Prakarana 28
राजधर्म से वनधर्म की ओर संक्रमण—यह सोपान ‘वैराग्य-प्रवेश’ का द्वार है। अयोध्या का लोक-शोक, मिथिला का शोक, और भरत की निर्मल निष्ठा मिलकर साधक को यह सिखाते हैं कि ईश्वर-इच्छा के सामने सांसारिक व्यवस्था (राज्य, कुल, प्रतिष्ठा) भी अस्थिर है। इस चरण में मुक्ति की सीढ़ी ‘त्याग’ नहीं, बल्कि ‘अनासक्ति सहित कर्तव्य’ है—राम की मौन-लीला, भरत की सत्य-भावना, और वसिष्ठ का धीरज-उपदेश मन को शरणागति की ओर चढ़ाते हैं।
ຣົສະເດັດຫຼັກຂອງຂໍ້ຄວາມນີ້ແມ່ນກະຣຸນາ, ແຕ່ຄວາມເມດຕານີ້ບໍ່ແມ່ນຄວາມໂສກເສົ້າເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ເປັນເສັ້ນທາງສູ່ຄວາມສຳເລັດຂອງພັກຕິ. ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າຂອງພະພົມະຣາຊະ, ຄວາມປິຕິຂອງເທບະດາແລະການໂປງດອກໄມ້ຂອງພວກເຂົາໄດ້ເປີດເຜີຍສອງລະດັບພ້ອມກັນ: ຄວາມສັບສົນໃນໂລກມະນຸດ, ແຕ່ໃນສາຍຕາຂອງເທບະດາ, ການສ້າງຕັ້ງພະທຳ. ການມາຮອດຂອງຊາບສານຈາກຊນະຄະໄດ້ເຊື່ອມຕໍ່ມິຖິລາກັບມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມໂສກເສົ້າຂອງອະໂຍດະຍາ; ດັ່ງນັ້ນກະຣຸນາຈຶ່ງກາຍເປັນສິ່ງລວມວັດ, ສອງສັງຄົມ, ສອງລາຊະອານາຈັກ, ໜຶ່ງແລະອັນດຽວກັນຄືການແຍກຈາກພະຣາມ. ອຸປະມາຂອງຕຸນສີກ່ຽວກັບມະຫາສະໝຸດ, ເຮືອ, ແລະພາຍົກເຮືອ, ເຖິງແມ່ນເຮືອຂອງຄວາມຮູ້ແລະຄວາມບໍ່ຍຶດຕິດກໍ່ບໍ່ສາມາດຂ້າມແມ່ນ້ຳແຫ່ງຄວາມຮັກໄດ້, ໄດ້ເນັ້ນຫຼັກການໜຶ່ງຂອງມານັດ: ການຊອກຫາເຫດຜົນແລະການຮຽນຮູ້ບໍ່ພຽງພໍ; ມີແຕ່ພະຣາມ-ປະເມາເທົ່ານັ້ນທີ່ເປັນຝັ່ງຕຶກທາງໄກ. ຄຳແນະນຳຂອງພະວະສິສຖະເປັນເສົາຫຼັກແຫ່ງຄວາມມັ່ນຄົງທ່າມກາງຄວາມໂສກເສົ້າ, ແລະສຸດທ້າຍການຈັດເຕີບໂຕຂອງອາຫານຫມາກໄມ້ແລະຮາກໄດ້ຫັນປ່ຽນ ວັນະ-ພະທຳ ເປັນ ອາຊາມະ-ພະທຳ. ສ່ວນນີ້ເປັນຂັ້ນຕອນກາງຂອງບັນດາຂັ້ນໄດ, ນຳພາຜູ້ຊອກຫາຈາກຄວາມເມດຕາສູ່ຊຣະນາຄະຕິ.
In this prakarana
People
Verses
ເຈົາໄປ 270.1-4
भरत बचन सुचि सुनि सुर हरषे।साधु सराहि सुमन सुर बरषे।।
असमंजस बस अवध नेवासी।प्रमुदित मन तापस बनबासी।।
चुपहिं रहे रघुनाथ सँकोची।प्रभु गति देखि सभा सब सोची।।
जनक दूत तेहि अवसर आए।मुनि बसिष्ठँ सुनि बेगि बोलाए।।
करि प्रनाम तिन्ह रामु निहारे।बेषु देखि भए निपट दुखारे।।
दूतन्ह मुनिबर बूझी बाता।कहहु बिदेह भूप कुसलाता।।
सुनि सकुचाइ नाइ महि माथा।बोले चर बर जोरें हाथा।।
बूझब राउर सादर साईं।कुसल हेतु सो भयउ गोसाईं।।
bharata bacana suci suni sura haraṣe |sādhu sarāhi sumana sura baraṣe ||
asamaṁjasa basa avadha nevāsī |pramudita mana tāpasa banabāsī ||
cupahiṁ rahe raghunātha sãkocī |prabhu gati dekhi sabhā saba socī ||
janaka dūta tehi avasara āe |muni basiṣṭhã suni begi bolāe ||
kari pranāma tinha rāmu nihāre |beṣu dekhi bhae nipaṭa dukhāre ||
dūtanha munibara būjhī bātā |kahahu bideha bhūpa kusalātā ||
suni sakucāi nāi mahi māthā |bole cara bara joreṁ hāthā ||
būjhaba rāura sādara sāīṁ |kusala hetu so bhayau gosāīṁ ||
ໄດ້ຍິນພຣະວະຈາບຣິສຸທິຂອງພຣະພຣະຕະ ເທວະດາຍິນດີ ສັນລະສະນາທ່ານວ່າເປັນສາທຸ ກໍ່ໂປດດອກໄມ້ລົງມາ ຊາວເມືອງອະໂຍດະຍາຕົກຢູ່ໃນຄວາມສັບສົນ ສ່ວນຣິສີ ແລະ ຜູ້ຢູ່ໃນປ່າ ມີໃຈຍິນດີ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຣະຄຸວົງສິຣະ ທຣະງົດງຽບດ້ວຍຄວາມສຳຣາມ ເຫັນສະພາບຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແລ້ວ ທີ່ປະຊຸມທັງໝົດກໍ່ຫ້າວກັງວົນ ໃນເວລານັ້ນ ທູດຂອງຊະນະກະ ກໍ່ມາຮອດ ມຸນີວະສິສຖະ ທຣະທຳທາຍແລ້ວກໍ່ທຣະເຣີຍທູດເຂົ້າມາດ້ວຍຄວາມໄວ ທູດທັງຫຼາຍກາບແລະມອງດູພຣະຣາມ ເຫັນເຄື່ອງທຣະທຳແລ້ວກໍ່ເສຍໃຈສຸດຂີ້ ມຸນີຜູ້ປຣະເສຣິຖະຖາມທູດທັງຫຼາຍວ່າ "ຈົ່ງບອກມາ ພຣະຣາຊາແຫ່ງວິເທະຫະ ທຣະສຸຂະດີບໍ່" ທູດຜູ້ປຣະເສຣິຖະໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນກໍ່ອາຍ ກົມຫົວລົງດິນ ແລະ ກ່າວດ້ວຍກາບພຣະຫັດ "ການຖາມດ້ວຍຄວາມເມດຕາຂອງທ່ານຜູ້ເປັນນາຍ ກໍ່ກາຍເປັນເຫດຂອງຄວາມສຸຂະດີຂອງພຣະອົງ ຂໍຮັບທ່ານຜູ້ເປັນນາຍ"
