Prakarana 28

Verse 551 (चौपाई)

भरत बचन सुचि सुनि सुर हरषे। साधु सराहि सुमन सुर बरषे।। असमंजस बस अवध नेवासी। प्रमुदित मन तापस बनबासी।। चुपहिं रहे रघुनाथ सँकोची। प्रभु गति देखि सभा सब सोची।। जनक दूत तेहि अवसर आए। मुनि बसिष्ठँ सुनि बेगि बोलाए।। करि प्रनाम तिन्ह रामु निहारे। बेषु देखि भए निपट दुखारे।। दूतन्ह मुनिबर बूझी बाता। कहहु बिदेह भूप कुसलाता।। सुनि सकुचाइ नाइ महि माथा। बोले चर बर जोरें हाथा।। बूझब राउर सादर साईं। कुसल हेतु सो भयउ गोसाईं।।

பரதனின் தூய வார்த்தைகளைக் கேட்டு, தேவர்கள் மகிழ்ந்தனர்; ஞானிகள் அவனைப் போற்றினர், தேவர்கள் மலர்களைப் பொழிந்தனர். குழப்பத்தால் ஆட்கொள்ளப்பட்ட அயோத்தி வாசிகள், மனதால் மகிழ்ந்தனர், காட்டில் வாழும் தவசிகள் மகிழ்ச்சியில் நிரம்பினர். ரகுநாதர்கள், நாணத்தால் அமைதியாக இருந்தனர்; ஆண்டவரின் நிலையைக் கண்டு, சபை முழுவதும் கவலையில் ஆழ்ந்தது. அந்தச் சமயத்தில், ஜனகரின் தூதர்கள் வந்தனர்; முனி வசிஷ்டர், இதைக் கேட்டு, விரைவாக அவர்களை அழைத்தார். அவர்கள் வணங்கி இராமரைப் பார்த்தனர்; அவரது உடையைக் கண்டு, அவர்கள் முழுமையாக துயரம் அடைந்தனர். தூதர்கள் பெரிய முனியிடம் செய்தி விசாரித்தனர்; அவர், விதேக நாட்டு அரசரின் நலனைச் சொல்லுங்கள் என்றார். இதைக் கேட்டு, அவர்கள் வெட்கத்துடன் தலையைத் தரையில் பணிந்தனர், கைகளை இணைத்து பேசினர். உங்கள் அடியவன் முழு பக்தியுடன் விசாரிப்பான்; நலனுக்காகவே ஆண்டவர் எங்களை அனுப்பியுள்ளார்.

Verse 552 (दोहा/सोरठा)

नाहि त कोसल नाथ कें साथ कुसल गइ नाथ। मिथिला अवध बिसेष तें जगु सब भयउ अनाथ।।270।।

கோசல நாட்டு அரசருடன் நலம் இல்லையெனில், அது அரசருடனேயே நலம் சென்றுவிட்டது என்று பொருள். மிதிலைக்கும் அயோத்திக்கும் இடையேயான சிறப்பான உறவின் காரணமாக, உலகம் முழுவதும் அனாதையாகிவிட்டது.

Verse 553 (चौपाई)

कोसलपति गति सुनि जनकौरा। भे सब लोक सोक बस बौरा।। जेहिं देखे तेहि समय बिदेहू। नामु सत्य अस लाग न केहू।। रानि कुचालि सुनत नरपालहि। सूझ न कछु जस मनि बिनु ब्यालहि।। भरत राज रघुबर बनबासू। भा मिथिलेसहि हृदयँ हराँसू।। नृप बूझे बुध सचिव समाजू। कहहु बिचारि उचित का आजू।। समुझि अवध असमंजस दोऊ। चलिअ कि रहिअ न कह कछु कोऊ।। नृपहि धीर धरि हृदयँ बिचारी। पठए अवध चतुर चर चारी।। बूझि भरत सति भाउ कुभाऊ। आएहु बेगि न होइ लखाऊ।।

