Adhyaya 203
Chapter Arc: अश्वत्थामा के आग्नेयास्त्र के प्रचण्ड प्राकट्य से पाण्डव-सेना में भगदड़ मचती है; श्रीकृष्ण और अर्जुन के प्रयत्न से भी सैनिक ठहर नहीं पाते। → अस्त्र-तेज से दिशाएँ दहक उठती हैं—महाभूत भ्रमित-से, सूर्य घूमता-सा, त्रैलोक्य ज्वरग्रस्त-सा प्रतीत होता है। पाण्डव-पक्ष की एक अक्षौहिणी जलकर नष्ट होने लगती है; अर्जुन अकेले सोमक, मत्स्य और अन्य टुकड़ियों को समेटकर कौरवों की ओर मोड़ते हैं, पर विनाश-वेग थमता नहीं। → आग्नेयास्त्र के तेज से पाण्डवों की पूरी अक्षौहिणी ‘अद्भुत रूप’ से दग्ध दिखाई देती है—युद्धभूमि एक अग्निकुण्ड बन जाती है और समस्त लोक-व्यवस्था डगमगाती-सी लगती है। → व्यास धृतराष्ट्र को इस ‘महत्त्वपूर्ण विषय’ का रहस्य बताने का उपक्रम करते हैं—अस्त्रों के पीछे स्थित दैवी-तत्त्व और तपोबल का संकेत देते हुए प्रसंग को व्याख्या-धारा में मोड़ते हैं; अंततः अस्त्र-प्रभाव से मुक्त होकर श्रीकृष्ण और अर्जुन साथ-साथ प्रकट होते हैं, मानो आकाश में तमोनुद चन्द्र-सूर्य। → व्यास की व्याख्या आगे किस दैवी-नियम/स्तुति (शतरुद्रीय) से जुड़कर इस अस्त्र-प्रलय का अर्थ स्पष्ट करेगी—यह जिज्ञासा बनी रहती है।
Shlokas
Verse 1
#सस्न का + () अजानना एकाधिकंद्विशततमो<्ध्याय: अश्वत्थामाके द्वारा आग्नेयास्त्रके प्रयोगसे एक अक्षौहिणी पाण्डव-सेनाका संहार; श्रीकृष्ण और अर्जुनपर उस अस्त्रका प्रभाव न होनेसे पी अश्वत्थामाको व्यासजीका शिव और महिमा बताना संजय उवाच तत् प्रभग्नं बल॑ दृष्टवा कुन्तीपुत्रो धनंजय: । न्यवारयदमेयात्मा द्रोणपुत्रजयेप्सया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ! ເມື່ອເຫັນກອງທັບແຕກພ່າຍແລະຫນີກະຈາຍ ທະນັນຊະຍະ (ອາຈຸນ) ບຸດຂອງກຸນຕີ ຜູ້ມີຈິດໃຈອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ ໄດ້ຫ້າມກອງທັບໄວ້ ເພາະປາຖະໜາຈະຊະນະບຸດຂອງດໂຣນະ.
Verse 2
ततस्ते सैनिका राजन् नैव तत्रावतस्थिरे । संस्थाप्यमाना यत्नेन गोविन्देनारजुनेन च,नरेश्वर! श्रीकृष्ण और अर्जुनके द्वारा प्रयत्नपूर्वक ठहराये जानेपर भी वे सैनिक वहाँ खड़े न हो सके
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ! ໃນຂະນະນັ້ນ ທະຫານເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ອາດຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນໄດ້ເລີຍ. ແມ່ນແຕ່ໂຄວິນດະ (ກຣິດສະນະ) ແລະ ອາຈຸນ ພະຍາຍາມຈັດຮູບຂະບວນໃຫ້ມັ່ນຄົງ ພວກເຂົາກໍບໍ່ອາດຢືນຢູ່ໄດ້.
Verse 3
एक एव च बीभत्सु: सोमकावयवै: सह । मत्स्यैरन्यैश्व संधाय कौरवान् संन्यवर्तत,अकेले अर्जुन ही सोमकोंकी टुकड़ियों, मत्स्यदेशीय योद्धाओं तथा अन्य लोगोंको साथ लेकर कौरवोंका सामना करनेके लिये लौटे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ອາຈຸນ—ຜູ້ນ່າຢ້ານຕໍ່ສັດຕູ—ແມ່ນຢູ່ໂດດດ່ຽວ ແຕ່ມີກອງຊົມະກະ, ນັກຮົບແຫ່ງມັດສະຍະ ແລະມິດຮ່ວມອື່ນໆ ຮ່ວມກັນຈັດຮູບຂະບວນໃຫ້ແນ່ນຫນາ ແລ້ວຫັນກັບໄປປະຈັນໜ້າກັບກອງກຸຣຸ.
Verse 4
ततो द्रुतमतिक्रम्य सिंहलाडगूलकेतनम् । सव्यसाची महेष्वासमश्चृत्थामानमब्रवीत्,सव्यसाची अर्जुन सिंहकी पूँछके चिह्नवाली ध्वजासे युक्त महाधनुर्थर अश्वत्थामाके पास तुरंत आकर उससे इस प्रकार बोले--
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວອາຈຸນ ຜູ້ໂດ່ງດັງນາມ “ສະວຽສາຈີ” ໄດ້ກ້າວຜ່ານຢ່າງວ່ອງໄວ ນັກຮົບຜູ້ມີທຸງສັນຍາລັກຫາງສິງ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາ ອັດສະວັດຖາມາ ນັກທະນູຍິງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະກ່າວວ່າ—
Verse 5
या शक्तिर्यच्च विज्ञानं यद् वीर्य यच्च पौरुषम् । धार्तरिष्ट्रेषु या प्रीतिद्वेषो5स्मासु च यश्व ते
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ບຸດແຫ່ງອາຈານ! ພະລັງ, ປັນຍາຮູ້ແຈ້ງ, ກຳລັງຮົບ ແລະຄວາມກ້າຫານທັງປວງທີ່ມີໃນເຈົ້າ; ຄວາມຮັກທີ່ເຈົ້າມີຕໍ່ພວກທາຣຕະຣາດສະຕຣະ ແລະຄວາມຊັງທີ່ເຈົ້າມີຕໍ່ພວກເຮົາ; ພ້ອມທັງຣັດສະມີແລະອຳນາດອິດທິພົນຂອງເຈົ້າ—ຈົ່ງສະແດງມັນທັງໝົດໃຫ້ຂ້ອຍເຫັນ!»
Verse 6
यच्च भूयो<स्ति तेजस्ते तत् सर्व मयि दर्शय । स एव द्रोणहन्ता ते दर्प छेत्स्यति पार्षत:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຄວາມສະຫວ່າງໄສ ແລະ ພະລັງອໍານາດອື່ນໆທີ່ເຈົ້າຍັງມີ—ຈົ່ງສະແດງທັງໝົດໃສ່ຂ້ອຍ. ເພາະພາຣະສະຕະ ດຣິດສະຕະດຍຸມນະ ຜູ້ສັງຫານດໂຣນະ ຈະທໍາລາຍຄວາມຈອງຫອງຂອງເຈົ້າໃຫ້ແຕກພັງ»។
Verse 7
कालानलसमप्रख्यं द्विषतामन्तकोपमम् | समासादय पाज्चाल्यं मां चापि सहकेशवम् । दर्प नाशयितास्म्यद्य तवोद्वृत्तस्य संयुगे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງບຸກໂຈມຕໍ່ເຈົ້າຊາຍແຫ່ງປານຈາລະ ດຣິດສະຕະດຍຸມນະ—ຜູ້ລຸກໂລດດັ່ງໄຟແຫ່ງກາລະ ແລະນ່າຢ້ານຕໍ່ສັດຕູດັ່ງພະຍົມ. ແລະຈົ່ງບຸກໂຈມຂ້ອຍດ້ວຍ ພ້ອມກັບເກສະວະ (ກຣິດສະນະ). ເຈົ້າກໍາລັງຈອງຫອງ; ມື້ນີ້ໃນສະໜາມຮົບ ຂ້ອຍຈະທໍາລາຍຄວາມຈອງຫອງຂອງເຈົ້າໃຫ້ໝົດ»។
Verse 8
धृतराष्ट्र रवाच आचार्य पुत्रो मानाहों बलवांश्वापि संजय । प्रीतिर्धनंजये चास्य प्रियश्षापि महात्मन:
ທຣິຕະຣາສະຕຣະກ່າວວ່າ: «ສັນຊະຍະ, ຂ້ອຍເຫັນວ່າ ອັສວັດຖາມັນ ບຸດແຫ່ງອາຈານ ເປັນຜູ້ແຂງແກ່ງ ແລະ ສົມຄວນແກ່ກຽດສັກສີ. ລາວມີຄວາມຮັກໃຫ້ແກ່ ທະນັນຈະຍະ (ອາຣະຈຸນ) ແລະ ອາຣະຈຸນຜູ້ມີໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ກໍຮັກລາວເຊັ່ນກັນ. ຂ້ອຍບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນອາຣະຈຸນເວົ້າຄໍາຮຸນແຮງແບບນັ້ນກັບລາວຫຼາຍ່ອນ. ເຫດໃດ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ ອາຣະຈຸນ ໃນວັນນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວກັບມິດຂອງຕົນດ້ວຍຄວາມເຂັ້ມງວດເຊັ່ນນັ້ນ?»
Verse 9
न भूतपूर्व बीभत्सोर्वाक्यं परुषमीदृशम् । अथ कस्मात् स कौन्तेय: सखायं रूक्षमुक्तवान्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ທີ່ໄດ້ຍິນຄໍາເວົ້າຮຸນແຮງເຊັ່ນນີ້ຈາກ ບີພັດສຸ (ອາຣະຈຸນ). ເຫດໃດ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວກັບມິດຂອງຕົນດ້ວຍຄໍາຫຍາບຄາຍເຊັ່ນນັ້ນ?»
Verse 10
संजय उवाच युवराजे हते चैव वृद्धक्षत्रे च पौरवे । इष्वस्त्रविधिसम्पन्ने मालवे च सुदर्शने
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອເຈົ້າຊາຍຫນຸ່ມ (ຍຸວະຣາຊ) ຖືກສັງຫານ ແລະ ວຣິດທະກະສະຕຣະ ຊາວປໍຣະວະ ກໍລົ້ມລົງ—ທັງສອງເປັນຜູ້ຊໍານານໃນວິຊາທະນູ ແລະ ອາວຸດຂີປະນາວຸດ—ແລະນັກຮົບມາລະວະ ສຸດັດສະນະ ກໍຕົກຕາຍດ້ວຍ…»
Verse 11
धृष्टय्युम्ने सात्यकौ च भीमे चापि पराजिते । युधिष्ठिरस्य॒ तैर्वाक्यैर्मर्मण्यपि च घट्टिते
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ເມື່ອ ທຣິດສະຕະດຸມນະ, ສາຕະຍະກິ ແລະ ພີມ ຖືກປະລາຊັຍ ແລະ ຢຸທິສະຖິຣະ ກໍຖືກກະທົບເຖິງກົ້ນໃຈ—ດັ່ງຖືກຄໍາຂອງເຂົາເຈົ້າຂູດຂີດຕາມຈຸດສໍາຄັນ—ນ້ໍາໜັກແຫ່ງທໍາໃນຂະນະນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຢູ່ແຕ່ການສູນເສຍໃນສະໜາມຮົບເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຢູ່ໃນຄໍາຕໍານິ ແລະ ຄໍາຕັກເຕືອນອັນແຫຼມຄົມ ທີ່ສັ່ນຄອນຄວາມໝັ້ນໃຈ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກຕໍ່ໜ້າທີ່ຂອງພະຣາຊາ.
Verse 12
अन्तर्भेदे च संजाते दुःखं संस्मृत्य च प्रभो । अभूतपूर्वो बीभत्सोर्दु:खान्मन्युरजायत
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: “ໂອ ພຣະອົງ, ເມື່ອຄວາມແຕກແຍກເກີດຂຶ້ນໃນກອງຂອງເຂົາເຈົ້າ ແລະ ເມື່ອລະລຶກເຖິງຄວາມໂສກ, ຄວາມໂກດອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ກໍເກີດຂຶ້ນໃນ ບີພີພັດສຸ (ອາຣຊຸນ) ຈາກຄວາມເສົ້າໂສກ.”
Verse 13
संजयने कहा--प्रभो! चेदिदेशके युवराज
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: “ໂອ ພຣະອົງ! ເມື່ອອົງມົງກຸດແຫ່ງເຈຕີ ແລະ ນັກຮົບເຖົ້າແກ່ພໍຣະວະ ພ້ອມທັງ ສຸດັດສະນະ ກະສັດມາລະວະ ຜູ້ຊໍານານໃນການໃຊ້ລູກສອນ ຖືກສັງຫານ; ແລະເມື່ອ ທຣິດສະຕະດຸມນະ, ສາຕະຍະກິ, ແລະ ພີມເສນ ຖືກປະລາຊັຍ—ອາຣຊຸນກໍເກີດຄວາມທຸກຂ໌ຢ່າງໃຫຍ່. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ, ຄໍາເສຍດສີຂອງ ຢຸທິສະຖິຣະ ໄດ້ກະທົບຈຸດລຶກໃນໃຈຂອງເຂົາ, ແລະການລະລຶກທຸກຂ໌ເກົ່າໆ ກໍເຮັດໃຫ້ຫົວໃຈເຂົາຮ້າວແຕກ. ດັ່ງນັ້ນ ເນື່ອງຈາກຄວາມເສຍໃຈອັນໜັກ, ຄວາມໂກດອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ຈຶ່ງຕື່ນຂຶ້ນໃນອາຣຊຸນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ອາຣຊຸນຈຶ່ງເວົ້າກັບ ອັສວັດຖາມາ ບຸດຂອງດຣົນະ—ຜູ້ຄວນເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ຄວນຖືກກ່າວດ້ວຍຄໍາຫຍາບ—ດ້ວຍຄໍາຫຍາບຄາຍ ບໍ່ນ່າຟັງ ແລະ ແຂງກະດ້າງ ເຫມືອນຄໍາທີ່ໂຍນໃສ່ຄົນຂີ້ຂວານ.”