ໂດຫາ 270
नाहि त कोसल नाथ कें साथ कुसल गइ नाथ।मिथिला अवध बिसेष तें जगु सब भयउ अनाथ।।270।।
nāhi ta kosala nātha keṁ sātha kusala gai nātha |mithilā avadha biseṣa teṁ jagu saba bhayau anātha ||270||
ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າ ຄວາມຈະເລີນທັງປວນໄດ້ຈາກໄປພ້ອມກັບພະຜູ້ເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງໂກສົນ ໂລກທັງມວນໄດ້ກາຍເປັນຜູ້ບໍ່ມີຜູ້ປົກປ້ອງ ໂດຍສະເພາະມິທິລາ ແລະ ອະໂຍດະ
ເຈົາໄປ 271.1-4
कोसलपति गति सुनि जनकौरा।भे सब लोक सोक बस बौरा।।
जेहिं देखे तेहि समय बिदेहू।नामु सत्य अस लाग न केहू।।
रानि कुचालि सुनत नरपालहि।सूझ न कछु जस मनि बिनु ब्यालहि।।
भरत राज रघुबर बनबासू।भा मिथिलेसहि हृदयँ हराँसू।।
नृप बूझे बुध सचिव समाजू।कहहु बिचारि उचित का आजू।।
समुझि अवध असमंजस दोऊ।चलिअ कि रहिअ न कह कछु कोऊ।।
नृपहि धीर धरि हृदयँ बिचारी।पठए अवध चतुर चर चारी।।
बूझि भरत सति भाउ कुभाऊ।आएहु बेगि न होइ लखाऊ।।
kosalapati gati suni janakaurā |bhe saba loka soka basa baurā ||
jehiṁ dekhe tehi samaya bidehū |nāmu satya asa lāga na kehū ||
rāni kucāli sunata narapālahi |sūjha na kachu jasa mani binu byālahi ||
bharata rāja raghubara banabāsū |bhā mithilesahi hṛdayã harā̃sū ||
nṛpa būjhe budha saciva samājū |kahahu bicāri ucita kā ājū ||
samujhi avadha asamaṁjasa doū |calia ki rahia na kaha kachu koū ||
nṛpahi dhīra dhari hṛdayã bicārī |paṭhae avadha catura cara cārī ||
būjhi bharata sati bhāu kubhāū |āehu begi na hoi lakhāū ||
ເມື່ອຊາວເມືອງຂອງຊນກຮູ້ເຖິງຊະຕາກຳຂອງພະເຈົ້າແຄວ້ນໂກສົນ ປະຊາຊົນທັງຫມົດຕົກຢູ່ໃນຄວາມໂສກເສົ້າແລະສູນເສຍສະຕິ ຜູ້ໃດທີ່ໄດ້ເຫັນພະວິເທຫະໃນເວລານັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ສຶກວ່າພະນາມວິເທຫະ ຜູ້ບໍ່ມີກາຍ ແມ່ນຄວາມຈິງ ບໍ່ມີຜູ້ໃດຄິດເຫັນເປັນຢ່າງອື່ນ ເມື່ອພະຣາຊາຮູ້ເຖິງແຜນການຊົ່ວຮ້າຍຂອງພະຣາຊິນີ ກໍບໍ່ສາມາດເຫັນສິ່ງໃດເລີຍ ເຫມືອນດັ່ງງູທີ່ບໍ່ມີມານກ ພະຣະພົດຈະຄອງຣາຊະບັນລະຍະການ ແລະ ພະຣາມຈະຖືກເນລະເທດໄປຢູ່ໃນປ່າ ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຢ່າງເລິກເຊິ່ງເກີດຂຶ້ນໃນພະຫົດໃຈຂອງພະເຈົ້າມິຖິລາ ພະຣາຊາຊົງຖາມບັນດິດ ແລະ ກອງປະຊຸມເສນາບົດວ່າ ຈົ່ງຕັກຕອງແລ້ວບອກວ່າສິ່ງໃດແມ່ນວິທີທີ່ເຫມາະສົມສຳລັບມື້ນີ້ ຕັກຕອງເຖິງຄວາມສັບສົນສອງປະການຂອງອະໂຍທະ ວ່າຈະໄປຫຼືຈະຢູ່ ບໍ່ມີຜູ້ໃດກ່າວສິ່ງໃດເລີຍ ພະຣາຊາຊົງກ້າເຂັ້ມແຂງ ຕັກຕອງໃນພະຫົດໃຈ ແລະ ຊົງສົ່ງສາຍລັບຜູ້ສະຫຼາດສີ່ຄົນໄປຍັງອະໂຍທະ ຈົ່ງສືບຮູ້ນິສັຍແທ້ຈິງຂອງພະຣະພົດ ວ່າດີຫຼືຮ້າຍ ແລະ ກັບມາໄວໆ ໂດຍຢ່າງໃຫ້ໃຜສັງເກດເຫັນ
ໂດຫາ 271
गए अवध चर भरत गति बूझि देखि करतूति।चले चित्रकूटहि भरतु चार चले तेरहूति।।271।।
gae avadha cara bharata gati būjhi dekhi karatūti |cale citrakūṭahi bharatu cāra cale terahūti ||271||
ບັນດາທູດໄດ້ໄປອະໂນດະຍາ, ໄດ້ຮຽນຮູ້ກ່ຽວກັບການປະພຶດຂອງພຣະພະຍາພົມຣາດ, ແລະ ເຫັນການກະທໍາຂອງພຣະອົງ, ແລ້ວກັບມາ. ພຣະພະຍາພົມຣາດໄດ້ອອກເດີນທາງໄປຈິຕຣະກູດ, ແລະ ບັນດາທູດໄດ້ກັບມາມິຖິລາ.