கோசல நாட்டின் அரசரின் நிலையைக் கேட்டு, ஜனகரின் மகளும் அனைத்து மக்களும் துயரத்தால் பைத்தியம் பிடித்தவர்களாயினர். அந்த நேரத்தில் விதேஹரை யார் பார்த்தாரோ, அவருக்கு விதேஹா என்ற பெயரே பரிகாசமாகத் தோன்றியது, ஏனெனில் அவர் உண்மையில் உடலற்றவராக இருந்தார். ராணிகள் அரசரின் செய்தியைக் கேட்டபோது, மாணிக்கமில்லாத பாம்பைப் போல அவர்கள் அனைத்து உணர்வுகளையும் இழந்தனர். பரதன் அரசனானான், ரகுகுலத்தின் சிறந்தவர் வனவாசம் சென்றார்; இது மிதிலையின் அரசரின் இதயத்தில் துக்கத்தை உண்டாக்கியது. அரசர் ஞானிகளையும் அமைச்சர்களையும் ஆலோசித்து, இப்போது என்ன செய்வது என்று சரியானதைச் சொல்லுங்கள் என்றார். அயோத்தியும் மிதிலையும் குழப்பத்தில் இருப்பதை உணர்ந்து, நாம் போகலாமா இருக்கலாமா என்று யாரும் தெளிவாகச் சொல்லவில்லை. அரசர் தன்னைத் தேற்றிக்கொண்டு இதயத்தில் சிந்தித்து, அயோத்திக்கு ஒரு புத்திசாலி தூதனை அனுப்பினார். பரதனின் நடத்தையை, நல்லதோ கெட்டதோ, அறிந்து விரைந்து வாருங்கள், தாமதிக்காதீர்கள் என்று சொல்லி அனுப்பினார்.

Verse 554 (दोहा/सोरठा)

गए अवध चर भरत गति बूझि देखि करतूति। चले चित्रकूटहि भरतु चार चले तेरहूति।।271।।

தூதர்கள் அயோத்திக்குச் சென்று பரதனின் நடத்தையை அறிந்து அவனது செயல்களைக் கண்டு திரும்பினர். பரதன் சித்ரகூடத்திற்குப் புறப்பட்டான், தூதர்கள் மிதிலைக்குத் திரும்பினர்.

Verse 555 (चौपाई)

दूतन्ह आइ भरत कइ करनी। जनक समाज जथामति बरनी।। सुनि गुर परिजन सचिव महीपति। भे सब सोच सनेहँ बिकल अति।। धरि धीरजु करि भरत बड़ाई। लिए सुभट साहनी बोलाई।। घर पुर देस राखि रखवारे। हय गय रथ बहु जान सँवारे।। दुघरी साधि चले ततकाला। किए बिश्रामु न मग महीपाला।। भोरहिं आजु नहाइ प्रयागा। चले जमुन उतरन सबु लागा।। खबरि लेन हम पठए नाथा। तिन्ह कहि अस महि नायउ माथा।। साथ किरात छ सातक दीन्हे। मुनिबर तुरत बिदा चर कीन्हे।।

தூதர்கள் வந்து பரதன் கூறியபடி செய்தனர்; அவர்கள் தங்கள் புரிதலுக்கேற்ப ஜனகரின் சபையில் விஷயத்தை எடுத்துரைத்தனர். அதைக் கேட்டு குரு, உறவினர்கள், அமைச்சர்கள் மற்றும் அரசர் அனைவரும் கவலையால் நிரம்பி அன்பில் மூழ்கினர். பரதன் தன்னைத் தேற்றிக்கொண்டு தன் மேன்மையைக் காட்டி, வீர போர் வீரர்களை எடுத்துக்கொண்டு தேரோட்டியை அழைத்தான். வீடுகள், நகரம் மற்றும் நாட்டின் மீது காவலர்களை நியமித்தான்; குதிரைகள், கால்நடைகள், தேர்கள் மற்றும் பல வாகனங்களைத் தயார் செய்தான். அனைத்து ஏற்பாடுகளையும் செய்து உடனே புறப்பட்டனர்; அரசர் வழியில் ஒரு கணம் கூட ஓய்வெடுக்கவில்லை. இன்று காலை பிரயாகையில் நீராடினர்; அனைவரும் யமுனையைக் கடக்கப் புறப்பட்டனர். நம் இறைவனுக்குச் செய்தி அனுப்பியுள்ளோம் என்று அவர்கள் கூறினர்; அவ்வாறு கூறி தலையைத் தரையில் பணிந்தனர். ஆறாயிரம் கிராதர்களைப் பாதுகாப்பிற்காக அனுப்பினர்; முனிவர் உடனே விடைபெற்றுப் புறப்பட்டார்.

