Adhyaya 256

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे दायविभागो नाम पञ्चपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ षट्पञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः सीमाविवादादिनिर्णयः अग्निर् उवाच सीम्नो विवादे क्षेत्रस्य सामन्ताः स्थविरा गणाः गोपाः सीमाकृषाणा ये सर्वे च वनगोचराः

ດັ່ງນັ້ນ ໃນອັກນິມະຫາປຸຣານະ ບົດທີ 255 ຊື່ «ການແບ່ງມໍຣະດົກ» ສິ້ນສຸດລົງ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 256 «ການຕັດສິນຂໍ້ພິພາດເຂດແດນ ແລະ ເລື່ອງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ». ພຣະອັກນິກ່າວວ່າ: ເມື່ອມີຂໍ້ພິພາດເຂດແດນ ຄວນສອບຖາມເຈົ້າທີ່ດິນຂ້າງເຄີຍ, ຄະນະຜູ້ເຖົ້າ, ຄົນລ້ຽງງົວ, ຊາວນາຜູ້ຮູ້ເສັ້ນເຂດ, ແລະຜູ້ເດີນປ່າທັງຫມົດຜູ້ຮູ້ພູມປະເທດ ເປັນພະຍານ/ຜູ້ຮູ້ເຂດແດນ.

Verse 2

नयेयुरेते सीमानं स्थलाङ्गारतुषद्रुमैः सेतुवल्मीकनिम्नास्थिचैत्याद्यैर् उपलक्षिताम्

ຄົນເຫຼົ່ານີ້ (ເຈົ້າໜ້າທີ່/ພະຍານ) ຄວນນໍາ (ຜູ້ກ່ຽວຂ້ອງ) ໄປຫາເຂດແດນ ທີ່ຖືກໝາຍໄວ້ດ້ວຍຫຼັກຖານທ້ອງຖິ່ນ ເຊັ່ນ ກອງຖ່ານ, ເປືອກເຂົ້າ, ຕົ້ນໄມ້, ຄັນດິນ/ຄັນນາ, ຈອມປວກ, ບ່ອນຕໍ່າ, ຊາກກະດູກ, ສະຖານບູຊາ ແລະອື່ນໆ.

Verse 3

सामन्ता वा समंग्रामाश् चत्वारो ऽष्टौ दशापि वा रक्तस्रग्वसनाः सीमान्नयेयुः क्षितिधारिणः

ຈະເປັນເຈົ້າທີ່ດິນຂ້າງເຄີຍ ຫຼື ຊາວບ້ານຮ່ວມກັນ—ສີ່, ແປດ, ຫຼື ແມ່ນກະທັ້ງສິບຄົນ—ໃສ່ພວງດອກໄມ້ສີແດງ ແລະ ນຸ່ງຜ້າສີແດງ ຄວນນໍາຊີ້ເສັ້ນເຂດແດນ; ພວກເຂົາແມ່ນຜູ້ຖືພະຍານຫຼັກຖານຂອງແຜ່ນດິນ.

Verse 4

अनृते तु पृथग्दण्ड्या राज्ञा मध्यमसाहसम् अभावे ज्ञातृचिह्नानां राजा सीम्नः प्रवत्तकः

ແຕ່ຖ້າມີການເວົ້າບໍ່ຈິງ ພຣະຣາຊາຈະລົງໂທດແຍກຕ່າງຫາກ ໂດຍນັບເປັນຂັ້ນກາງຂອງ sāhasa (ຄວາມຜິດຮ້າຍແຮງ). ເມື່ອບໍ່ມີເຄື່ອງໝາຍຈໍາແນກ ຫຼື ພະຍານຈາກຍາດພີ່ນ້ອງ ພຣະຣາຊາເອງຈະເປັນຜູ້ກໍ່ຕັ້ງເສັ້ນເຂດແດນ.

