Prakarana 29
त्याग-दीक्षा का सोपान: राज्य-सुख और गृह-रमणीयता के बीच ‘राम-आज्ञा’ को सर्वोच्च मानकर वैराग्य, करुणा, और धर्म-निष्ठा की परीक्षा। यह चरण साधक को सिखाता है कि प्रेम (स्नेह) को आसक्ति न बनने देकर उसे ‘आज्ञा-पालन’ और ‘राम-चरणानुराग’ में रूपान्तरित किया जाए।
ພາກນີ້ຂອງອະໂຍທະຍາການຊ່ວຍໃຫ້ "ຄວາມເມດຕາທີ່ເກີດຈາກການແຍກຕ່າງ" ກາຍເປັນປັນຍາທັມມະ. ຫຼັງຈາກສີ່ວັນ, ຄວາມຍຶດຖືຂອງເມືອງວ່າ "ປາສີຕ້າ ແລະ ພະຣາມ, ການກັບຄືນບໍ່ດີ" ໄດ້ສ້າງຄວາມເຊື່ອມຕໍ່ອັນແຍກບໍ່ອອກຂອງຄູ່ພະຣາມ-ປາສີຕ້າໃນໃຈປະຊາຊົນ, ແລະ ໂດຍການເອີ້ນຊີວິດໃນປ່າວ່າ "ມີຄວາມສຸກປຽບດັ່ງຫນຶ່ງໂກຕິເມືອງອະມະຕະ", ມັນປະກາດວ່າການສະລະອອກຈາກໂລກເອງເປັນຄວາມສຸກສູງສຸດ. ຕໍ່ມາ, ໃນການສົນທະນາຂອງພະລາຊິນີ ແລະ ຄອບຄົວຂອງຊານະກະ, ຄວາມເມດຕາເພີ່ມທວນ, ແຕ່ຕຸລະສີດາສະບໍ່ໃຫ້ມັນກາຍເປັນຄວາມສິ້ນຫວັງ: ພະປົດຂອງສຸມິຕາ ແລະ ເກົາຊາລະຫ້າມການຕຳນິກ່ອນ "ຄຳສັ່ງຂອງພະອີສະວະ". ເທິງພື້ນຖານນີ້ໄດ້ເກີດຄວາມລຶກລັບຂອງຕົວະຕະພະຣາຊະບຸດພະພາຣະຕະ, ເຊິ່ງເປັນອຸດົມການຂອງພາກຕິທີ່ຈົດຈຳໃນ "ພະບັນຍັດຂອງພະຣາມ", ເຫນືອກວ່າຜົນປະໂຫຍດສ່ວນຕົວ ແລະ ແມ່ນແຕ່ການຄິດໄລ່ບຸນກຸສົນ. ດັ່ງນັ້ນ ພາກນີ້ສອນຜູ້ຊອກຫາທາງທັມມະໃຫ້ກັ່ນຕອງຄວາມຮັກໃຫ້ເປັນອະນຸຣາຄະທີ່ບໍລິສຸດ ແລະ ມີຄວາມສະຫມັກສະຫມູນ, ນີ້ແມ່ນການເຄື່ອນໄຫວຂອງຂັ້ນໄດຂຶ້ນສູ່ທາງທັມມະ.
In this prakarana
People
Verses
ເຈົາໄປ 280.1-4
एहि बिधि बासर बीते चारी।रामु निरखि नर नारि सुखारी।।
दुहु समाज असि रुचि मन माहीं।बिनु सिय राम फिरब भल नाहीं।।
सीता राम संग बनबासू।कोटि अमरपुर सरिस सुपासू।।
परिहरि लखन रामु बैदेही।जेहि घरु भाव बाम बिधि तेही।।
दाहिन दइउ होइ जब सबही।राम समीप बसिअ बन तबही।।
मंदाकिनि मज्जनु तिहु काला।राम दरसु मुद मंगल माला।।
अटनु राम गिरि बन तापस थल।असनु अमिअ सम कंद मूल फल।।
सुख समेत संबत दुइ साता।पल सम होहिं न जनिअहिं जाता।।
ehi bidhi bāsara bīte cārī |rāmu nirakhi nara nāri sukhārī ||
duhu samāja asi ruci mana māhīṁ |binu siya rāma phiraba bhala nāhīṁ ||
sītā rāma saṁga banabāsū |koṭi amarapura sarisa supāsū ||
parihari lakhana rāmu baidehī |jehi gharu bhāva bāma bidhi tehī ||
dāhina daiu hoi jaba sabahī |rāma samīpa basia bana tabahī ||
maṁdākini majjanu tihu kālā |rāma darasu muda maṁgala mālā ||
aṭanu rāma giri bana tāpasa thala |asanu amia sama kaṁda mūla phala ||
sukha sameta saṁbata dui sātā |pala sama hohiṁ na janiahiṁ jātā ||
ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ ສີ່ມື້ໄດ້ຜ່ານໄປ ບຸລຸດແລະສຕຣີທັງຫຼາຍຜູ້ໄດ້ເຫັນພຣະຣາມຍ່ອມມີຄວາມສຸກ ໃນຄະນະທັງສອງ ຈິດໃຈຂອງທຸກຄົນປາຖະຫນາດຽວກັນວ່າ ການທີ່ຈະຫວນກັບໂດຍປາສະຈາກພຣະສີຕາແລະພຣະຣາມນັ້ນຍ່ອມບໍ່ດີ ການຢູ່ໃນປ່າຮ່ວມກັບພຣະສີຕາແລະພຣະຣາມຍ່ອມເປັນຄວາມສຸກສະເຫມີນະສະຫວັນນັບໂກດິ ຜູ້ໃດປະລະພຣະລັກສະມາ ພຣະຣາມ ແລະ ພຣະສີຕາ ແລ້ວຫຼົງຮັກຖິ່ນຖານບ້ານຊ່ອນແທນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມມີພຣະພຣະມະລິຂິດຜິດເຫວີ ເມື່ອພຣະພຣະມະລິຂິດເປັນໄປໃນທາງອຳນວຍແກ່ທັງຫມົດເທົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງຈະສາມາດຢູ່ໃນປ່າໃກ້ພຣະຣາມໄດ້ ທັງສາມຍາມຈະສະຫນານນໍາ້ໃນແມ່ນໍາ້ມັນທາກິນີ ແລະ ການໄດ້ເຫັນພຣະຣາມຍ່ອມເປັນມາລາຍແຫ່ງຄວາມຊົມຊື່ນແລະມົງຄົລ ຈະທ່ຽວຢູ່ບົນພູຂອງພຣະຣາມ ໃນປ່າແລະອາສຣົມຂອງຣາສີ ອາຫານຈະເປັນຮາກເຫງົ້າ ຫົວ ແລະ ຫມາກໄມ້ ສະເຫມືອນອາມຣິດ ໃນຄວາມສຸກດັ່ງກ່າວ ສິບສີ່ປີຈະຜ່ານໄປສະເຫມືອນຊົ່ວຂະນະ ແລະ ບໍ່ມີຜູ້ໃດຮູ້ສຶກເຖິງການຜ່ານພົ້ນໄປ
ໂດຫາ 280
एहि सुख जोग न लोग सब कहहिं कहाँ अस भागु।सहज सुभायँ समाज दुहु राम चरन अनुरागु।।280।।
ehi sukha joga na loga saba kahahiṁ kahā̃ asa bhāgu |sahaja subhāyã samāja duhu rāma carana anurāgu ||280||
ເຫັນຄວາມສຸກເຊັ່ນນີ້, ປະຊາຊົນທຸກຄົນໄດ້ກ່າວວ່າ, ບ່ອນໃດມີໂຊກດີເຊັ່ນນີ້? ທັງສອງກຸ່ມມີຄວາມຈົງຮັກພັກດີຕໍ່ພະບາດຂອງພະຣາມຢ່າງທຳມະຊາດແລະເຕັມໃຈ.