Verse 556 (दोहा/सोरठा)

सुनत जनक आगवनु सबु हरषेउ अवध समाजु। रघुनंदनहि सकोचु बड़ सोच बिबस सुरराजु।।272।।

ஜனகர் வருகையைக் கேட்டபோது, அயோத்தி சபை முழுவதும் மகிழ்ச்சியடைந்தது; ஆனால் ரகுகுலத்தின் மகன் பெரும் கவலையால் நெருக்கப்பட்டார், தேவர்களின் அரசன் மனக்கவலையால் ஆட்கொள்ளப்பட்டான்.

Verse 557 (चौपाई)

गरइ गलानि कुटिल कैकेई। काहि कहै केहि दूषनु देई।। अस मन आनि मुदित नर नारी। भयउ बहोरि रहब दिन चारी।। एहि प्रकार गत बासर सोऊ। प्रात नहान लाग सबु कोऊ।। करि मज्जनु पूजहिं नर नारी। गनप गौरि तिपुरारि तमारी।। रमा रमन पद बंदि बहोरी। बिनवहिं अंजुलि अंचल जोरी।। राजा रामु जानकी रानी। आनँद अवधि अवध रजधानी।। सुबस बसउ फिरि सहित समाजा। भरतहि रामु करहुँ जुबराजा।। एहि सुख सुधाँ सींची सब काहू। देव देहु जग जीवन लाहू।।

வஞ்சகமான கைகேயி அவமானத்தை அனுபவித்தாள்; யாரைக் குறை கூற முடியும், யார் மீது குற்றம் சாட்ட முடியும்? இத்தகைய எண்ணங்களுடன் ஆண்களும் பெண்களும் மீண்டும் மகிழ்ச்சியடைந்தனர், நாட்கள் கடந்து சென்றன. அந்த நாள் அவ்வாறே கடந்தது; விடியற்காலையில் அனைவரும் நீராடத் தொடங்கினர். நீராடிய பின் ஆண்களும் பெண்களும் விநாயகர், கௌரி, திரிபுராந்தகர் மற்றும் சூரியனை வழிபட்டனர். லட்சுமி மற்றும் விஷ்ணுவின் திருவடிகளில் வணங்கி, கைகூப்பி பிரார்த்தனை செய்தனர். அரசர் ராமரும் ராணி ஜானகியும் அயோத்தி நகருக்கு எல்லையற்ற மகிழ்ச்சியைத் தரட்டும். சபை முழுவதும் மீண்டும் மகிழ்ச்சியுடன் திரும்பியது; ராமர் பரதனை இளவரசனாக்கட்டும். இந்த மகிழ்ச்சி அமுதத்தால் அனைவரையும் ஊட்டினர்; தேவர்கள் உலகிற்கு வாழ்க்கையின் செல்வத்தை வழங்கினர்.

Verse 558 (दोहा/सोरठा)

गुर समाज भाइन्ह सहित राम राजु पुर होउ। अछत राम राजा अवध मरिअ माग सबु कोउ।।273।।

குரு, சபை மற்றும் சகோதரர்களுடன் ராமர் நகரில் அரசராகட்டும்; ராமர் அயோத்தியில் ஆட்சி செய்யும்போது நம் அனைத்து விருப்பங்களும் நிறைவேறட்டும்.

Verse 559 (चौपाई)

सुनि सनेहमय पुरजन बानी। निंदहिं जोग बिरति मुनि ग्यानी।। एहि बिधि नित्यकरम करि पुरजन। रामहि करहिं प्रनाम पुलकि तन।। ऊँच नीच मध्यम नर नारी। लहहिं दरसु निज निज अनुहारी।। सावधान सबही सनमानहिं। सकल सराहत कृपानिधानहिं।। लरिकाइहि ते रघुबर बानी। पालत नीति प्रीति पहिचानी।। सील सकोच सिंधु रघुराऊ। सुमुख सुलोचन सरल सुभाऊ।। कहत राम गुन गन अनुरागे। सब निज भाग सराहन लागे।। हम सम पुन्य पुंज जग थोरे। जिन्हहि रामु जानत करि मोरे।।

