Prakarana 29
त्याग-दीक्षा का सोपान: राज्य-सुख और गृह-रमणीयता के बीच ‘राम-आज्ञा’ को सर्वोच्च मानकर वैराग्य, करुणा, और धर्म-निष्ठा की परीक्षा। यह चरण साधक को सिखाता है कि प्रेम (स्नेह) को आसक्ति न बनने देकर उसे ‘आज्ञा-पालन’ और ‘राम-चरणानुराग’ में रूपान्तरित किया जाए।
அயோத்தியா காண்டத்தின் இப்பகுதி ‘வியோகத்தில் பிறந்த கருணை’யை ‘தர்ம-புத்தி’யாக மாற்றுகிறது. நான்கு நாள் கடந்தபின் நகர-சமூகத்தின் வேண்டுதல்—‘சீதா-ராமர் இன்றி திரும்புதல் நன்று அல்ல’—மக்கள்-இதயத்தில் ராம-சீதா யுகலத்தின் பிரிக்கமுடியாத தன்மையை நிறுவுகிறது; மேலும் வன-வாழ்வை ‘கோடி அமரபுரம் போன்ற சுகம்’ எனச் சொல்லி, த்யாகமே பரம-சுகம் என்று அறிவிக்கிறது. பின்னர் ராணி-சமூகமும் ஜனக-குடும்பமும் பேசும் உரையாடலில் கருணை ரசம் கனம் பெறுகிறது; ஆனால் துளசீதாசர் அதை நிராசையாக மாற விடார்: சுமித்ரா–கௌசல்யா வாணி ‘ஈச ரஜை’க்கு முன் குற்றச்சாட்டு வேண்டாம் எனத் தடுக்கிறது. இதே தரையில் பரத-சரிதத்தின் மகிமை வருகிறது—பக்தியின் ஆதர்சம் ‘ராம-ஆஜ்ஞை’யில் லயித்தது; சுயநலம்–பரநலம் இரண்டிற்கும் அப்பால். இவ்வாறு இப்பகுதி சாதகனுக்கு கற்றுத் தருவது: ஸ்நேகத்தைச் சுத்திகரித்து ‘அனுராகம்’ ஆக்குதல்—இதுவே சோபான-கதி.
In this prakarana
People
Verses
சௌபாய் 280.1-4
एहि बिधि बासर बीते चारी।रामु निरखि नर नारि सुखारी।।
दुहु समाज असि रुचि मन माहीं।बिनु सिय राम फिरब भल नाहीं।।
सीता राम संग बनबासू।कोटि अमरपुर सरिस सुपासू।।
परिहरि लखन रामु बैदेही।जेहि घरु भाव बाम बिधि तेही।।
दाहिन दइउ होइ जब सबही।राम समीप बसिअ बन तबही।।
मंदाकिनि मज्जनु तिहु काला।राम दरसु मुद मंगल माला।।
अटनु राम गिरि बन तापस थल।असनु अमिअ सम कंद मूल फल।।
सुख समेत संबत दुइ साता।पल सम होहिं न जनिअहिं जाता।।
ehi bidhi bāsara bīte cārī |rāmu nirakhi nara nāri sukhārī ||
duhu samāja asi ruci mana māhīṁ |binu siya rāma phiraba bhala nāhīṁ ||
sītā rāma saṁga banabāsū |koṭi amarapura sarisa supāsū ||
parihari lakhana rāmu baidehī |jehi gharu bhāva bāma bidhi tehī ||
dāhina daiu hoi jaba sabahī |rāma samīpa basia bana tabahī ||
maṁdākini majjanu tihu kālā |rāma darasu muda maṁgala mālā ||
aṭanu rāma giri bana tāpasa thala |asanu amia sama kaṁda mūla phala ||
sukha sameta saṁbata dui sātā |pala sama hohiṁ na janiahiṁ jātā ||
இவ்வாறு நான்கு நாட்கள் கடந்தன, இராமரை நோக்கி ஆண்களும் பெண்களும் மகிழ்ச்சியடைந்தனர். இரு சபைகளிலும் அனைவர் மனதிலும் ஒரே விருப்பம் இருந்தது, சீதை இராமர் இல்லாமல் திரும்புவது நல்லதல்ல. சீதை இராமருடன் காட்டில் வாழ்வது கோடி ஸ்வர்கங்களுக்குச் சமமான இன்பம். லக்ஷ்மணன், இராமர், வைதேகி ஆகியோரை விட்டுவிட்டு வீட்டை விரும்புபவனுக்கு விதி பகை. விதி அனைவருக்கும் அனுகூலமாக இருக்கும்போது தான் இராமர் அருகே காட்டில் வாழலாம். மூன்று காலங்களிலும் மந்தாகினியில் நீராடுவார்கள், இராமரின் தரிசனம் மகிழ்வும் மங்களமும் தரும் மாலையாகும். இராமரின் மலை, காடு, தவசிகளின் இடங்களில் சுற்றித் திரிவார்கள், வேர், கிழங்கு, கனி ஆகியவை அமிர்தம் போல உணவாகும். அவ்வளவு இன்பத்துடன் பதினான்கு வருடங்கள் ஒரு நொடி போலக் கடந்து போகும், யாரும் அவை கடந்ததை உணர மாட்டார்கள்.