Verse 5

आरामायतनग्रामनिपानोद्यानवेश्मसु एष एव विधिर्ज्ञेयो वर्षाम्वुप्रवहेषु च

ໃນສວນພັກຜ່ອນ (ārāma), ສະຖານສັກສິດ (āyatana), ບ້ານເມືອງ, ບ່ອນນ້ໍາດື່ມ (nipāna), ສວນ ແລະ ເຮືອນເຮືອນຊານ ກໍຄວນເຂົ້າໃຈວ່າ ວິທີການນີ້ໃຊ້ເຫມືອນກັນ—ຮວມທັງກໍລະນີການໄຫຼຂອງນ້ໍາຝົນດ້ວຍ.

Verse 6

मर्यादायाः प्रभेदेषु क्षेत्रस्य हरणे तथा मर्यादायाश् च दण्ड्याः स्युरधमोत्तममध्यमाः

ໃນກໍລະນີລົບກວນ ຫຼື ປ່ຽນແປງໝາຍເຂດແດນ ແລະ ການຍຶດຄອງ/ລຸກລ້າວນາ ຜູ້ກະທໍາຜິດຕ້ອງຖືກລົງໂທດຕາມຂັ້ນຕໍ່າ ກາງ ຫຼື ສູງສຸດຂອງຄວາມຜິດ។

Verse 7

न निषेध्यो ऽल्पबाधस्तु सेतुः कल्याणकारकः परभूमिं हरन् कूपः स्वल्पक्षेत्रो बहूदकः

ເຂື່ອນ/ຄັນດິນ (setu) ທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມລໍາບາກເພີຍເລັກນ້ອຍ ບໍ່ຄວນຖືກຫ້າມ ເນື່ອງຈາກເປັນປະໂຫຍດຕໍ່ສາທາລະນະ. ແຕ່ບໍ່ນ້ໍາທີ່ລຸກລ້າວເຂົ້າດິນຄົນອື່ນ ແມ່ນແມ່ນກິນເນື້ອທີ່ນ້ອຍ ແລະ ໄດ້ນ້ໍາຫຼາຍ ກໍບໍ່ຖືກອະນຸຍາດ.

Verse 8

स्वामिने यो ऽनिवेद्यैव क्षेत्रे सेतुं प्रकल्पयेत् उत्पन्ने स्वामिनो भोगस्तदभावे महीपतेः

ຜູ້ໃດກໍຕາມ ບໍ່ໄດ້ແຈ້ງໃຫ້ເຈົ້າຂອງຮູ້ກ່ອນ ແລ້ວສ້າງເຂື່ອນ/ງານຊົນລະປະທານ (setu) ໃນນາ; ເມື່ອເກີດຜົນຜະລິດ ສິດໃນການເສບສົມຜົນນັ້ນເປັນຂອງເຈົ້າຂອງ; ຖ້າບໍ່ມີເຈົ້າຂອງ ເປັນຂອງພະມະຫາກະສັດ.

Verse 9

फालाहतमपि क्षेत्रं यो न कुर्यान्न कारयेत् चत्वारो ऽथ दशापि वेति ख , ग , ञ च स प्रदाप्यो ऽकृष्टफलं क्षेत्रमन्येन कारयेत्

ແມ່ນແຕ່ນາທີ່ຖືກໄຖແລ້ວ ຜູ້ໃດບໍ່ປູກເອງ ແລະ ບໍ່ໃຫ້ຄົນອື່ນປູກ—(ບາງສໍານວນອ່ານ «4» ຫຼື «10» ຕາມກຸ່ມຕົວອັກສອນ kha, ga, ña)—ຕ້ອງຈ່າຍຜົນຜະລິດທີ່ປະເມີນໄວ້ສໍາລັບພືດທີ່ບໍ່ໄດ້ປູກ; ແລະ ນານັ້ນຄວນໃຫ້ຄົນອື່ນປູກແທນ.

Verse 10

मासानष्टौ तु महिषी सत्यघातस्य कारिणी दण्डनीया तदर्धन्तु गौस्तदर्धमजाविकं

ສໍາລັບຄວາມຜິດ «satyaghāta» (ການທໍາລາຍຄວາມຈິງ/ສັດຈະ) ໂທດຄື: ຄວາຍແມ່ ຖືກຍຶດ/ປັບເປັນເວລາ 8 ເດືອນ; ງົວ ປັບເທົ່າກຶ່ງນັ້ນ; ແລະ ແບ້ ຫຼື ແກະ ປັບເທົ່າກຶ່ງຂອງກຶ່ງນັ້ນອີກ.