நகர மக்களின் அன்பு நிறைந்த வார்த்தைகளைக் கேட்டு, யோகிகள், வைராக்கியமுள்ள முனிவர்கள் மற்றும் ஞானிகள் அவர்களைக் கண்டித்தனர். இவ்வாறு நகர மக்கள் தங்கள் தினசரி சடங்குகளைச் செய்து ராமருக்கு வணக்கம் செலுத்தினர், அவர்கள் உடல் பக்தியால் சிலிர்த்தது. உயர்ந்தோரும் தாழ்ந்தோரும், நடுத்தரமானோரும் பெரியோரும், ஆண்களும் பெண்களும் தத்தமது தகுதிக்கேற்ப அவரைக் கண்டனர். அனைவரும் கவனமாக அவரை மதித்தனர்; எல்லோரும் கிருபையின் கருவூலத்தைப் போற்றினர். அவர் அவர்களிடம் குழந்தை போலப் பேசினாலும், ரகுகுலத்தின் சிறந்தவர் நடத்தை விதிகளைக் கடைப்பிடித்து அவர்களின் அன்பை உணர்ந்தார். ரகுகுலத்தின் இறைவர், ஒப்புரவும் நல்லொழுக்கமும் நிறைந்த கடல் போன்றவர், அழகான முகமும் தாமரைக் கண்களும் எளிமையான இயல்பும் கொண்டவர். அனைவரும் ஆழ்ந்த அன்புடன் ராமரின் குணங்களைப் பேசினர்; ஒவ்வொருவரும் தங்கள் நற்பேற்றைப் போற்றத் தொடங்கினர். இவ்வுலகில் ராமரைத் தங்களவராக அறிந்த நாம் போன்ற புண்ணியச் சேமிப்புடையோர் சிலரே உளர்.

Verse 560 (दोहा/सोरठा)

प्रेम मगन तेहि समय सब सुनि आवत मिथिलेसु। सहित सभा संभ्रम उठेउ रबिकुल कमल दिनेसु।।274।।

இவை அனைத்தையும் கேட்டு மிதிலையின் அரசர் அன்பு நிறைந்தவராய் வந்தார்; சூரிய குலத்தின் சூரியன், உலகின் சூரியன், தன் சபையுடன் வியப்புடன் எழுந்தார்.

Verse 561 (चौपाई)

भाइ सचिव गुर पुरजन साथा। आगें गवनु कीन्ह रघुनाथा।। गिरिबरु दीख जनकपति जबहीं। करि प्रनाम रथ त्यागेउ तबहीं।। राम दरस लालसा उछाहू। पथ श्रम लेसु कलेसु न काहू।। मन तहँ जहँ रघुबर बैदेही। बिनु मन तन दुख सुख सुधि केही।। आवत जनकु चले एहि भाँती। सहित समाज प्रेम मति माती।। आए निकट देखि अनुरागे। सादर मिलन परसपर लागे।। लगे जनक मुनिजन पद बंदन। रिषिन्ह प्रनामु कीन्ह रघुनंदन।। भाइन्ह सहित रामु मिलि राजहि। चले लवाइ समेत समाजहि।।

சகோதரர்கள், அமைச்சர்கள், குரு மற்றும் நகர மக்களைத் துணையாகக் கொண்டு ரகுநாதர் தன் பயணத்தைத் தொடங்கினார். ஜனகரின் அரசர் மலையைக் கண்டபோது, அவர் வணக்கம் செலுத்தி உடனே தன் தேரை விட்டுவிட்டார். ராமரின் தரிசனத்திற்கான ஏக்கத்தால் நிரம்பி, பயணக் களைப்போ துன்பமோ அவருக்கு இல்லை. அவர் மனம் ராமரும் விதேஹரின் மகளும் இருக்கும் இடத்தில் இருந்தது; அவர் மனமின்றி, அவர் உடல் வலியோ இன்பமோ அறியவில்லை. இவ்வாறு ஜனகர் தன் முழு குழுவுடன் அன்பில் மூழ்கி வந்தார். அவர்கள் அருகில் வந்து ஒருவர் மீதொருவர் அன்பைக் கண்டபோது, மரியாதையுடன் சந்தித்தனர். ஜனகர் முனிவர்களின் திருவடிகளில் வணங்கத் தொடங்கினார், ரகுநந்தனர் ரிஷிகளுக்கு வணக்கம் செலுத்தினார். ராமர் தன் சகோதரர்களுடன் அரசரைச் சந்தித்து, முழு சபையையும் அழைத்துச் சென்றார்.