தோஹா 280
एहि सुख जोग न लोग सब कहहिं कहाँ अस भागु।सहज सुभायँ समाज दुहु राम चरन अनुरागु।।280।।
ehi sukha joga na loga saba kahahiṁ kahā̃ asa bhāgu |sahaja subhāyã samāja duhu rāma carana anurāgu ||280||
"இத்தகைய இன்பத்திற்கு நாம் தகுதியற்றவர்கள்" என எல்லா மக்களும் கூறினர்; "இத்தகைய பாக்கியம் நமக்கு எங்கே இருக்க முடியும்?" இவ்வாறு இரு சபைகளும் இயல்பாகவே இராமரின் திருவடிகளில் அன்பு கொண்டன.
சௌபாய் 281.1-4
एहि बिधि सकल मनोरथ करहीं।बचन सप्रेम सुनत मन हरहीं।।
सीय मातु तेहि समय पठाईं।दासीं देखि सुअवसरु आईं।।
सावकास सुनि सब सिय सासू।आयउ जनकराज रनिवासू।।
कौसल्याँ सादर सनमानी।आसन दिए समय सम आनी।।
सीलु सनेह सकल दुहु ओरा।द्रवहिं देखि सुनि कुलिस कठोरा।।
पुलक सिथिल तन बारि बिलोचन।महि नख लिखन लगीं सब सोचन।।
सब सिय राम प्रीति कि सि मूरती।जनु करुना बहु बेष बिसूरति।।
सीय मातु कह बिधि बुधि बाँकी।जो पय फेनु फोर पबि टाँकी।।
ehi bidhi sakala manoratha karahīṁ |bacana saprema sunata mana harahīṁ ||
sīya mātu tehi samaya paṭhāīṁ |dāsīṁ dekhi suavasaru āīṁ ||
sāvakāsa suni saba siya sāsū |āyau janakarāja ranivāsū ||
kausalyā̃ sādara sanamānī |āsana die samaya sama ānī ||
sīlu saneha sakala duhu orā |dravahiṁ dekhi suni kulisa kaṭhorā ||
pulaka sithila tana bāri bilocana |mahi nakha likhana lagīṁ saba socana ||
saba siya rāma prīti ki si mūratī |janu karunā bahu beṣa bisūrati ||
sīya mātu kaha bidhi budhi bā̃kī |jo paya phenu phora pabi ṭā̃kī ||
இவ்வாறு அனைவரும் தம் மனதின் விருப்பங்களைக் கூறினர்; அவர்களின் அன்புக் கூற்றுகள் கேட்டோரின் மனத்தைக் கவர்ந்தன. அந்த நேரத்தில் சீதையின் தாயார் தன் தாசிகளை அனுப்பியிருந்தார்; அவர்கள் சந்தர்ப்பம் ஏற்றது எனக் கண்டு திரும்பி வந்தனர். சீதையின் மாமியார்கள் அனைவரும் ஓய்வில் இருப்பதைக் கேட்டு, ஜனகராஜனின் பெண்கள் பகுதியினர் அவர்களைக் காண வந்தனர். கௌசல்யை அவர்களை மரியாதையுடனும் கௌரவத்துடனும் வரவேற்றாள்; தக்க காலத்தில் ஆசனங்களைக் கொண்டுவந்து அவர்களுக்கு அளித்தாள். இரு தரப்பிலும் கனிவும் அன்பும் அப்படி இருந்தன; கடினமான வஜ்ராயுதம் கூடக் கண்டும் கேட்டும் உருகியிருக்கும். உடல் சிலிர்த்து தளர்ந்தது, கண்கள் கண்ணீரில் நிறைந்தன, அனைவரும் துயர எண்ணங்களில் ஆழ்ந்து தம் நகங்களால் நிலத்தைக் கிறீறினர். அவர்கள் அனைவரும் சீதையின் மீதும் ராமன் மீதும் அன்பின் உருவமாய்த் தோன்றினர்; கருணை தேவி பல உருவங்கள் கொண்டு அழுவது போலிருந்தது. சீதையின் தாயார் கூறினார்: படைத்த இறைவனின் தீர்ப்பு தலைகீழானது; பாலின் நுரையை உடைக்க வஜ்ராயுதத்தைச் சித்திரமாக எடுத்து அறைவது போன்றது.
தோஹா 281
सुनिअ सुधा देखिअहिं गरल सब करतूति कराल।जहँ तहँ काक उलूक बक मानस सकृत मराल।।281।।
sunia sudhā dekhiahiṁ garala saba karatūti karāla |jahã tahã kāka ulūka baka mānasa sakṛta marāla ||281||
அமிர்தத்தைப் பற்றிக் கேள்விப்படுகிறோம், ஆனால் நாம் காண்பது விஷம்; இறைவனின் எல்லாச் செயல்களும் பயங்கரமானவை. எங்கும் காகங்கள், ஆந்தைகள், கொக்குகள் உள்ளன, ஆனால் அன்னப்பறவை அரிதாகவே ஒருமுறை காணப்படுகிறது.