Verse 11

भक्षयित्वोपविष्टानां यथोक्ताद् द्विगुणो दमः सममेषां विवीतेपि स्वराष्ट्रं महिषीसमम्

ຜູ້ໃດກິນຜົນຜະລິດແລ້ວນັ່ງຢູ່ດັ່ງເປັນເຈົ້າຂອງ ຈະຖືກປັບເງິນເປັນສອງເທົ່າຈາກທີ່ກ່າວໄວ້ກ່ອນ. ແມ່ນແຕ່ມີຂໍ້ຂັດແຍ່ງ ໃນອານາຈັກຂອງຕົນກໍໃຫ້ຕັດສິນ/ກຳນົດຄ່າໂດຍຖານສະເໝີ ເທົ່າກັບຄ່າຄວາຍ-ງົວ.

Verse 12

यावत् सत्यं विनष्टन्तु तावत् क्षेत्री फलं लभेत् पालस्ताड्यो ऽथ गोस्वामी पूर्वोक्तं दण्डमर्हति

ຕາມທີ່ຄວາມຈິງຍັງຖືກປິດບັງ (ຍັງບໍ່ຮູ້ແນ່) ຜູ້ທຳນາໃນນານັ້ນຄວນໄດ້ຮັບຜົນຜະລິດ. ຜູ້ເຝົ້ານາຈະຖືກຕີ, ແລະເຈົ້າຂອງງົວຕ້ອງຮັບໂທດຕາມທີ່ກ່າວໄວ້ກ່ອນ.

Verse 13

पथि ग्रामविवीतान्ते क्षेत्रे दोषो न विद्यते अकामतः कामचारे चौरवद्दण्डमर्हति

ການເດີນຕາມທາງ, ຢູ່ຂອບບ້ານ, ຫຼືຂ້າມທົ່ງນາ ບໍ່ເປັນຄວາມຜິດ. ແຕ່ຜູ້ໃດບໍ່ມີຄວາມຈຳເປັນ ແລ້ວເດີນເລີ່ນຕາມໃຈໃນຊັບຂອງຄົນອື່ນ ຄວນຮັບໂທດເຫມືອນຂະໂມຍ.

Verse 14

महोत्क्षोत्सृष्टपशवः सूतिकागन्तुका च गौः पालो येषान्तु मोच्या दैवराजपरिप्लुताः

ສັດທີ່ຖືກປ່ອຍໃນງານບຸນໃຫຍ່, ງົວທີ່ພຶ່ງຄອດ, ແລະງົວຫຼົງທາງ/ງົວແຂກ—ພ້ອມທັງຜູ້ເຝົ້າ—ຄວນຖືກປ່ອຍພົ້ນ (ບໍ່ຕ້ອງຮັບໂທດ ຫຼືຖືກຍຶດ). ເຊັ່ນດຽວກັນ ຜູ້ທີ່ຖືກທ່ວມທັບໂດຍໄພພິບັດອັນມາຈາກຊະຕາ/ພຣະຣາຊາ (ໄພສາທາລະນະ) ກໍໄດ້ຮັບການຍົກເວັ້ນ.

Verse 15

यथार्पितान् पशून् गोपोः सायं प्रत्यर्पयेत्तथा प्रमादमृतनष्टांश् च प्रदाप्यः कृतवेतनः

ຜູ້ລ້ຽງງົວທີ່ຮັບຈ້າງ ຄວນສົ່ງຄືນສັດໃນຕອນແລງ ຕາມທີ່ໄດ້ຮັບຝາກໄວ້. ຖ້າມີຕົວໃດຕາຍ ຫຼືຫາຍໄປເນື່ອງຈາກຄວາມປະມາດຂອງລາວ ລາວຕ້ອງຊົດໃຊ້ ແມ່ນແຕ່ໄດ້ຮັບຄ່າຈ້າງແລ້ວກໍຕາມ.