ເຈົາໄປ 281.1-4
एहि बिधि सकल मनोरथ करहीं।बचन सप्रेम सुनत मन हरहीं।।
सीय मातु तेहि समय पठाईं।दासीं देखि सुअवसरु आईं।।
सावकास सुनि सब सिय सासू।आयउ जनकराज रनिवासू।।
कौसल्याँ सादर सनमानी।आसन दिए समय सम आनी।।
सीलु सनेह सकल दुहु ओरा।द्रवहिं देखि सुनि कुलिस कठोरा।।
पुलक सिथिल तन बारि बिलोचन।महि नख लिखन लगीं सब सोचन।।
सब सिय राम प्रीति कि सि मूरती।जनु करुना बहु बेष बिसूरति।।
सीय मातु कह बिधि बुधि बाँकी।जो पय फेनु फोर पबि टाँकी।।
ehi bidhi sakala manoratha karahīṁ |bacana saprema sunata mana harahīṁ ||
sīya mātu tehi samaya paṭhāīṁ |dāsīṁ dekhi suavasaru āīṁ ||
sāvakāsa suni saba siya sāsū |āyau janakarāja ranivāsū ||
kausalyā̃ sādara sanamānī |āsana die samaya sama ānī ||
sīlu saneha sakala duhu orā |dravahiṁ dekhi suni kulisa kaṭhorā ||
pulaka sithila tana bāri bilocana |mahi nakha likhana lagīṁ saba socana ||
saba siya rāma prīti ki si mūratī |janu karunā bahu beṣa bisūrati ||
sīya mātu kaha bidhi budhi bā̃kī |jo paya phenu phora pabi ṭā̃kī ||
ໃນວິທີນີ້ ນາງທັງຫຼາຍຕ່າງກໍ່ກະຈາຍຄວາມປາຖະໜາໃນໃຈ ແລະ ຄຳເວົ້າອັນເຕັມໄປດ້ວຍຮັກຍ່ອມເອົາໃຈຜູ້ທີ່ຟັງ ໃນເວລານັ້ນ ມານດາຂອງສີດາໄດ້ສົ່ງນາງລະບຽນໄປ ນາງລະບຽນເຫັນວ່າໂອກາດເໝາະສົມຈຶ່ງກັບມາ ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າແມ່ສາມີທັງຫຼາຍຂອງສີດາວ່າງທີ່ພັກ ພະລາຊະວັນຂອງພະຍາຊນກະກໍ່ມາຢ້ຽວຢາມ ເກົາສັນລະຍາຮັບເຊົາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບແລະກຽດຕິຍົດ ແລະ ໃຫ້ນຳອາສນະມາວາງຖວາຍຕາມໂອກາດອັນສົມຄວນ ຄວາມອ່ອນໂຍນແລະຄວາມຮັກຈາກທັງສອງຝ່າຍ ເຮັດໃຫ້ແມ້ແຕ່ສາຍຟ້າອັນແຂງກະ້ອງກໍ່ຈະລະລາຍເມື່ອໄດ້ເຫັນແລະໄດ້ຍິນ ຮ່າງກາຍສັ່ນແລະອ່ອນແຮງ ຕາເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳຕາ ນາງທັງຫຼາຍຈົມຢູ່ໃນຄວາມຄິດອັນໂສກເສົ້າ ແລະ ເລີ່ມຂູດພື້ນດິນດ້ວຍເລັບ ນາງທຸກຄົນຄືຮູບປະກອບແຫ່ງຄວາມຮັກຕໍ່ສີດາແລະຣາມ ດັ່ງເທວີແຫ່ງຄວາມເມດຕາທີ່ຮັບເອົາຮູບຫຼາຍຮູບແລະກຳລັງຮ້ອງໄຫ້ ມານດາຂອງສີດາກ່າວວ່າ ພະພົມມີວິຈາລະນະຍານຜິດເພັນ ດັ່ງທີ່ພະອົງເອົາສາຍຟ້າເປັນສິ່ວເພື່ອຕັດແລະທຸບຟອງນ້ຳນົມ
ໂດຫາ 281
सुनिअ सुधा देखिअहिं गरल सब करतूति कराल।जहँ तहँ काक उलूक बक मानस सकृत मराल।।281।।
sunia sudhā dekhiahiṁ garala saba karatūti karāla |jahã tahã kāka ulūka baka mānasa sakṛta marāla ||281||
ພວກເຮົາໄດ້ຍິນກ່ຽວກັບນ້ຳອາມິດ ແຕ່ສິ່ງທີ່ເຫັນກັບເປັນຢາພິດ ການກະທຳທັງປວງຂອງພະເຈົ້ານັ້ນນຸ່ງເສີຍພູມຕົກລົມ ບ່ອນທຸກແຫ່ງມີກາ ນົກເຄົາແມວ ແລະນົກກະຍາງ ສ່ວນນົກຫງສານັ້ນພົບໄດ້ພຽງຄັ້ງດຽວໃນບາງໂອກາດ
ເຈົາໄປ 282.1-4
सुनि ससोच कह देबि सुमित्रा।बिधि गति बड़ि बिपरीत बिचित्रा।।