சௌபாய் 282.1-4
सुनि ससोच कह देबि सुमित्रा।बिधि गति बड़ि बिपरीत बिचित्रा।।
जो सृजि पालइ हरइ बहोरी।बाल केलि सम बिधि मति भोरी।।
कौसल्या कह दोसु न काहू।करम बिबस दुख सुख छति लाहू।।
कठिन करम गति जान बिधाता।जो सुभ असुभ सकल फल दाता।।
ईस रजाइ सीस सबही कें।उतपति थिति लय बिषहु अमी कें।।
देबि मोह बस सोचिअ बादी।बिधि प्रपंचु अस अचल अनादी।।
भूपति जिअब मरब उर आनी।सोचिअ सखि लखि निज हित हानी।।
सीय मातु कह सत्य सुबानी।सुकृती अवधि अवधपति रानी।।
suni sasoca kaha debi sumitrā |bidhi gati baṛi biparīta bicitrā ||
jo sṛji pālai harai bahorī |bāla keli sama bidhi mati bhorī ||
kausalyā kaha dosu na kāhū |karama bibasa dukha sukha chati lāhū ||
kaṭhina karama gati jāna bidhātā |jo subha asubha sakala phala dātā ||
īsa rajāi sīsa sabahī keṁ |utapati thiti laya biṣahu amī keṁ ||
debi moha basa socia bādī |bidhi prapaṁcu asa acala anādī ||
bhūpati jiaba maraba ura ānī |socia sakhi lakhi nija hita hānī ||
sīya mātu kaha satya subānī |sukṛtī avadhi avadhapati rānī ||
இதைக் கேட்டு அரசி சுமித்ரை கவலையுடன் கூறினாள்: "விதியின் வழிகள் மிகவும் எதிர்மறையானவையும் விசித்திரமானவையும் ஆகும். அது படைத்து வளர்த்து மீண்டும் அழிக்கிறது; விதியின் மனம் குழந்தையின் விளையாட்டைப் போலச் சஞ்சலமானது." கௌசல்யை கூறினாள்: "யாருக்கும் குற்றம் இல்லை. கர்மாவின் ஆதிக்கத்தால் துக்கமும் இன்பமும், இழப்பும் ஆதாயமும் கிடைக்கின்றன. கர்மாவின் வழி அறியக் கடினம்; அதைப் படைப்பாளன் மட்டுமே அறிவான், நன்மை தீமை எல்லாப் பலன்களையும் அளிப்பவன். ஈசனின் கட்டளை அனைவரின் தலையின்மேலும் உள்ளது: படைப்பிலும், நிலைப்பிலும், அழிவிலும், விஷத்திலும், அமிர்தத்திலும். தேவி, மாயையின் ஆதிக்கத்தில் கவலைப்படுவது வீண்; விதியின் வலை இவ்வாறு அசைவற்றதும் ஆதியற்றதும் ஆகும். அரசர் வாழ்வாரோ இறப்பாரோ என எண்ணி, தோழி, நமது இழப்பையும் கேடத்தையும் கண்டு நாம் கவலைப்படுகிறோம்." சீதையின் தாய் கூறினாள்: "நீர் உண்மையாகவும் நன்றாகவும் பேசுகிறீர், அயோத்தியின் அதிபதியின் அரசியே, நல்லோர்களில் சிறந்தவரே."
தோஹா 282
लखनु राम सिय जाहुँ बन भल परिनाम न पोचु।गहबरि हियँ कह कौसिला मोहि भरत कर सोचु।।282।।
lakhanu rāma siya jāhũ bana bhala parināma na pocu |gahabari hiyã kaha kausilā mohi bharata kara socu ||282||
லக்ஷ்மணன், ராமன், சீதை ஆகியோர் காட்டிற்குச் செல்லட்டும்; விளைவு நன்மையாகவே இருக்கும், தீமையாக இருக்காது. என்றருளி, இதயம் பீர்த்துக் கவலையுற்ற கௌசல்யை, பரதனுக்காகவே எனக்குக் கவலை உண்டு என்றாள்.
சௌபாய் 283.1-4
ईस प्रसाद असीस तुम्हारी।सुत सुतबधू देवसरि बारी।।
राम सपथ मैं कीन्ह न काऊ।सो करि कहउँ सखी सति भाऊ।।
भरत सील गुन बिनय बड़ाई।भायप भगति भरोस भलाई।।
कहत सारदहु कर मति हीचे।सागर सीप कि जाहिं उलीचे।।
जानउँ सदा भरत कुलदीपा।बार बार मोहि कहेउ महीपा।।
कसें कनकु मनि पारिखि पाएँ।पुरुष परिखिअहिं समयँ सुभाएँ।।
अनुचित आजु कहब अस मोरा।सोक सनेहँ सयानप थोरा।।
सुनि सुरसरि सम पावनि बानी।भईं सनेह बिकल सब रानी।।
īsa prasāda asīsa tumhārī |suta sutabadhū devasari bārī ||
rāma sapatha maiṁ kīnha na kāū |so kari kahaũ sakhī sati bhāū ||
bharata sīla guna binaya baṛāī |bhāyapa bhagati bharosa bhalāī ||
kahata sāradahu kara mati hīce |sāgara sīpa ki jāhiṁ ulīce ||
jānaũ sadā bharata kuladīpā |bāra bāra mohi kaheu mahīpā ||
kaseṁ kanaku mani pārikhi pāẽ |puruṣa parikhiahiṁ samayã subhāẽ ||
anucita āju kahaba asa morā |soka sanehã sayānapa thorā ||
suni surasari sama pāvani bānī |bhaīṁ saneha bikala saba rānī ||
ஈஸ்வரனின் பிரசாதத்தாலும் உமது ஆசீர்வாதத்தாலும், என் மகனும் மருமகளும் தேவநதியின் நீரைப் போலத் தூய்மையானவர்கள். இதற்கு முன் நான் ராமர் மீது சத்தியம் செய்ததில்லை; இப்போது அவர் மீது சத்தியம் செய்கிறேன், தோழி, உண்மையான இதயத்தோடு கூறுகிறேன். பரதனின் குணம், நல்லொழுக்கம், வணக்கம், பெருமை, சகோதர அன்பு, பக்தி, நம்பிக்கை, நன்மை. சரஸ்வதியின் புத்தியும் அவற்றை விவரிக்கத் தயங்கும். கடலை ஓட்டினால் இறைக்க முடியுமா? பரதன் எப்போதும் குலத்தின் விளக்கு என்று அறிந்தேன்; மன்னரும் எனக்கு மீண்டும் மீண்டும் கூறினார். தங்கம் கல்லில் தேய்த்து சோதிக்கப்படும், மணியை நகைக்கடைக்காரர் அறிவார்; மனிதன் காலத்தில் தன் இயல்பால் சோதிக்கப்படுகிறான். இன்று இவ்வாறு கூறுவது எனக்குத் தகாது, ஆனால் துயரத்திலும் அன்பிலும் ஞானம் சிறிதே. கங்கைக்கு ஒப்ப தூய வார்த்தைகளைக் கேட்டு, எல்லா ராணிகளும் அன்பால் கலைந்தனர்.