Verse 16

पालदोषविनाशे तु पाले दण्डो विधीयते अर्धत्रयोदशपणः स्वामिनो द्रव्यमेव च

ຖ້າການສູນເສຍ ຫຼື ຄວາມເສຍຫາຍ ເກີດຈາກຄວາມປະມາດຂອງຜູ້ຮັກສາ ກໍໃຫ້ກໍານົດໂທດແກ່ຜູ້ຮັກສາ: ປັບ 12 ແລະ ເຄິ່ງ ປະນະ ແລະຕ້ອງຄືນຊັບຂອງເຈົ້າຂອງດ້ວຍ.

Verse 17

ग्रामेच्छया गोप्रचारो भूमिराजवशेन वा द्विजस्तृणैधःपुष्पाणि सर्वतः स्ववदाहरेत्

ບໍ່ວ່າຈະໂດຍຄວາມຍິນຍອມຂອງຊຸມຊົນບ້ານ ຫຼື ໂດຍອໍານາດຂອງພະມະຫາກະສັດເຫນືອດິນ ຊາຍຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ທະວິຊະ) ອາດເກັບຫຍ້າ ໄມ້ເຊື້ອໄຟ ແລະດອກໄມ້ ຈາກທຸກທີ່ ເສມືອນເປັນຂອງຕົນ.

Verse 18

धनुःशतं परीणाहो ग्रामक्षेत्रान्तरं भवेत् द्वे शते खर्वटस्य स्यान्नगरस्य चतुःशतम्

ເຂດຂັ້ນກາງ (ຂອບເຂດ) ລະຫວ່າງບ້ານ ແລະ ນາ/ທົ່ງກະສິກໍາ ຄວນມີຮອບວົງ 100 ທະນຸ (dhanu). ສໍາລັບຄະຣະວະຕະ (ບ້ານຕະຫຼາດ) ຄວນ 200 ແລະ ສໍາລັບເມືອງ ຄວນ 400 (ທະນຸ).

Verse 19

स्वं लभेतान्यविक्रीतं क्रेतुर्दोषो ऽप्रकाशिते हीनाद्रहो हीनमूल्ये वेलाहीने च तस्करः

ຖ້າສິ່ງນັ້ນເປັນຂອງຕົນ ແລະບໍ່ໄດ້ຂາຍຢ່າງຖືກຕ້ອງ ກໍຄວນໄດ້ຄືນ. ເມື່ອຂໍ້ບົກພ່ອງບໍ່ຖືກເປີດເຜີຍ ຄວາມຜິດຢູ່ທີ່ຜູ້ຊື້. ຖ້າລາຄາທີ່ຈ່າຍຕໍ່ໍາກວ່າມູນຄ່າທີ່ຄວນ ການຊື້ຂາຍເປັນໂມຄະ; ແລະເມື່ອບໍ່ຮັກສາກໍານົດເວລາ ຜູ້ອ້າງສິດຖືກນັບເປັນຂໂຈນ.

Verse 20

नष्टापहृतमासाद्य हर्तारं ग्राहयेन्नरम् देशकालातिपत्तौ वा गृहीत्वा स्वयमर्पयेत्

ເມື່ອພົບຊັບທີ່ຫາຍ ຫຼື ຖືກລັກ ຄົນຄວນໃຫ້ຈັບກຸມຜູ້ລັກ. ຫຼືຖ້າເວລາແລະສະຖານທີ່ອັນຄວນສໍາລັບການດໍາເນີນຄະດີໄດ້ຜ່ານໄປ ກໍໃຫ້ຍຶດໄວ້ ແລະນໍາໄປມອບໃຫ້ເຈົ້າຂອງທີ່ຖືກຕ້ອງ ຫຼື ອໍານາດການເອງ.

Verse 21

विक्रेतुर्दर्शनाच्छुद्धिः स्वामी द्रव्यं नृपो दमम् क्रेता मूल्यं समाप्नोति तस्माद्यस्तत्र विक्रयी

ພຽງແຕ່ຜູ້ຂາຍປາກົດຕົວຕໍ່ໜ້າອໍານາດ ກໍໄດ້ຄວາມບໍລິສຸດຈາກຄວາມສົງໄສ; ເຈົ້າຂອງໄດ້ຮັບຊັບຄືນ, ພະຣາຊາໄດ້ຮັບຄ່າປັບ, ແລະຜູ້ຊື້ໄດ້ຄືນລາຄາ. ດັ່ງນັ້ນຜູ້ຂາຍທີ່ນັ້ນຖືກຖືວ່າຮັບຜິດຊອບ។