जो सृजि पालइ हरइ बहोरी।बाल केलि सम बिधि मति भोरी।।
कौसल्या कह दोसु न काहू।करम बिबस दुख सुख छति लाहू।।
कठिन करम गति जान बिधाता।जो सुभ असुभ सकल फल दाता।।
ईस रजाइ सीस सबही कें।उतपति थिति लय बिषहु अमी कें।।
देबि मोह बस सोचिअ बादी।बिधि प्रपंचु अस अचल अनादी।।
भूपति जिअब मरब उर आनी।सोचिअ सखि लखि निज हित हानी।।
सीय मातु कह सत्य सुबानी।सुकृती अवधि अवधपति रानी।।
suni sasoca kaha debi sumitrā |bidhi gati baṛi biparīta bicitrā ||
jo sṛji pālai harai bahorī |bāla keli sama bidhi mati bhorī ||
kausalyā kaha dosu na kāhū |karama bibasa dukha sukha chati lāhū ||
kaṭhina karama gati jāna bidhātā |jo subha asubha sakala phala dātā ||
īsa rajāi sīsa sabahī keṁ |utapati thiti laya biṣahu amī keṁ ||
debi moha basa socia bādī |bidhi prapaṁcu asa acala anādī ||
bhūpati jiaba maraba ura ānī |socia sakhi lakhi nija hita hānī ||
sīya mātu kaha satya subānī |sukṛtī avadhi avadhapati rānī ||
ໄດ້ຍິນດັງນັ້ນ ພຣະລາຊິນີສຸມິດຕຣາ ຈຶ່ງຕຣັດດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າວ່າ ຫົນທາງແຫ່ງພຣະວິບາກນັ້ນຜິດໄປຈາກປົກກະຕິ ແລະ ປະຫຼາດຍິ່ງ ພຣະອົງສ້າງ ແລະ ລ້ຽງດູ ແລ້ວກໍທຳລາຍອີກ ຈິດໃຈຂອງພຣະວິບາກນັ້ນບໍ່ມີຄວາມມັ່ນຄົງດັ່ງການຫຼີ້ນຂອງເດັກ ພຣະນາງເກົາສັລຍາ ຕຣັດວ່າ ບໍ່ມີຜູ້ໃດທີ່ຄວນຕຳໜິ ຄວາມໂສກເສົ້າ ແລະ ຄວາມສຸກ ການສູນເສຍ ແລະ ການໄດ້ມາ ລ້ວນແຕ່ຖືກຄວບຄຸມດ້ວຍກັມຂອງຕົນ ຫົນທາງແຫ່ງກັມນັ້ນຍາກທີ່ຈະຮູ້ແຈ້ງ ມີພຽງພຣະຜູ້ສ້າງເທົ່ານັ້ນທີ່ຊາບ ຜູ້ປະທານຜົນທຸກຢ່າງ ທັງດີ ແລະ ຊົ່ວ ພຣະບັນຍັດແຫ່ງພຣະເຈົ້າປະທັບຢູ່ເໜືອສີຣະຂອງທຸກຄົນ ທັງໃນການເກີດ ການດຳລົງຢູ່ ແລະ ການລົ້ມສະຫຼາຍ ທັງໃນຍາພິດ ແລະ ໃນອະມຣິດ ເບິ່ງກະສິ ເຮົາໂສກເສົ້າໂດຍບໍ່ມີປະໂຫຍດພາຍໃຕ້ອຳນາດແຫ່ງຄວາມຫຼົງ ຂ່າຍແຫ່ງພຣະວິບາກນັ້ນເປັນດັ່ງນີ້ ບໍ່ອາດສັ່ນຄອນ ແລະ ບໍ່ມີຕົ້ນກຳເນີດ ດ້ວຍຄວາມຄິດເຖິງພຣະຣາຊາທີ່ຈະມີຊີວິດຢູ່ຫຼືສິ້ນພຣະຊົນ ໝູ່ເອີຍ ເຮົາໂສກເສົ້າກໍເພາະເຫັນແຕ່ການສູນເສຍ ແລະ ອັນຕຣາຍຂອງຕົນເອງ ພຣະມານດາຂອງນາງສີດາ ຕຣັດວ່າ ເຈົ້າກ່າວຈິງ ແລະ ດີແລ້ວ ເບິ່ງກະພຣະລາຊິນີແຫ່ງອົງຣາຊາອະທິປະແຫ່ງອະຍົດທະຍາ ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຜູ້ມີບຸນ
ໂດຫາ 282
लखनु राम सिय जाहुँ बन भल परिनाम न पोचु।गहबरि हियँ कह कौसिला मोहि भरत कर सोचु।।282।।
lakhanu rāma siya jāhũ bana bhala parināma na pocu |gahabari hiyã kaha kausilā mohi bharata kara socu ||282||
ໃຫ້ລັກສະມະນະ, ພຣະຣາມ, ແລະ ນາງສີດາໄປສູ່ປ່າ; ຜົນຈະດີ, ຢ່າໂສກເສົ້າ. ເກົາຊາລຍາໄດ້ກ່າວດ້ວຍໃຈໜັກແໜ້ນ: ຄວາມໂສກເສົ້າພຽງຢ່າງດຽວຂອງຂ້າພະເຈົ້າແມ່ນເພື່ອພຣະພະຣາມ.