ເຈົາໄປ 272.1-4
दूतन्ह आइ भरत कइ करनी।जनक समाज जथामति बरनी।।
सुनि गुर परिजन सचिव महीपति।भे सब सोच सनेहँ बिकल अति।।
धरि धीरजु करि भरत बड़ाई।लिए सुभट साहनी बोलाई।।
घर पुर देस राखि रखवारे।हय गय रथ बहु जान सँवारे।।
दुघरी साधि चले ततकाला।किए बिश्रामु न मग महीपाला।।
भोरहिं आजु नहाइ प्रयागा।चले जमुन उतरन सबु लागा।।
खबरि लेन हम पठए नाथा।तिन्ह कहि अस महि नायउ माथा।।
साथ किरात छ सातक दीन्हे।मुनिबर तुरत बिदा चर कीन्हे।।
dūtanha āi bharata kai karanī |janaka samāja jathāmati baranī ||
suni gura parijana saciva mahīpati |bhe saba soca sanehã bikala ati ||
dhari dhīraju kari bharata baṛāī |lie subhaṭa sāhanī bolāī ||
ghara pura desa rākhi rakhavāre |haya gaya ratha bahu jāna sãvāre ||
dugharī sādhi cale tatakālā |kie biśrāmu na maga mahīpālā ||
bhorahiṁ āju nahāi prayāgā |cale jamuna utarana sabu lāgā ||
khabari lena hama paṭhae nāthā |tinha kahi asa mahi nāyau māthā ||
sātha kirāta cha sātaka dīnhe |munibara turata bidā cara kīnhe ||
ທູດທັງຫຼາຍມາແລ້ວໄດ້ກາບທູນຕໍ່ທີ່ປະຊຸມຊົນຂອງຊນກ ຕາມທີ່ເຂົ້າໃຈດີທີ່ສຸດ ວ່າທຸກສິ່ງທີ່ພຣະພົບຕະໄດ້ກະທໍາ ໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຄູບາ ວົງຍາດ ຂ້າລາງວັດ ແລະ ກະສັດ ທຸກພະອົງມີຄວາມຫຍ້ອຍເປັນກັນຢ່າງຍິ່ງ ແລະ ຫມົດສຕິດເພາະຄວາມຮັກ ຕັ້ງສະຕິ ແລະ ສັດສະຫນາພຣະພົບຕະແລ້ວ ຊນກ ຊົງເອີ້ນນັກຮົບຜູ້ກ້າ ແລະ ຂ້າລາງວັດມາປະຊຸມ ຊົງຕັ້ງຍາມເຝົ້າເຮືອນ ເມືອງ ແລະ ແຄວ້ນ ແລະ ຈັດເຕຣຍມ ຊ້າງ ລົດສູດ ແລະ ພາຫະນາຫຼາຍຊະນິດ ຈັດເຕຣຍມທຸກສິ່ງໃນສອງຄາທີ ແລ້ວກໍ່ສະເດັດອອກເດີນທາງທັນທີ ກະສັດບໍ່ໄດ້ຢຸດພັກທີ່ໃດໃນລະຫວ່າງທາງ ເຊົ້ານີ້ຊົງສະຫນງນໍ້າທີ່ປຣະຍາຄ ແລະ ກອງທັບທັງຫມົດເລີ່ມຂ້າມແມ່ນໍ້າຍະມຸນາ ຂ້າພະເຈົ້າພະອົງເຈົ້າ ໄດ້ຮັບສົ່ງມາກ່ອນເພື່ອນໍາຂ່າວ ກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ທູດທັງຫຼາຍກໍ່ກົ້ມຫົວຕໍ່ດິນ ມູນີຜູ້ປະເສີດປະທານຊາວກິຣາດຫົກຫຼືເຈັດຄົນເປັນຜູ້ຄຸ້ມກັນ ແລະ ສົ່ງທູດທັງຫຼາຍເດີນທາງຕໍ່ທັນທີ
ໂດຫາ 272
सुनत जनक आगवनु सबु हरषेउ अवध समाजु।रघुनंदनहि सकोचु बड़ सोच बिबस सुरराजु।।272।।
sunata janaka āgavanu sabu haraṣeu avadha samāju |raghunaṁdanahi sakocu baṛa soca bibasa surarāju ||272||
ໄດ້ຍິນວ່າພະຍາຊນກະຈະເສດຈົນມາ ຊຸມຊົນທັງປວງຂອງອະໂຍດະຍາຕື່ນເຕັ້ນຍິນດີ ແຕ່ພະຣາມຜູ້ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງລາຊະວົງຣຄູທຣົດຮູ້ສຶກອາຍເປັນຢ່າງຍິ່ງ ແລະພະອິນທຣະຈອມເທບທຣົດຖືກຄວາມວິຕົກວິໄຍຄອບງຳ
ເຈົາໄປ 273.1-4
गरइ गलानि कुटिल कैकेई।काहि कहै केहि दूषनु देई।।
अस मन आनि मुदित नर नारी।भयउ बहोरि रहब दिन चारी।।
एहि प्रकार गत बासर सोऊ।प्रात नहान लाग सबु कोऊ।।
करि मज्जनु पूजहिं नर नारी।गनप गौरि तिपुरारि तमारी।।
रमा रमन पद बंदि बहोरी।बिनवहिं अंजुलि अंचल जोरी।।
राजा रामु जानकी रानी।आनँद अवधि अवध रजधानी।।
सुबस बसउ फिरि सहित समाजा।भरतहि रामु करहुँ जुबराजा।।
एहि सुख सुधाँ सींची सब काहू।देव देहु जग जीवन लाहू।।
garai galāni kuṭila kaikeī |kāhi kahai kehi dūṣanu deī ||
asa mana āni mudita nara nārī |bhayau bahori rahaba dina cārī ||
ehi prakāra gata bāsara soū |prāta nahāna lāga sabu koū ||
kari majjanu pūjahiṁ nara nārī |ganapa gauri tipurāri tamārī ||
ramā ramana pada baṁdi bahorī |binavahiṁ aṁjuli aṁcala jorī ||
rājā rāmu jānakī rānī |ānãda avadhi avadha rajadhānī ||
subasa basau phiri sahita samājā |bharatahi rāmu karahũ jubarājā ||
ehi sukha sudhā̃ sīṁcī saba kāhū |deva dehu jaga jīvana lāhū ||