Verse 14
एवमुक्त: श्वसन् क्रोधान्महेष्वासतमो नृप । पार्थेन परुषं वाक््यं सर्वमर्मभिदा गिरा
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣະຣາຊາ, ເມື່ອ ພາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ເວົ້າຄໍາຫຍາບຄາຍ ດ້ວຍສຽງທີ່ຮາວແຕກຈຸດສໍາຄັນທຸກຢ່າງ, ອັສວັດຖາມາ ນັກທະນູຜູ້ເລີດລ້ໍາ ກໍຫາຍໃຈຍາວໆ ດ້ວຍຄວາມໂກດ.
Verse 15
द्रौणिश्वुकोप पार्थाय कृष्णाय च विशेषतः । स तु यत्तो रथे स्थित्वा वार्युपस्पृश्य वीर्यवान्
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ອັສວັດຖາມາ ບຸດຂອງດຣົນະ ໄດ້ລຸກໂກດຕໍ່ ພາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ແລະ ໂດຍພິເສດຕໍ່ ກຣິສນະ. ແຕ່ນັກຮົບຜູ້ມີລິດທິນັ້ນ ກໍຄວບຄຸມຕົນເອງ, ຢືນຢູ່ເທິງລົດຮົບ ແລະ ປະຕິບັດພິທີສຳຜັດນ້ໍາ—ເປັນການຕຽມຕົວຢ່າງສະຫງົບກ່ອນລົງມື.
Verse 16
दृश्यादृश्यानरिगणानुद्दिश्याचार्यनन्दन:
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ອັສວັດຖາມາ ບຸດແຫ່ງອາຈານ ຖືກຄວາມໂກດແຄ້ນຖາໂຖມຫຸ້ມຫໍ້ຈາກທຸກດ້ານ ຈຶ່ງສະຫວັນມົນຕຣາໃສ່ລູກສອນອັນສະຫວ່າງໄສ ລຸກໂລດດັ່ງໄຟບໍ່ມີຄວັນ. ເຂົາປ່ອຍມັນໄປ ເພື່ອມຸ່ງທຳລາຍວີຣະຊົນຝ່າຍຕໍ່ຕ້ານ ໂດຍເລັ່ງໄປຫາສັດຕູທັງທີ່ເຫັນແລະທີ່ເຊື່ອງຢູ່. ຂໍ້ຄຳນີ້ຊີ້ວ່າ ເມື່ອຄວາມໂກດຂຶ້ນຄອງໃຈ ອຳນາດທີ່ຖືກປະສິດທິພອນກໍກາຍເປັນເຄື່ອງມືແຫ່ງການພິນາດຢ່າງບໍ່ເລືອກໜ້າ.
Verse 17
सोऊभिमन्त्र्य शरं दीप्तं विधूममिव पावकम् | सर्वतः क्रोधमाविश्य चिक्षेप परवीरहा
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ປະສິດທິພອນລູກສອນທີ່ລຸກໂລດ ດັ່ງໄຟບໍ່ມີຄວັນ ດ້ວຍມົນຕຣາແລ້ວ, ອັສວັດຖາມາ ຜູ້ຂ້າວີຣະຊົນຝ່າຍສັດຕູ, ຖືກຄວາມໂກດຫຸ້ມຫໍ້ຈາກທຸກດ້ານ, ກໍຂວ້າງມັນອອກໄປ ເພື່ອຈົມຕີສັດຕູທັງທີ່ເຫັນແລະທີ່ບໍ່ເຫັນ. ພາບນີ້ຊີ້ວ່າ ອຳນາດທີ່ຖືກປະສິດທິພອນ ເມື່ອຖືກຂັບດັນໂດຍຄວາມໂກດທີ່ບໍ່ຖືກຄວບຄຸມ ຈະກາຍເປັນເຄື່ອງມືອັນນ່າຢ້ານ ຂອງການທຳລາຍຢ່າງບໍ່ເລືອກໜ້າໃນສົງຄາມ.
Verse 18
ततस्तुमुलमाकाशे शरवर्षमजायत । पावकार्चि: परीतं तत् पार्थमेवाभिपुप्लुवे,फिर तो आकाशमें बाणोंकी भयंकर वर्षा होने लगी और सब ओर फैली हुई आगकी लपटें अर्जुनपर ही टूट पड़ीं
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ແລ້ວໃນທ້ອງຟ້າ ຝົນລູກສອນອັນອື້ອງອຶງກໍເກີດຂຶ້ນ. ຖືກຫຸ້ມຫໍ້ດ້ວຍລິ້ນໄຟທີ່ລຸກໂລດ ກະແສການຈົມຕີນັ້ນພຸ່ງລົງມາ ແລະຕົກໃສ່ພາຣຖະ (ອາຣຈຸນ) ເປັນຫຼັກ ປານດັ່ງຄວາມເດືອດດານຂອງສົງຄາມກຳລັງຮວບຮວມໄປຫາເຂົາພຽງຜູ້ດຽວ.
Verse 19
उल्काश्च गगनात् पेतुर्दिशश्व॒ न चकाशिरे । तमश्न सहसा रौद्रं चमूमवततार ताम्,आकाशसे उल्काएँ गिरने लगीं, दिशाओंका प्रकाश लुप्त हो गया और उस सेनामें सहसा भयानक अन्धकार उतर आया
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ອຸລະກາ (ດາວຕົກ) ເລີ່ມຕົກຈາກຟ້າ; ທິດທັງຫຼາຍບໍ່ສ່ອງສະຫວ່າງອີກ. ແລະທັນໃດນັ້ນ ຄວາມມືດອັນດຸຮ້າຍນ່າສະພຶງກົວ ກໍລົງປົກຄຸມເຫນືອກອງທັບນັ້ນ—ເປັນນິມິດອັນອັບມົງຄົນວ່າ ຄວາມຮຸນແຮງໃນສົງຄາມກຳລັງພຸ່ງຂຶ້ນສູ່ຂັ້ນທີ່ນ່າຫວາດຫວັນ.
Verse 20
रक्षांसि च पिशाचाश्न विनेदुरतिसड्रता: । ववुश्चवाशिशिरा वाता: सूर्यो नैव तताप च,राक्षत और पिशाच परस्पर मिलकर जोर-जोरसे गर्जना करने लगे, गरम हवा चलने लगी और सूर्यका ताप क्षीण हो गया
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: “ພວກຣາກສະສະ ແລະ ພິສາຈ ຖືກຄວາມປັ່ນປ່ວນອັນຮຸນແຮງຄອບງຳ ກໍເລີ່ມຮ້ອງຫອນ ແລະຄຳຮາມດັງກ້ອງ. ລົມເຢັນພັດພາ ແລະແມ່ນແຕ່ດວງອາທິດກໍຄືຈະສູນເສຍຄວາມຮ້ອນ.” ຂໍ້ຄຳນີ້ເປັນນິມິດວ່າ ສົງຄາມກຳລັງຫັນໄປສູ່ຄວາມອັບມົງຄົນ—ທັງທຳມະຊາດ ແລະອຳນາດທີ່ບໍ່ເຫັນ ສະທ້ອນຄວາມປັ່ນປ່ວນທາງຄຸນທຳແລະອາລົມໃນສະໜາມຮົບ ພະຍາກອນຄວາມຮຸນແຮງແລະຄວາມລະສຳລະສາຍທີ່ຈະທະວີຂຶ້ນ.
Verse 21
वायसाश्चापि चाक्रन्दन् दिक्षु सर्वासु भैरवम् । रुधिरं चापि वर्षन्तो विनेदुस्तोयदा दिवि,कौए सम्पूर्ण दिशाओंमें काँव-काँव करके भयानक कोलाहल मचाने लगे तथा मेघ रक्तकी वर्षा करते हुए आकाशमें गरजने लगे
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: “ຝູງກາກໍເລີ່ມຮ້ອງກັນຢ່າງນ່າຢ້ານກົວໃນທຸກທິດ. ແລະເມກຝົນ ດັ່ງກຳລັງຫຼົ່ນເລືອດ ກໍຄຳຮ້ອງກັບກ້ອງໃນຟ້າ.”
Verse 22
पक्षिण: पशवो गावो विनेदुश्चापि सुव्रता: । परम॑ प्रयतात्मानो न शान्तिमुपलेभिरे,पक्षी और गाय आदि पशु भी चीत्कार करने लगे। उत्तम व्रतका पालन करनेवाले शुद्धचित्त साधु पुरुष भी अत्यन्त अशान्त हो उठे
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: “ທັງນົກ ສັດປ່າ ແລະຝູງງົວ ກໍຮ້ອງກັນດັງລັ່ນ. ແມ່ນແຕ່ບຸລຸດຜູ້ມີວິໄນ ຈິດໃສ ຍຶດຖືວັດຕະປະຕິບັດອັນສູງ ກໍບໍ່ອາດພົບຄວາມສະຫງົບໄດ້ເລີຍ.”
Verse 23
भ्रान्तसर्वमहाभूतमावर्तितदिवाकरम् | त्रैलोक्यमभिसंतप्तं ज्वराविष्टमिवाभवत्
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: “ທາດໃຫຍ່ທັງຫຼາຍຮາວກັບກຳລັງວຽນວົນສັບສົນ; ແມ່ນແຕ່ຕາເວັນກໍເຫັນຄືຈະຫມຸນວຽນ. ສາມໂລກຖືກເຜົາຮ້ອນຢ່າງແຮງ ດັ່ງຖືກໄຂ້ໄຟຄອບງຳ.”
Verse 24
अश्वत्थामाके द्वारा अर्जुनपर आग्नेयास्त्रका प्रयोग एवं उसके द्वारा पाण्डव-सेनाका संहार अस्त्रतेजो$भिसंतप्ता नागा भूमिशयास्तथा । निःश्वसन्तः समुत्पेतुस्तेजो घोरं मुमुक्षव:
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: “ແມ່ນແຕ່ນາກທີ່ນອນຢູ່ເທິງພື້ນດິນ ກໍຖືກເຜົາຮ້ອນດ້ວຍພະລັງໄຟອັນລຸກໂຊນຂອງອາສະຕຣານັ້ນ; ພວກມັນຟູຟັດຮ້ອງຮອນ ແລະໂດດຂຶ້ນເທິງ ເພື່ອຫຼົບໜີຄວາມຮ້ອນອັນນ່າສະພຶງກົວ.”
Verse 25
जलजानि च सत्त्वानि दहमानानि भारत । न शान्तिमुपजम्मुर्हि तप्यमानैर्जलाशयै:,भारत! जलाशय भी तप गये थे, जिससे दग्ध होनेवाले जलचर प्राणियोंको भी शान्ति नहीं मिल पाती थी
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ, ແມ່ນແຕ່ສັດນ້ຳທັງຫຼາຍກໍຖືກເຜົາຮ້ອນ ແລະບໍ່ອາດໄດ້ຮັບຄວາມສະຫງົບ; ເພາະວ່າທັງຫນອງນ້ຳ ແລະອ່າງນ້ຳກໍຮ້ອນເດືອດໄປແລ້ວ.”
Verse 26
दिग्भ्य: प्रदिग्भ्य: खाद् भूमे: सर्वत: शरवृष्टय: । उच्चावचा निपेतुर्वे गरुड़ानिलरंहस:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຈາກທິດທັງປວງ ແລະທິດກາງ, ຈາກຟ້າ ແລະຈາກພື້ນດິນທຸກດ້ານ, ຝົນລູກສອນໄດ້ເລີ່ມຕົກລົງ—ບາງດອກສູງ ບາງດອກຕ່ຳ ຫຼາຍຮູບແບບ—ແຕ່ລະດອກໄວດັ່ງກຣຸດ ແລະລົມພັດແຮງ. ພາບນັ້ນຊີ້ວ່າສະໜາມຮົບຖືກກົດກຸມທັງໝົດ ແລະນ້ຳໜັກທາງທຳມະຂອງຄວາມຮຸນແຮງກົດທັບໃສ່ຜູ້ເຫັນທຸກຄົນ.