ເຈົາໄປ 283.1-4
ईस प्रसाद असीस तुम्हारी।सुत सुतबधू देवसरि बारी।।
राम सपथ मैं कीन्ह न काऊ।सो करि कहउँ सखी सति भाऊ।।
भरत सील गुन बिनय बड़ाई।भायप भगति भरोस भलाई।।
कहत सारदहु कर मति हीचे।सागर सीप कि जाहिं उलीचे।।
जानउँ सदा भरत कुलदीपा।बार बार मोहि कहेउ महीपा।।
कसें कनकु मनि पारिखि पाएँ।पुरुष परिखिअहिं समयँ सुभाएँ।।
अनुचित आजु कहब अस मोरा।सोक सनेहँ सयानप थोरा।।
सुनि सुरसरि सम पावनि बानी।भईं सनेह बिकल सब रानी।।
īsa prasāda asīsa tumhārī |suta sutabadhū devasari bārī ||
rāma sapatha maiṁ kīnha na kāū |so kari kahaũ sakhī sati bhāū ||
bharata sīla guna binaya baṛāī |bhāyapa bhagati bharosa bhalāī ||
kahata sāradahu kara mati hīce |sāgara sīpa ki jāhiṁ ulīce ||
jānaũ sadā bharata kuladīpā |bāra bāra mohi kaheu mahīpā ||
kaseṁ kanaku mani pārikhi pāẽ |puruṣa parikhiahiṁ samayã subhāẽ ||
anucita āju kahaba asa morā |soka sanehã sayānapa thorā ||
suni surasari sama pāvani bānī |bhaīṁ saneha bikala saba rānī ||
ດ້ວຍພອນຂອງພະເຈົ້າແລະພອນຂອງທ່ານ ບຸດແລະລູກສະຫາຍຂອງຂ້ອຍບໍລິສຸດດັ່ງນໍ້າຂອງແມ່ນໍ້າສະຫວັນ ຂ້ອຍບໍ່ເຄີຍສາບາດໂດຍພະນາມພະຣາມມາກ່ອນ ແຕ່ບັດນີ້ຂ້ອຍສາບາດໂດຍພະອົງ ໝູ່ເອີຍ ແລະກ່າວຄວາມຈິງໃນໃຈຂອງຂ້ອຍ ຄຸນທຳ ຄວາມດີ ຄວາມເຄົາລົມ ແລະຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງພະຣະຕ ຄວາມຮັກລະຫວ່າງອ້າຍນ້ອງ ຄວາມຈົງຮັກພັກດີ ຄວາມໄວ້ວາງໃຈ ແລະຄວາມປາຖະຫນາດີ ປັນຍາຂອງພະສະຣັສວາດີກໍຍັງອ່ອນແອໃນການພັນນາສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ມະຫາສະໝຸດຈະເຮັດໃຫ້ແຫ້ງໄດ້ດ້ວຍເປື້ອທ້ອງບໍ ຂ້ອຍຮູ້ມາຕະຫຼອດວ່າພະຣະຕເປັນປະທີປະທັມຂອງວົງສະກຸນ ແລະພະຣາຊາຕຣົມກັບຂ້ອຍຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ຄຳຈະຖືກກວດສອບດ້ວຍຫີນທົດສອບ ແລະອັດລະນາຈະຖືກກວດສອບເມື່ອຊ່າງອັດລະນາໄດ້ຮັບ ບຸຣຸດຈະຖືກກວດສອບໃນຍາມລຳບາກ ໂດຍນິສັຍຂອງລາວ ບໍ່ເໝາະສົມທີ່ຂ້ອຍຈະກ່າຍເຊັນນີ້ໃນມື້ນີ້ ແຕ່ໃນຄວາມໂສກແລະຄວາມຮັກ ປັນຍາຍັງເຫຼືອນ້ອຍ ໄດ້ຍິນວາຈາບໍລິສຸດດັ່ງແມ່ນໍ້າຄົງຄາ ພະຣາຊິນີທັງຫຼາຍຕ່າງຄອບຄຸມດ້ວຍຄວາມຮັກ
ໂດຫາ 283
कौसल्या कह धीर धरि सुनहु देबि मिथिलेसि।को बिबेकनिधि बल्लभहि तुम्हहि सकइ उपदेसि।।283।।
kausalyā kaha dhīra dhari sunahu debi mithilesi |ko bibekanidhi ballabhahi tumhahi sakai upadesi ||283||
ເກົາສັນຢາກ່າວດ້ວຍຄວາມກ້າຫານວ່າ ຈົ່ງຟັງເດີ ໂອ ລັດຊະມາເໝີ້ຂອງມິຖິນາ. ຜູ້ໃດຈະສາມາດໃຫ້ຄຳແນະນຳແກ່ທ່ານໄດ້ ຜູ້ເປັນລູກສະຫຼາດທີ່ເປັນທີ່ຮັກຂອງຜູ້ທີ່ເປັນຄັງສະມິດ
ເຈົາໄປ 284.1-4
रानि राय सन अवसरु पाई।अपनी भाँति कहब समुझाई।।
रखिअहिं लखनु भरतु गबनहिं बन।जौं यह मत मानै महीप मन।।
तौ भल जतनु करब सुबिचारी।मोरें सौचु भरत कर भारी।।
गूढ़ सनेह भरत मन माही।रहें नीक मोहि लागत नाहीं।।
लखि सुभाउ सुनि सरल सुबानी।सब भइ मगन करुन रस रानी।।
नभ प्रसून झरि धन्य धन्य धुनि।सिथिल सनेहँ सिद्ध जोगी मुनि।।
सबु रनिवासु बिथकि लखि रहेऊ।तब धरि धीर सुमित्राँ कहेऊ।।
देबि दंड जुग जामिनि बीती।राम मातु सुनी उठी सप्रीती।।
rāni rāya sana avasaru pāī |apanī bhā̃ti kahaba samujhāī ||
rakhiahiṁ lakhanu bharatu gabanahiṁ bana |jauṁ yaha mata mānai mahīpa mana ||
tau bhala jatanu karaba subicārī |moreṁ saucu bharata kara bhārī ||
gūṛha saneha bharata mana māhī |raheṁ nīka mohi lāgata nāhīṁ ||
lakhi subhāu suni sarala subānī |saba bhai magana karuna rasa rānī ||
nabha prasūna jhari dhanya dhanya dhuni |sithila sanehã siddha jogī muni ||
sabu ranivāsu bithaki lakhi raheū |taba dhari dhīra sumitrā̃ kaheū ||
debi daṁḍa juga jāmini bītī |rāma mātu sunī uṭhī saprītī ||
