसञ्चयान् ।पोप्लूयमानानपरान्पश्य त्वं जलमध्यगान् ॥१०॥

Dekho, hawa ne itne phool gira diye hain jo fail ke rakhe hain. Aur dekho paani mein aur bhi phool tair rahe hain.

Verse 11

तांश्चातिवल्गुवचसो रथाङ्गाह्वयना द्विजाः ।अधिरोहन्ति कल्याणि निष्कूजन्त श्शुभा गिरः ॥११॥

Sita, suno. Pakshi wahin baithte hain aur apni aawaz mein gaate hain. Unki awaaz bahut pyaari lagti hai.

Verse 12

दर्शनं चित्रकूटस्य मन्दाकिन्याश्च शोभने ।अधिकं पुरवासाच्च मन्ये तव च दर्शनात् ॥१२॥

Sitaji, main sochta hoon ki Chitrakoot dekhna aur Mandakini nadi dekhna, tumhare saath, yeh sab sheher mein rehne se zyada achha hai.

Verse 13

विधूतकलुषै स्सिद्धैस्तपोदमशमान्वितैः ।नित्यविक्षोभितजलां विगाहस्व मया सह ॥१३॥

Mere saath is nadi mein utro. Siddh log is paani mein nahate hain, woh log bilkul saaf hain aur tapasya karte hain. Isliye yeh paani hamesha hilta rehta hai.

Verse 14

सखीवच्च विगाहस्व सीते मन्दाकिनीं नदीम् ।कमलान्यवमज्जन्ती पुष्कराणि च भामिनि ॥१४॥

Sitaji, tum is Mandakini nadi mein aise utro jaise koi saheli ho. Paani mein khelte waqt laal kamal aur safed kamal ko bhi paani mein dubo dena.

Verse 15

त्वं पौरजनवद्व्यालानयोध्यामिव पर्वतम् ।मन्यस्व वनिते नित्यं सरयूवदिमां नदीम् ॥१५॥

Sitaji, in jungle ke jaanwar ko tum sheher ke log samjho. Yeh pahad Ayodhya jaisa hai aur yeh nadi Sarayu jaisi hai, aise hi socho.

Verse 16

लक्ष्मणश्चापि धर्मात्मा मन्निदेशे व्यवस्थितः ।त्वं चानुकूला वैदेहि प्रीतिं जनयथो मम ॥१६॥

Lakshman bhi mera kaam karta hai, woh dharam wala insaan hai. Aur tum bhi mere saath ho Sitaji, isliye mujhe bahut khushi milti hai.

Verse 17

उपस्पृशंस्त्रिषवणं मधुमूलफलाशनः ।नायोध्यायैन राज्याय स्पृहयेऽद्य त्वया सह ॥१७॥

Main din mein teen baar naha leta hoon. Khana bhi madhu, jad aur phal hi khata hoon. Aaj tum mere paas ho, isliye mujhe Ayodhya ki yaad nahi aa rahi. Rajya ki bhi koi chah nahi hai.

Verse 18

इमांहि रम्यां मृगयूथशालिनीं निपीततोयां गजसिंहवानरैः ।सुपुष्पितां पुष्पभरैरलङ्कृतां नसोऽस्ति य स्स्यान्न गतक्लम स्सुखी ॥१८॥

Dekho yeh Mandakini kitni pyaari nadi hai. Hirniyan aati hain, haathi, sher aur bandar paani peete hain. Pedon par phool khile hain, neeche bhi phool bikhre hain. Yeh dekh ke kaun khush nahi ho jaata? Thakawat sab door ho jaati hai.

Verse 19

इतीव रामो बहुसङ्गतं वचः प्रियासहाय स्सरितं प्रति ब्रुवन् ।चचार रम्यं नयनाञ्जनप्रभं स चित्रकूटं रघुवंशवर्धनः ॥१९॥

Ram ne Sita ko bahut baat kahi nadi ke baare mein. Phir dono Chitrakoot mein ghoome. Wahan aankhon ki tarah kaala rang tha, bahut pyaara lag raha tha. Ram Raghu kul ka bada beta tha.