Prakarana 28

Verse 551 (चौपाई)

भरत बचन सुचि सुनि सुर हरषे। साधु सराहि सुमन सुर बरषे।। असमंजस बस अवध नेवासी। प्रमुदित मन तापस बनबासी।। चुपहिं रहे रघुनाथ सँकोची। प्रभु गति देखि सभा सब सोची।। जनक दूत तेहि अवसर आए। मुनि बसिष्ठँ सुनि बेगि बोलाए।। करि प्रनाम तिन्ह रामु निहारे। बेषु देखि भए निपट दुखारे।। दूतन्ह मुनिबर बूझी बाता। कहहु बिदेह भूप कुसलाता।। सुनि सकुचाइ नाइ महि माथा। बोले चर बर जोरें हाथा।। बूझब राउर सादर साईं। कुसल हेतु सो भयउ गोसाईं।।

ಭರತನ ಶುದ್ಧ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು; ಸಂತರು ಅವನನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು, ದೇವತೆಗಳು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು. ಗೊಂದಲದಿಂದ ಆವರಿಸಿದ ಅಯೋಧ್ಯಾ ವಾಸಿಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದರು. ರಘುನಾಥರು ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರು; ಪ್ರಭುವಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಸಭೆಯೆಲ್ಲ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿತು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಜನಕನ ದೂತರು ಬಂದರು; ಮುನಿ ವಸಿಷ್ಠರು ಕೇಳಿ ಅವರನ್ನು ಬೇಗನೆ ಕರೆಸಿದರು. ಅವರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಅವನ ವೇಷವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ತೀವ್ರ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ದೂತರು ಮಹಾಮುನಿಯಿಂದ ಸುದ್ದಿ ವಿಚಾರಿಸಿದರು; ಅವರು ಹೇಳಿದರು: ವಿದೇಹ ರಾಜನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ತಿಳಿಸಿರಿ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ತಲೆ ಬಾಗಿದರು, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ನಿಮ್ಮ ಸೇವಕನು ಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕ್ಷೇಮದ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಭುವು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 552 (दोहा/सोरठा)

नाहि त कोसल नाथ कें साथ कुसल गइ नाथ। मिथिला अवध बिसेष तें जगु सब भयउ अनाथ।।270।।

ಕೋಸಲ ನಾಥನೊಂದಿಗೆ ಕ್ಷೇಮವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಾಥನೇ, ಕ್ಷೇಮವು ನಾಥನೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಿದೆ. ಮಿಥಿಲೆ ಮತ್ತು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ನಡುವಿನ ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧದಿಂದಾಗಿ ಇಡೀ ಲೋಕವು ಅನಾಥವಾಗಿದೆ.

Verse 553 (चौपाई)

कोसलपति गति सुनि जनकौरा। भे सब लोक सोक बस बौरा।। जेहिं देखे तेहि समय बिदेहू। नामु सत्य अस लाग न केहू।। रानि कुचालि सुनत नरपालहि। सूझ न कछु जस मनि बिनु ब्यालहि।। भरत राज रघुबर बनबासू। भा मिथिलेसहि हृदयँ हराँसू।। नृप बूझे बुध सचिव समाजू। कहहु बिचारि उचित का आजू।। समुझि अवध असमंजस दोऊ। चलिअ कि रहिअ न कह कछु कोऊ।। नृपहि धीर धरि हृदयँ बिचारी। पठए अवध चतुर चर चारी।। बूझि भरत सति भाउ कुभाऊ। आएहु बेगि न होइ लखाऊ।।

ಕೋಸಲಪತಿಯ ಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಜನಕನ ಪುತ್ರಿಯು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ದುಃಖದಿಂದ ಹುಚ್ಚರಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದೇಹನನ್ನು ಯಾರು ನೋಡಿದರೋ, ಅವರಿಗೆ ವಿದೇಹ ಎಂಬ ಹೆಸರು ನಿಜವೆಂದು ತೋರಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ದೇಹವಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದನು. ರಾಣಿಯರು ರಾಜನ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಅರಿವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಮಣಿಯಿಲ್ಲದ ಹಾವಿನಂತೆ. ಭರತನು ರಾಜನಾದನು, ಮತ್ತು ರಘುವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಇದು ಮಿಥಿಲೆಯ ಅಧಿಪತಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ರಾಜನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, "ಈಗ ಏನು ಸರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಹೇಳಿ" ಎಂದನು. ಅಯೋಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಮಿಥಿಲೆ ಎರಡೂ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಅರಿತು, "ನಾವು ಹೋಗಬೇಕೋ ಇರಬೇಕೋ?" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಆದರೆ ಯಾರೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ರಾಜನು, ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತಾಳಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿ, ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಚತುರ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. "ಭರತನ ನಡತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಒಳ್ಳೆಯದೋ ಕೆಟ್ಟದ್ದೋ, ಬೇಗನೆ ಬನ್ನಿ; ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡಿ."