ມະຫີລາຊີເອີຍ ເມື່ອທ່ານໄດ້ໂອກາດ ຈົ່ງອະທິບາຍເລື່ອງນີ້ແກ່ກະສັດຕາມວິທີຂອງທ່ານ ຈົ່ງໃຫ້ລັກສະມະນະຢູ່ທີ່ນີ້ ແລະ ໃຫ້ພະລະຕະໄປປ່າ ຖ້າຈິດໃຈຂອງກະສັດເຫັນດີຕາມຄຳແນະນຳນີ້ ຈື່ງຄວນວາງແຜນດີດ້ວຍການພິຈານະພິຈານໃຫ້ດີ ເພາະຂ້າພະເຈົ້າເປັນຫ່ວງພະລະຕະເປັນອັນຫຼາຍ ໃນໃຈຂອງພະລະຕະມີຄວາມຮັກອັນເລິກເຊິ່ງຊ່ອນຢູ່ ຖ້າລາວຢູ່ຂ້າງຫຼັງ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າບໍ່ດີ ເຫັນນິສັຍຂອງນາງ ແລະ ໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າງ່າຍໆ ແລະ ອ່ອນໂຍນ ພະມະເຫສີທັງໝົດຈົມຢູ່ໃນຄວາມເມດຕາ ດອກໄມ້ຕົກລົງຈາກທ້ອງຟ້າ ພ້ອມສຽງຮ້ອງວ່າ ມະງະລຸ ມະງະລຸ ແລະ ສິທ ໂຍຄີ ແລະ ມູນີທັງຫຼາຍອ່ອນແຮງດ້ວຍຄວາມຮັກ ຝ່າຍໃນທັງໝົດຢືນຕະລຶງມອງນາງຢູ່ ແລ້ວສຸມິຕຣາກໍ່ຮວບກຳລັງໃຈແລ້ວກ່າວວ່າ ມະຫີລາຊີເອີຍ ກາງຄືນຜ່ານໄປແລ້ວສອງທັນທະ ໄດ້ຍິນດັງນັ້ນ ພະມານດາຂອງພະຣາມຈຶ່ງລຸກຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຮັກ
ໂດຫາ 284
बेगि पाउ धारिअ थलहि कह सनेहँ सतिभाय।हमरें तौ अब ईस गति के मिथिलेस सहाय।।284।।
begi pāu dhāria thalahi kaha sanehã satibhāya |hamareṁ tau aba īsa gati ke mithilesa sahāya ||284||
ດ້ວຍຄວາມຮັກແລະຄວາມຈິງໃຈ ນາງໄດ້ກ່າວວ່າ "ຂໍໃຫ້ຫັນພະບາດກັບໄປຫາທີ່ປະທັບຂອງທ່ານໂດຍດ່ວນ ສໍາລັບພວກເຮົາບັດນີ້ບ່ອນພຶ່ງພາມີພຽງພະເຈົ້າ ຫຼືມິດອັນຈາກພະເຈົ້າແຄວ້ນມິທິລາຜູ້ເປັນຜູ້ຊ່ວຍເຫຼືອຂອງພວກເຮົາ"
ເຈົາໄປ 285.1-4
लखि सनेह सुनि बचन बिनीता।जनकप्रिया गह पाय पुनीता।।
देबि उचित असि बिनय तुम्हारी।दसरथ घरिनि राम महतारी।।
प्रभु अपने नीचहु आदरहीं।अगिनि धूम गिरि सिर तिनु धरहीं।।
सेवकु राउ करम मन बानी।सदा सहाय महेसु भवानी।।
रउरे अंग जोगु जग को है।दीप सहाय कि दिनकर सोहै।।
रामु जाइ बनु करि सुर काजू।अचल अवधपुर करिहहिं राजू।।
अमर नाग नर राम बाहुबल।सुख बसिहहिं अपनें अपने थल।।
यह सब जागबलिक कहि राखा।देबि न होइ मुधा मुनि भाषा।।
lakhi saneha suni bacana binītā |janakapriyā gaha pāya punītā ||
debi ucita asi binaya tumhārī |dasaratha gharini rāma mahatārī ||
prabhu apane nīcahu ādarahīṁ |agini dhūma giri sira tinu dharahīṁ ||
sevaku rāu karama mana bānī |sadā sahāya mahesu bhavānī ||
raure aṁga jogu jaga ko hai |dīpa sahāya ki dinakara sohai ||
rāmu jāi banu kari sura kājū |acala avadhapura karihahiṁ rājū ||
amara nāga nara rāma bāhubala |sukha basihahiṁ apaneṁ apane thala ||
yaha saba jāgabalika kahi rākhā |debi na hoi mudhā muni bhāṣā ||
ເຫັນຄວາມຮັກແລະໄດ້ຍິນຄຳພູມີນາມ ພະມະເຫສີທີ່ເປັນທີ່ຮັກຂອງພະເຈົ້າຊະນະກ ທົດຈັບພະບາດອັນບໍລິສຸດ ໂອ ພະຣາຊິນີ ຄວາມຖ່ອມຕົນເຊັ່ນນີ້ເໝາະສົມແກ່ພະອົງ ຜູ້ເປັນພະຊາຍາຂອງທົດຣາຖ ແລະ ພະມານດາຂອງພະຣາມ ມະຫາບະດີທັງຫຼາຍຍ່ອມເຄົາລົບແມ້ນຜູ້ຕໍ່າຕໍ່ ດັ່ງໄຟຮັບຄວັນໄວ້ເທິງຫົວ ແລະ ດັ່ງພູເຂົາຮັບຫຍ້າໄວ້ເທິງຍອດ ພະເຈົ້າຊະນະກເປັນຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງພະອົງດ້ວຍກາຍ ໃຈ ແລະ ວາຈາ ແລະ ມະເຫສວຣ ກັບ ພະພະວານີຍ່ອມເປັນຜູ້ຊ່ວຍເຫຼືອພະອົງສະເໝີ ຜູ້ໃດໃນໂລກນີ້ສົມຄວນເປັນຜູ້ຊ່ວຍເຫຼືອພະອົງ ຕະເລີຍຈະໃຫ້ຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອແກ່ດວງຕາເວົ້າເພື່ອໃຫ້ສ່ອງແສງບໍ ພະຣາມຈະເສດຈີໄປປ່າ ແລະ ປະຕິບັດພະກິດຂອງເທບພະເຈົ້າ ແລ້ວພວກເຂົາຈະປົກຄອງອະຍຸດທະຍາຢ່າງມັ່ນຄົງ ດ້ວຍພະະຫາກຳລັງແຂນຂອງພະຣາມ ເທບພະເຈົ້າ ນາຄ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍຈະຢູ່ເປັນສຸກ ຕ່າງຄົນຕ່າງຢູ່ໃນທີ່ຂອງຕົນ ທັງໝົດນີ້ຍັດສະນະວັນລະຍະໄດ້ທຳນາຍໄວ້ ໂອ ພະຣາຊິນີ ວາຈາຂອງພະຍາສີຈະບໍ່ກາຍເປັນເທັດໄດ້
ໂດຫາ 285
अस कहि पग परि पेम अति सिय हित बिनय सुनाइ।सिय समेत सियमातु तब चली सुआयसु पाइ।।285।।
asa kahi paga pari pema ati siya hita binaya sunāi |siya sameta siyamātu taba calī suāyasu pāi ||285||
ເມື່ອກ່າວແລ້ວ, ນາງໄດ້ຫຼຸບລົງຕໍ່ຫນ້າບາດານຂອງນາງ, ສະແດງຄວາມຮັກຢ່າງຫຼວງຫຼາຍແລະອອກວິນຍານເພື່ອນາງສີດາ. ແລ້ວນາງສີດາ, ພ້ອມກັບພະນາງຂອງນາງ, ໄດ້ອອກໄປ, ຫຼັງຈາກໄດ້ຮັບການອະນຸຍາດ.