தோஹா 283
कौसल्या कह धीर धरि सुनहु देबि मिथिलेसि।को बिबेकनिधि बल्लभहि तुम्हहि सकइ उपदेसि।।283।।
kausalyā kaha dhīra dhari sunahu debi mithilesi |ko bibekanidhi ballabhahi tumhahi sakai upadesi ||283||
தைரியத்தைக் கொண்டு கௌசல்யை கூறினார்: மிதிலையின் அரசியே, கேட்டருளுங்கள். விவேகத்தின் கருவூலமானவரின் அன்பு மனைவியான உமக்கு யார் உபதேசம் செய்ய இயலும்?
சௌபாய் 284.1-4
रानि राय सन अवसरु पाई।अपनी भाँति कहब समुझाई।।
रखिअहिं लखनु भरतु गबनहिं बन।जौं यह मत मानै महीप मन।।
तौ भल जतनु करब सुबिचारी।मोरें सौचु भरत कर भारी।।
गूढ़ सनेह भरत मन माही।रहें नीक मोहि लागत नाहीं।।
लखि सुभाउ सुनि सरल सुबानी।सब भइ मगन करुन रस रानी।।
नभ प्रसून झरि धन्य धन्य धुनि।सिथिल सनेहँ सिद्ध जोगी मुनि।।
सबु रनिवासु बिथकि लखि रहेऊ।तब धरि धीर सुमित्राँ कहेऊ।।
देबि दंड जुग जामिनि बीती।राम मातु सुनी उठी सप्रीती।।
rāni rāya sana avasaru pāī |apanī bhā̃ti kahaba samujhāī ||
rakhiahiṁ lakhanu bharatu gabanahiṁ bana |jauṁ yaha mata mānai mahīpa mana ||
tau bhala jatanu karaba subicārī |moreṁ saucu bharata kara bhārī ||
gūṛha saneha bharata mana māhī |raheṁ nīka mohi lāgata nāhīṁ ||
lakhi subhāu suni sarala subānī |saba bhai magana karuna rasa rānī ||
nabha prasūna jhari dhanya dhanya dhuni |sithila sanehã siddha jogī muni ||
sabu ranivāsu bithaki lakhi raheū |taba dhari dhīra sumitrā̃ kaheū ||
debi daṁḍa juga jāmini bītī |rāma mātu sunī uṭhī saprītī ||
ராணி, நீ அரசரிடம் வாய்ப்பு கிடைக்கும்போது, உன் சொந்த வகையில் அவருக்கு விளக்கிக் கூறு. லக்ஷ்மணனைத் தடுத்து நிறுத்திவிட்டு, பரதனைக் காட்டிற்கு அனுப்புவோம், அரசரின் மனம் இந்த ஆலோசனையை ஏற்றால். அப்போது நல்ல சிந்தனையுடன் நல்ல திட்டம் செய்வாய், ஏனெனில் பரதனைப் பற்றிய என் கவலை மிகப் பெரிது. பரதனின் மனத்தில் ஆழமான மறைந்த அன்பு உள்ளது; அவன் இங்கே தங்கினால் எனக்கு நல்லதாகத் தோன்றவில்லை. அவளுடைய குணத்தைக் கண்டு, அவளுடைய எளிய இனிய வார்த்தைகளைக் கேட்டு, எல்லா ராணிகளும் கருணை ரசத்தில் மூழ்கினார்கள். வானிலிருந்து மலர்கள் பொழிந்தன, பாக்கியம், பாக்கியம் என்ற ஒலியுடன்; சித்தர்களும் யோகிகளும் முனிவர்களும் அன்பினால் சோர்ந்தனர். முழு அந்தப்புரமும் வியப்பில் அவளையே பார்த்துக் கொண்டிருந்தது; அப்போது தைரியம் கொண்டு சுமித்ரை பேசினாள். தேவி, இரண்டு தண்டம் இரவு கடந்துவிட்டது. இதைக் கேட்டு இராமரின் தாய் அன்போடு எழுந்தாள்.