Verse 554 (दोहा/सोरठा)

गए अवध चर भरत गति बूझि देखि करतूति। चले चित्रकूटहि भरतु चार चले तेरहूति।।271।।

ದೂತರು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋದರು, ಭರತನ ನಡತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವನ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಭರತನು ಚಿತ್ರಕೂಟಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು, ಮತ್ತು ದೂತರು ಮಿಥಿಲೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.

Verse 555 (चौपाई)

दूतन्ह आइ भरत कइ करनी। जनक समाज जथामति बरनी।। सुनि गुर परिजन सचिव महीपति। भे सब सोच सनेहँ बिकल अति।। धरि धीरजु करि भरत बड़ाई। लिए सुभट साहनी बोलाई।। घर पुर देस राखि रखवारे। हय गय रथ बहु जान सँवारे।। दुघरी साधि चले ततकाला। किए बिश्रामु न मग महीपाला।। भोरहिं आजु नहाइ प्रयागा। चले जमुन उतरन सबु लागा।। खबरि लेन हम पठए नाथा। तिन्ह कहि अस महि नायउ माथा।। साथ किरात छ सातक दीन्हे। मुनिबर तुरत बिदा चर कीन्हे।।

ದೂತರು ಬಂದು ಭರತನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಮಾಡಿದರು; ಅವರು ಜನಕನ ಸಭೆಗೆ ತಮ್ಮ ಅರಿವಿನಂತೆ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಗುರುಗಳು, ಬಂಧುಗಳು, ಸಲಹೆಗಾರರು ಮತ್ತು ರಾಜನು ಎಲ್ಲರೂ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕಲಕಿಹೋದರು. ಭರತನು, ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತಾಳಿ ತನ್ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಶೂರ ಯೋಧರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸಾರಥಿಯನ್ನು ಕರೆದನು. ಅವನು ಮನೆಗಳು, ನಗರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಕಾವಲುಗಾರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದನು; ಕುದುರೆಗಳು, ದನಗಳು, ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿದನು. ಎಲ್ಲಾ ಏರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊರಟರು; ರಾಜನು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅವರು ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು; ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಯಮುನೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಹೊರಟರು. "ನಾವು ನಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು; ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವರು ತಲೆಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ತಾಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಆರು ಸಾವಿರ ಕಿರಾತರನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನೀಡಿದರು; ಮುನಿವರ್ಯರು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿದಾಯ ಹೊರಟರು.

Verse 556 (दोहा/सोरठा)

सुनत जनक आगवनु सबु हरषेउ अवध समाजु। रघुनंदनहि सकोचु बड़ सोच बिबस सुरराजु।।272।।

ಜನಕನು ಅವರ ಆಗಮನದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಭೆಯು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿತು; ಆದರೆ ರಘುವಂಶದ ಪುತ್ರನು ಮಹತ್ತರವಾದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಜರ್ಜರಿತನಾದನು.

Verse 557 (चौपाई)

गरइ गलानि कुटिल कैकेई। काहि कहै केहि दूषनु देई।। अस मन आनि मुदित नर नारी। भयउ बहोरि रहब दिन चारी।। एहि प्रकार गत बासर सोऊ। प्रात नहान लाग सबु कोऊ।। करि मज्जनु पूजहिं नर नारी। गनप गौरि तिपुरारि तमारी।। रमा रमन पद बंदि बहोरी। बिनवहिं अंजुलि अंचल जोरी।। राजा रामु जानकी रानी। आनँद अवधि अवध रजधानी।। सुबस बसउ फिरि सहित समाजा। भरतहि रामु करहुँ जुबराजा।। एहि सुख सुधाँ सींची सब काहू। देव देहु जग जीवन लाहू।।