ເຈົາໄປ 286.1-4
प्रिय परिजनहि मिली बैदेही।जो जेहि जोगु भाँति तेहि तेही।।
तापस बेष जानकी देखी।भा सबु बिकल बिषाद बिसेषी।।
जनक राम गुर आयसु पाई।चले थलहि सिय देखी आई।।
लीन्हि लाइ उर जनक जानकी।पाहुन पावन पेम प्रान की।।
उर उमगेउ अंबुधि अनुरागू।भयउ भूप मनु मनहुँ पयागू।।
सिय सनेह बटु बाढ़त जोहा।ता पर राम पेम सिसु सोहा।।
चिरजीवी मुनि ग्यान बिकल जनु।बूड़त लहेउ बाल अवलंबनु।।
मोह मगन मति नहिं बिदेह की।महिमा सिय रघुबर सनेह की।।
priya parijanahi milī baidehī |jo jehi jogu bhā̃ti tehi tehī ||
tāpasa beṣa jānakī dekhī |bhā sabu bikala biṣāda biseṣī ||
janaka rāma gura āyasu pāī |cale thalahi siya dekhī āī ||
līnhi lāi ura janaka jānakī |pāhuna pāvana pema prāna kī ||
ura umageu aṁbudhi anurāgū |bhayau bhūpa manu manahũ payāgū ||
siya saneha baṭu bāṛhata johā |tā para rāma pema sisu sohā ||
cirajīvī muni gyāna bikala janu |būṛata laheu bāla avalaṁbanu ||
moha magana mati nahiṁ bideha kī |mahimā siya raghubara saneha kī ||
ນາງສີດາໄດ້ພົບກັບບໍລິວານແລະຜູ້ຄົນໃນຄອບຄົວອັນເປັນທີ່ຮັກ ຕ່າງຄົນຕ່າງຕາມສົມຄວນແກ່ຜູ້ນັ້ນ ເມື່ອເຫັນຊນກີນຸ່ງຜະເຫດຸດຂອງນັກພຣະຕ ທຸກຄົນລ້ວນແລ້ວອ່ອນກຳລັງ ດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າເປັນພິເສດ ຊນກະໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກພຣະຣາມແລະຄຸຣຸ ຈຶ່ງເດີນໄປຍັງສະຖານທີ່ນັ້ນແລະມາເຫັນນາງສີດາ ຊນກະໄດ້ກອດຊນກີໄວ້ທີ່ຫົນໃຈ ດຸ່ນດ່ຽວກັບແຂກຜູ້ຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດຊຶ່ງຄວາມຮັກອັນເປັນຊີວິດ ມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມຮັກເອິກທ້ອນຂຶ້ນໃນຫົນໃຈ ແລະຈິດໃຈຂອງກະສັດກໍເໜືອນປຣະຍາຄ ໄດ້ເຫັນຕົ້ນໄທຣ໌ແຫ່ງຄວາມຮັກຕໍ່ນາງສີດາຈະເລີນງອກງາມຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະເທິງຕົ້ນນັ້ນມີຄວາມຮັກອັນເປີດບົດດຸ່ນທາຣກສຳລັບພຣະຣາມແຈ້ງສະຫວ່າງ ດຸ່ນດ່ຽວກັບຣາສີຜູ້ມີອາຍຸຍືນ ຜູ້ສັບສົນໃນປັນຍາ ໄດ້ພົບທາຣກເປັນທີ່ພຶ່ງພາໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຈົມນ້ຳ ຈິດໃຈຂອງພຣະວິເທະຫະບໍ່ໄດ້ຈົມດຳໃນໂມຫະ ແຕ່ເປັນຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງຄວາມຮັກຕໍ່ນາງສີດາແລະພຣະຣາມທີ່ຄອບງຳພຣະອົງ
ໂດຫາ 286
सिय पितु मातु सनेह बस बिकल न सकी सँभारि।धरनिसुताँ धीरजु धरेउ समउ सुधरमु बिचारि।।286।।
siya pitu mātu saneha basa bikala na sakī sãbhāri |dharanisutā̃ dhīraju dhareu samau sudharamu bicāri ||286||
ສີດາ ຖືກເອົາຊະນະດ້ວຍຄວາມຮັກຕໍ່ພໍ່ແລະແມ່ ມີຈິດໃຈສັບສົນແລະບໍ່ສາຍົກລະນົມຕົນເອງໄດ້ ແຕ່ບຸດີຂອງແຜ່ນດິນ ໄດ້ພິຈາລະນາເຖິງໂອກາດແລະໜ້າທີ່ ແລ້ວຈຶ່ງຕັ້ງມັ່ນດ້ວຍຄວາມກ້າຫານ
ເຈົາໄປ 287.1-4
तापस बेष जनक सिय देखी।भयउ पेमु परितोषु बिसेषी।।
पुत्रि पवित्र किए कुल दोऊ।सुजस धवल जगु कह सबु कोऊ।।
जिति सुरसरि कीरति सरि तोरी।गवनु कीन्ह बिधि अंड करोरी।।
गंग अवनि थल तीनि बड़ेरे।एहिं किए साधु समाज घनेरे।।
पितु कह सत्य सनेहँ सुबानी।सीय सकुच महुँ मनहुँ समानी।।
पुनि पितु मातु लीन्ह उर लाई।सिख आसिष हित दीन्हि सुहाई।।
कहति न सीय सकुचि मन माहीं।इहाँ बसब रजनीं भल नाहीं।।
लखि रुख रानि जनायउ राऊ।हृदयँ सराहत सीलु सुभाऊ।।
tāpasa beṣa janaka siya dekhī |bhayau pemu paritoṣu biseṣī ||
putri pavitra kie kula doū |sujasa dhavala jagu kaha sabu koū ||
jiti surasari kīrati sari torī |gavanu kīnha bidhi aṁḍa karorī ||
gaṁga avani thala tīni baṛere |ehiṁ kie sādhu samāja ghanere ||
pitu kaha satya sanehã subānī |sīya sakuca mahũ manahũ samānī ||
puni pitu mātu līnha ura lāī |sikha āsiṣa hita dīnhi suhāī ||
kahati na sīya sakuci mana māhīṁ |ihā̃ basaba rajanīṁ bhala nāhīṁ ||
lakhi rukha rāni janāyau rāū |hṛdayã sarāhata sīlu subhāū ||