ໄກເກຍີຜູ້ຊົ່ວຮ້າຍຖືກຄວາມເສຍໃຈກັດກິນ ຈະເວົ້າກັບຜູ້ໃດ ແລະ ຈະຕຳນິຜູ້ໃດໄດ້ ຜູ້ຊາຍແລະຜູ້ຍິງນຳຄວາມຄິດມາໃນໃຈວ່າຈະໄດ້ຢູ່ຕໍ່ໄປອີກສີ່ວັນ ກໍມີຄວາມຍິນດີ ວັນນັ້ນກໍຜ່າພົນໄປໃນລັກສະນະເຊັ່ນນີ້ ແລະ ໃນຕອນເຊົ້າທຸກຄົນຕ່າງກໍເລີ່ມອາບນໍ້າ ຫຼັງອາບນໍ້າແລ້ວ ຜູ້ຊາຍແລະຜູ້ຍິງຕ່າງສັກຣະບູຊາຄະເນສ ຄະວຣີ ສິວະຜູ້ທຳລາຍຕຣີປຸຣະ ແລະ ພະອາທິດຜູ້ທຳລາຍຄວາມມືດ ແລ້ວກາບຢູ່ພະບາດຂອງພະຣາມຜູ້ເປັນສະຫາຍຂອງພະລັກສະມີ ແລະ ອະທິຖານດ້ວຍມືປະນາມ ຈັບຊາຍເສື້ອຜ້າ ຂໍພະຣາມເປັນກະສັດ ແລະ ຊານະກີເປັນພະຣາຊິນີ ແລະ ອະໂຍທະຍາເປັນຣາຊະທານີ ອັນເປັນຂີດສຸດແຫ່ງຄວາມປິຕິຍິນດີ ຂໍໃຫ້ກັບມາຕັ້ງຫຼັກແຫ່ງຄວາມສຸກສະບາຍພ້ອມດ້ວຍຣາຊະສຳນັກທັງໝົດ ແລະ ຂໍໃຫ້ພະຣາມຕັ້ງພະຣະຕະເປັນອຸປຣາຊ ຂໍ້າພະເຈົ້າ ຂໍປົດລົງທຸກຄົນດ້ວຍອະມິຕະແຫ່ງຄວາມສຸກນີ້ ແລະ ຂໍປະທານໃຫ້ໂລກໄດ້ຮັບສິ່ງທີ່ປາຖະໜາແຫ່ງຊີວິດ
ໂດຫາ 273
गुर समाज भाइन्ह सहित राम राजु पुर होउ।अछत राम राजा अवध मरिअ माग सबु कोउ।।273।।
gura samāja bhāinha sahita rāma rāju pura hou |achata rāma rājā avadha maria māga sabu kou ||273||
ຂໍໃຫ້ພຣາມຄອງຣາຊຢູ່ໃນເມືອງພ້ອມດ້ວຍຄູ ສະພາ ແລະ ອ້າຍນ້ອງ ແລະ ຂໍໃຫ້ພວກເຮົາຕາຍໃນຂະນະທີ່ພຣາມຍັງເປັນກະສັດແຫ່ງອະໂຍທະ ນີ້ແມ່ນສິ່ງທີ່ທຸກຄົນອະທິຖານຂໍ
ເຈົາໄປ 274.1-4
सुनि सनेहमय पुरजन बानी।निंदहिं जोग बिरति मुनि ग्यानी।।
एहि बिधि नित्यकरम करि पुरजन।रामहि करहिं प्रनाम पुलकि तन।।
ऊँच नीच मध्यम नर नारी।लहहिं दरसु निज निज अनुहारी।।
सावधान सबही सनमानहिं।सकल सराहत कृपानिधानहिं।।
लरिकाइहि ते रघुबर बानी।पालत नीति प्रीति पहिचानी।।
सील सकोच सिंधु रघुराऊ।सुमुख सुलोचन सरल सुभाऊ।।
कहत राम गुन गन अनुरागे।सब निज भाग सराहन लागे।।
हम सम पुन्य पुंज जग थोरे।जिन्हहि रामु जानत करि मोरे।।
suni sanehamaya purajana bānī |niṁdahiṁ joga birati muni gyānī ||
ehi bidhi nityakarama kari purajana |rāmahi karahiṁ pranāma pulaki tana ||
ū̃ca nīca madhyama nara nārī |lahahiṁ darasu nija nija anuhārī ||
sāvadhāna sabahī sanamānahiṁ |sakala sarāhata kṛpānidhānahiṁ ||
larikāihi te raghubara bānī |pālata nīti prīti pahicānī ||
sīla sakoca siṁdhu raghurāū |sumukha sulocana sarala subhāū ||
kahata rāma guna gana anurāge |saba nija bhāga sarāhana lāge ||
hama sama punya puṁja jaga thore |jinhahi rāmu jānata kari more ||
ໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າອັນເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກຂອງຊາວເມືອງ ພວກສາມະຣີ ຜູ້ປະຕິບັດໂຍຄະ ຜູ້ສະຫຼະ ແລະ ຜູ້ມີປັນຍາ ກໍຮູ້ສຶກດູຖູກຕໍ່ວິທີຂອງຕົນ ໂດຍວິທີນີ້ ຊາວເມືອງໄດ້ປະຕິບັດກິດຈະການປະຈຳວັນ ແລ້ວກົມຄຳນົບຕໍ່ພະຣາມ ດ້ວຍກາຍທີ່ຊູ້ຊື້ນດ້ວຍປິຕິ ທັງສູງ ຕໍ່າ ແລະ ກາງ ຊາຍແລະຍິງເຫມືອນກັນ ຕ່າງໄດ້ຮັບໂອກາດເຝົ້າຕາມຖານະຂອງຕົນ ພະອົງຊົງເຄົາລົບນັບຖືທຸກຄົນດ້ວຍຄວາມເອົາໃຈໃສ່ ແລະ ທຸກຄົນຕ່າງສຣສອນພະອົງ ຜູ້ເປັນຄັງສະສົມແຫ່ງຄວາມກຣຸນາ ນັບແຕ່ວັຍເດັກ ຜູ້ດີເລີດແຫ່ງຣາຊວົງຣະຄຸ ຊົງດຳຣົງຢູ່ໃນທາງປະຕິບັດທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະ ຊົງຮູ້ຈັກໃນຄວາມຮັກອັນແທ້ຈິງ ກະສັດແຫ່ງຣາຊວົງຣະຄຸ ຊົງເປັນມະຫາສະມຸດແຫ່ງຄວາມສຸພາບແລະຄວາມຖ່ອມຕົນ ຊົງມີພະພັກສີງົດງາມ ພະເນດຣສວຍ ແລະ ພະສັນທະສຸຈະຣິຍະ ໃນຂະນະທີ່ກລ່າວເຖິງຄຸນທຳອັນຫຼວງຫຼາຍຂອງພະຣາມ ພວກເຂົາເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະ ທຸກຄົນເລີ່ມສຣສອນຄວາມໂຊກດີຂອງຕົນເອງ ໃນໂລກນີ້ ມີຜູ້ສະສົມບຸນບາຣະມີເສມືອນພວກເຮົາຢູ່ບໍ່ຫຼາຍ ຜູ້ທີ່ພະຣາມຊົງຮູ້ຈັກແລະຊົງຖືວ່າເປັນຂອງພະອົງ
ໂດຫາ 274
प्रेम मगन तेहि समय सब सुनि आवत मिथिलेसु।सहित सभा संभ्रम उठेउ रबिकुल कमल दिनेसु।।274।।
prema magana tehi samaya saba suni āvata mithilesu |sahita sabhā saṁbhrama uṭheu rabikula kamala dinesu ||274||
ໃນເວລານັ້ນ ທຸກຄົນຈົມຢູ່ໃນຄວາມຮັກ ໄດ້ຍິນວ່າເຈົ້າເມືອງມິຖິລາກຳລັງມາ ພະຣາມຜູ້ດັ່ງດວງອາທິດແກ່ດອກບົວແຫ່ງສາຍພັນສຸຣິຍວົງສ໌ ຊົງລຸກຂຶ້ນຢ່າງຮີບດ່ວນພ້ອມກັບສະພາ