ಕುಟಿಲ ಕೈಕೇಯಿಯು ಅವಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಯಾರನ್ನು ದೂಷಿಸಲಿ, ಯಾರ ಮೇಲೆ ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಮಾಡಲಿ? ಅಂತಹ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತರುತ್ತಾ, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇದ್ದರು, ಮತ್ತು ದಿನಗಳು ಕಳೆದುಹೋದವು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ದಿನ ಕಳೆಯಿತು; ಮುಂಜಾನೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಗಣೇಶ, ಗೌರಿ, ತ್ರಿಪುರಾರಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು. ಅವರು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮಡಿದ ಕೈಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. "ರಾಜ ರಾಮ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಜಾನಕಿಯವರು ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತರಲಿ." ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಭೆಯು ಮತ್ತೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿರುಗಿತು; "ರಾಮನು ಭರತನನ್ನು ಯುವರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಿ." ಈ ಸಂತೋಷದ ಅಮೃತದಿಂದ ಅವರು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪೋಷಿಸಿದರು; ದೇವತೆಗಳು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಜೀವನದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡಿದರು.

Verse 558 (दोहा/सोरठा)

गुर समाज भाइन्ह सहित राम राजु पुर होउ। अछत राम राजा अवध मरिअ माग सबु कोउ।।273।।

ಗುರುಗಳು, ಸಭೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ, ರಾಮನು ನಗರದಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗಲಿ; ರಾಮನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಳುವಾಗ, ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಈಡೇರಲಿ.

Verse 559 (चौपाई)

सुनि सनेहमय पुरजन बानी। निंदहिं जोग बिरति मुनि ग्यानी।। एहि बिधि नित्यकरम करि पुरजन। रामहि करहिं प्रनाम पुलकि तन।। ऊँच नीच मध्यम नर नारी। लहहिं दरसु निज निज अनुहारी।। सावधान सबही सनमानहिं। सकल सराहत कृपानिधानहिं।। लरिकाइहि ते रघुबर बानी। पालत नीति प्रीति पहिचानी।। सील सकोच सिंधु रघुराऊ। सुमुख सुलोचन सरल सुभाऊ।। कहत राम गुन गन अनुरागे। सब निज भाग सराहन लागे।। हम सम पुन्य पुंज जग थोरे। जिन्हहि रामु जानत करि मोरे।।

ನಾಗರಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಯೋಗಿಗಳು, ವೈರಾಗ್ಯವುಳ್ಳ ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು, ಅವರ ದೇಹಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನವಿರೇಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಕುಳ್ಳ, ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮಹಾನ್, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಅವನಿಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ಗಮನವಿಟ್ಟರು; ಎಲ್ಲರೂ ಕರುಣೆಯ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಅವನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಗುವಿನಂತೆ ಮಾತನಾಡಿದರೂ, ರಘುವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ನಡವಳಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು. ರಘುಗಳ ಸ್ವಾಮಿ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ಸಾಗರ, ಸುಂದರ ಮುಖವುಳ್ಳವನು, ಕಮಲ ನೇತ್ರನು, ಸರಳ ಮತ್ತು ದಯಾಳು ಸ್ವಭಾವದವನು. ಎಲ್ಲರೂ ಆಳವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ರಾಮನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. "ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಂತೆ ಪುಣ್ಯದ ರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಕಡಿಮೆ, ನಾವು ರಾಮನನ್ನು ನಮ್ಮವನೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ."

Verse 560 (दोहा/सोरठा)

प्रेम मगन तेहि समय सब सुनि आवत मिथिलेसु। सहित सभा संभ्रम उठेउ रबिकुल कमल दिनेसु।।274।।

ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಿಥಿಲೆಯ ಅಧಿಪತಿಯು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ ಬಂದನು; ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಸೂರ್ಯ, ಜಗತ್ತಿನ ಸೂರ್ಯನು, ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಎದ್ದನು.