ເມື່ອຊນກະເຫັນນາງສີດາໃນຮູບແບບນັກບວນ ຄວາມຮັກແລະຄວາມພໍໃຈຢ່າງຍິ່ງໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນພະຫະຍະ ທິດາເອີຍ ເຈົ້າໄດ້ທຳໃຫ້ຕະກູນທັງສອງໃຫ້ບໍລິສຸດ ທຸກຄົນໃນໂລກຕ່າງກໍເວົ້າຂວັນຖຶງຊື່ສຽງອັນບໍລິສຸດຂອງເຈົ້າ ແມ່ນ້ຳແຫ່ງຄຸນຄວາມຂອງເຈົ້າໄດ້ລ້ວງໜ້າແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ແລະໄດ້ໄຫຼຜ່ານຈັກວານນັບໂກດິຂອງພະພົມ ແມ່ນ້ຳຄົງຄາມີສະຖານທີ່ສຳຄັນພຽງສາມແຫ່ງບົນແຜ່ນດິນ ແຕ່ເຈົ້າໄດ້ທຳໃຫ້ເກີດສະມາຄົມຂອງຜູ້ທີ່ບົນສີນັບບໍ່ຖ້ວນ ພະບິດາຕຣັດຖະທຳມະຄຳຈິງອັນປີ້ນດ້ວຍຄວາມຮັກແລະຄວາມກຣູນາ ນາງສີດາດູເຫມືອນຈະຈົມຢູ່ໃນຄວາມຂວນອາຍຂອງຕົນ ແລ້ວພະບິດາແລະພະມານດາໄດ້ກອດໄວ້ທີ່ອົກ ແລະໄດ້ປະທານຄຳແນະນຳແລະພະພອນອັນສົມຄວນ ປີ້ນດ້ວຍຄວາມຫວັງດີ ນາງສີດາບໍ່ໄດ້ກ່າວວາຈາ ແຕ່ລັງເລໃນໃຈ ດ້ວຍຄິດວ່າ ການຄ້າງຄືນຢູ່ທີ່ນີ້ຍ່ອມບໍ່ສົມຄວນ ພະມະເຫສີຊາບທັນທີເຖິງທ່າທີຂອງນາງແລະໄດ້ກ່າວໃຫ້ພະຣາຊາຊາດຊາບ ສັນລະເສີນໃນພະຫະຍະຖຶງນິສະຍາແລະອຸປະນິສະຍາອັນອ່ອນໂຍນຂອງນາງສີດາ
ໂດຫາ 287
बार बार मिलि भेंट सिय बिदा कीन्ह सनमानि।कही समय सिर भरत गति रानि सुबानि सयानि।।287।।
bāra bāra mili bheṁṭa siya bidā kīnha sanamāni |kahī samaya sira bharata gati rāni subāni sayāni ||287||
ໄດ້ພົບກັບສີຕາຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ ແລະ ໄດ້ອຳລາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ຈາກນັ້ນພະມະເຫສີຜູ້ມີປັນຍາແລະມີວາຈາອ່ອນໂຍນ ໄດ້ຕຣັດຖະພາວະຂອງພຣະພົບຣະຕະໃນເວລາທີ່ເໝາະສົມ
ເຈົາໄປ 288.1-4
सुनि भूपाल भरत ब्यवहारू।सोन सुगंध सुधा ससि सारू।।
मूदे सजल नयन पुलके तन।सुजसु सराहन लगे मुदित मन।।
सावधान सुनु सुमुखि सुलोचनि।भरत कथा भव बंध बिमोचनि।।
धरम राजनय ब्रह्मबिचारू।इहाँ जथामति मोर प्रचारू।।
सो मति मोरि भरत महिमाही।कहै काह छलि छुअति न छाँही।।
बिधि गनपति अहिपति सिव सारद।कबि कोबिद बुध बुद्धि बिसारद।।
भरत चरित कीरति करतूती।धरम सील गुन बिमल बिभूती।।
समुझत सुनत सुखद सब काहू।सुचि सुरसरि रुचि निदर सुधाहू।।
suni bhūpāla bharata byavahārū |sona sugaṁdha sudhā sasi sārū ||
mūde sajala nayana pulake tana |sujasu sarāhana lage mudita mana ||
sāvadhāna sunu sumukhi sulocani |bharata kathā bhava baṁdha bimocani ||
dharama rājanaya brahmabicārū |ihā̃ jathāmati mora pracārū ||
so mati mori bharata mahimāhī |kahai kāha chali chuati na chā̃hī ||
bidhi ganapati ahipati siva sārada |kabi kobida budha buddhi bisārada ||
bharata carita kīrati karatūtī |dharama sīla guna bimala bibhūtī ||
samujhata sunata sukhada saba kāhū |suci surasari ruci nidara sudhāhū ||
ໄດ້ຍິນກ່ຽວກັບການປະພຶດຂອງພົມ ເຊິ່ງປຽບດັ່ງຄຳທີ່ມີກິ່ນຫອມ ປຽບດັ່ງອຳຣຶດ ປຽບດັ່ງແກ່ນແທ້ຂອງພະຈັນ ພະຣາຊາ ປິດພະເນດຣ໌ອັນຊຸ່ມດ້ວຍນ້ຳຕາ ພະກາຍຊູ້ຊາດ້ວຍປີຕິ ແລະ ດ້ວຍພະຫະຍະໃຈຍິນດີ ເລີ່ມສັຣະສຣະເກຍຣະຕິຄຸນຂອງພົມ ຈົ່ງຟັງດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈ ຜູ້ມີພະພັກຕຣ໌ງົດງາມດວງເນດຣ໌ໄພຣໂຣຈນ ເລື່ອງລາວຂອງພົມ ຍອມປົດປ່ອຍຈາກພັນທະນາກາຣະແຫ່ງໂລກິຍະ ໃນທຳມະ ໃນຣາຊນີຕິ ແລະ ໃນການຕຣຶກຕອງພຣະຫົມ ຕາມປັນຍາຂອງຂ້ອຍ ຄວາມຊຳນານຂອງຂ້ອຍມີພຽງເທົ່າທີ່ຄວາມເຂົ້າໃຈຈະຮັບໄດ້ ປັນຍານັ້ນຂອງຂ້ອຍຈະກ່າວກ່ຽວກັບຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງພົມໄດ້ແນວໃດ ເຖິງແມ່ນດ້ວຍເລ່ລ່ອງກໍບໍ່ອາດແຕະເງົາຂອງພະອົງໄດ້ ພຣະຫົມ ຄະເນສ ອົງພະນາຄຣາຊ ສິວະ ແລະ ສຣະສະວະຕີ ກະວີ ປັນດິດ ແລະ ຜູ້ມີປັນຍາ ຜູ້ຊຳນານໃນປັນຍາທັງປວງ ກິຈານ ຊື່ສຽງ ການກະທຳອັນປຣະເສີດ ທຳມະ ສີນ ຄຸນທຳ ແລະ ຄວາມຣຸ່ງເຣືອງອັນບໍຣິສຸດຂອງພົມ ຍອມເປັນຄວາມປີຕິແກ່ທຸກຜູ້ ບໍ່ວ່າຈະເຂົ້າໃຈຫຼືຍິນ ຄວາມງົດງາມຂອງສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນບໍຣິສຸດປຽບດັ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ແລະ ຍິ່ງກວ່າອຳຣຶດໄປອີກ