Verse 562 (दोहा/सोरठा)

आश्रम सागर सांत रस पूरन पावन पाथु। सेन मनहुँ करुना सरित लिएँ जाहिं रघुनाथु।।275।।

அந்த ஆசிரமம் ஒரு கடல் போன்றது, அமைதியானது, சாந்தத்தின் அமுதத்தால் நிரம்பியது, பரிபூரணமானது மற்றும் புனிதப்படுத்துவது; ரகுநாதர் அதனை நோக்கிச் சென்றார், கருணை நதியால் தாங்கப்பட்டவர் போல.

Verse 563 (चौपाई)

बोरति ग्यान बिराग करारे। बचन ससोक मिलत नद नारे।। सोच उसास समीर तंरगा। धीरज तट तरुबर कर भंगा।। बिषम बिषाद तोरावति धारा। भय भ्रम भवँर अबर्त अपारा।। केवट बुध बिद्या बड़ि नावा। सकहिं न खेइ ऐक नहिं आवा।। बनचर कोल किरात बिचारे। थके बिलोकि पथिक हियँ हारे।। आश्रम उदधि मिली जब जाई। मनहुँ उठेउ अंबुधि अकुलाई।। सोक बिकल दोउ राज समाजा। रहा न ग्यानु न धीरजु लाजा।। भूप रूप गुन सील सराही। रोवहिं सोक सिंधु अवगाही।।

அவர்கள் ஞானமும் வைராக்கியமும் கொண்ட நதியைக் கடந்து சென்றனர்; அவர்களின் சொற்கள் துயரத்துடன் கலந்து நதிகளும் நீரோடைகளும் போல் ஒன்றுகூடின. சோகமும் பெருமூச்சும் காற்றின் அலைகளாயின; பொறுமை என்னும் கரையில் மரங்களின் கிளைகள் வளைந்தன. கொடிய துயரம் வெள்ளமாய்ப் பொங்கியது; பயமும் குழப்பமும் வட்டமிட்டு சுழன்றன. ஞானமே துடுப்பாகக் கொண்ட படகில் மட்டுமே இந்த வெள்ளத்தைக் கடக்க முடியும்; வேறு எந்த வழியும் இல்லை. வனத்தில் வாழும் கிராதர்களும் கோலர்களும் பார்த்துப் பார்த்துக் களைத்தனர்; வழிப்போக்கர்களின் இதயங்கள் உடைந்தன. ஆசிரமம் என்னும் கடலில் அவர்கள் சேர்ந்தபோது, அந்தக் கடல் கலங்கியது போல் தோன்றியது. இரு அரச குடும்பங்களும் துயரத்தால் ஆட்கொள்ளப்பட்டன; ஞானமோ பொறுமையோ அவமானமோ எதுவும் எஞ்சவில்லை. அரசரின் அழகு, குணம், சீலத்தைப் போற்றிப் புகழ்ந்து, அவர்கள் துயரக் கடலில் மூழ்கினர்.

Verse 564 (छंद)

अवगाहि सोक समुद्र सोचहिं नारि नर ब्याकुल महा। दै दोष सकल सरोष बोलहिं बाम बिधि कीन्हो कहा।। सुर सिद्ध तापस जोगिजन मुनि देखि दसा बिदेह की। तुलसी न समरथु कोउ जो तरि सकै सरित सनेह की।।

துயரக் கடலில் மூழ்கி, ஆண்களும் பெண்களும் பெரும் வேதனையுடன் சிந்தித்தனர்; அனைவரையும் குற்றம் சாட்டி, கோபத்துடன் பேசினர், 'தீய படைப்பாளி என்ன செய்தான்?' என்று கூறினர். தேவர்கள், சித்தர்கள், தவசிகள், யோகிகள், முனிவர்கள் ஆகியோர் விதேகரின் நிலையைக் கண்டு, துலசிதாசர் கூறுகிறார்: அன்பின் நதியைக் கடக்க வல்லவர் வேறு யாரும் இல்லை.

Verse 565 (दोहा/सोरठा)

किए अमित उपदेस जहँ तहँ लोगन्ह मुनिबरन्ह। धीरजु धरिअ नरेस कहेउ बसिष्ठ बिदेह सन।।276।।

மக்களுக்கும் பெரிய முனிவர்களுக்கும் அங்கும் இங்கும் எண்ணற்ற உபதேசங்களை வழங்கினார். "பொறுமையாக இருங்கள்" என்று அரசர் கூற, வசிஷ்டர் விதேகரிடம் பேசினார்.