Verse 561 (चौपाई)

भाइ सचिव गुर पुरजन साथा। आगें गवनु कीन्ह रघुनाथा।। गिरिबरु दीख जनकपति जबहीं। करि प्रनाम रथ त्यागेउ तबहीं।। राम दरस लालसा उछाहू। पथ श्रम लेसु कलेसु न काहू।। मन तहँ जहँ रघुबर बैदेही। बिनु मन तन दुख सुख सुधि केही।। आवत जनकु चले एहि भाँती। सहित समाज प्रेम मति माती।। आए निकट देखि अनुरागे। सादर मिलन परसपर लागे।। लगे जनक मुनिजन पद बंदन। रिषिन्ह प्रनामु कीन्ह रघुनंदन।। भाइन्ह सहित रामु मिलि राजहि। चले लवाइ समेत समाजहि।।

ತನ್ನ ಸಹೋದರರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಹಚರರನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ರಘುನಾಥನು ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಜನಕಪತಿಗೆ ಪರ್ವತವು ಕಾಣಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ರಥವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು. ರಾಮನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಸುಕ ಆಸೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅವನು ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಆಯಾಸ ಅಥವಾ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಅಲ್ಲಿತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮತ್ತು ವಿದೇಹನ ಪುತ್ರಿ ಇದ್ದರು; ಅವನ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ, ಅವನ ದೇಹಕ್ಕೆ ನೋವು ಅಥವಾ ಸುಖದ ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಜನಕನು ಬಂದನು, ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದನು, ಅವನ ಹೃದಯವು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮುಳುಗಿತ್ತು. ಅವರು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಅವರು ಗೌರವದಿಂದ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜನಕನು ಮುನಿಗಳ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ರಘುನಂದನನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ರಾಮನು, ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ, ರಾಜನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದನು, ಮತ್ತು ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಭೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಟರು.

Verse 562 (दोहा/सोरठा)

आश्रम सागर सांत रस पूरन पावन पाथु। सेन मनहुँ करुना सरित लिएँ जाहिं रघुनाथु।।275।।

ಆ ಆಶ್ರಮವು ಒಂದು ಸಾಗರದಂತಿತ್ತು, ಶಾಂತವಾಗಿತ್ತು, ಶಾಂತಿಯ ಅಮೃತದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು; ಮತ್ತು ರಘುನಾಥನು ಅದರತ್ತ ಹೋದನು, ಕರುಣೆಯ ನದಿಯಿಂದ ಒಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ.

Verse 563 (चौपाई)

बोरति ग्यान बिराग करारे। बचन ससोक मिलत नद नारे।। सोच उसास समीर तंरगा। धीरज तट तरुबर कर भंगा।। बिषम बिषाद तोरावति धारा। भय भ्रम भवँर अबर्त अपारा।। केवट बुध बिद्या बड़ि नावा। सकहिं न खेइ ऐक नहिं आवा।। बनचर कोल किरात बिचारे। थके बिलोकि पथिक हियँ हारे।। आश्रम उदधि मिली जब जाई। मनहुँ उठेउ अंबुधि अकुलाई।। सोक बिकल दोउ राज समाजा। रहा न ग्यानु न धीरजु लाजा।। भूप रूप गुन सील सराही। रोवहिं सोक सिंधु अवगाही।।

ಅವರು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರ ಮಾತುಗಳು ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ತೊರೆಗಳಂತೆ ಸಂಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಚಿಂತೆಯು ಉಸಿರಾಟದ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಏರಿಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು; ಧೈರ್ಯದ ದಡವನ್ನು ಮರಗಳ ಕೈಗಳು ಮುರಿದುಹಾಕಿದವು. ಭಯಾನಕ ದುಃಖವು ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು; ಭಯ ಮತ್ತು ಭ್ರಮೆಯ ಭ್ರಮರಗಳು ಅಪಾರ ಸುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವು. ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ನಾವಿಕರೂ ಸಹ ಈ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲಾಗದೆ ಒಬ್ಬರೂ ಬರಲಿಲ್ಲ. ವನಚರರು, ಕೋಲರು, ಕಿರಾತರು ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನೋಡಿ ಹೃದಯ ಬಾಧೆಯಿಂದ ದಣಿದರು. ಆಶ್ರಮವೆಂಬ ಸಾಗರವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಸಾಗರವೇ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಎದ್ದಂತಾಯಿತು. ದುಃಖದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಎರಡೂ ರಾಜ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನವೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ, ಧೈರ್ಯವೂ ಲಜ್ಜೆಯೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ರಾಜರ ರೂಪ, ಗುಣ, ಶೀಲಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ದುಃಖದ ಸಿಂಧುವಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 564 (छंद)