Verse 27
तैः शरैद्रोणपुत्रस्य वजवेगै: समाहता: । प्रदग्धा रिपव: पेतुरग्निदग्धा इव द्रुमा:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຖືກລູກສອນຂອງບຸດແຫ່ງໂດຣນະ—ໄວດັ່ງສາຍຟ້າ—ບັນດານັກຮົບຝ່າຍສັດຕູຖືກຊົກຊ້ຳ ແລະລົ້ມລົງ ດັ່ງຕົ້ນໄມ້ທີ່ຖືກໄຟເຜົາຈົນພັງ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຍ້ຳເນັ້ນອຳນາດອັນນ່າສະພຶງກົວຂອງສົງຄາມ: ເມື່ອຝີມືການຮົບຖືກປ່ອຍອອກ ມັນທຳໃຫ້ຄູ່ຕໍ່ສູ້ລົ້ມຢ່າງໄຮ້ທາງຕ້ານ ແລະຍົກນ້ຳໜັກທາງຈິດທຳຂອງຄວາມຮຸນແຮງ ແມ່ນແຕ່ໃນສົງຄາມຂອງກະສັດນັກຮົບ (kṣatriya).
Verse 28
दहामाना महानागा: पेतुरुर्व्या समनन््ततः । नदन्तो भैरवान् नादाज्जलदोपमनि:स्वनान्,विशालकाय गजराज दग्ध हो-होकर मेघकी गर्जनाके समान भयंकर चीत्कार करते हुए सब ओर धराशायी होने लगे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກເຜົາຈົນເຈັບປວດ, ຊ້າງໃຫຍ່ທັງຫຼາຍລົ້ມລົງສູ່ພື້ນດິນທຸກດ້ານ, ຮ້ອງຄຳຮາມອັນນ່າສະພຶງກົວ—ສຽງດັ່ງຟ້າຮ້ອງໃນເມກ—ໃນຂະນະທີ່ຮ່າງອັນມະຫາສານຂອງພວກມັນໄໝ້ຢູ່ກາງຄວາມພິນາດແຫ່ງສົງຄາມ.
Verse 29
अपरे प्रद्रुता नागा भयत्रस्ता विशाम्पते । भ्रेमुर्दिशो यथा पूर्व वने दावाग्निसंवृता:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາຊົນ, ຊ້າງອື່ນໆອີກຫຼາຍຕົວ ທີ່ຕົກໃຈແລະຫນີຕາຍ ໄດ້ເລີ່ມວຽນວົນໄປມາໃນທຸກທິດ—ເຫມືອນດັ່ງເຄີຍວຽນວົນຢ່າງໄຮ້ທາງອອກໃນປ່າ ເມື່ອຖືກໄຟປ່າລ້ອມຮອບ. ພາບນີ້ຊີ້ວ່າຄວາມຢ້ານກົວໃນສົງຄາມກະຈາຍແມ່ນແຕ່ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ໃຫ້ເຄື່ອນໄຫວແບບມືດບອດເພື່ອຮັກຊີວິດ ບໍ່ແມ່ນການກະທຳທີ່ມີລະບຽບ.
Verse 30
ट्रमाणां शिखराणीव दावदग्धानि मारिष | अश्वव्न्दान्यदृश्यन्त रथवृन्दानि भारत
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ສູງສົງ, ໂອ ພາຣະຕະ, ກຸ່ມລົດຮົບ ແລະຝູງມ້າ ປາກົດດັ່ງຍອດພູທີ່ມີຕົ້ນໄມ້ຖືກໄຟປ່າເຜົາ—ດຳມືດ ແຕກຫັກ ແລະຖືກລອກອອກຈາກສະເໝີພາບເກົ່າຂອງມັນ.
Verse 31
अपतन्त रथौघाश्ष तत्र तत्र सहस्रश: | माननीय नरेश! भारत! अश्वसमूह तथा रथवृन्द दावानलसे दग्ध हुए वृक्षोंके अग्रभागके समान दिखायी दे रहे थे और जहाँ-तहाँ सहस्रों रथसमूह गिरे पड़े थे || ३० ई ।।
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: «ໂອ ພະມະຫາກະສັດຜູ້ຄວນເຄົາລົບ, ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພາຣະຕະ! ຂະບວນລົດຮົບພັງລົງຢູ່ທີ່ນັ້ນທີ່ນີ້ເປັນພັນໆ. ຝູງມ້າ ແລະ ກຸ່ມລົດຮົບດູຄືຍອດໄມ້ທີ່ຖືກໄຟປ່າເຜົາໄໝ້; ແລະ ໃນຫຼາຍບ່ອນ ມີລົດຮົບນັບບໍ່ຖ້ວນນອນລົງ. ກອງທັບນັ້ນ ທີ່ສັ່ນສະເທືອນດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ ກໍກຳລັງຖືກໄຟແຫ່ງສົງຄາມກິນກວາດໃນຍຸດທະພູມ, ໂອ ພາຣະຕະ».
Verse 32
दृष्टवा तु पाण्डवीं सेना दह्यमानां महाहवे
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: «ເມື່ອເຫັນກອງທັບປານດະວະກຳລັງຖືກເຜົາໃນສົງຄາມອັນໃຫຍ່, ພາບນັ້ນເປັນຄວາມພິນາດອັນທ່ວມທົ່ນ—ເມື່ອສົງຄາມຖືກປ່ອຍອອກແລ້ວ ມັນກິນກວາດແມ່ນແຕ່ຝ່າຍທີ່ຊອບທຳ, ທົດສອບຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະ ທຳມະ ທ່າມກາງຄວາມວຸ່ນວາຍ».
Verse 33
ततस्तूर्यसहस्राणि नानालिज्रानि भारत
ຕໍ່ມາ, ໂອ ພາຣະຕະ, ເຄື່ອງດົນຕີສົງຄາມນັບພັນ—ແກ້ວສຽງຕູຣະ ແລະ ສັນຍານກ້ອງກັງວານຫຼາຍຊະນິດ—ຖືກເປົ່າຂຶ້ນ, ເພີ່ມຄວາມອຶກທຶກໃນສະໜາມຮົບ ແລະ ປຸກໃຈນັກຮົບໃຫ້ຮຸ່ນແຮງ.
Verse 34
कृत्स्ना हाक्षीहिणी राजन् सव्यसाची च पाण्डव:
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: «ໂອ ພະມະຫາກະສັດ, ອັກເສົາຫິນີ (ກອງທັບແບ່ງໃຫຍ່) ທັງໝົດ ແລະ ນັກທະນູປານດະວະ ສະວະຍະສາຈີ (ອາຣະຈຸນ) ດ້ວຍ…» (ວາລີນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຂະໜາດກຳລັງອັນມະຫາສານ ແລະ ການປາກົດຕົວອັນເປັນໃຈກາງຂອງອາຣະຈຸນ, ຜູ້ແບກພານ້ຳໜັກແຫ່ງທຳມະໃນເຫດການນີ້).
Verse 35
नैव नस्तादृशं राजन दृष्टपूर्व न च श्रुतम्
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: «ໂອ ພະມະຫາກະສັດ, ພວກເຮົາບໍ່ເຄີຍເຫັນສິ່ງເຊັ່ນນີ້ຫຼາຍ່ອນ ແລະ ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນດ້ວຍ».
Verse 36
अर्जुनस्तु महाराज ब्राद्ममस्त्रमुदैरयत्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ໃນເວລານັ້ນ ອາຣຊຸນໄດ້ປ່ອຍ “ອາວຸດພຣະພຣະຫມາ” (Brahmā-weapon) — ເປັນການເອີ້ນພະລັງອັນສູງສຸດ ແລະ ສັກສິດກາງສະໜາມຮົບ, ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າສົງຄາມໄດ້ລຸກລາມເຖິງຂັ້ນໃຊ້ອຳນາດພິເສດ ທີ່ການນຳໃຊ້ມີນ້ຳໜັກທາງທຳມະຢ່າງຫນັກ.
Verse 37
सर्वस्त्रिप्रतिघातार्थ विहितं पद्मययोनिना । महाराज! उस समय अर्जुनने ब्रह्मास्त्रको प्रकट किया; जिसे ब्रह्माजीने सम्पूर्ण अस्त्रोंके विनाशके लिये बनाया है ।। ततो मुहूर्तादिव तत् तमो व्युपशशाम ह
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ໃນເວລານັ້ນ ອາຣຊຸນໄດ້ນຳ “ພຣະພຣະຫມາສະຕຣາ” (Brahmāstra) ອອກມາ—ອັນພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ເກີດຈາກດອກບົວ ໄດ້ກຳນົດໄວ້ເພື່ອຕ້ານ ແລະ ທຳລາຍອາວຸດທັງປວງ. ແລ້ວຕໍ່ມາ ດັ່ງກັບພຽງຊົ່ວພິບຕາ ຄວາມມືດທີ່ປົກຄຸມນັ້ນກໍຈາງຫາຍໄປ.»
Verse 38
तत्राद्भुतमपश्याम कृत्स्नामक्षौहिणीं हताम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ທີ່ນັ້ນ ພວກເຮົາໄດ້ເຫັນສິ່ງອັນນ່າພິສົດ—ອັກເສົາຫິນີ (ກອງທັບໃຫຍ່ເຕັມຫນ່ວຍ) ທັງໝົດນອນລົ້ມຕາຍ.»
Verse 39
ततो वीरौ महेष्वासौ विमुक्तौ केशवार्जुनौ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວຕໍ່ມາ ວິລະຊົນສອງຄົນ ຜູ້ຊຳນານທະນູອັນຍິ່ງໃຫຍ່—ເກສະວະ ແລະ ອາຣຊຸນ—ກໍຖືກປົດປ່ອຍ ແລະ ກັບຄືນສູ່ອິດສະລະໃນການເຄື່ອນໄຫວກາງສະໜາມຮົບ.
Verse 40
ततो गाण्डीवधन्वा च केशवश्चाक्षतावुभौ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວຕໍ່ມາ ອາຣຊຸນ ຜູ້ຖືຄັນທະນູການດີວະ ແລະ ເກສະວະ (ພຣະກຣິດສະນະ) ທັງສອງບໍ່ໄດ້ຮັບບາດເຈັບເລີຍ—ບໍ່ມີອັນຕະລາຍໃດສາມາດແຕະຕ້ອງຮ່າງກາຍຂອງພວກເຂົາໄດ້. ລົດສົງຄາມຂອງພວກເຂົາ ທີ່ພ້ອມດ້ວຍທຸງ ແລະ ປ້າຍສັນຍາລັກ, ມ້າ, ສາຍບັງຄັບ, ແລະ ອາວຸດອັນປະເສີດ ໄດ້ສ່ອງປະກາຍຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ທະຫານຂອງພຣະອົງຫວາດຫວັນ.
Verse 41
सपताकध्वजहय: सानुकर्षवरायुध: । प्रबभौ स रथो मुक्तस्तावकानां भयंकर:
ໃນເວລານັ້ນ ອາຈຸນ ຜູ້ຖືຄັນທະນູ ຄານດີວ ແລະ ພຣະສີກຣິດສະນາ ບໍ່ຖືກໄຟຫຼືຄວາມຮ້ອນແຕະຕ້ອງເລີຍ। ລົດຮົບຂອງທັງສອງ ທີ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກອາວຸດ ມີທຸງ ທຸງສັນຍາ ມ້າ ອະນຸກັດ ແລະ ອາວຸດອັນປະເສີດ ໄດ້ສ່ອງປະກາຍຂຶ້ນ ພາໃຫ້ທະຫານຂອງເຈົ້າຫວາດຫວັນ।
Verse 42
हु ढ़ है (हे ततः किलकिलाशब्द: शड्खभेरीस्वनै: सह । पाण्डवानां प्रहृष्टानां क्षेन समजायत,तब पाण्डव हर्षसे खिल उठे और क्षणभरमें शंख तथा भेरियोंकी ध्वनिके साथ उनका आनन्दमय कोलाहल गूँज उठा
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວໃນພິບຕາດຽວ ສຽງໂຮຮ້ອງອັນຊື່ນບານໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນຫມູ່ພານດະວະຜູ້ປິຕິ—ປະສົມກັບສຽງແຄນສັງຂ໌ ແລະ ສຽງກອງສົງຄາມອັນກັງວານ. ສຽງນັ້ນເປັນໝາຍແຫ່ງຄວາມໝັ້ນໃຈທີ່ພຸ່ງຂຶ້ນ ແລະ ຈິດໃຈຮ່ວມກັນອັນແນ່ວແນ່ ໃນຂະນະທີ່ພວກເຂົາແບກຮັບພາລະທາງທຳຂອງສົງຄາມ ແຕ່ຍັງຍຶດຫມັ້ນຕໍ່ເຫດຜົນທີ່ເລືອກແລ້ວ.
Verse 43
हताविति तयोरासीत् सेनयोरुभयोर्मतिः । तरसाभ्यागतौ दृष्टवा सहितौ केशवार्जुनौ
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ກອງທັບທັງສອງຝ່າຍເຊື່ອກັນແລ້ວວ່າ ພຣະກຣິດສະນາ ແລະ ອາຈຸນ ຖືກສັງຫານແລ້ວ. ແຕ່ເມື່ອເຫັນ ເກສະວະ ແລະ ອາຈຸນ ກັບມາພ້ອມກັນອີກ ດ້ວຍຄວາມໄວອັນແຮງກ້າ, ຄວາມໂລ່ງໃຈ ແລະ ຄວາມຍິນດີໄດ້ແຜ່ຊາຍໄປທົ່ວກອງທັບ—ເປີດເຜີຍວ່າ ຄວາມຢ້ານ ແລະ ຂ່າວລື ສາມາດຫວ່າງໄຫວໃຈຄົນໃນສົງຄາມໄດ້ໄວພຽງໃດ, ແລະ ການປາກົດຂອງຜູ້ນຳທີ່ຊອບທຳ ກໍຟື້ນຟູຂວັນກຳລັງ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງໄດ້ຢ່າງໃດ.