Verse 22

आगमेनोपभोगेन नष्टं भाव्यमतो ऽन्यथा पञ्चबन्धो दमस्तस्य राज्ञे तेनाप्यभाविते

ຖ້າຊັບສິນສູນເສຍເນື່ອງຈາກການໄດ້ມາທີ່ບໍ່ຊອບ (ອາຄົມ) ຫຼືການໃຊ້ສອຍຢ່າງຍຶດຄອງ (ອຸປະໂພກ) ຈໍາເປັນຕ້ອງຊົດໃຫ້ຄືນ; ບໍ່ຊັ້ນຜູ້ຜິດຕ້ອງຖືກກັກຂັງຫ້າປະການ ແລະປັບເງິນ—ໂດຍພະຣາຊາບັງຄັບໃຊ້ ແມ່ນແຕ່ຍັງບໍ່ໄດ້ແກ້ໄຂດ້ວຍທາງອື່ນກໍຕາມ।

Verse 23

हृतं प्रनष्टं यो द्रव्यं परहस्तादवाप्नुयात् अनिवेद्य नृपे दण्ड्यः स तु षन्नयतिं पणान्

ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ໄດ້ຊັບສິນທີ່ຖືກລັກຫຼືສູນເສຍກັບຄືນມາຈາກມືຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ແຈ້ງຕໍ່ພະຣາຊາ ຈະຖືກລົງໂທດ; ຄ່າປັບຂອງລາວແມ່ນ 96 ປະນະ (paṇa).

Verse 24

शौल्किकैः स्थानपालैर् वा नष्टापहृतमाहृतं अर्वाक् संवत्सरात् स्वामी लभते परतो नृपः

ຖ້າຊັບສິນທີ່ສູນເສຍ ຫຼືທີ່ຖືກລັກ ຖືກນໍາມາໂດຍເຈົ້າໜ້າທີ່ພາສີດ່ານ ຫຼືຜູ້ຮັກສາທ້ອງຖິ່ນ, ຖ້າຢູ່ພາຍໃນໜຶ່ງປີ ເຈົ້າຂອງຈະໄດ້ຄືນ; ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພະຣາຊາເອົາໄປ.

Verse 25

पणानेकशफे दद्याच्चतुरः पञ्च मानुषे महिषोष्ट्रगवां द्वौ द्वौ पादं पादमजाविके

ໃຫ້ຖື 1 ປະນະ (paṇa) ເປັນຖານ: ສັດກີບດຽວໃຫ້ຈ່າຍ 4; ກໍລະນີມະນຸດໃຫ້ຈ່າຍ 5. ສໍາລັບຄວາຍ, ອູດ, ແລະງົວ ໃຫ້ 2 ແລະ 2; ສໍາລັບແບ້ ແລະແກະ ໃຫ້ໜຶ່ງສ່ວນສີ່ຕໍ່ຕົວ.

Verse 26

स्वकुटुम्बाविरोधेन देयं दारसुतादृते नान्वये सति सर्वस्वं देयं यच्चान्यसंश्रुतम्

ການໃຫ້ທານພຶງເຮັດໂດຍບໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມເສຍຫາຍ ຫຼືຄວາມຂັດແຍ້ງໃນເຮືອນຂອງຕົນ ແລະບໍ່ໃຫ້ເປັນຄ່າແທນຂອງເມຍແລະລູກ. ຖ້າໃນສາຍຕະກູນບໍ່ມີຜູ້ສືບທອດ ກໍອາດໃຫ້ທັງໝົດຊັບສິນໄດ້ ໂດຍສະເພາະຊັບທີ່ບໍ່ໄດ້ສັນຍາ ຫຼືສະຫງວນໃຫ້ຜູ້ອື່ນ.