Verse 566 (चौपाई)

जासु ग्यानु रबि भव निसि नासा। बचन किरन मुनि कमल बिकासा।। तेहि कि मोह ममता निअराई। यह सिय राम सनेह बड़ाई।। बिषई साधक सिद्ध सयाने। त्रिबिध जीव जग बेद बखाने।। राम सनेह सरस मन जासू। साधु सभाँ बड़ आदर तासू।। सोह न राम पेम बिनु ग्यानू। करनधार बिनु जिमि जलजानू।। मुनि बहुबिधि बिदेहु समुझाए। रामघाट सब लोग नहाए।। सकल सोक संकुल नर नारी। सो बासरु बीतेउ बिनु बारी।। पसु खग मृगन्ह न कीन्ह अहारू। प्रिय परिजन कर कौन बिचारू।।

அவருடைய ஞானம் சாத்திர இரவைப் போக்கும் சூரியன்; அவருடைய சொற்கள் முனிவர்களின் தாமரைகளை மலர்க்கும் கிரணங்கள். அவருக்கு மோகமும் பற்றும் எப்படி நெருங்க முடியும்? இதுவே சீதையும் இராமரும் கொண்ட அன்பின் மேன்மை. சாதகன், சித்தன், ஞானி என்ற மூன்று வகையான உயிர்களை வேதங்கள் விளக்குகின்றன என்பதை ஞானிகள் அறிவர். இராமரின் அன்பின் அமிர்தத்தால் நிரப்பப்பட்ட இதயம் கொண்டவர், சாதுக்களின் சபையில் மிகவும் மதிக்கப்படுவார். இராமரின் அன்பின்றி ஞானம் ஒளிராது, சூரியனின்றி நீர் தாமரை மலராதது போல. விதேக முனிவர் பலவிதங்களில் அவர்களுக்கு உபதேசம் செய்தார்; அனைவரும் இராமர் கடலில் நீராடினர். ஆண்களும் பெண்களும் துயரத்தால் நிரம்பினர்; அந்த நாள் விழா இன்றி கழிந்தது. மிருகங்கள், பறவைகள், மான்கள் உணவு உண்ணவில்லை; அவற்றின் அன்புக்குரியவர்கள் வேறு எந்த விஷயத்தையும் சிந்திக்கவில்லை.

Verse 567 (दोहा/सोरठा)

दोउ समाज निमिराजु रघुराजु नहाने प्रात। बैठे सब बट बिटप तर मन मलीन कृस गात।।277।।

இரு சபைகளும், நிமி அரசரும் ரகு அரசரும் காலையில் நீராடினர். அனைவரும் ஆலமரங்களின் கீழ் அமர்ந்தனர், அவர்களின் இதயங்கள் வாடியிருந்தன, உடல்கள் மெலிந்திருந்தன.

Verse 568 (चौपाई)

जे महिसुर दसरथ पुर बासी। जे मिथिलापति नगर निवासी।। हंस बंस गुर जनक पुरोधा। जिन्ह जग मगु परमारथु सोधा।। लगे कहन उपदेस अनेका। सहित धरम नय बिरति बिबेका।। कौसिक कहि कहि कथा पुरानीं। समुझाई सब सभा सुबानीं।। तब रघुनाथ कोसिकहि कहेऊ। नाथ कालि जल बिनु सबु रहेऊ।। मुनि कह उचित कहत रघुराई। गयउ बीति दिन पहर अढ़ाई।। रिषि रुख लखि कह तेरहुतिराजू। इहाँ उचित नहिं असन अनाजू।। कहा भूप भल सबहि सोहाना। पाइ रजायसु चले नहाना।।