Verse 44
तावक्षतौ प्रमुदितौ दध्यतुर्वारिजोत्तमौ । दृष्टवा प्रमुदितान् पार्थास्त्वदीया व्यथिता भृशम्
ທັງສອງບໍ່ໄດ້ຮັບບາດເຈັບແຕ່ຢ່າງໃດ. ວີລະບຸລຸດທັງສອງ ຊື່ນບານປິຕິ ໄດ້ເປົ່າສັງຂ໌ອັນປະເສີດຂອງຕົນ. ເມື່ອເຫັນລູກຊາຍຂອງກຸນຕີມີຄວາມຍິນດີ, ລູກຊາຍຂອງເຈົ້າກໍເກີດຄວາມທຸກໃຈຢ່າງໜັກ.
Verse 45
विमुक्तौ च महात्मानौ दृष्टवा द्रौणि: सुदु:खित: । मुहूर्त चिन्तयामास किं त्वेतदिति मारिष
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນວິລະບຸລຸດຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່—ພຣະສີກຣິດສະນາ ແລະ ອາຈຸນ—ຫຼຸດພົ້ນຈາກອາວຸດໄຟ (ອັກເນຍາສະຕຣະ), ອັສວັດຖາມາ ບຸດຂອງໂດຣະນະ ກໍເສົ້າໂສກຢ່າງໜັກ. ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາຜູ້ຄວນເຄົາລົບ, ລາວໄດ້ຈົ່ມຢູ່ໃນຄວາມຄິດຢູ່ພັກໜຶ່ງ ວ່າ “ນີ້ເກີດຫຍັງຂຶ້ນ?”
Verse 46
चिन्तयित्वा तु राजेन्द्र ध्यानशोकपरायण: । निःश्वसन् दीर्घमुष्णं च विमनाश्चाभवत् ततः
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາເອກ! ເມື່ອໄດ້ຄິດພິຈາລະນາຢ່າງເລິກຊຶ້ງ ແລະຈົມຢູ່ໃນຄວາມໂສກເສົ້າອັນຄິດຄ້ອນ ລາວກໍຖອນຫາຍໃຈຍາວໆຮ້ອນໆ ແລ້ວຈິດໃຈກໍຕົກລົງສູ່ຄວາມຫມອງໝອງທໍ້ໃຈ.
Verse 47
राजेन्द्र! चिन्ता और शोकमें मग्न होकर कुछ देरतक विचार करनेके पश्चात् अश्वत्थामा गरम-गरम दीर्घ उच्छवास लेने लगा और मन-ही-मन उदास हो गया ।।
ໂອ ພະຣາຊາເອກ! ເມື່ອຈົມຢູ່ໃນຄວາມກັງວົນແລະຄວາມໂສກ ແລ້ວຄິດຢູ່ຊົ່ວຄາວ ອັສວັດຖາມາກໍຖອນຫາຍໃຈຍາວໆຮ້ອນໆ ແລະໃນໃຈກໍເສົ້າຫມອງ. ຈາກນັ້ນ ດຣໍນີ ປ່ອຍຄັນທະນູ ໂດດລົງຈາກລົດສົງຄາມດ້ວຍຄວາມໄວ ແລະຮ້ອງວ່າ «ຊົ່ວເຫຼືອເກີນ! ຊົ່ວເຫຼືອເກີນ! ທັງໝົດນີ້ເປັນມຸສາ!» ແລ້ວກໍວິ່ງອອກຈາກສະໜາມຮົບ.
Verse 48
तत्पश्चात् द्रोणकुमार धनुष त्यागकर रथसे कूद पड़ा और “धिक्कार है! धिककार है!! यह सब मिथ्या है' ऐसा कहकर वह रणभूमिसे वेगपूर्वक भाग चला ।।
ຈາກນັ້ນ ບຸດຂອງດຣໍນາ ປ່ອຍຄັນທະນູ ໂດດລົງຈາກລົດ ແລະຮ້ອງວ່າ «ຊົ່ວເຫຼືອເກີນ! ຊົ່ວເຫຼືອເກີນ! ທັງໝົດນີ້ເປັນມຸສາ!» ແລ້ວກໍຫນີອອກຈາກສະໜາມຮົບດ້ວຍຄວາມໄວ. ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ລາວໄດ້ເຫັນພຣະລິສີ ວຽສະ—ມີສີຄ່ຳດັ່ງເມກຝົນໜາ ບໍ່ມີມົນທິນບາບ ເປັນດັ່ງທີ່ສະຖິດຂອງເວດ ແລະຂອງສະຣັສວະຕີ ແລະເປັນຜູ້ຂະຫຍາຍແລະຈັດລຽງຄວາມຮູ້ແຫ່ງເວດ—ຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າລາວ.
Verse 49
त॑ं द्रौणिरग्रतो दृष्टवा स्थितं कुरुकुलोद्वह । सन्नकण्ठोडब्रवीद् वाक्यमभिवाद्य सुदीनवत्
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໃນວົງກຸຣຸ! ເມື່ອດຣໍນີເຫັນພຣະລິສີ ວຽສະ ຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າ ຄໍຂອງລາວກໍອັດຕັນດ້ວຍອາລົມ ແລະນ້ຳຕາເຕັມຄໍ. ລາວໄດ້ກໍາບັງຄົມດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະເວົ້າດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນອັນເສົ້າຫມອງ.
Verse 50
५ ]/7 १0) ॥ ५८८, थ्र्टा श्व्ट ॥/९ २2०.४ है ४ ५। भो भो माया यदच्छा वा न विद्य: किमिदं भवेत् । अस्त्रं त्विदं कथं मिथ्या मम कश्न व्यतिक्रम:,“महर्षे! यह माया है या दैवेच्छा। मेरी समझमें नहीं आता कि यह क्या है? यह अस्त्र झूठा कैसे हो गया? मुझसे कौन-सी गलती हो गयी?
ລາວກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະລິສີ! ນີ້ແມ່ນມາຍາ ຫຼືເປັນຄວາມປະສົງຂອງຊະຕາ? ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຂົ້າໃຈວ່າມັນກາຍເປັນຫຍັງ. ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ອາວຸດນີ້ກາຍເປັນມຸສາ ແລະໄຮ້ຜົນ? ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ລ່ວງເກີນ ຫຼືຜິດພາດອັນໃດ?»
Verse 51
अधरोत्तरमेतद् वा लोकानां वा पराभव: । यदिमौ जीवत: कृष्णौ कालो हि दुरतिक्रम:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຫຼືວ່າອຳນາດຂອງອາວຸດ (ອາກເນຍ) ນີ້ເກີດການກັບຕາລະປັດຫຼື? ຫຼືວ່າໂລກທັງຫມົດຖືກກຳນົດໃຫ້ພ່າຍແພ້—ເພາະເຫດໃດ “ກຣິສນະ” ທັງສອງນີ້ຈຶ່ງຍັງມີຊີວິດ? ເພາະການຂ້າມພົ້ນກາລ (ເວລາ/ຊະຕາ) ນັ້ນຍາກຢິ່ງ».
Verse 52
नासुरा न च गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसा: । न सर्पा यक्षपतगा न मनुष्या: कथंचन
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ແມ່ນອະສຸຣ, ບໍ່ແມ່ນຄັນທະວະ, ບໍ່ແມ່ນປິສາຈ, ບໍ່ແມ່ນຣາກສະ. ບໍ່ແມ່ນງູ, ບໍ່ແມ່ນຢັກ, ບໍ່ແມ່ນນົກ, ແລະບໍ່ແມ່ນມະນຸດ—ຜູ້ໃດກໍບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ອາວຸດທີ່ຂ້ອຍຍິງອອກນີ້ເປັນໄຮ້ຜົນໄດ້. ແຕ່ອາວຸດໄຟທີ່ລຸກໂຊນນັ້ນ ຫຼັງຈາກເຜົາພຽງແຕ່ກອງທັບອັກເສົາຫິນີ ໜຶ່ງກອງ ກໍສົງບົບ ແລະສະຫງົບລົງ».
Verse 53
उत्सहन्ते3न्यथा कर्तुमेतदस्त्रं मयेरितम् तदिदं केवल हत्वा शान्तमक्षौहिणीं ज्वलत्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ມີສັດມີຊີວິດໃດຈະເຮັດໃຫ້ອາວຸດນີ້—ທີ່ຂ້ອຍໄດ້ຍິງອອກ—ເປັນໄຮ້ຜົນໄດ້. ແຕ່ອາວຸດໄຟທີ່ລຸກໂຊນນັ້ນ ຫຼັງຈາກກິນເອົາພຽງແຕ່ກອງທັບອັກເສົາຫິນີ ໜຶ່ງກອງ ກໍສົງບົບລົງ».
Verse 54
सर्वघाति मया मुक्तमस्त्रं परमदारुणम् | केनेमौ मर्त्यधर्माणौ नावधीत् केशवार्जुनौ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍໄດ້ປ່ອຍອາວຸດອັນນ່າສະພຶງກົວຢ່າງຍິ່ງ ທີ່ສາມາດທຳລາຍທຸກສິ່ງ. ແຕ່ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ ເກສະວະ ແລະ ອາຣຊຸນ—ຜູ້ຢູ່ໃນທຳມະດາຂອງມະນຸດຜູ້ຕ້ອງຕາຍ—ບໍ່ຖືກມັນສັງຫານ?»
Verse 55
'मैंने तो अत्यन्त भयंकर एवं सर्वसंहारक अस्त्रका प्रयोग किया था; फिर उसने किस कारणसे इन मर्त्यधर्मा श्रीकृष्ण और अर्जुनका वध नहीं किया? ।।
«ໂອ ທ່ານຜູ້ປະເສີດ, ໂອ ມະຫາມຸນີ—ຂໍໃຫ້ທ່ານກ່າວບອກໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ດັ່ງທີ່ຂ້ອຍໄດ້ຖາມ. ຂ້ອຍປາຖະໜາຈະຟັງທຸກຢ່າງໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງຕາມສັດຈິງ: ແມ່ນວ່າໄດ້ໃຊ້ອາວຸດອັນນ່າສະພຶງກົວ ແລະທຳລາຍທຸກສິ່ງ—ແຕ່ເປັນເພາະເຫດໃດມັນຈຶ່ງບໍ່ສັງຫານ ກຣິສນະ ແລະ ອາຣຊຸນ ຜູ້ຢູ່ໃນທຳມະດາຂອງມະນຸດຜູ້ຕ້ອງຕາຍ?»
Verse 56
व्यास उवाच महान्तमेवमथ मां यं त्वं पृष्छसि विस्मयात् । त॑ प्रवक्ष्यामि ते सर्व समाधाय मन: शृणु
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: “ເລື່ອງທີ່ເຈົ້າຖາມຂ້ອຍດ້ວຍຄວາມພິສົດນັ້ນ ແທ້ຈິງແມ່ນເລື່ອງໃຫຍ່ຫຼາຍ. ຂ້ອຍຈະອະທິບາຍໃຫ້ເຈົ້າຟັງທັງໝົດ; ຈົ່ງຮວບຮວມໃຈໃຫ້ໝັ້ນ ແລະຟັງດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈ”។
Verse 57
व्यासजी बोले--तू जिसके सम्बन्धमें आश्वर्यके साथ प्रश्न कर रहा है, उस महत्त्वपूर्ण विषयको मैं तुझसे बता रहा हूँ। तू अपने मनको एकाग्र करके सब कुछ सुन ।।
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: “ເລື່ອງທີ່ເຈົ້າຖາມດ້ວຍຄວາມພິສົດນັ້ນ ເປັນເລື່ອງລຶກຊຶ້ງຢ່າງຍິ່ງ; ຂ້ອຍຈະອະທິບາຍໃຫ້ເຈົ້າ. ຈົ່ງຮວບຮວມໃຈ ແລະຟັງໃຫ້ຄົບຖ້ວນ. ພຣະອົງຜູ້ມີນາມວ່າ ‘ນາຣາຍະນະ’—ເປັນບັນພະບຸລຸດແມ່ນແຕ່ຂອງບັນພະບຸລຸດ—ແມ່ນເທວະດາດັ້ງເດີມ, ຈອມໂລກ, ຜູ້ສ້າງໂລກທັງປວງ, ແລະເປັນອົງອະທິປະໄຕໂດຍພຣະອົງເອງ. ພຣະອົງເປັນເຫດປັດໃຈທຳອິດຂອງການສ້າງສັນ, ບໍ່ມີຕົ້ນບໍ່ມີປາຍ, ແລະບໍ່ເຄີຍຫຼຸດຈາກລະບຽບຂອງພຣະອົງ; ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ອະຈຸຕະ’—ຜູ້ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ. ພຣະເວດ ແລະມະຫາລິສີທັງຫຼາຍ ພາກພຽນອະທິບາຍສະພາວະແທ້ຂອງພຣະອົງ; ເພາະສະນັ້ນ ຈອມໂລກບໍ່ອາດຖືກຊະນະໄດ້ໂດຍສັດໃດໆ ແມ່ນແຕ່ໃນຄວາມຄິດ. ແຕ່ເພື່ອຈຸດປະສົງພິເສດຢ່າງໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ສ້າງນັ້ນເຄີຍປະສູດເປັນບຸດຂອງ ທັມມະ ເສດລົງສູ່ໂລກ ເພື່ອຄ້ຳຈຸນລະບຽບແຫ່ງທັມມະຜ່ານຮູບອະວະຕານທີ່ເລືອກໄວ້”។
Verse 58
स तपस्तीव्रमातस्थे शिशिरं गिरिमास्थित: । ऊर्ध्वबाहुर्महातेजा ज्वलनादित्यसंनिभ:
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: “ຢູ່ເທິງພູຫິມະອັນໜາວເຢັນ ພຣະອົງໄດ້ປະຕິບັດຕະປະສະຢ່າງຮຸນແຮງຍິ່ງ—ຢືນຊູມືຂຶ້ນທັງສອງ. ດ້ວຍເທຊະອັນໃຫຍ່ ພຣະອົງສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງໄຟ ແລະດວງອາທິດ”។
Verse 59
षष्टिं वर्षमहस्राणि तावन्त्येव शतानि च । अशोषयत् तदा55त्मानं वायुभक्षोअम्बुजेक्षण:
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: “ເປັນເວລາຫົກໝື່ນປີ—ແລະຍັງເພີ່ມອີກເທົ່າກັນເປັນຮ້ອຍ—ພຣະອົງໄດ້ເຮັດໃຫ້ກາຍຂອງພຣະອົງແຫ້ງຜ່ອງ ໂດຍດຳລົງຊີວິດດ້ວຍລົມພຽງຢ່າງດຽວ, ໂອ ຜູ້ມີດວງຕາດັ່ງດອກບົວ”។
Verse 60
उन कमलनयन श्रीहरिने छाछठ हजार वर्षोतक केवल वायु पीकर उन दिनों अपने शरीरको सुखाया ।।
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: “ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ປະຕິບັດຕະປະສະອີກ—ເພີ່ມເປັນສອງເທົ່າ ແລະຕໍ່ມາອີກເປັນຕະປະສະອັນໃຫຍ່—ແລ້ວດ້ວຍລັດສະໝີທີ່ເກີດຈາກຕະປະສະ ພຣະອົງໄດ້ເຕີມເຕັມອາກາດກາງລະຫວ່າງຟ້າແລະດິນໃຫ້ສະຫວ່າງໄສ.”