ໂດຫາ 288
निरवधि गुन निरुपम पुरुषु भरतु भरत सम जानि।कहिअ सुमेरु कि सेर सम कबिकुल मति सकुचानि।।288।।
niravadhi guna nirupama puruṣu bharatu bharata sama jāni |kahia sumeru ki sera sama kabikula mati sakucāni ||288||
ພະຣະຕະເປັນບຸລຸດຜູ້ມີຄຸນງາມຄວາມດີບໍ່ມີຂອບເຂດ ແລະ ບໍ່ມີຜູ້ໃດເສມະເທີ, ຈົງຮູ້ວ່າພະຣະຕະນັ້ນປຽບໄດ້ພຽງກັບພະຣະຕະເອງ, ຈະເອີ້ນພູສຸເມຣຸວ່າມີນ້ຳໜັກເທົ່າກັບຫົວໜ່ວຍເສຣະໄດ້ບໍ, ຕະກູນກະວີທັງໝົດຍ່ອນເຊື່ອມໃນຄວາມຄິດ
ເຈົາໄປ 289.1-4
अगम सबहि बरनत बरबरनी।जिमि जलहीन मीन गमु धरनी।।
भरत अमित महिमा सुनु रानी।जानहिं रामु न सकहिं बखानी।।
बरनि सप्रेम भरत अनुभाऊ।तिय जिय की रुचि लखि कह राऊ।।
बहुरहिं लखनु भरतु बन जाहीं।सब कर भल सब के मन माहीं।।
देबि परंतु भरत रघुबर की।प्रीति प्रतीति जाइ नहिं तरकी।।
भरतु अवधि सनेह ममता की।जद्यपि रामु सीम समता की।।
परमारथ स्वारथ सुख सारे।भरत न सपनेहुँ मनहुँ निहारे।।
साधन सिद्ध राम पग नेहू।मोहि लखि परत भरत मत एहू।।
agama sabahi baranata barabaranī |jimi jalahīna mīna gamu dharanī ||
bharata amita mahimā sunu rānī |jānahiṁ rāmu na sakahiṁ bakhānī ||
barani saprema bharata anubhāū |tiya jiya kī ruci lakhi kaha rāū ||
bahurahiṁ lakhanu bharatu bana jāhīṁ |saba kara bhala saba ke mana māhīṁ ||
debi paraṁtu bharata raghubara kī |prīti pratīti jāi nahiṁ tarakī ||
bharatu avadhi saneha mamatā kī |jadyapi rāmu sīma samatā kī ||
paramāratha svāratha sukha sāre |bharata na sapanehũ manahũ nihāre ||
sādhana siddha rāma paga nehū |mohi lakhi parata bharata mata ehū ||
ຜູ້ທີ່ມີສີຜິວງົດງາມ ພຣະຣະຕະເປັນຜູ້ທີ່ຜູ້ໃດພຣະຣະນາບໍ່ໄດ້ ດັ່ງດັກແຜ່ນດິນທີ່ປາບໍ່ມີນໍ້າໄປບໍ່ໄດ້ ຈົ່ງຟັງເດີ ພຣະຣາຊິນີ ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງພຣະຣະຕະບໍ່ອາດປະມານໄດ້ ພຣະຣາມຊາບແຕ່ກໍບໍ່ອາດພຣະຣະນາໄດ້ ຫຼັງຈາກພຣະຣະນາອານຸພາກຂອງພຣະຣະຕະດ້ວຍຄວາມຮັກແລ້ວ ພຣະຣາຊາຊົງເຫັນສິ່ງທີ່ພຣະຫະຣະດີພຣະຫະຣະຂອງພຣະມະເຫສີຈຶ່ງຕຣັດຕໍ່ໄປ ໃຫ້ລັກສະມັນເສດຈະຣາຊກັບ ແລະ ໃຫ້ພຣະຣະຕະເສດຈະຣາາໄປປ່າ ທຸກຄົນໃນໃຈຄິດວ່າຈະເປັນການດີສຳລັບທຸກຄົນ ແຕ່ເຈົ້າເອີຍ ຄວາມຮັກແລະຄວາມໄວ້ວາງໃຈລະຫວ່າງພຣະຣະຕະກັບພຣະຣາມນັ້ນບໍ່ອາດຄາດເດົາໄດ້ ພຣະຣະຕະເປັນຂີດຈຳກັດແຫ່ງຄວາມຮັກແລະຄວາມຜູກພັນ ເຖິງວ່າພຣະຣາມຈະເປັນຂີດຈຳກັດແຫ່ງຄວາມສະເມີພາບກໍຕາມ ພຣະຣະຕະບໍ່ເຄີຍມອງເຫັນຄວາມສຸກແຫ່ງປະໂຫຍດສູງສຸດຫຼືປະໂຫຍດທາງໂລກ ເຖິງແຕ່ໃນຄວາມຝັນຫຼືໃນຄວາມຄິດກໍຕາມ ຄວາມຮັກຕໍ່ພຣະບາດຂອງພຣະຣາມເປັນທັງການປະຕິບັດແລະຄວາມສຳເລັດຂອງພຣະຣະຕະ ດັ່ງນັ້ນເມື້າຂ້າພະເຈົ້າພິຈາລະນາເບິ່ງ ນີ້ຄືຄວາມເຊື່ອມັ່ນຂອງພຣະຣະຕະ
ໂດຫາ 289
भोरेहुँ भरत न पेलिहहिं मनसहुँ राम रजाइ।करिअ न सोचु सनेह बस कहेउ भूप बिलखाइ।।289।।
bhorehũ bharata na pelihahiṁ manasahũ rāma rajāi |karia na socu saneha basa kaheu bhūpa bilakhāi ||289||
ແມ້ກະທັ້ງໃນຄວາມຄິດ, ພຣະພະຣາມຈະບໍ່ລະເມີດຄຳສັ່ງຂອງພຣະຣາມ; ຈົ່ງຢ່າໂສກເສົ້າ, ພຣະລາຊາໄດ້ກ່າວ, ເອົາຊະນະດ້ວຍຄວາມຮັກ.
Inside Prakarana 29
The dialogue
- Listenerसामान्य श्रोता/सत्संगी-समाज (अन्तःकरण ‘मन’ सहित)
Frequently Asked Questions
परम्परानुसार यह खण्ड ‘वैराग्य-प्रबोध’ और ‘राम-आज्ञा-परायणता’ देता है: गृह-शोक/वियोग को धर्म-बुद्धि में बदलकर मन को स्थिर करता है, तथा भरत-चरित के श्रवण से ‘भव-बन्धन-बिमोचनि’ (पाठ में ही संकेत) फल माना जाता है।
सत्संग-परम्परा में प्रसंगानुसार ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ नाम-संपुट या ‘राम रामेति’ जप-संपुट जोड़ा जाता है; विशेषतः भरत-चरित/आज्ञा-पालन के भाव में ‘राम-आज्ञा गुरु समान’ भाव-स्मरण हेतु नाम-संपुट प्रचलित है।
Ask anything about Prakarana 29 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