ເຈົາໄປ 275.1-4
भाइ सचिव गुर पुरजन साथा।आगें गवनु कीन्ह रघुनाथा।।
गिरिबरु दीख जनकपति जबहीं।करि प्रनाम रथ त्यागेउ तबहीं।।
राम दरस लालसा उछाहू।पथ श्रम लेसु कलेसु न काहू।।
मन तहँ जहँ रघुबर बैदेही।बिनु मन तन दुख सुख सुधि केही।।
आवत जनकु चले एहि भाँती।सहित समाज प्रेम मति माती।।
आए निकट देखि अनुरागे।सादर मिलन परसपर लागे।।
लगे जनक मुनिजन पद बंदन।रिषिन्ह प्रनामु कीन्ह रघुनंदन।।
भाइन्ह सहित रामु मिलि राजहि।चले लवाइ समेत समाजहि।।
bhāi saciva gura purajana sāthā |āgeṁ gavanu kīnha raghunāthā ||
giribaru dīkha janakapati jabahīṁ |kari pranāma ratha tyāgeu tabahīṁ ||
rāma darasa lālasā uchāhū |patha śrama lesu kalesu na kāhū ||
mana tahã jahã raghubara baidehī |binu mana tana dukha sukha sudhi kehī ||
āvata janaku cale ehi bhā̃tī |sahita samāja prema mati mātī ||
āe nikaṭa dekhi anurāge |sādara milana parasapara lāge ||
lage janaka munijana pada baṁdana |riṣinha pranāmu kīnha raghunaṁdana ||
bhāinha sahita rāmu mili rājahi |cale lavāi sameta samājahi ||
ພ້ອມກັບອ້າຍນ້ອງ, ເສນາບຸລຸດ, ຄູບາອາຈານ, ແລະ ຊາວເມືອງເປັນພະຍານ, ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຣະຄຸຮູ້ໄດ້ອອກເດີນທາງ. ເມື່ອພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຊານະກະໄດ້ເຫັນພູເຂົາ, ພະອົງໄດ້ກົມຄຸນງານ ແລະ ໄດ້ປະຖິ້ມລົດພະອັດຊະຍະທັນທີ. ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາອັນລະອຸ່ນໃຈທີ່ຈະເຫັນພະຣາມະ, ພະອົງບໍ່ຮູ້ສຶກເມື່ອຍຫຼືທຸກທົນຈາກການເດີນທາງ. ໃຈຂອງພະອົງຢູ່ບ່ອນທີ່ພະຣາມະ ແລະ ບຸດສາວແຫ່ງວິເທະຢູ່; ໂດຍບໍ່ມີໃຈ, ຮ່າງກາຍຂອງພະອົງບໍ່ຮູ້ຈັກຄວາມເຈັບປວດຫຼືຄວາມສຸກ. ດ້ວຍວິທີນີ້ຊານະກະໄດ້ມາ, ກ້າວໜ້າພ້ອມກັບບັນດາສະມາຊິກທັງໝົດ, ໃຈຂອງພະອົງຖືກເອົາຊະນະດ້ວຍຄວາມຮັກ. ເມື່ອເຂົາເຈົ້າໃກ້ຈະຮອດ ແລະ ໄດ້ເຫັນຄວາມຮັກຂອງກັນແລະກັນ, ເຂົາເຈົ້າໄດ້ພົບກັນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ. ຊານະກະໄດ້ເລີ່ມກົມພະບາດຂອງບັນດາມຸນີ, ແລະ ອົງຜູ້ເປັນທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງຣະຄຸຮູ້ໄດ້ກົມຄຸນງານບັນດາຣິສີ. ພະຣາມະ, ພ້ອມກັບອ້າຍນ້ອງຂອງພະອົງ, ໄດ້ພົບກັບກະສັດ, ແລະ ເຂົາເຈົ້າໄດ້ອອກເດີນທາງ, ພາທັງສະພາໄປນຳ.
ໂດຫາ 275
आश्रम सागर सांत रस पूरन पावन पाथु।सेन मनहुँ करुना सरित लिएँ जाहिं रघुनाथु।।275।।
āśrama sāgara sāṁta rasa pūrana pāvana pāthu |sena manahũ karunā sarita liẽ jāhiṁ raghunāthu ||275||
ອາສົມເປັນດັງມະຫາສະມຸດ ເຕັມໄປດ້ວຍນໍາບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມຮູ້ສຶກສະຫງົບ ຫມູ່ຊົນເສມືອນແມ່ນໍາແຫ່ງຄວາມເມດຕາ ແລະ ຣະຄຸນາຖ ພະຜູ້ເປັນນາຍແຫ່ງຣາຊວົງຣະຄຸ ຊົງນຳໄຫຼໄປຫາມະຫາສະມຸດນັ້ນ
ເຈົາໄປ 276.1-4
बोरति ग्यान बिराग करारे।बचन ससोक मिलत नद नारे।।
सोच उसास समीर तंरगा।धीरज तट तरुबर कर भंगा।।
बिषम बिषाद तोरावति धारा।भय भ्रम भवँर अबर्त अपारा।।
केवट बुध बिद्या बड़ि नावा।सकहिं न खेइ ऐक नहिं आवा।।
बनचर कोल किरात बिचारे।थके बिलोकि पथिक हियँ हारे।।
आश्रम उदधि मिली जब जाई।मनहुँ उठेउ अंबुधि अकुलाई।।
सोक बिकल दोउ राज समाजा।रहा न ग्यानु न धीरजु लाजा।।
भूप रूप गुन सील सराही।रोवहिं सोक सिंधु अवगाही।।
borati gyāna birāga karāre |bacana sasoka milata nada nāre ||
soca usāsa samīra taṁragā |dhīraja taṭa tarubara kara bhaṁgā ||
biṣama biṣāda torāvati dhārā |bhaya bhrama bhavãra abarta apārā ||
kevaṭa budha bidyā baṛi nāvā |sakahiṁ na khei aika nahiṁ āvā ||
banacara kola kirāta bicāre |thake biloki pathika hiyã hāre ||
āśrama udadhi milī jaba jāī |manahũ uṭheu aṁbudhi akulāī ||