Verse 61
स तेन तपसा तात ब्रह्मभूतो यदाभवत् | ततो विश्वेश्वरं योनिं विश्वस्य जगत: पतिम्
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ໂອ້ ລູກເອີຍ, ດ້ວຍຕະປະສະຍານັ້ນ ເມື່ອເຂົາຕັ້ງມັ່ນໃນສະພາວະພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ຢ່າງປະຈັກ, ເຂົາຈຶ່ງໄດ້ເຫັນພຣະເຈົ້າແຫ່ງສາກົນ—ວິສເວສະວະຣະ (Viśveśvara)—ຜູ້ເປັນມູນກໍ່ເກີດ ແລະແຫຼ່ງກໍ່ກຳເນີດຂອງສັບພະສິ່ງ, ແລະເປັນຜູ້ຄ້ຳຈຸນໂລກ.»
Verse 62
ददर्श भृशदुर्धर्ष सर्वदेवैरभिष्टतम् । अणीयांसमणुभ्यश्व बृहदभ्यश्व बृहत्तमम्
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ເຂົາໄດ້ເຫັນພຣະອົງຜູ້ບໍ່ອາດພິຊິດໄດ້ໂດຍສິ້ນເຊີງ, ເປັນທີ່ຮັກແລະຖືກສັນລະເສີນສູງສຸດໂດຍເທວະທັງປວງ—ລະອຽດກວ່າສິ່ງລະອຽດທີ່ສຸດ ແລະໃຫຍ່ກວ່າສິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ.»
Verse 63
रुद्रमीशानवृषभं हरं शम्भुं कपर्दिनम् | चेकितानं परां योनिं तिषछततो गच्छतश्ष ह
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «(ຂ້າພະເຈົ້າສັນລະເສີນ) ຣຸດຣະ (Rudra)—ອີສານະ (Īśāna), ພຣະອົງຜູ້ມີທຸງຮູບງົວ; ຮະຣະ (Hara), ຊັມພຸ (Śambhu), ຜູ້ມີຜົມຈັດເປັນຊ່ອງ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ປຸກຈິດສຳນຶກໃຫ້ສັບພະສັດ ແລະເປັນເຫດປັດໃຈສູງສຸດຂອງສິ່ງມີຊີວິດທັງທີ່ເຄື່ອນໄຫວແລະບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ. ເພາະຊົງຂັບໄລ່ຄວາມທຸກ ຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ຣຸດຣະ’; ໃນບັນດາພຣະພຣະຫມາ ແລະຜູ້ພິທັກໂລກ ພຣະອົງເປັນຜູ້ສູງສຸດ—ຜູ້ລ້າງບາບ ແລະປະທານສິຣິມົງຄຸນ.»
Verse 64
दुर्वार्णं दुर्दुशं तिग्ममन्युं महात्मानं सर्वहरं प्रचेतसम् । दिव्यं चापमिषुधी चाददानं हिरण्यवर्माणमनन्तवीर्यम्
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ມີໃຜຂັດຂວາງພຣະອົງໄດ້ ແລະການໄດ້ເຫັນພຣະອົງກໍຍາກຢິ່ງ; ພຣະພິໂຣດຕໍ່ຄົນຊົ່ວຂອງພຣະອົງແຫຼມຄົມດັ່ງຄົມດາບ. ພຣະອົງໃຈໃຫຍ່ ແລະມີປັນຍາແຈ້ງ—ຜູ້ລົບລ້າງທຸກຂ໌ທັງປວງ, ຫຼືເມື່ອການເວລາຮ້ອງຂໍ ຜູ້ນຳມາຊຶ່ງການທຳລາຍທັງມວນ. ພຣະອົງຖືຄັນທະນູທິບ ແລະກະບອກລູກສອນສອງໃບ; ເກາະຂອງພຣະອົງເປັນຄຳ ແລະວິລະພະລັງຂອງພຣະອົງບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ.»
Verse 65
पिनाकिनं वज़िणं दीप्तशूलं परश्चधिं गदिनं चायतासिम् । शुभ्रं जटिलं मुसलिन चन्द्रमौलिं व्याप्राजिनं परिघिणं दण्डपाणिम्
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງຖືຄັນທະນູປິນາກະ (Pināka) ແລະວັດຊະຣະ (vajra); ໃນມືໜຶ່ງ ຕຣິສູນ (trident) ອັນລຸກໂຊດສ່ອງປະກາຍຢູ່ເສມອ. ພຣະອົງຖືຂວານ, ຄອນ (mace), ແລະດາບຍາວ; ມູສະລະ (pestle), ຄອນເຫຼັກ, ແລະໄມ້ທ່ອນ (staff) ກໍປະດັບມືພຣະອົງ. ພຣະສະຫວ່າງຂອງພຣະອົງຜ່ອງໃສ; ຜົມຈັດເປັນຊ່ອງ ແລະສວມດວງຈັນເປັນມົງກຸດ; ພຣະວະກາຍງາມດ້ວຍໜັງເສືອ.»
Verse 66
शुभाड़दं नागयज्ञोपवीतं विश्वैर्गणै: शोभितं भूतसंघै: । एकी भूतं तपसां संनिधानं वयो&तिगै: सुष्ठतमिष्टवाग्भि:
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ພຣະອົງປະດັບດ້ວຍກຳໄລແຂນອັນງາມ ແລະສວມຍັດຍະໂຍປະວີຕ (ສາຍສັກສິດ) ຮູບງູ; ພຣະອົງສ່ອງສະຫວ່າງທ່າມກາງໝູ່ຄະນະ ແລະຝູງສັດພູດທີ່ເປັນບໍລິວານ. ຈົ່ງຮູ້ພຣະອົງເປັນພຣະເຈົ້າອົງດຽວ ບໍ່ມີໃຜເທົ່າ—ເປັນຄັງແຫ່ງຕະປະ ແລະເປັນທີ່ສະຖິດຂອງຕະປະ—ທີ່ລະດັບລຸງຜູ້ດຳລົງທຳ ສັນລະເສີນດ້ວຍຖ້ອຍຄຳທີ່ເລືອກສັນ ແລະໄພຣະສະໜອງ.
Verse 67
जल दिशं खं क्षितिं चन्द्रसूर्यी तथा वाय्वग्नी प्रमिमाणं जगच्च । नालं द्रष्ट यं जना भिन्नवृत्ता ब्रह्मद्विषष्नममृतस्य योनिम्
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ນ້ຳ, ທິດທັງຫຼາຍ, ຟ້າ, ແຜ່ນດິນ, ດວງຈັນ ແລະ ດວງອາທິດ, ພ້ອມທັງລົມ ແລະ ໄຟ, ແລະ “ເວລາ” ຜູ້ວັດຕວງໂລກທັງປວງ—ທັງໝົດນີ້ແມ່ນຮູບພຣະອົງ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ທຳລາຍຜູ້ທີ່ເກຽດຊັງພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ແລະເປັນແຫຼ່ງສູງສຸດແຫ່ງອະມະຕະ (ມົກສະ). ຜູ້ຄົນທີ່ປະພຶດແຕກແຍກ ແລະເສື່ອມຊົ່ວ ບໍ່ອາດເຫັນພຣະອົງໄດ້.
Verse 68
यं पश्यन्ति ब्राह्मणा: साधुवृत्ता: क्षीणे पापे मनसा वीतशोका: । त॑ निष्पतन्तं तपसा धर्ममीड्यं तदभकक्त्या वै विश्वरूप॑ ददर्श | दृष्टवा चैनं वाड्मनोबुद्धिदेहै: संह्ृष्टात्मा मुमुदे वासुदेव:
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ພຣາຫມັນຜູ້ປະພຶດດີ—ເມື່ອບາບຖືກຊຳລະໝົດ ແລະໃຈພົ້ນຈາກຄວາມໂສກ—ຍ່ອມເຫັນພຣະອົງ. ພຣະເຈົ້າຜູ້ຄວນສັນລະເສີນນັ້ນ—ຄືທຳມະເອງ—ຜູ້ມີຮູບເປັນທັງສາກົນ, ໄດ້ປາກົດຢູ່ທີ່ນັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຕະປະ ແລະພັກຕິ; ແລະນາຣາຍະນະຜູ້ຖືຕະປະ ໄດ້ເຫັນວິສະວະຣູປະນັ້ນ. ເມື່ອເຫັນພຣະອົງ ຈິດໃນຂອງວາສຸເທວະກໍເບີກບານດ້ວຍຄວາມປິຕິ—ພ້ອມທັງວາຈາ, ໃຈ, ປັນຍາ, ແລະກາຍ—ແລະພຣະອົງໄດ້ສຳຜັດອານັນອັນເລິກຊຶ້ງ.
Verse 69
अक्षमालापरिक्षिप्तं ज्योतिषां परमं निधिम् । ततो नारायणो दृष्टवा ववन्दे विश्वसम्भवम्,रुद्राक्षकी मालासे विभूषित तथा तेजकी परम निधिरूप उन विश्व-विधाताका दर्शन करके भगवान् नारायणने उनकी वन्दना की
«ປະດັບດ້ວຍມາລາລູດຣາກຊະ (rudrākṣa) ແລະເປັນຄັງອັນສູງສຸດໃນບັນດາຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງ—ເມື່ອເຫັນຜູ້ເກີດກຳເນີດແຫ່ງສາກົນນັ້ນ ນາຣາຍະນະຈຶ່ງກ້ມກາບນົບນ້ອມ»។
Verse 70
वरदं पृथुचार्वड्र्या पार्वत्या सहित प्रभुम् । क्रीडमानं महात्मानं भूतसड्डघगणैर्वृतम्
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ພຣະອົງໄດ້ເຫັນພຣະເຈົ້າ—ຜູ້ປະທານພອນ—ຢູ່ກັບພາຣະວະຕີ ເທິງພູອັນກວ້າງໃຫຍ່ ແລະງາມສະຫງ່າ, ກຳລັງຫຼິ້ນຢ່າງເສຣີດ້ວຍພຣະອິດສະລະ; ພຣະມະຫາອາດຕະມາອົງນັ້ນຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍຝູງແລະຄະນະຂອງພູດທັງຫຼາຍ.