தோஹா 284
बेगि पाउ धारिअ थलहि कह सनेहँ सतिभाय।हमरें तौ अब ईस गति के मिथिलेस सहाय।।284।।
begi pāu dhāria thalahi kaha sanehã satibhāya |hamareṁ tau aba īsa gati ke mithilesa sahāya ||284||
அன்புடனும் மையலுடனும் அவள் கூறினாள்: 'விரைவாக உங்கள் பாதங்களை உங்கள் இருப்பிடத்திற்குத் திருப்புங்கள். எங்களுக்கு இப்போது ஈசுவரனே அல்லது மிதிலையின் தலைவனாகிய உதவியாளனே தஞ்சம்.'
சௌபாய் 285.1-4
लखि सनेह सुनि बचन बिनीता।जनकप्रिया गह पाय पुनीता।।
देबि उचित असि बिनय तुम्हारी।दसरथ घरिनि राम महतारी।।
प्रभु अपने नीचहु आदरहीं।अगिनि धूम गिरि सिर तिनु धरहीं।।
सेवकु राउ करम मन बानी।सदा सहाय महेसु भवानी।।
रउरे अंग जोगु जग को है।दीप सहाय कि दिनकर सोहै।।
रामु जाइ बनु करि सुर काजू।अचल अवधपुर करिहहिं राजू।।
अमर नाग नर राम बाहुबल।सुख बसिहहिं अपनें अपने थल।।
यह सब जागबलिक कहि राखा।देबि न होइ मुधा मुनि भाषा।।
lakhi saneha suni bacana binītā |janakapriyā gaha pāya punītā ||
debi ucita asi binaya tumhārī |dasaratha gharini rāma mahatārī ||
prabhu apane nīcahu ādarahīṁ |agini dhūma giri sira tinu dharahīṁ ||
sevaku rāu karama mana bānī |sadā sahāya mahesu bhavānī ||
raure aṁga jogu jaga ko hai |dīpa sahāya ki dinakara sohai ||
rāmu jāi banu kari sura kājū |acala avadhapura karihahiṁ rājū ||
amara nāga nara rāma bāhubala |sukha basihahiṁ apaneṁ apane thala ||
yaha saba jāgabalika kahi rākhā |debi na hoi mudhā muni bhāṣā ||
அன்பைக் கண்டு, அடக்கமான வார்த்தைகளைக் கேட்டு, ஜனகரின் அன்புக்குரியவள் அவரது புனிதமான பாதங்களைப் பற்றிக்கொண்டாள். "தேவி, உம்முடைய இந்த அடக்கம் உரியதே; நீர் தசரதரின் மனைவியும் இராமரின் தாயும் ஆகியவர்." "பெரியோர்கள் தங்களை விடத் தாழ்ந்தவர்களையும் மதிப்பர்; நெருப்பு தன் தலையில் புகையைச் சுமப்பதுபோல, மலை தன் உச்சியில் புல்லைச் சுமக்கிறது." "ஜனக மன்னர் செயலிலும் மனத்திலும் வாக்கிலும் உமக்குச் சேவகன்; மகேசனும் பவானியும் எப்போதும் உமக்கு உதவியாளர்கள்." "உமக்கு உதவ இவ்வுலகில் யார் தகுதியானவர்? சூரியனுக்கு ஒளி தர விளக்கு உதவுவதா?" "இராமர் காட்டிற்குச் சென்று தேவர்களின் காரியத்தைச் செய்து, பின்னர் அசையாத அயோத்தியா நகரில் ஆட்சி செய்வார்கள்." "இராமரின் புயபலத்தால், தேவர்களும் நாகர்களும் மனிதர்களும் தத்தம் தத்தம் இடங்களில் இன்பமாக வாழ்வார்கள்." "இவை அனைத்தையும் யாக்கவல்கியர் கூறியுள்ளார்; தேவி, முனிவரின் வாக்கு பொய்யாகாது."
தோஹா 285
अस कहि पग परि पेम अति सिय हित बिनय सुनाइ।सिय समेत सियमातु तब चली सुआयसु पाइ।।285।।
asa kahi paga pari pema ati siya hita binaya sunāi |siya sameta siyamātu taba calī suāyasu pāi ||285||
இவ்வாறு கூறி, அதிமித அன்போடு அவளுடைய பாதங்களில் விழுந்து, சீதையின் நன்மைக்காக வேண்டுகோள் கூறினாள். அப்போது சீதையின் தாயார், சீதையையும் உடன் அழைத்துக்கொண்டு, அனுமதி பெற்றுச் சென்றார்.