soka bikala dou rāja samājā |rahā na gyānu na dhīraju lājā ||
bhūpa rūpa guna sīla sarāhī |rovahiṁ soka siṁdhu avagāhī ||
ມັນທ້ອມຕະລ່ງສູງແຫ່ງປັນຍາ ແລະ ການສະຫຼະຄວາມຍຶດຍັ້ງ ແລະ ຄຳເວົ້າອັນໂສກເສົ້າທີ່ຜູ້ຄົນເວົ້າຄືລຳທາ້າ ແລະ ຫ້ວຍນ້ຳທີ່ໄຫຼລົງສູ່ມັນ ຄວາມຄິດກັງວົນ ແລະ ການຖອນຫາຍໃຈຍາວຄືລົມ ແລະ ຄື້ນ ຊຶ່ງພັດທຳລາຍຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ແຫ່ງຄວາມອົດທົນຢູ່ຕາມຕະລ່ງ ຄວາມສິ້ນຫວັງອັນຫນ້າຢ້ານກົວຄືກະແສນ້ຳໄຫຼໄວ ແລະ ຄວາມຢ້ານ ແລະ ຄວາມສັບສົນຄືວົງນ້ຳວຽນນັບບໍ່ຖ້ວນ ຜູ້ມີປັນຍາຄືພີ້ເຮືອ ແລະ ວິຊາຄືເຮືອໃຫຍ່ ແຕ່ພວກເຂົາບໍ່ສາມາດພັດຂ້າມໄດ້ ແລະ ບໍ່ມີວິທີຂ້າມໃດໆປາກົດ ຊາວປ່າໂກນ ແລະ ກິຣາດຜູ້ນ່ວງເຫນືອຄືຜູ້ເດີນທາງ ຜູ້ມອງແມ່ນ້ຳແລ້ວເມື່ອຍ ແລະ ສູນເສຍຫົວ ເມື່ອແມ່ນ້ຳນີ້ໄຫຼໄປພົບມະຫາສະມຸດແຫ່ງອາສັມ ກໍລືກັບວ່າທະເລໄດ້ລຸກຂຶ້ນມາດ້ວຍຄວາມປັ່ນດ້າວ ທັງສອງສະພາລາດຊະວົງສາດຖືກເອົາຊະນະໂດຍຄວາມໂສກເສົ້າ ແລະ ບໍ່ມີປັນຍາ ຄວາມອົດທົນ ຫຼື ຄວາມອາຍເຫຼືອຢູ່ ສັກສະຫຼະສະຫຼາດຮູບພາບ ຄຸນທຳ ແລະ ນິສັຍອ່ອນໂຍນຂອງພະຣາຊາ ພວກເຂົາຮ້ອງໄຫ້ຈົມດິບຢູ່ໃນທະເລແຫ່ງຄວາມໂສກເສົ້າ
ສັນທະ 276
अवगाहि सोक समुद्र सोचहिं नारि नर ब्याकुल महा।दै दोष सकल सरोष बोलहिं बाम बिधि कीन्हो कहा।।
सुर सिद्ध तापस जोगिजन मुनि देखि दसा बिदेह की।तुलसी न समरथु कोउ जो तरि सकै सरित सनेह की।।
avagāhi soka samudra socahiṁ nāri nara byākula mahā |dai doṣa sakala saroṣa bolahiṁ bāma bidhi kīnho kahā ||
sura siddha tāpasa jogijana muni dekhi dasā bideha kī |tulasī na samarathu kou jo tari sakai sarita saneha kī ||
ຈມຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມໂສກ ບຸລຸດແລະສຕີທັງຫຼາຍຍ່ອນໂສກຢ່າງຍິ່ງ ສັດສະໝູດຫຼາຍ ໂທດທັນຕໍ່ຄົນທັງປວງ ກ່າວດ້ວຍຄວາມໂກດວ່າ "ພຣະຜູ້ສ້າງຜູ້ບິດເບື່ອນໄດ້ກະທຳຫຍັງເຫຼົ່າ" ເທວະດາ ສິທທະ ນັກບຳເພັນ ໂຍຄີ ແລະຣາສີທັງຫຼາຍ ໄດ້ເຫັນສະພາບແຫ່ງວິເທະຫະ ຕຸລະສີດາດກ່າວວ່າ ບໍ່ມີຜູ້ໃດສາມາດຂ້າມແມ່ນ້ຳແຫ່ງຄວາມຮັກຂອງພຣະອົງໄດ້ເລີຍ
ໂສຣະຖາ 276
किए अमित उपदेस जहँ तहँ लोगन्ह मुनिबरन्ह।धीरजु धरिअ नरेस कहेउ बसिष्ठ बिदेह सन।।276।।
kie amita upadesa jahã tahã loganha munibaranha |dhīraju dharia naresa kaheu basiṣṭha bideha sana ||276||
ມູນີຜູ້ປະເສີດໄດ້ໃຫ້ຄຳແນະນຳອັນບໍ່ສາມາດນັບໄດ້ແກ່ປະຊາຊົນຢູ່ທີ່ຕ່າງໆ ວະສິດທ໌ໄດ້ກ່າວຕໍ່ວິເທະວ່າ ຂ້າພະບາດກະສັດ ຈົ່ງມີຄວາມອົດທົນເຖີດ
ເຈົາໄປ 277.1-4
जासु ग्यानु रबि भव निसि नासा।बचन किरन मुनि कमल बिकासा।।
तेहि कि मोह ममता निअराई।यह सिय राम सनेह बड़ाई।।
बिषई साधक सिद्ध सयाने।त्रिबिध जीव जग बेद बखाने।।
राम सनेह सरस मन जासू।साधु सभाँ बड़ आदर तासू।।
सोह न राम पेम बिनु ग्यानू।करनधार बिनु जिमि जलजानू।।
मुनि बहुबिधि बिदेहु समुझाए।रामघाट सब लोग नहाए।।
सकल सोक संकुल नर नारी।सो बासरु बीतेउ बिनु बारी।।
पसु खग मृगन्ह न कीन्ह अहारू।प्रिय परिजन कर कौन बिचारू।।
jāsu gyānu rabi bhava nisi nāsā |bacana kirana muni kamala bikāsā ||
tehi ki moha mamatā niarāī |yaha siya rāma saneha baṛāī ||
biṣaī sādhaka siddha sayāne |tribidha jīva jaga beda bakhāne ||
rāma saneha sarasa mana jāsū |sādhu sabhā̃ baṛa ādara tāsū ||
soha na rāma pema binu gyānū |karanadhāra binu jimi jalajānū ||
muni bahubidhi bidehu samujhāe |rāmaghāṭa saba loga nahāe ||
sakala soka saṁkula nara nārī |so bāsaru bīteu binu bārī ||
pasu khaga mṛganha na kīnha ahārū |priya parijana kara kauna bicārū ||