Verse 71
अजमीशानमव्यक्त कारणात्मानमच्युतम् । वे वरदायक प्रभु हृष्ट-पुष्ट एवं मनोहर अंगोंवाली पार्वतीदेवीके साथ क्रीड़ा करते हुए पधारे थे। उन अजन्मा, ईशान, अव्यक्त, कारणस्वरूप और अपनी महिमासे कभी च्युत न होनेवाले परमात्माको उनके पार्षदस्वरूप भूतगणोंने घेर रखा था || ७० $ ।।
ວະຍາສະໄດ້ເລົ່າວ່າ: ພຣະເຈົ້າຜູ້ບໍ່ເກີດ—ອີສານະ, ອະວະຍັກຕະ, ເປັນຫຼັກເຫດອັນເປັນຕົ້ນຕໍ, ແລະບໍ່ເຄີຍຄລາດຈາກພຣະມະຫິມາຂອງພຣະອົງ—ໄດ້ເສດັດມາ ໃນຂະນະທີ່ຫຼິ້ນຢູ່ກັບ ພາຣະວະຕີ ຜູ້ມີອະວະຍະວະສະຫງ່າງາມ ແຂງແຮງ ແລະນ່າຫຼົງໄຫຼ. ຝູງພູດະທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນບໍລິວານ ໄດ້ລ້ອມຮອບພຣະເທວະອັນສູງສຸດນັ້ນ. ແລ້ວ ພະດະມາກຊະ (ສຣີຫຣິ) ໄດ້ຄຸກເຂົ່າລົງທັງສອງ ປະນົມມືໄວ້ເທິງສີສະ ແລະກາບນົບພຣະຣຸດຣະ ຜູ້ປາບອັນທະກະຢ່າງວ່ອງໄວ. ດ້ວຍຈິດສັດທາ ພຣະອົງຜູ້ມີດວງຕາດັ່ງດອກບົວ ໄດ້ເລີ່ມສັນລະເສີນ ພຣະວິຣູປາກຊະ (ຜູ້ມີຮູບຫຼາຍ/ຜູ້ມີຕາສາມ) ເພື່ອຊູ້ຊູມຄຸນທຳແຫ່ງຄວາມເຄົາລົບ: ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ກໍຍັງຖືຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະການບູຊາ ເພື່ອຮັກສາລຳດັບແຫ່ງທຳອັນສັກສິດ.
Verse 72
श्रीनारायण उवाच त्वत्सम्भूता भूतकृतो वरेण्य गोप्तारोड5स्य भुवनस्यादिदेव । आविश्येमां धरणीं ये5भ्यरक्षन् पुरा पुराणीं तव देवसृष्टिम्ू
ພຣະນາຣາຍະນະກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະເທວະດັ້ງເດີມຜູ້ປະເສີດສຸດ! ຈາກພຣະອົງເກີດຂຶ້ນມາບັນດາປຣະຊາປະຕິ ຜູ້ສ້າງສັດທັງປວງ. ພວກເຂົາເປັນຜູ້ພິທັກຮັກສາໂລກນີ້; ເຂົາໄດ້ເຂົ້າສູ່ຜືນດິນນີ້ ແລະໄດ້ປົກປ້ອງສ້າງສັນອັນເກົ່າແກ່ ແລະສັກສິດຂອງພຣະອົງມາແຕ່ກ່ອນ.
Verse 73
सुरासुरान् नागरक्ष:पिशाचान् नरान् सुपर्णानथ गन्धर्वयक्षान् । पृथग्विधान् भूतसंघांश्व विश्वां- स्त्वत्सम्भूतान् विद्य सर्वास्तथैव । ऐन्द्रं याम्यं वारुणं वैत्तपाल्यं पैन्र॑ त्वाष्टर कर्म सौम्यं च तुभ्यम्
ພຣະນາຣາຍະນະກ່າວວ່າ: ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ວ່າ ຝູງສັດທັງປວງອັນຫຼາກຫຼາຍ—ເທວະແລະອະສຸຣະ, ນາກ, ຣາກຊະສະແລະປິສາຈະ, ມະນຸດ, ສຸປັນນະ (ນົກດັ່ງກະຣຸດ), ທັງກັນດະວະແລະຢັກຊະ—ແທ້ຈິງແລ້ວລ້ວນເກີດຈາກພຣະອົງ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຕຳແໜ່ງແລະອຳນາດຂອງ ອິນທຣະ, ຍະມະ, ວະຣຸນະ, ແລະ ກຸເບຣະ; ໂລກຂອງປິຕຣະ; ແລະແມ່ນແຕ່ສິລະປະຊ່າງອັນງາມຂອງ ວິສະວະກັຣມັນ—ທັງໝົດນີ້ກໍເກີດຂຶ້ນຈາກພຣະອົງ.
Verse 74
रूपं ज्योति: शब्द आकाशवायु: स्पर्श: स्वाद्यं सलिलं गन्ध उर्वी । कालो ब्रह्मा ब्रह्म च ब्राह्मणाश्न त्वत्सम्भूतं स्थास्नु चरिष्णु चेदम्
ພຣະນາຣາຍະນະກ່າວວ່າ: ຮູບແລະແສງ, ສຽງແລະອາກາດ, ການສຳຜັດແລະລົມ, ລົດຊາດແລະນ້ຳ, ກິ່ນແລະດິນ—ທັງໝົດເກີດຈາກພຣະອົງ. ເວລາ, ພຣະພຣະຫມາ, ເວດ, ພຣາຫມະນະ, ແລະຈັກກະວານນີ້ທັງທີ່ເຄື່ອນໄຫວແລະຢູ່ນິ່ງ ກໍລ້ວນເກີດຈາກພຣະອົງເຊັ່ນກັນ.
Verse 75
अदृभ्य: स्तोका यान्ति यथा पृथक्त्त्वं ताभिश्रैक्यं संक्षये यान्ति भूय: । एवं विद्वान प्रभवं चाप्ययं च मत्वा भूतानां तव सायुज्यमेति
ເຫມືອນຢ່າງຫຍອດນ້ຳແຍກອອກຈາກນ້ຳ ແລະເບິ່ງຄືຈະແຕກຕ່າງ; ແຕ່ເມື່ອມັນຫຼຸດລົງຕາມການເວລາ ມັນກໍກັບໄປລວມເຂົ້າໃນນ້ຳເດີມ ແລະເປັນອັນດຽວກັນ; ສັດທັງປວງກໍເກີດຈາກພຣະອົງ ແລະລະລາຍກັບເຂົ້າສູ່ພຣະອົງ. ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງການເກີດແລະການດັບນີ້ ຍ່ອມໄດ້ຮັບສາຍຸຊະ—ການຮ່ວມເປັນອັນດຽວກັບພຣະອົງ.
Verse 76
दिव्यामृतौ मानसौ द्वौ सुपर्णो वाचा शाखा: पिप्पला: सप्त गोपा: । दशाप्यन्ये ये पुरं धारयन्ति त्वया सृष्टास्त्वं हि तेभ्य: परो हि
ນາຣາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໃນອັນຕະກະຣະນະ (ຈິດ–ໃຈ) ມີນົກສອງຕົວອັນເປັນທິບ ແລະອະມະຕະ—ພຣະເຈົ້າ ແລະ ຊີວາຕະມະ. ຕົ້ນປິບພະລະ 7 ຕົ້ນ ແມ່ນອົງປະກອບກາຍ 7 ປະການ ທີ່ຄຸ້ມຄອງຊີວິດພາຍໃນ; ກິ່ງງ່າຄືສຽງວາຈາແຫ່ງເວດ. ຍັງມີອີກ 10 ປັດໃຈ—ອິນທຣີຍ—ທີ່ຄ້ຳຈຸນ “ນະຄອນ” ຄືຮ່າງກາຍອັນເກີດຈາກທາດ 5. ທັງໝົດນີ້ ຖືກສ້າງໂດຍພຣະອົງ ແຕ່ພຣະອົງຢູ່ເຫນືອກວ່າທຸກສິ່ງ».
Verse 77
भूतं भव्यं भविता चाप्यधृष्यं त्वत्सम्भूता भुवनानीह विश्वा । भक्त च मां भजमानं भजस्व मा रीरिषो मामहिताहितेन
«ອະດີດ, ປັດຈຸບັນ, ອະນາຄົດ ແລະ ການເວລາອັນບໍ່ອາດຊະນະໄດ້—ທັງໝົດນີ້ແມ່ນພຣະອົງເອງ. ໂລກທັງປວງໃນນີ້ ເກີດຈາກພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວ. ຂ້າພະອົງເປັນຜູ້ພັກດີ ບູຊາພຣະອົງ—ຂໍພຣະອົງຮັບເອົາ ແລະຄຸ້ມຄອງຂ້າພະອົງ. ຢ່າໃຫ້ຂ້າພະອົງຖືກທຳຮ້າຍ ໂດຍມືຂອງຜູ້ມີໃຈຮ້າຍ ແລະການກະທຳຜິດ».
Verse 78
आत्मानं त्वामात्मनो5नन्यबोधं विद्वानेवं गच्छति ब्रह्म शुक्रम् । अस्तौषं त्वां तव सम्मानमिच्छन् विचिन्वन् वै सदृशं देववर्य । सुदुर्लभान् देहि वरान् ममेष्टा- नभिष्टृत: प्रविकार्षीक्ष मायाम्
ນາຣາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຮູ້ທີ່ເຫັນພຣະອົງເປັນອາດຕະມະ—ເຂົ້າໃຈວ່າບໍ່ແຕກຕ່າງຈາກອາດຕະມະພາຍໃນຂອງຕົນ—ຍ່ອມບັນລຸພຣະພຣະຫມັນອັນບໍລິສຸດ ແລະໄຮ້ມົນທິນ. ໂອ ຜູ້ເປັນເທວະທີ່ປະເສີດສຸດ! ດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະຖວາຍກຽດແກ່ພຣະອົງ ຂ້າພະອົງໄດ້ຂັບຮ້ອງບົດສັນລະເສີນນີ້. ດົນນານມາແລ້ວ ຂ້າພະອົງເຄີຍສະແຫວງຫາຜູ້ທີ່ຄວນແກ່ການສັນລະເສີນອັນສົມບູນ—ອົງພຣະເຈົ້າຜູ້ເທົ່າທຽມໃນຄຸນຄ່າ. ບັດນີ້ ເມື່ອພຣະອົງຖືກສັນລະເສີນຢ່າງສົມຄວນ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງຖອນອຳນາດປິດບັງ (ມາຍາ) ແລະປະທານພອນອັນຫາຍາກທີ່ຂ້າພະອົງປາຖະໜາ».
Verse 79
व्यास उवाच तस्मै वरानचिन्त्यात्मा नीलकण्ठ: पिनाकधृत् । अर्हते देवमुख्याय प्रायच्छदृषिसंस्तुत:
ວຽາສະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວພຣະສິວະ—ຜູ້ມີພຣະວິນຍານອັນຫາທີ່ຄາດຄິດບໍ່ໄດ້, ຄໍສີນ້ຳເງິນ (ນີລະກັນຖະ) ແລະຖືຄັນທະນູປິນາກະ—ຜູ້ຖືກລະສີທັງຫຼາຍສັນລະເສີນ—ໄດ້ປະທານພອນຫຼາຍປະການໃຫ້ແກ່ລາວ ແກ່ນາຣາຍະນະ ຜູ້ເປັນເທວະອັນສູງສຸດ ແລະສົມຄວນຈະຮັບພອນນັ້ນແທ້ໆ.
Verse 80
श्रीभगवानुवाच मत्प्रसादान्मनुष्येषु देवगन्धर्वयोनिषु । अप्रमेयबलात्मा त्वं नारायण भविष्यसि
ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາຣາຍະນະ! ໂດຍພຣະກະຣຸນາແຫ່ງພຣະອົງ, ໃນຫມູ່ມະນຸດ ແລະໃນກຳເນີດເທວະ ແລະຄັນທະວະດ້ວຍ, ເຈົ້າຈະເປັນຜູ້ທີ່ມີພະລັງ ແລະວິລະກຳອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້».
Verse 81
नच त्वां प्रसहिष्यन्ति देवासुरमहोरगा: । न पिशाचा न गन्धर्वा न यक्षा न च राक्षसा:
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ທັງເທວະ ທັງອະສຸຣະ ແລະງູໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ ກໍບໍ່ອາດຕ້ານທານການພຸ້ນພາລະກຳຂອງເຈົ້າໄດ້. ທັງປິສາຈ ທັງຄັນທະວະ ທັງຢັກສະ ແລະຣາກສະສະ ກໍບໍ່ອາດອົດທົນຕໍ່ເຈົ້າ. ໃນກອບຄຸນທຳຂອງມະຫາກາບ ນີ້ບໍ່ແມ່ນການສັນລະເສີນພະລັງງານລ້ວນໆ ແຕ່ເປັນໝາຍວ່າ ອຳນາດເທວະໄດ້ອະນຸມັດໃຫ້ເຈົ້າມີແຮງຜັກດັນໃນສົງຄາມ ແມ່ນແຕ່ພວກອະສະຈັນກໍຫ້າມບໍ່ໄດ້ໃນຂະນະນັ້ນ.
Verse 82
न सुपर्णास्तथा नागा न च विश्वे वियोनिजा: । न वश्चित् त्वां च देवोडपि समरेषु विजेष्यति
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: “ທັງສຸປັນນະ ທັງນາຄາ ແລະວິສເວເທວະ ພ້ອມທັງສັດທີ່ມີກຳເນີດຫຼາກຫຼາຍ ກໍບໍ່ອາດຕ້ານທານແຮງຂອງເຈົ້າໄດ້. ໃນສະໜາມຮົບ ແມ່ນແຕ່ເທວະອົງໃດອົງໜຶ່ງກໍບໍ່ອາດຊະນະເຈົ້າໄດ້.”