अवगाहि सोक समुद्र सोचहिं नारि नर ब्याकुल महा। दै दोष सकल सरोष बोलहिं बाम बिधि कीन्हो कहा।। सुर सिद्ध तापस जोगिजन मुनि देखि दसा बिदेह की। तुलसी न समरथु कोउ जो तरि सकै सरित सनेह की।।

ಶೋಕದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮಹಾ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಿಂದ ಚಿಂತಿಸಿದರು; ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಮಾಡಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಹೇಳಿದರು, ದುಷ್ಟ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಏನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆಂದು.

Verse 565 (दोहा/सोरठा)

किए अमित उपदेस जहँ तहँ लोगन्ह मुनिबरन्ह। धीरजु धरिअ नरेस कहेउ बसिष्ठ बिदेह सन।।276।।

ಅವರು ಜನರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. "ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿ" ಎಂದು ರಾಜ ಹೇಳಿದರು, ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠರು ವಿದೇಹನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು.

Verse 566 (चौपाई)

जासु ग्यानु रबि भव निसि नासा। बचन किरन मुनि कमल बिकासा।। तेहि कि मोह ममता निअराई। यह सिय राम सनेह बड़ाई।। बिषई साधक सिद्ध सयाने। त्रिबिध जीव जग बेद बखाने।। राम सनेह सरस मन जासू। साधु सभाँ बड़ आदर तासू।। सोह न राम पेम बिनु ग्यानू। करनधार बिनु जिमि जलजानू।। मुनि बहुबिधि बिदेहु समुझाए। रामघाट सब लोग नहाए।। सकल सोक संकुल नर नारी। सो बासरु बीतेउ बिनु बारी।। पसु खग मृगन्ह न कीन्ह अहारू। प्रिय परिजन कर कौन बिचारू।।

ಅವರ ಜ್ಞಾನವು ಸಂಸಾರದ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಸೂರ್ಯನಂತಿದೆ, ಅವರ ವಾಣಿಯು ಮುನಿಗಳ ಕಮಲಗಳನ್ನು ವಿಕಸಿಸುವ ಕಿರಣಗಳಂತಿದೆ; ಅವರಿಗೆ ಮೋಹ ಮತ್ತು ಮಮತೆ ಹೇಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಲಿ? ಇದು ಸೀತೆ ಮತ್ತು ರಾಮನ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಹತ್ವವಾಗಿದೆ. ಸಾಧಕ, ಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಚತುರರು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಜೀವಿಗಳೆಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಯಾರ ಹೃದಯವು ರಾಮನ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಮೃತದಿಂದ ತುಂಬಿದೆಯೋ ಅವರು ಸಾಧುಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಾಮನ ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಜ್ಞಾನವು ಹೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಸೂರ್ಯನಿಲ್ಲದೆ ನೀರಿನ ಕಮಲವು ಅರಳುವುದಿಲ್ಲದಂತೆ. ವಿದೇಹ ಮುನಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದರು; ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ರಾಮಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು. ಎಲ್ಲಾ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರು; ಆ ದಿನವು ಯಾವುದೇ ಉತ್ಸವವಿಲ್ಲದೆ ಕಳೆಯಿತು. ಪಶುಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಅವರ ಪ್ರಿಯಜನರು ಬೇರೆ ಯಾವ ವಿಚಾರವನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 567 (दोहा/सोरठा)

दोउ समाज निमिराजु रघुराजु नहाने प्रात। बैठे सब बट बिटप तर मन मलीन कृस गात।।277।।

ಇಬ್ಬರು ರಾಜರು, ನಿಮಿ ಮತ್ತು ರಘುನಾಥರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಆಲದ ಮರ ಮತ್ತು ಇತರ ವೃಕ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತರು, ಅವರ ಹೃದಯಗಳು ದುಃಖಿತವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ದೇಹಗಳು ಕೃಶವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 568 (चौपाई)