ປັນຍາຂອງພະອົງເປັນດວງຕາເວັນທີ່ທຳລາຍຄໍາຄືນແຫ່ງການເວີນວຽນຕາຍເກີດ ແລະ ຖ້ອຍຄຳຂອງພະອົງເປັນແສງສະຫວ່າງທີ່ເຮັດໃຫ້ດອກບົວຂອງພວກສັນຍະສີໄດ້ຄາຍບານ ຄວາມຫຼົງແລະຄວາມຍຶດໝັ້ນຈະເຂົ້າໃກ້ຜູ້ເຊັ່ນນັ້ນໄດ້ແນວໃດ ນີ້ເປັນພຽງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງຄວາມຮັກຂອງພະອົງທີ່ມີຕໍ່ສີດາ ແລະ ພະຣາມ ເວດປະກາດວ່າຜູ້ມີປັນຍາໃນໂລກນີ້ມີສາມປະເພດ ຄື ຜູ້ຢູ່ໃນໂລກິຍະ ຜູ້ແສວຫາ ແລະ ຜູ້ສຳເລັດ ຜູ້ໃດທີ່ຈິດໃຈຊຸ່ມຊື່ນດ້ວຍຄວາມຮັກຕໍ່ພະຣາມ ຜູ້ນັ້ນຍົກໄດ້ຮັບການເຄົາລົມຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ໃນສະພາຂອງພວກສັດທູ ປັນຍາທີ່ປາສະຈາຍຄວາມຮັກຕໍ່ພະຣາມບໍ່ສະຫວ່າງສະຫວ່າງ ເໝືອນເຮືອທີ່ບໍ່ມີຜູ້ຖ່າຍທ້ອງ ສັນຍະສີໄດ້ສອນວິເທຫະດ້ວຍວິທີຕ່າງໆ ແລ້ວປະຊາຊົນທັງໝົດກໍໄດ້ອາບນ້ຳທີ່ຣາມຫາດ ຊາຍຍິງທັງໝົດຈົມຢູ່ໃນຄວາມໂສກເສົ້າ ແລະ ວັນນັ້ນຜ່ານໄປໂດຍບໍ່ມີຫຍ້ອຍນ້ຳສະຫຼັກ ສັດ ນົກ ແລະ ກວາງບໍ່ຮັບປະທານອາຫານ ຈະກ່າວເຖິງຍາດພີ່ນ້ອງທີ່ຮັກອີກຫຼື
ໂດຫາ 277
दोउ समाज निमिराजु रघुराजु नहाने प्रात।बैठे सब बट बिटप तर मन मलीन कृस गात।।277।।
dou samāja nimirāju raghurāju nahāne prāta |baiṭhe saba baṭa biṭapa tara mana malīna kṛsa gāta ||277||
ທັງສອງກຸ່ມ, ພະຣາຊານີມິແລະພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງລາຊະວົງຣາຄູ, ໄດ້ອາບນ້ຳໃນຕອນເຊົ້າ. ທຸກຄົນນັ່ງຢູ່ພາຍໃຕ້ຕົ້ນໄມ້ໄຜ່ແລະຕົ້ນໄມ້ອື່ນໆ, ໃຈຂອງພວກເຂົາໂສກເສົ້າແລະຮ່າງກາຍຂອງພວກເຂົາຜ່ອຍຄາຍ.
ເຈົາໄປ 278.1-4
जे महिसुर दसरथ पुर बासी।जे मिथिलापति नगर निवासी।।
हंस बंस गुर जनक पुरोधा।जिन्ह जग मगु परमारथु सोधा।।
लगे कहन उपदेस अनेका।सहित धरम नय बिरति बिबेका।।
कौसिक कहि कहि कथा पुरानीं।समुझाई सब सभा सुबानीं।।
तब रघुनाथ कोसिकहि कहेऊ।नाथ कालि जल बिनु सबु रहेऊ।।
मुनि कह उचित कहत रघुराई।गयउ बीति दिन पहर अढ़ाई।।
रिषि रुख लखि कह तेरहुतिराजू।इहाँ उचित नहिं असन अनाजू।।
कहा भूप भल सबहि सोहाना।पाइ रजायसु चले नहाना।।
je mahisura dasaratha pura bāsī |je mithilāpati nagara nivāsī ||
haṁsa baṁsa gura janaka purodhā |jinha jaga magu paramārathu sodhā ||
lage kahana upadesa anekā |sahita dharama naya birati bibekā ||
kausika kahi kahi kathā purānīṁ |samujhāī saba sabhā subānīṁ ||
taba raghunātha kosikahi kaheū |nātha kāli jala binu sabu raheū ||
muni kaha ucita kahata raghurāī |gayau bīti dina pahara aṛhāī ||
riṣi rukha lakhi kaha terahutirājū |ihā̃ ucita nahiṁ asana anājū ||
kahā bhūpa bhala sabahi sohānā |pāi rajāyasu cale nahānā ||
ພຣາມານຜູ້ເປັນຊາວເມືອງຂອງທັສຣະຖ ແລະ ຜູ້ເປັນຊາວເມືອງຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງມິຖິລາ ພ້ອມດ້ວຍວສິດ ຄູຂອງວົງສຸຣິຍ ແລະ ປຸໂຣຫິດຂອງພຣະເຈົ້າຊນກ ຜູ້ໄດ້ຊອກຫາທາງແຫ່ງໂລກ ແລະ ທາງແຫ່ງຄວາມດີສູງສຸດ ໄດ້ເລີ່ມກ່າວຄຳແນະນຳຫຼາຍປະການ ເຕັມໄປດ້ວຍທຳມະ ນະໂຍບາຍ ການສະຫຼະ ແລະ ປັນຍາ ໂກສິກະກໍ່ເລົ່າເລື່ອງເກົ່າແລ້ວໄປທີລະເລື່ອງ ແລະ ດ້ວຍວາຈາອັນໄພຍາໄດ້ໃຫ້ທີ່ປະຊຸມທັງໝົດເຂົ້າໃຈ ແລ້ວພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຣາຄູໄດ້ກ່າວຕໍ່ໂກສິກະວ່າ ທ່ານອາຈານນັບແຕ່ມື້ວານນີ້ທຸກຄົນຍັງບໍ່ໄດ້ດື່ມນໍ້າ ພຣະມູນີກ່າວວ່າ ສິ່ງທີ່ພຣະຣາມຕຣັສນັ້ນຊອບແລ້ວ ວັນໄດ້ຜ່ານໄປແລ້ວສອງຍາມເຄິ່ງ ເຫັນຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງພຣະມູນີແລ້ວ ພຣະຣາຊາແຫ່ງຕິຣຫຸດຈຶ່ງກ່າວວ່າ ການຮັບອາຫານແລະຂ້າວໃນທີ່ນີ້ບໍ່ສົມຄວນ ສິ່ງທີ່ພຣະຣາຊາກ່າວນັ້ນດີແລ້ວ ແລະ ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງທຸກຄົນ ໄດ້ຮັບພຣະຣາຊອະນຸຍາດແລ້ວກໍ່ເສດຖີໄປອາບນໍ້າ
ໂດຫາ 278
तेहि अवसर फल फूल दल मूल अनेक प्रकार।लइ आए बनचर बिपुल भरि भरि काँवरि भार।।278।।
tehi avasara phala phūla dala mūla aneka prakāra |lai āe banacara bipula bhari bhari kā̃vari bhāra ||278||
ໃນເວລານັ້ນ, ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນປ່າໄດ້ນຳໝາກໄມ້, ດອກໄມ້, ໃບໄມ້, ແລະຮາກໄມ້ຫຼາຍຊະນິດ, ບັນຈຸໃສ່ກະຕ່າງໃຫຍ່ດ້ວຍສິ່ງຂອງຫຼວງຫຼາຍ.