Verse 83
न शस्त्रेण न वज्ेण नाग्निना न च वायुना | नचार्द्रेण न शुष्केण त्रसेन स्थावरेण च
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: “ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍອາວຸດ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍວັດຊະຣະ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍໄຟ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍລົມ; ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍສິ່ງຊຸ່ມ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍສິ່ງແຫ້ງ; ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍສິ່ງເຄື່ອນໄຫວ ຫຼືສິ່ງຢູ່ນິ່ງ—ດ້ວຍສິ່ງໃດໆໃນນີ້ ບໍ່ມີໃຜຈະເຮັດຮ້າຍເຈົ້າໄດ້ ໃນເວລາທີ່ພຣະກະຣຸນາຂອງຂ້າຄຸ້ມຄອງເຈົ້າ. ເມື່ອເຈົ້າເຖິງສະໜາມຮົບ ເຈົ້າຈະແຂງແກ່ງກວ່າຂ້າອີກ.”
Verse 84
कश्चित् तव रुजां कर्ता मत्प्रसादात् कथंचन । अपि वै समरं गत्वा भविष्यसि ममाधिक:
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: “ດ້ວຍພຣະກະຣຸນາຂອງຂ້າ ບໍ່ມີໃຜຈະເຮັດໃຫ້ເຈົ້າບາດເຈັບໄດ້ໂດຍວິທີໃດໆ. ແມ່ນແຕ່ເມື່ອເຈົ້າເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ເຈົ້າຈະແຂງແກ່ງກວ່າຂ້າ.”
Verse 85
एवमेते वरा लब्धा: पुरस्ताद् विद्धि शौरिणा । स एष देवश्लवरति मायया मोहयञ्जगत्
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: “ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ວ່າ ພອນເຫຼົ່ານີ້ ສາວຣິ (ກຣິດສະນະ) ໄດ້ຮັບມາແຕ່ກ່ອນນານ. ນາຣາຍະນະອັນເທວະພາບນັ້ນເອງ ປາກົດໃນຮູບຂອງກຣິດສະນະ ແລະເດີນທາງໃນໂລກ ໂດຍມາຍາຂອງພຣະອົງ ຊັກນຳໃຫ້ສັດໂລກຫຼົງໄຫຼ.”
Verse 86
तस्यैव तपसा जात नरं नाम महामुनिम् | तुल्यमेतेन देवेन तं जानीहा[र्जुन॑ सदा,नारायणके ही तपसे महामुनि नर प्रकट हुए हैं, जो इन भगवानके ही समान शक्तिशाली हैं। तू अर्जुनको सदा उन्हीं भगवान् नरका अवतार समझ
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍຕະປະສະຍາຂອງພຣະອົງນັ້ນເອງ ໄດ້ບັງເກີດມະຫາມຸນີນາມວ່າ ‘ນະຣະ’។ ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ເສມອ ໂອ ອະຣະຈຸນ ວ່າທ່ານນັ້ນມີອຳນາດເທົ່າທຽມກັບພຣະເທວະອົງນີ້»។ ດັ່ງນີ້ ຂໍ້ຄວາມໄດ້ວາງອະຣະຈຸນບໍ່ໃຫ້ເປັນແຕ່ນັກຮົບ ແຕ່ເປັນຜູ້ມີອັດຕະລັກຝັງຮາກໃນວິໄນຕະປະສະຍາ ແລະຈຸດປະສົງແຫ່ງທິບພະ, ວາງຈັນຍາຂອງການກະທຳໄວ້ເທິງກຳເນີດທາງວິນຍານ ບໍ່ແມ່ນຄວາມທະເຍີທະຍານສ່ວນຕົວ។
Verse 87
तावेतौ पूर्वदेवानां परमोपचितावृषी । लोकयात्राविधानार्थ संजायेते युगे युगे
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ທັງສອງອົງນີ້ແມ່ນລະດັບສູງສຸດໃນບັນດາລິສີ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຕະປະສະຍາຢ່າງຍິ່ງ ສືບສາຍຈາກລຳດັບເທວະໂບຮານ. ເພື່ອຈັດວາງລະບຽບແຫ່ງການດຳເນີນຊີວິດຂອງໂລກ—ໃຫ້ປະຊາຊົນຖືກຄ້ຳຈຸນຢູ່ໃນຂອບເຂດແຫ່ງທຳ—ພວກທ່ານຈຶ່ງບັງເກີດຊ້ຳໆ ໃນທຸກຍຸກ»។
Verse 88
तथैव कर्मणा कृत्स्नं महतस्तपसोडपि च । तेजो मन्युं च बिभ्रत्त्वं जातो रौद्रो महामते
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ເຊັ່ນດຽວກັນ ດ້ວຍຄວາມຄົບຖ້ວນແຫ່ງກຳດີຂອງເຈົ້າ ແລະດ້ວຍຕະປະສະຍາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາ, ເຈົ້າໄດ້ກາຍເປັນຜູ້ຖືກຄອບຄອງດ້ວຍເຕຊະອັນລຸກໂລດ ແລະຄວາມໂກດອັນຮຸນແຮງ ມີສະພາບ ‘ຣາວດຣະ’ ໃນທຳນອງ. ໃນຊາດກ່ອນນັ້ນ ເຈົ້າມີປັນຍາແທ້ ເຫມືອນພຣະນາຣາຍະນະ; ແລະເພາະປາຖະໜາຈະໃຫ້ພຣະສັງກະຣະພໍໃຈ—ເຫັນທົ່ວໂລກຖືກແຜ່ຊຶມໂດຍພຣະອົງ—ເຈົ້າຈຶ່ງຮັບຖືວຣະຕະ ແລະວິໄນອັນເຂັ້ມງວດຫຼາຍປະການ ຈົນເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍອ່ອນແອດ້ວຍການຂົ່ມຕົນອັນຮຸນແຮງ»។
Verse 89
स भवान् देववत् प्राज्ञो ज्ञात्वा भवमयं जगत् । अवाकर्षस्त्वमात्मानं नियमैस्तत्प्रियेप्सपा
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າຜູ້ມີປັນຍາດຸດເທວະ ໄດ້ຮູ້ວ່າໂລກນີ້ຖືກແຜ່ຊຶມໂດຍ ພະພາວະ (ພຣະສິວະ). ເພາະປາຖະໜາຈະໃຫ້ພຣະອົງພໍໃຈ ໂອ ຜູ້ໃຈໃຫຍ່, ເຈົ້າໄດ້ຂົ່ມຕົນຂອງເຈົ້າດ້ວຍຂໍ້ປະພຶດອັນເຂັ້ມງວດ—ເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍອ່ອນແອດ້ວຍວິໄນອັນຫນັກໜ່ວງໃນທາງແຫ່ງພັກຕິ.»
Verse 90
शुभ्रमत्र भवान् कृत्वा महापुरुषविग्रहम् । ईजिवांस्त्वं जपैहोमिरुपहारैश्षन मानद,मानद! तूने यहाँ परम पुरुष भगवान् शंकरके उज्ज्वल विग्रहकी स्थापना करके होम, जप और उपहारोंद्वारा उनकी आराधना की थी
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ຢູ່ທີ່ນີ້ ເຈົ້າໄດ້ສ້າງຕັ້ງຮູບອັນສະຫວ່າງໄສຂອງມະຫາບຸລຸດ—ພຣະສັງກະຣະ. ໂອ ຜູ້ມອບກຽດ, ເຈົ້າໄດ້ນະມັດສະການພຣະອົງດ້ວຍການສວດມົນ (ຈະປະ), ດ້ວຍພິທີບູຊາໄຟ (ໂຫມະ), ແລະດ້ວຍເຄື່ອງຖວາຍອັນເຄົາລົບ.»
Verse 91
स तथा पूज्यमानस्ते पूर्वदेहे5प्यतूतुषत् । पुष्कलांश्व वरान् प्रादात् तव विद्वन् हृदि स्थितान्
ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອເຈົ້າໄດ້ບູຊາພຣະອົງໃນຊາດກ່ອນ ພຣະອົງກໍເກີດຄວາມປິຕິຍິນດີຢ່າງລຶກຊຶ້ງ. ໂອ ຜູ້ຮູ້ທັນ! ພຣະສັງກະຣະ (Śaṅkara) ໄດ້ປະທານພອນອັນຫຼາຍ ແລະເປັນມົງຄຸນ—ພອນທີ່ເຈົ້າເຄີຍຖືກຖອດໄວ້ໃນໃຈມາດົນ—ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມເຊື່ອມັ່ນອັນສຸດຈິງ ແມ່ນໃຫ້ຜົນສົມຄວນ ແມ່ນແຕ່ຂ້າມຊາດຂ້າມພົນ.
Verse 92
जन्मकर्मतपोयोगास्तयोस्तव च पुष्कला: । ताभ्यां लिड्रेडर्चितो देवस्त्वयार्चायां युगे युगे
ວຽສະກ່າວວ່າ: “ການເກີດ, ການກະທຳ, ຕະປະ, ແລະວິນັຍໂຍຄະຂອງເຈົ້າ ມີຢ່າງອຸດົມ; ແລະຂອງອີກຜູ້ໜຶ່ງກໍອຸດົມດັ່ງກັນ. ໂດຍບຸນກຳເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະເທວະຖືກຖວາຍການນະມັດສະການຢ່າງຖືກຄວນ—ໂດຍເຈົ້າ ຜ່ານການບູຊາພຣະຮູບອັນສັກສິດ ຢູ່ທຸກຍຸກທຸກສະໄໝ.”
Verse 93
इस प्रकार तेरे और नर-नारायणके जन्म, कर्म, तप और योग पर्याप्त हैं। नर-नारायणने शिवलिंगमें तथा तूने प्रतिमामें प्रत्येक युगमें महादेवजीकी आराधना की है ।।
ວຽສະກ່າວວ່າ: “ດັ່ງນັ້ນ ການເກີດ, ການກະທຳ, ຕະປະ ແລະໂຍຄະຂອງເຈົ້າ ແລະຂອງ ນະຣະ-ນາຣາຍະນະ ລ້ວນພໍພຽງ. ນະຣະ-ນາຣາຍະນະ ໄດ້ບູຊາມະຫາເທວະໃນ ລິງຄະ (liṅga) ແລະເຈົ້າໄດ້ບູຊາພຣະອົງໃນພຣະຮູບ (ປະຕິມາ) ທຸກຍຸກ. ຜູ້ໃດຮູ້ວ່າ ພະວະ (Śiva) ແມ່ນຜູ້ມີຮູບເປັນຮູບທັງປວງ ແລະບູຊາພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າໃນລິງຄະ ຜູ້ນັ້ນຈະຕັ້ງມັ່ນໃນວິນັຍອັນອະມະຕະ: ໂຍຄະແຫ່ງຕົນ—ການເຫັນຈິງໂດຍກົງເຖິງສະພາບຂອງ ātman ແລະ paramātman—ແລະ ໂຍຄະແຫ່ງຄຳພີ—ປັນຍາທີ່ເກີດຈາກການສຶກສາແລະການຮຽນຮູ້ອັນສັກສິດ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມພັກດີທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງຄວາມເຂົ້າໃຈອັນຖືກຕ້ອງ ຈະສຸກງອມເປັນປັນຍາທາງວິນຍານອັນຍືນຍົງ ຕາມການເວລາ.”
Verse 94
एवं देवा यजन्तो हि सिद्धाश्ष परमर्षय: । प्रार्थयन्ते परं लोके स्थाणुमेकं॑ स सर्वकृत्
ວຽສະກ່າວວ່າ: “ດັ່ງນັ້ນ ເທວະທັງຫຼາຍ, ສິດທະ ແລະ ມະຫາຣິສີຜູ້ສູງສຸດ ເມື່ອກຳລັງປະກອບພິທີບູຊາ ກໍຂໍສິ່ງທີ່ປາຖະໜາໃນໂລກອັນສູງສຸດ ຈາກພຣະສະຖານຸ (Śiva) ແຕ່ພຣະອົງດຽວ; ເພາະພຣະອົງແມ່ນຜູ້ກະທຳສາກົນ ອຳນາດທີ່ເຮັດໃຫ້ທຸກສິ່ງສຳເລັດ.”
Verse 95
स एष रुद्रभक्तश्ष॒ केशवो रुद्रसम्भव: । कृष्ण एव हि यष्टव्यो यज्ैश्ञेव सनातन:
ວຽສະກ່າວວ່າ: “ເຄສະວະ (Keśava) ຜູ້ນີ້ ເປັນຜູ້ມີພັກດີຕໍ່ ຣຸດຣະ (Rudra) ແລະຍັງເປັນຜູ້ປາກົດຂຶ້ນໂດຍອຳນາດຂອງຣຸດຣະ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວນບູຊາແຕ່ ກຣິສນະ (Kṛṣṇa) ຜູ້ເປັນອະມະຕະຕະການ—ໂດຍສະເພາະຜ່ານພິທີຍັດ (yajña)—ເພື່ອຢືນຢັນວ່າ ການເຄົາລົບທີ່ແທ້ ຈະສຳເລັດລົງທີ່ການນະມັດສະການພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າອັນອະມະຕະ ບໍ່ໃຫ້ຫຼົງໃນການແບ່ງແຍກນິກາຍ.”