Verse 27

प्रतिग्रहः प्रकाशः स्यात् स्थावरस्य विशेषतः देयं प्रतिश्रुतञ्चैव दत्वा नापहरेत् पुनः

ການຮັບທານພຶງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເປີດເຜີຍ ໂດຍສະເພາະໃນກໍລະນີຊັບສິນອະສັງຫາ. ແລະສິ່ງທີ່ໄດ້ສັນຍາວ່າຈະໃຫ້ເປັນທານ ຕ້ອງໃຫ້ຈິງ; ໃຫ້ແລ້ວບໍ່ຄວນເອົາຄືນອີກ.

Verse 28

दशैकपञ्चसप्ताहमासत्र्यहार्धमासिकं वीजायोवाह्यरत्नस्त्रीदोह्यपुंसां प्रतीक्षणम्

ການລໍຖ້າຜົນຖືກກຳນົດເປັນຂັ້ນໆ: ຫຼັງ 10 ມື້, ຫຼັງ 11 ມື້, ຫຼັງ 5 ຫຼື 7 ມື້, ຫຼັງ 1 ເດືອນ, ຫຼັງ 3 ມື້, ຫຼັງຄື່ງເດືອນ, ແລະໃນວັນຮອບເດືອນ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນເວລາສັງເກດສຳລັບຍິງແລະຊາຍ ກ່ຽວກັບເມັດພັນ ແລະການນຳພາຂອງມັນ (ການປະສົມ/ຄວາມອຸດົມສົມບູນ)។

Verse 29

अग्नौ सुवर्णमक्षीणं द्विपलं रजते शते अष्टौ त्रपुणि सीसे च ताम्रे पञ्चदशायसि

ສຳລັບການບູຊາລົງໃນໄຟສັກສິດ: ຄຳທີ່ບໍ່ໃຫ້ຫຼຸດລົງ 2 ປະລະ; ເງິນ 100 (ປະລະ); ດີບຸກ ແລະ ຕະກົ່ວ 8 ປະລະຕໍ່ຢ່າງ; ທອງແດງໃຫ້ຕາມປະລິມານທີ່ຄວນ; ແລະ ເຫຼັກ 15 ປະລະ.

Verse 30

शते दशपलावृद्धिरौर्णे कार्पासिके तथा मध्ये पञ्चपला ज्ञेया सूक्ष्मे तु त्रिपला मता

ສຳລັບຜ້າຂົນສັດ ແລະ ຜ້າຝ້າຍ ໃຫ້ເຂົ້າໃຈວ່າ ຕໍ່ 100 ຈະເພີ່ມ 10 ປະລະ. ສຳລັບຂອງທີ່ລະອຽດປານກາງ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ 5 ປະລະ; ແລະສຳລັບຂອງລະອຽດຫຼາຍ ຖືວ່າ 3 ປະລະ.

Verse 31

कार्मिके रोमबद्धे च त्रिंशद्भागः क्षयो मतः न क्षयो न च वृद्धिस्तु कौशेये वल्कलेषु च

ສໍາລັບຜ້າ kārmika ແລະຜ້າຂົນ (ຂົນຜູກແນ່ນ) ຖືວ່າການຂາດໄປ 1/30 ເປັນສິ່ງຍອມຮັບໄດ້. ແຕ່ສໍາລັບຜ້າໄໝ ແລະເຄື່ອງນຸ່ງຈາກເປືອກໄມ້ ບໍ່ຄວນມີທັງການຂາດ ຫຼືການເພີ່ມ ໃນມາດຕາ/ນ້ໍາໜັກທີ່ປະເມີນໄວ້.

Verse 32

देशं कालञ्च भोगञ्च ज्ञात्वा नष्टे बलाबलम् द्रव्याणां कुशला ब्रूयुर्यत्तद्दाप्यमसंशयम्

ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງເຖິງສະຖານທີ່, ເວລາ, ແລະວິທີການໃຊ້ສອຍ ແລ້ວຈຶ່ງກໍານົດກໍາລັງແລະຄວາມອ່ອນແອຂອງຝ່າຍຕ່າງໆໃນກໍລະນີຊັບສິນສູນຫາຍ, ຜູ້ຊໍານານດ້ານສິນຄ້າຄວນກ່າວຊັດວ່າຄ່າຊົດເຊີຍໃດຄວນຈ່າຍ—ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ.