ເຈົາໄປ 279.1-4
कामद मे गिरि राम प्रसादा।अवलोकत अपहरत बिषादा।।
सर सरिता बन भूमि बिभागा।जनु उमगत आनँद अनुरागा।।
बेलि बिटप सब सफल सफूला।बोलत खग मृग अलि अनुकूला।।
तेहि अवसर बन अधिक उछाहू।त्रिबिध समीर सुखद सब काहू।।
जाइ न बरनि मनोहरताई।जनु महि करति जनक पहुनाई।।
तब सब लोग नहाइ नहाई।राम जनक मुनि आयसु पाई।।
देखि देखि तरुबर अनुरागे।जहँ तहँ पुरजन उतरन लागे।।
दल फल मूल कंद बिधि नाना।पावन सुंदर सुधा समाना।।
kāmada me giri rāma prasādā |avalokata apaharata biṣādā ||
sara saritā bana bhūmi bibhāgā |janu umagata ānãda anurāgā ||
beli biṭapa saba saphala saphūlā |bolata khaga mṛga ali anukūlā ||
tehi avasara bana adhika uchāhū |tribidha samīra sukhada saba kāhū ||
jāi na barani manoharatāī |janu mahi karati janaka pahunāī ||
taba saba loga nahāi nahāī |rāma janaka muni āyasu pāī ||
dekhi dekhi tarubara anurāge |jahã tahã purajana utarana lāge ||
dala phala mūla kaṁda bidhi nānā |pāvana suṁdara sudhā samānā ||
ໂດຍພະຄຸນຂອງພະຣາມ, ພູເຂົາຈິຕຣະກູດາໄດ້ກາຍເປັນຜູ້ປະຕິບັດຄວາມປາຖະໜາ, ຂັບລ້ຽງຄວາມໂສກເສົ້າທັງໝົດເມື່ອເບິ່ງ. ທະເລສາບ, ແມ່ນ້ຳ, ປ່າໄມ້, ແລະພາກພື້ນຂອງໂລກດູເບິ່ງຄືກັບລົ້ນໄຫຼດ້ວຍຄວາມສຸກແລະຄວາມຮັກ. ຕົ້ນໄມ້ເລື່ອຍແລະຕົ້ນໄມ້ທຸກຕົ້ນເຕັມໄປດ້ວຍດອກແລະໝາກໄມ້; ນົກ, ກວາງ, ແລະຝູງຜີເສືອກ່າວດ້ວຍຄວາມກົມກຽວອັນຫວານຊື່ນ. ໃນເວລານັ້ນປ່າໄມ້ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຊົມຊື່ນຍິ່ງຂຶ້ນ, ແລະລົມພັດອ່ອນໆນຳຄວາມສະດວກສະບາຍມາສູ່ທຸກຄົນ. ຄວາມງາມຂອງມັນບໍ່ສາມາດບັນຍາຍໄດ້; ມັນຄືກັບວ່າແຜ່ນດິນໂລກກຳລັງເຮັດຕົນເອງເປັນແຂກຂອງຊົນກະ. ຈາກນັ້ນທຸກຄົນໄດ້ອາບນ້ຳແລະອາບນ້ຳອີກ; ພະຣາມ, ຊົນກະ, ແລະພວກຮິຕະໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ. ມອງເບິ່ງດ້ວຍຄວາມຮັກຕໍ່ຕົ້ນໄມ້, ຊາວເມືອງເລີ່ມຕັ້ງຖິ່ນຖານຢູ່ບ່ອນນີ້ບ່ອນນັ້ນ. ມີໝາກໄມ້, ຮາກໄມ້, ແລະໜົວໄມ້ຫຼາຍຊະນິດ, ບໍລິສຸດ, ງາມງາມ, ແລະຄືກັບນ້ຳອຳທິດ.
ໂດຫາ 279
सादर सब कहँ रामगुर पठए भरि भरि भार।पूजि पितर सुर अतिथि गुर लगे करन फरहार।।279।।
sādara saba kahã rāmagura paṭhae bhari bhari bhāra |pūji pitara sura atithi gura lage karana pharahāra ||279||
ຄູຂອງພະຣາມໄດ້ສົ່ງເຄື່ອງບິຂາຣຈຳນວນຫຼາຍໃຫ້ແກ່ທຸກຄົນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ຫຼັງຈາກໄດ້ບູຊາບັນພະບູລຸນ ເທວະດາ ແຂກ ແລະ ຄູ ແລ້ວ ພວກເຂົາຈຶ່ງເລີ່ມຮັບປະທັນອາຫາຮປະເພດໝາກໄມ້ແລະຮາກໄມ້
Frequently Asked Questions
परम्परा में यह अंश ‘भरत-चरित्र’ और ‘वसिष्ठ-धीरज’ के कारण शोक-निवारण, मन की स्थिरता, तथा परिवार/समाज में धर्म-बुद्धि जागरण का फलदायी माना जाता है—विशेषकर वियोग, संकट, और निर्णय-काल में पाठ से धैर्य व शरणागति बढ़ती है।
सामान्यतः ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ नाम-संपुट या ‘राम राम’ जप-संपुट; और भरत-प्रसंग में कई परम्पराएँ ‘भरत चरित्र बिनु बिनु’ नहीं, बल्कि ‘राम-नाम’ को ही सार्वभौम संपुट मानती हैं (स्थान-परम्परा अनुसार भेद)।
Ask anything about Prakarana 28 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