சௌபாய் 286.1-4
प्रिय परिजनहि मिली बैदेही।जो जेहि जोगु भाँति तेहि तेही।।
तापस बेष जानकी देखी।भा सबु बिकल बिषाद बिसेषी।।
जनक राम गुर आयसु पाई।चले थलहि सिय देखी आई।।
लीन्हि लाइ उर जनक जानकी।पाहुन पावन पेम प्रान की।।
उर उमगेउ अंबुधि अनुरागू।भयउ भूप मनु मनहुँ पयागू।।
सिय सनेह बटु बाढ़त जोहा।ता पर राम पेम सिसु सोहा।।
चिरजीवी मुनि ग्यान बिकल जनु।बूड़त लहेउ बाल अवलंबनु।।
मोह मगन मति नहिं बिदेह की।महिमा सिय रघुबर सनेह की।।
priya parijanahi milī baidehī |jo jehi jogu bhā̃ti tehi tehī ||
tāpasa beṣa jānakī dekhī |bhā sabu bikala biṣāda biseṣī ||
janaka rāma gura āyasu pāī |cale thalahi siya dekhī āī ||
līnhi lāi ura janaka jānakī |pāhuna pāvana pema prāna kī ||
ura umageu aṁbudhi anurāgū |bhayau bhūpa manu manahũ payāgū ||
siya saneha baṭu bāṛhata johā |tā para rāma pema sisu sohā ||
cirajīvī muni gyāna bikala janu |būṛata laheu bāla avalaṁbanu ||
moha magana mati nahiṁ bideha kī |mahimā siya raghubara saneha kī ||
வைதேகி தன் அன்பான குடும்பத்து ஊழியர்களைச் சந்தித்தாள், ஒவ்வொருவருக்கும் அவரவர் தகுந்த விதத்தில். தபசுவின் வேடத்தில் ஜானகியைக் கண்டார்கள், அனைவரும் கவலையால் தளர்ந்தனர், அவர்களுடைய துயரம் மிகவும் ஆழமாயிற்று. ராமர் மற்றும் குருவின் ஆணையைப் பெற்று, ஜனகர் அந்த இடத்திற்குச் சென்று சீதையைப் பார்த்து வந்தார். ஜனகர் ஜானகியைத் தன் மார்போடு அணைத்தார், அன்பின் வாழ்வின் புனித விருந்தினராக. அன்பின் பெருங்கடல் அவர் இதயத்தில் பொங்கியது, அரசனுடைய மனம் பிரயாகைப் போல் ஆயிற்று. சீதையின் மீதான அன்பின் ஆலமரம் அங்கே வளர்வதைக் கண்டார், அதன்மேல் ராமரின் குழந்தை அன்பு பிரகாசித்தது. நீண்ட காலம் வாழ்ந்த முனிவர், ஞானத்தில் கலைந்து, மூழ்கும்போது குழந்தையைத் துணையாகப் பெற்றது போல. விதேகனுடைய மனம் மாயையில் மூழ்கவில்லை; சீதை மற்றும் ராமரின் அன்பின் மகிமையே அவரைப் பெருக்கெடுத்தது.
தோஹா 286
सिय पितु मातु सनेह बस बिकल न सकी सँभारि।धरनिसुताँ धीरजु धरेउ समउ सुधरमु बिचारि।।286।।
siya pitu mātu saneha basa bikala na sakī sãbhāri |dharanisutā̃ dhīraju dhareu samau sudharamu bicāri ||286||
சீதை, தன் தந்தை தாயின் மீதான அன்பின் வசப்பட்டு வாடினாள், தன்னைக் கட்டுப்படுத்திக் கொள்ள இயலவில்லை; ஆனால் பூமியின் மகள், தருணத்தையும் தன் கடமையையும் சிந்தித்து, தைரியத்தைக் கொண்டாள்.
சௌபாய் 287.1-4
तापस बेष जनक सिय देखी।भयउ पेमु परितोषु बिसेषी।।
पुत्रि पवित्र किए कुल दोऊ।सुजस धवल जगु कह सबु कोऊ।।
जिति सुरसरि कीरति सरि तोरी।गवनु कीन्ह बिधि अंड करोरी।।
गंग अवनि थल तीनि बड़ेरे।एहिं किए साधु समाज घनेरे।।
पितु कह सत्य सनेहँ सुबानी।सीय सकुच महुँ मनहुँ समानी।।
पुनि पितु मातु लीन्ह उर लाई।सिख आसिष हित दीन्हि सुहाई।।
कहति न सीय सकुचि मन माहीं।इहाँ बसब रजनीं भल नाहीं।।
लखि रुख रानि जनायउ राऊ।हृदयँ सराहत सीलु सुभाऊ।।
tāpasa beṣa janaka siya dekhī |bhayau pemu paritoṣu biseṣī ||
putri pavitra kie kula doū |sujasa dhavala jagu kaha sabu koū ||
jiti surasari kīrati sari torī |gavanu kīnha bidhi aṁḍa karorī ||
gaṁga avani thala tīni baṛere |ehiṁ kie sādhu samāja ghanere ||
pitu kaha satya sanehã subānī |sīya sakuca mahũ manahũ samānī ||
puni pitu mātu līnha ura lāī |sikha āsiṣa hita dīnhi suhāī ||
kahati na sīya sakuci mana māhīṁ |ihā̃ basaba rajanīṁ bhala nāhīṁ ||
lakhi rukha rāni janāyau rāū |hṛdayã sarāhata sīlu subhāū ||
தப்பசாரியின் வேடத்தில் சீதையைக் கண்ட ஜனகருக்கு, மிகுந்த அன்பும் ஆழமான மகிழ்ச்சியும் உண்டாயிற்று. மகளே, இரு குலங்களையும் நீ தூய்மையாக்கினாய்; உன் புகழ் வெண்மையாய் உலகம் முழுதும் பேசுகிறது. உன் கீர்த்தியின் நதி கங்கையை விஞ்சி, பிரம்மாவின் கோடி அண்டங்களினூடே பாய்ந்தது. கங்கைக்கு பூமியில் மூன்று பெரிய தலங்களே உள்ளன; ஆனால் நீ எண்ணற்ற சாதுக்களின் சபைகளை உண்டாக்கினாய். தந்தை இன்றியமென்றைய உண்மையான அன்புள்ள சொற்களைக் கூற, சீதை தன் வெட்கத்தில் மனத்தால் ஒடுங்கியது போலாள். பின்னர் தந்தையும் தாயும் அவளை மாரேற்றி அணைத்து, அன்புடன் நல்லொழுக்கமும் ஆசியும் கூறினர். சீதை ஒன்றும் பேசாமல் மனத்தில் தயங்கினாள், இங்கே இரவு தங்குவது நன்றன்று என. அவளின் மனநிலையை உணர்ந்த ராணி அதனை அரசருக்கு அறிவித்தாள், சீதையின் மென்மையான குணத்தையும் இயல்பையும் தம் இதயத்தில் போற்றினாள்.