தசரதரின் நகரில் வாழ்ந்த பெரிய அரசர்களும், மிதிலை அரசரின் நகரில் வாழ்ந்தவர்களும்; ஜனகர் குலத்தின் குரு, உலகின் பாதையின் உயர்ந்த குறிக்கோளை விசாரித்தவர்; அவர்கள் நீதி, நயம், வைராக்கியம், பகுத்தறிவு ஆகியவற்றுடன் பல உபதேசங்களை வழங்கத் தொடங்கினர். கௌசிகர் பழங்கதைகளைச் சொல்லும் சொல்லும் நல்ல சொற்களால் அனைத்து சபையையும் அறிவுறுத்தினார். அப்போது ரகுநாதர் கௌசிகரிடம் கூறினார், "ஐயா, நீரின்றி அனைத்தும் வறண்டுபோயிற்று." முனிவர் கூறினார், "நீங்கள் பொருத்தமாகவே பேசுகிறீர்கள்" என்று ரகு அரசர் கூறினார். நாள் கடந்தது, இரண்டரை பகல் பொழுதுகள் கடந்தன. முனிவரின் இக்கட்டான நிலையைக் கண்டு, திர்ஹூத் அரசர் கூறினார், "இங்கே உணவு உண்பது பொருத்தமானது அல்ல." "என்ன செய்வது?" என்று அரசர் கூறினார். "அனைத்தும் நன்றாக இருக்கிறது." அனுமதி பெற்று, அவர்கள் நீராடச் சென்றனர்.

Verse 569 (दोहा/सोरठा)

तेहि अवसर फल फूल दल मूल अनेक प्रकार। लइ आए बनचर बिपुल भरि भरि काँवरि भार।।278।।

அந்த நேரத்தில் வனத்தில் வாழ்பவர்கள் பலவகையான பழங்கள், பூக்கள், இலைகள், வேர்களைக் கொண்டு வந்தனர், பெரிய கூடைகளை நிரப்பி ஏராளமான சுமைகளுடன்.

Verse 570 (चौपाई)

कामद मे गिरि राम प्रसादा। अवलोकत अपहरत बिषादा।। सर सरिता बन भूमि बिभागा। जनु उमगत आनँद अनुरागा।। बेलि बिटप सब सफल सफूला। बोलत खग मृग अलि अनुकूला।। तेहि अवसर बन अधिक उछाहू। त्रिबिध समीर सुखद सब काहू।। जाइ न बरनि मनोहरताई। जनु महि करति जनक पहुनाई।। तब सब लोग नहाइ नहाई। राम जनक मुनि आयसु पाई।। देखि देखि तरुबर अनुरागे। जहँ तहँ पुरजन उतरन लागे।। दल फल मूल कंद बिधि नाना। पावन सुंदर सुधा समाना।।

இராமரின் அருளால், சித்ரகூட மலை இஷ்டங்களை நிறைவேற்றுபவனாக மாறியது, ஒரு பார்வையிலேயே அனைத்துத் துயரங்களையும் போக்கியது. ஏரிகள், நதிகள், காடுகள், பூமியின் பகுதிகள் ஆகியவை மகிழ்ச்சியும் அன்பும் பொங்கி வழிப்பது போல் தோன்றின. கொடிகளும் மரங்களும் பூக்களும் பழங்களும் நிறைந்திருந்தன; பறவைகள், மான்கள், தேனீக்கள் இனிமையாக ஒலித்தன. அந்த நேரத்தில் காடு மேம்பட்ட மகிழ்ச்சியால் நிரம்பியது, காற்று மெதுவாக வீசி அனைவருக்கும் ஆறுதல் அளித்தது. அதன் அழகை வர்ணிக்க இயலாது; பூமி தன்னை ஜனகருக்கு விருந்தினராக்கிக் கொண்டது போல் இருந்தது. அப்போது அனைவரும் நீராடினர்; இராமர், ஜனகர், முனிவர்கள் அனுமதி பெற்றனர். மரங்களை அன்புடன் பார்த்து, நகர மக்கள் இங்கும் அங்கும் தங்கத் தொடங்கினர். பழங்கள், வேர்கள், கிழங்குகள் பலவகையாக இருந்தன, தூய்மையானவை, அழகானவை, அமிர்தம் போன்றவை.

Verse 571 (दोहा/सोरठा)

सादर सब कहँ रामगुर पठए भरि भरि भार। पूजि पितर सुर अतिथि गुर लगे करन फरहार।।279।।

மரியாதையுடன், இராமர் எங்கும் தூதர்களை அனுப்பினார், சுமைகள் மேல் சுமைகளைச் சுமந்து வந்தனர். மூதாதையர்களையும் தேவர்களையும் விருந்தினர்களையும் குருக்களையும் வழிபட்டு, அவர்கள் மகிழ்ச்சியுடன் கொண்டாடத் தொடங்கினர்.