Verse 96
सर्वभूतभवं ज्ञात्वा लिड्रमर्चति यः प्रभो: । तस्मिन्नभ्यधिकां प्रीतिं करोति वृषभध्वज:
ພຣະວະຍາສາກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດຮູ້ແຈ້ງວ່າ ລິງຄະຂອງພຣະເຈົ້າແມ່ນບ່ອນກໍເກີດຂອງສັດທັງປວງ ແລ້ວບູຊາມັນ—ຕໍ່ຜູ້ບູຊານັ້ນ ວຣິສະພະທະວະຈະ (ພຣະສິວະ ຜູ້ມີທຸງຮູບງົວ) ຈະປະທານຄວາມເມດຕາແລະພຣະກຸນອັນຍິ່ງກວ່າເກົ່າ.
Verse 97
संजय उवाच तस्य तदू वचन श्रुत्वा द्रोणपुत्रो महारथ: । नमश्लकार रुद्राय बहु मेने च केशवम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍານັ້ນ ບຸດຂອງໂດຣະນະ—ມະຫາລົດທະ—ໄດ້ນ້ອມກາຍນະມັດສະການຕໍ່ ຣຸດຣະ ແລະຖືກວ່າ ເກສະວະ (ກຣິດສະນະ) ນັ້ນສູງສົ່ງຢ່າງຍິ່ງ.
Verse 98
संजय कहते हैं--राजन्! व्यासजीकी यह बात सुनकर द्रोणपुत्र महारथी अश्वत्थामाने मन-ही-मन भगवान् शंकरको प्रणाम किया और श्रीकृष्णकी भी महत्ता स्वीकार कर ली ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ, ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາຂອງພຣະວະຍາສາ ອັດສະວັດຖາມາ—ມະຫາລົດທະ ບຸດຂອງໂດຣະນະ—ໄດ້ນ້ອມນະມັດສະການພຣະສັງກະຣະ (ພຣະສິວະ) ໃນໃຈ ແລະຍອມຮັບຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງພຣະກຣິດສະນະດ້ວຍ. ຂົນລຸກຊູ່ດ້ວຍຄວາມປິຕິ; ມີໃຈຄວບຄຸມແລະຖ່ອມຕົນ ລາວໄດ້ຄໍານັບມະຫາລິສີ. ແລ້ວຫັນໄປເບິ່ງກອງທັບຂອງຕົນ ໃຫ້ຕີສັນຍາ ແລະສັ່ງໃຫ້ກັບເຂົ້າຄ່າຍ.
Verse 99
ततः प्रत्यवहारो5भूत् पाण्डवानां विशाम्पते | कौरवाणां च दीनानां द्रोणे युधि निपातिते
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ເມື່ອໂດຣະນະຖືກປະຫານລົງໃນສົງຄາມແລ້ວ ກອງທັບພານດະວະ ແລະກອງທັບກົວຣະວະທີ່ຫົວໃຈຫມົດຫວັງ ກໍຖອນທັບ ກັບໄປຫາຄ່າຍຂອງຕົນໆ.
Verse 100
युद्ध कृत्वा दिनान् पज्च द्रोणो हत्वा वरूथिनीम् । ब्रह्मलोक॑ गतो राजन ब्राह्म॒णो वेदपारग:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ, ໂດຣະນະ—ແມ່ນແມ່ນພຣາຫມະນະ ແລະເປັນຜູ້ຊໍານານໃນເວດ—ໄດ້ຮົບພັນຢູ່ຫ້າມື້ ແລະທໍາລາຍກອງທັບສັດຕູແລ້ວ ຈຶ່ງໄປສູ່ ພຣະພຣະຫມະໂລກ (Brahmaloka).
Verse 156
देवैरपि सुदुर्धर्षमस्त्रमाग्नेयमाददे । उस समय द्रोणपुत्रको अर्जुन और श्रीकृष्णपर अधिक क्रोध हुआ
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ລາວໄດ້ຢືດເອົາອາວຸດອັກເນຍະ—ອາວຸດໄຟທິບທີ່ຕ້ານທານຍາກຢ່າງຍິ່ງ ຈົນແມ່ນເທວະດາກໍຍັງເກືອບຈະບໍ່ອາດພິຊິດໄດ້. ໃນຄວາມຮ້ອນແຮງຂອງສົງຄາມ ເມື່ອຄວາມໂກດຕໍ່ອາຣຊຸນ ແລະ ພຣະກຣິດສະນະ ເພີ່ມພູນຂຶ້ນ ບຸດຂອງດໂຣນະໄດ້ຢືນໝັ້ນຢູ່ເທິງລົດຮົບ ປະກອບພິທີ ācamana (ຈິບນ້ຳຊຳລະ) ຢ່າງລະມັດລະວັງ ແລ້ວຈຶ່ງຈັບອາວຸດໄຟອັນນ່າຢ້ານນັ້ນ—ເປັນລາງບອກວ່າສົງຄາມກຳລັງຖືກຍົກລະດັບຢ່າງຫນັກ ແລະຄວາມໂກດອາດຈະກົດທັບການຍັບຍັ້ງກັບທຳມະໃນສົງຄາມ.
Verse 200
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत नारायणास्त्रमोक्षपर्वमें अश्वत्थामाका पराक्रमविषयक दो सौवाँ अध्याय पूरा हुआ
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີ ມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ ດໂຣນະປະຣະວະ—ໂດຍສະເພາະໃນຕອນວ່າດ້ວຍການປ່ອຍ (ແລະການຄລີ່ຄາຍ) ອາວຸດນາຣາຍະນະ (Nārāyaṇa-astra)—ບົດທີ 200 ອັນກ່ຽວກັບວິລະກຳຂອງ ອັສວັດຖາມາ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ຖ້ອຍຄຳປິດທ້າຍແບບຄອລະໂຟນນີ້ ເປັນການຢຸດພັກຢ່າງເປັນທາງການໃນເລື່ອງສົງຄາມ ເນັ້ນໃຫ້ເຫັນຄວາມຫນັກໜ່ວງຂອງອາວຸດທິບ ແລະພາລະທາງທຳມະທີ່ຜູ້ໃຊ້ຕ້ອງແບກຮັບ.
Verse 316
युगान्ते सर्वभूतानि संवर्तक इवानल: । भरतनन्दन! जैसे प्रलयकालमें संवर्तक अग्नि सब प्राणियोंको जलाकर भस्म कर देती है
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນຊົມຂອງວົງພັນບາຣະຕະ! ເຫມືອນໃນຍຸກສິ້ນສຸດ ໄຟສຳວັດຕະກະແຫ່ງການລະລາຍ ເຜົາສັດທັງປວງໃຫ້ເປັນຂີ້ເຖົ່າ, ອາວຸດອັກເນຍະນັ້ນກໍເລີ່ມເຜົາກອງທັບປານດະວະທີ່ຫວາດຫວັ່ນ ຢູ່ໃນສະໜາມຮົບ».
Verse 323
प्रहशस्तावका राजन् सिंहनादान् विनेदिरे । राजन्! उस महासमरमें पाण्डव-सेनाको दग्ध होती देख आपके सैनिक अत्यन्त प्रसन्न हो जोर-जोरसे सिंहनाद करने लगे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ! ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນັ້ນ ເມື່ອເຫັນກອງທັບປານດະວະກຳລັງຖືກເຜົາ ທະຫານຂອງພຣະອົງກໍຍິນດີຢ່າງຫຼາຍ ແລະຮ້ອງສຽງສິງຫນາດດັງໆ ຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ».
Verse 336
तूर्णमाजष्निरे हृष्टास्तावका जितकाशिन: । भारत! तदनन्तर हर्षसे उललसित और विजयसे सुशोभित होनेवाले आपके सैनिक नाना प्रकारके सहस्रों बाजे बजाने लगे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໂອ ບາຣະຕະ! ກອງທັບຂອງພຣະອົງ—ຍິນດີແລະໝັ້ນໃຈໃນໄຊຊະນະ—ໄດ້ຮ້ອງສຽງອະນຸໂມທະນາແຫ່ງໄຊຊະນະຢ່າງວ່ອງໄວ. ທັນທີຕໍ່ມາ ດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີ ແລະຖືກປະດັບດ້ວຍຄວາມຮູ້ສຶກແຫ່ງການພິຊິດ ພວກເຂົາເລີ່ມປະໂຄມເຄື່ອງດົນຕີນານາຊະນິດນັບພັນ ປະກາດຂວັນກຳລັງ ແລະຄວາມເຊື່ອວ່າໄຊຊະນະຢູ່ໃກ້ແລ້ວ.
Verse 343
तमसा संवृते लोके नादृश्यन्त महाहवे । नरेश्वर! उस महासमरमें सब लोग अन्धकारसे आच्छन्न हो गये थे। पाण्डवोंकी सारी अक्षौहिणी सेना और सव्यसाची अर्जुन भी नहीं दिखायी देते थे
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ, ເມື່ອໂລກຖືກຄວາມມືດປົກຄຸມ ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນັ້ນ ບໍ່ອາດເຫັນສິ່ງໃດໄດ້ເລີຍ. ໃນການປະທະອັນກວ້າງໃຫຍ່ນັ້ນ ທຸກຄົນຖືກຄວາມມືດກົດທັບ; ແມ່ນແຕ່ກອງທັບອັກເສົາຫິນີທັງໝົດຂອງປານດະວະ ແລະ ອາຣຊຸນ—ຜູ້ມີນາມວ່າ ສະວະຍະສາຈີ—ກໍບໍ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນ».
Verse 356
यादृशं द्रोणपुत्रेण सृष्टमस्त्रममर्षिणा । राजन! अमर्षमें भरे हुए द्रोणपुत्रने जैसे अस्त्रकी सृष्टि की थी, वैसा हमलोगोंने पहले न तो कभी देखा था और न सुना ही था
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ, ອາວຸດທີ່ບຸດຂອງດໂຣນາ ຜູ້ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນ ໄດ້ປ່ອຍອອກນັ້ນ ເປັນອາວຸດຊະນິດທີ່ພວກເຮົາບໍ່ເຄີຍເຫັນມາກ່ອນ ແລະບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນເລີຍ».
Verse 373
प्रववी चानिल: शीतो दिशश्व विमला बभु: । फिर तो दो घड़ीमें वह सारा अन्धकार दूर हो गया, शीतल वायु बहने लगी और सारी दिशाएँ स्वच्छ हो गयीं
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ມາ ໃນໄມ່ດົນ ຄວາມມືດທັງໝົດກໍຖືກຂັບໄລ່; ລົມເຢັນໆເລີ່ມພັດ ແລະທິດທັງປວງກໍກະຈ່າງໃສ ບໍ່ມີມົນທິນ».
Verse 383
अनभिश्ञेयरूपां च प्रदग्धामस्त्रतेजसा । वहाँ हमलोगोंने अद्भुत दृश्य देखा। पाण्डवोंकी वह सारी अक्षौहिणी उस अस्त्रके तेजसे इस प्रकार दग्ध एवं नष्ट हो गयी थी कि उसे पहचानना असम्भव हो गया
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ທີ່ນັ້ນພວກເຮົາໄດ້ເຫັນພາບອັນນ່າພິສົດ. ກອງທັບອັກເສົາຫິນີທັງໝົດຂອງປານດະວະ ຖືກເຜົາຜານດ້ວຍລັງສີອັນແຜດເຜົາຂອງອາວຸດນັ້ນ ຈົນພິນາດ ແລະກາຍເປັນຮູບຮ່າງທີ່ບໍ່ອາດຈຳແນກໄດ້».
Verse 393
सहितीौ प्रत्यदृश्येतां नभसीव तमोनुदौ । तदनन्तर उस अस्त्रसे मुक्त हुए महाधनुर्थर वीर श्रीकृष्ण और अर्जुन एक साथ दिखायी दिये, मानो आकाशमें चन्द्रमा और सूर्य प्रकट हो गये हों
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ມາ ເມື່ອລິດອານຸພາບຂອງອາວຸດນັ້ນຖືກປ່ອຍອອກ ແລະສິ່ງທີ່ບັງບັງຖືກຂັບໄລ່ໄປ ພຣະສີກຣິດສະນະ ແລະ ອາຣຊຸນ—ວີຣະບຸລຸດຜູ້ຖືຄັນທະນູໃຫຍ່ທັງສອງ—ກໍປາກົດພ້ອມກັນອີກຄັ້ງ ດັ່ງຈັນທຣາ ແລະ ສຸຣິຍະ ປາກົດໃນຟ້າ».
Verse 2031
इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि नारायणास्त्रमोक्षपर्वणि व्यासवाक्ये शतरुद्रिये एकाधिकद्विशततमो<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນມະຫາພາຣະຕະອັນຄວນແກ່ການນົບນ້ອມ ໃນດໂຣນະປະວະ (Droṇa Parva) ໃນພາກວ່າດ້ວຍການປ່ອຍອາວຸດນາຣາຍະນາສະຕຣະ (Nārāyaṇāstra) ໃນຄໍາເລົ່າຂອງວະຍາສະ (Vyāsa) ໃນຕອນສະຕະຣຸດຣີຍະ (Śatarudrīya) ຈົບບົດທີ 201. ຄໍາປິດທ້າຍນີ້ວາງກອບເຫດການໃຫ້ເປັນປະຫວັດສາດອັນສັກສິດ ແລະຊີ້ຈຸດຜ່ານໃນເລື່ອງສົງຄາມ ທີ່ອາວຸດເທວະ ແລະການຍັບຍັ້ງກາຍເປັນປະເດັນຈັນຍາບັນສໍາຄັນ.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.