தோஹா 287
बार बार मिलि भेंट सिय बिदा कीन्ह सनमानि।कही समय सिर भरत गति रानि सुबानि सयानि।।287।।
bāra bāra mili bheṁṭa siya bidā kīnha sanamāni |kahī samaya sira bharata gati rāni subāni sayāni ||287||
மீண்டும் மீண்டும் சீதையை அணைத்துக் கொண்டு, மரியாதையுடன் விடைப்பெற்றனர். பின்னர், பேச்சில் மென்மையும் ஞானமும் கொண்ட ராணி, பரதனின் பயணத்திற்கு உரிய வேளையில் பேசினாள்.
சௌபாய் 288.1-4
सुनि भूपाल भरत ब्यवहारू।सोन सुगंध सुधा ससि सारू।।
मूदे सजल नयन पुलके तन।सुजसु सराहन लगे मुदित मन।।
सावधान सुनु सुमुखि सुलोचनि।भरत कथा भव बंध बिमोचनि।।
धरम राजनय ब्रह्मबिचारू।इहाँ जथामति मोर प्रचारू।।
सो मति मोरि भरत महिमाही।कहै काह छलि छुअति न छाँही।।
बिधि गनपति अहिपति सिव सारद।कबि कोबिद बुध बुद्धि बिसारद।।
भरत चरित कीरति करतूती।धरम सील गुन बिमल बिभूती।।
समुझत सुनत सुखद सब काहू।सुचि सुरसरि रुचि निदर सुधाहू।।
suni bhūpāla bharata byavahārū |sona sugaṁdha sudhā sasi sārū ||
mūde sajala nayana pulake tana |sujasu sarāhana lage mudita mana ||
sāvadhāna sunu sumukhi sulocani |bharata kathā bhava baṁdha bimocani ||
dharama rājanaya brahmabicārū |ihā̃ jathāmati mora pracārū ||
so mati mori bharata mahimāhī |kahai kāha chali chuati na chā̃hī ||
bidhi ganapati ahipati siva sārada |kabi kobida budha buddhi bisārada ||
bharata carita kīrati karatūtī |dharama sīla guna bimala bibhūtī ||
samujhata sunata sukhada saba kāhū |suci surasari ruci nidara sudhāhū ||
பரதனின் நடத்தையைக் கேட்ட அரசன், அது நறுமணம் கலந்த தங்கம் போலவும், அமிர்தம் போலவும், சந்திரனின் மூலசாரம் போலவும் இருக்க, கண்ணீர் நிறைந்த கண்களை மூடி, உடல் ஆனந்தத்தால் சிலிர்த்து, மகிழ்ந்த மனதுடன் பரதனின் புகழைப் போற்றத் தொடங்கினான். "கவனமாகக் கேள், அழகான கண்களையுடைய அழகுமுகம் கொண்டவளே: பரதனின் கதை உலகப் பிறவிப் பிணையிலிருந்து விடுவிக்கிறது. தர்மத்திலும், அரசதர்மத்திலும், பிரம்ம சிந்தனையிலும், என் அறிவுக்கு எட்டியளவே என் திறமை உள்ளது. பரதனின் மகிமையைப் பற்றி என் அந்த அறிவால் என்ன சொல்ல முடியும்? கபடத்தாலும் கூட அதன் நிழலைத் தொட முடியாது. பிரம்மா, கணபதி, நாகராஜன், சிவன், சரஸ்வதி, கவிஞர்கள், பண்டிதர்கள், ஞானிகள், அறிவில் வல்லவர்கள் அனைவரும், பரதனின் செயல்கள், அவன் புகழ், அவன் நல்ல செயல்கள், அவன் தர்மம், அவன் நல்லொழுக்கம், அவன் குணம், அவன் களங்கமற்ற ஒளி, அனைவருக்கும் இன்பம் தருவன, உணர்ந்தோ கேட்டோ; அவற்றின் அழகு கங்கையைப் போலத் தூயது, அமிர்தத்தையும் விஞ்சியது.