जे महिसुर दसरथ पुर बासी। जे मिथिलापति नगर निवासी।। हंस बंस गुर जनक पुरोधा। जिन्ह जग मगु परमारथु सोधा।। लगे कहन उपदेस अनेका। सहित धरम नय बिरति बिबेका।। कौसिक कहि कहि कथा पुरानीं। समुझाई सब सभा सुबानीं।। तब रघुनाथ कोसिकहि कहेऊ। नाथ कालि जल बिनु सबु रहेऊ।। मुनि कह उचित कहत रघुराई। गयउ बीति दिन पहर अढ़ाई।। रिषि रुख लखि कह तेरहुतिराजू। इहाँ उचित नहिं असन अनाजू।। कहा भूप भल सबहि सोहाना। पाइ रजायसु चले नहाना।।

ದಶರಥನ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾಪ್ರಭುಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಥಿಲೆಯ ಅಧಿಪತಿಯ ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳು; ಜನಕನ ವಂಶದ ಕುಲಗುರುಗಳು, ಜಗತ್ತಿನ ಮಾರ್ಗದ ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಅರಸಿದವರು; ಧರ್ಮ, ನೀತಿ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವೇಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕೌಶಿಕರು ಪುರಾತನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿ ಸುಂದರ ವಾಣಿಯಿಂದ ಸಭೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಆಗ ರಘುನಾಥರು ಕೌಶಿಕರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು, "ಸ್ವಾಮಿ, ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲವೂ ಒಣಗಿದೆ." ಮುನಿಗಳು "ನೀವು ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೀರಿ" ಎಂದರು, ರಘುರಾಯರು ಹೇಳಿದರು. ದಿನ ಕಳೆದಿತ್ತು, ಎರಡೂವರೆ ಪಹರುಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದವು. ಋಷಿಯ ಸಂಕಟವನ್ನು ನೋಡಿ ತಿರುಹುಟ್‌ನ ರಾಜರು ಹೇಳಿದರು, "ಇಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಸಮಂಜಸವಲ್ಲ." "ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?" ಎಂದು ರಾಜ ಹೇಳಿದರು. "ಎಲ್ಲವೂ ಒಳ್ಳೆಯದೇ." ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಅವರು ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

Verse 569 (दोहा/सोरठा)

तेहि अवसर फल फूल दल मूल अनेक प्रकार। लइ आए बनचर बिपुल भरि भरि काँवरि भार।।278।।

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವನವಾಸಿಗಳು ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಹೂವುಗಳು, ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳನ್ನು ತಂದರು, ದೊಡ್ಡ ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಬಂದರು.

Verse 570 (चौपाई)

कामद मे गिरि राम प्रसादा। अवलोकत अपहरत बिषादा।। सर सरिता बन भूमि बिभागा। जनु उमगत आनँद अनुरागा।। बेलि बिटप सब सफल सफूला। बोलत खग मृग अलि अनुकूला।। तेहि अवसर बन अधिक उछाहू। त्रिबिध समीर सुखद सब काहू।। जाइ न बरनि मनोहरताई। जनु महि करति जनक पहुनाई।। तब सब लोग नहाइ नहाई। राम जनक मुनि आयसु पाई।। देखि देखि तरुबर अनुरागे। जहँ तहँ पुरजन उतरन लागे।। दल फल मूल कंद बिधि नाना। पावन सुंदर सुधा समाना।।

ರಾಮನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರಕೂಟ ಪರ್ವತವು ಇಷ್ಟಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿ ಮಾಡುವವನಾಗಿ, ಒಂದು ನೋಟದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಸರೋವರಗಳು, ನದಿಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಆನಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಬಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು; ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮಧುರವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಮೂರು ಬಗೆಯ ಮಂದಗಾಳಿಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಭೂಮಿಯು ಜನಕನ ಅತಿಥಿಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೋ ಎಂಬಂತಿತ್ತು. ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು; ರಾಮ, ಜನಕ ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದರು. ಮರಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ, ನಗರದ ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಕಂದಮೂಲಗಳಿದ್ದವು, ಪವಿತ್ರವಾದವು, ಸುಂದರವಾದವು ಮತ್ತು ಅಮೃತದಂತಿದ್ದವು.

Verse 571 (दोहा/सोरठा)

सादर सब कहँ रामगुर पठए भरि भरि भार। पूजि पितर सुर अतिथि गुर लगे करन फरहार।।279।।

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಾಮನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೂತರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು, ಭಾರದ ಹೊರೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರಿಸಿದನು. ಪಿತೃಗಳನ್ನು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗುರುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅವರು ಉತ್ಸವ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.