தோஹா 288
निरवधि गुन निरुपम पुरुषु भरतु भरत सम जानि।कहिअ सुमेरु कि सेर सम कबिकुल मति सकुचानि।।288।।
niravadhi guna nirupama puruṣu bharatu bharata sama jāni |kahia sumeru ki sera sama kabikula mati sakucāni ||288||
பரதன் அளவற்ற குணங்களை உடையவன், ஒப்பற்ற புருஷன்; பரதனை பரதனுக்கே சமம் என அறிவாய். சுமேரு மலையை ஒரு சேர் எடைக்கு சமம் என்று சொல்ல முடியுமா? கவிகுலமே எண்ணத்தில் விலகி நிற்கிறது.
சௌபாய் 289.1-4
अगम सबहि बरनत बरबरनी।जिमि जलहीन मीन गमु धरनी।।
भरत अमित महिमा सुनु रानी।जानहिं रामु न सकहिं बखानी।।
बरनि सप्रेम भरत अनुभाऊ।तिय जिय की रुचि लखि कह राऊ।।
बहुरहिं लखनु भरतु बन जाहीं।सब कर भल सब के मन माहीं।।
देबि परंतु भरत रघुबर की।प्रीति प्रतीति जाइ नहिं तरकी।।
भरतु अवधि सनेह ममता की।जद्यपि रामु सीम समता की।।
परमारथ स्वारथ सुख सारे।भरत न सपनेहुँ मनहुँ निहारे।।
साधन सिद्ध राम पग नेहू।मोहि लखि परत भरत मत एहू।।
agama sabahi baranata barabaranī |jimi jalahīna mīna gamu dharanī ||
bharata amita mahimā sunu rānī |jānahiṁ rāmu na sakahiṁ bakhānī ||
barani saprema bharata anubhāū |tiya jiya kī ruci lakhi kaha rāū ||
bahurahiṁ lakhanu bharatu bana jāhīṁ |saba kara bhala saba ke mana māhīṁ ||
debi paraṁtu bharata raghubara kī |prīti pratīti jāi nahiṁ tarakī ||
bharatu avadhi saneha mamatā kī |jadyapi rāmu sīma samatā kī ||
paramāratha svāratha sukha sāre |bharata na sapanehũ manahũ nihāre ||
sādhana siddha rāma paga nehū |mohi lakhi parata bharata mata ehū ||
வெண்மையான தோற்றமுடையவளே, வர்ணிக்க முயலும் அனைவருக்கும் பாரதன் எட்டாதவன், நீரில்லாத மீனுக்கு நிலம் கடக்க முடியாதது போல. கேள், அரசியே: பாரதனின் மகிமை அளவற்றது. ராமன் அதை அறிந்தாலும், அவராலும் சொல்ல முடியவில்லை. அன்புடன் பாரதனின் ஆற்றலை வர்ணித்த மன்னன், தன் மனைவியின் மனத்திற்கு இன்பம் தருவதைக் கண்டு மேலும் உரைத்தான். "லக்ஷ்மணன் திரும்பி வரட்டும், பாரதன் காட்டிற்குச் செல்லட்டும்: அனைவரும் தத்தம் மனத்தில் இது அனைவருக்கும் நன்மை என எண்ணுகின்றனர்." "ஆனால், தேவியே, பாரதனுக்கும் ராமனுக்கும் இடையே உள்ள அன்பும் நம்பிக்கையும் ஊகிக்க முடியாதவை." "பாரதன் அன்பின் மற்றும் பற்றின் எல்லையாய் இருப்பவன், ராமன் சமநிலையின் எல்லையாய் இருந்தாலும்." "உயர்ந்த நன்மையின் அல்லது உலகியல் இலாபத்தின் இன்பங்களைப் பாரதன் கனவிலும் மனத்திலும் ஒருபோதும் நோக்கியதில்லை." "ராமனின் திருவடிகளில் அன்பே அவனுடைய சாதனமும் சித்தியும் ஆகும். எனவே இது பாரதனின் நிலைபாடு என எனக்குத் தோன்றுகிறது."
தோஹா 289
भोरेहुँ भरत न पेलिहहिं मनसहुँ राम रजाइ।करिअ न सोचु सनेह बस कहेउ भूप बिलखाइ।।289।।
bhorehũ bharata na pelihahiṁ manasahũ rāma rajāi |karia na socu saneha basa kaheu bhūpa bilakhāi ||289||
தவறுதலாகவேனும், மனத்தாலேனும் பரதன் இராமரின் ஆணையை ஒருபோதும் மீறமாட்டான். ஆதலால் அன்பின் வசப்பட்டுக் கவலைப்படாதே என்று அரசர் அழுதவாறு கூறினார்.
Inside Prakarana 29
The dialogue
- Listenerसामान्य श्रोता/सत्संगी-समाज (अन्तःकरण ‘मन’ सहित)
Frequently Asked Questions
परम्परानुसार यह खण्ड ‘वैराग्य-प्रबोध’ और ‘राम-आज्ञा-परायणता’ देता है: गृह-शोक/वियोग को धर्म-बुद्धि में बदलकर मन को स्थिर करता है, तथा भरत-चरित के श्रवण से ‘भव-बन्धन-बिमोचनि’ (पाठ में ही संकेत) फल माना जाता है।
सत्संग-परम्परा में प्रसंगानुसार ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ नाम-संपुट या ‘राम रामेति’ जप-संपुट जोड़ा जाता है; विशेषतः भरत-चरित/आज्ञा-पालन के भाव में ‘राम-आज्ञा गुरु समान’ भाव-स्मरण हेतु नाम-संपुट प्रचलित है।
Ask anything about Prakarana 29 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