Verse 33

बलाद्दासीकृतश् चौरैर् विक्रीतश्चापि मुच्यते स्वामिप्राणप्रदो भक्तत्यागात्तन्निष्क्रयादपि

ຜູ້ທີ່ຖືກໂຈນບັງຄັບໃຫ້ເປັນທາດ ແລະແມ່ນແຕ່ຜູ້ທີ່ຖືກຂາຍເປັນທາດ ກໍຄວນໄດ້ຮັບການປ່ອຍພົ້ນ. ທາດຍັງໄດ້ຮັບອິດສະລະເມື່ອຊ່ວຍຊີວິດນາຍ, ຫຼືເມື່ອນາຍສະລະສິດດ້ວຍຄວາມເລື່ອມໃສ (bhakti), ແລະຍັງໄດ້ດ້ວຍການຈ່າຍຄ່າໄຖ່ຕາມທີ່ກໍານົດໄວ້.

Verse 34

प्रव्रज्यावसितो राज्ञो दास आमरणान्तिकः वर्णानामानुलोम्येन दास्यं न प्रतिलोमतः

ຜູ້ທີ່ຖືກຫ້າມຈາກການອອກບວດ (ຫຼືຜູ້ທີ່ລົ້ມເຫຼວໃນການສະຫຼະໂລກ) ຈະເປັນຂ້າຮັບໃຊ້ຂອງພະຣາຊາ ຜູກມັດໃນການຮັບໃຊ້ຈົນຕາຍ. ໃນບັນດາວັນນະ, ການເປັນທາດຖືກກໍານົດແຕ່ຕາມລໍາດັບຖືກຕ້ອງ (anuloma) ບໍ່ໃຫ້ຕາມລໍາດັບກັບຄືນ (pratiloma).

Verse 35

कृतशिल्पोपि निवसेत् कृतकालं गुरोर्गृहे अन्तेवासी गुरुप्राप्तभोजनस्त्रत्फलप्तदः

ແມ່ນແຕ່ໄດ້ຊໍານານໃນສິລະປະ/ວິຊາແລ້ວ ກໍຄວນພັກອາໄສໃນເຮືອນອາຈານຕາມໄລຍະເວລາທີ່ກໍານົດ. ໃນຖານະສິດທີ່ຢູ່ປະຈໍາ (antevāsī) ຄວນກິນແຕ່ອາຫານທີ່ໄດ້ຈາກ guru ເທົ່ານັ້ນ, ແລະດ້ວຍວິໄນແຫ່ງພຣະວຣະຕະນັ້ນ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ຮັບ/ຜູ້ມອບຜົນແຫ່ງການປະພຶດພຣະວຣະຕະ.

Verse 36

राजा कृत्वा पुरे स्थानं ब्राह्मणान्न्यस्य तत्र तु त्रैविद्यं वृत्तिमद्ब्रूयात् स्वधर्मः पाल्यतामिति

ພະຣາຊາຄວນຈັດຕັ້ງສະຖານທີ່ອັນເໝາະສົມໃນເມືອງ ແລະໃຫ້ພຣາຫມັນພັກອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນ; ແລ້ວກ່າວແກ່ຜູ້ຮູ້ສາມເວດ ແລະມີອາຊີບຊອບທຳວ່າ: «ຈົ່ງຮັກສາສະວະທຳ (svadharma) ຂອງຕົນໃຫ້ຄົບຖ້ວນ»។

Verse 37

निजधर्माविरोधेन यस्तु सामयिको भवेत् सो ऽपि यत्नेन संरक्ष्यो धर्मो राजकृतश् च यः

ຂໍ້ປະເພນີ ຫຼືຂໍ້ຕົກລົງ (sāmayika) ໃດໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍບໍ່ຂັດກັບທຳຂອງຕົນ ກໍຄວນຖືກປົກປ້ອງດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ; ແລະທຳທີ່ພະຣາຊາວາງໄວ້ກໍຄວນຮັກສາເຊັ່ນກັນ।

Verse 38

गणद्रव्यं हरेद्यस्तु संविदं लङ्घयेच्च यः सर्वस्वहरणं कृत्वा तं राष्ट्राद्विप्रवासयेत्

ຜູ້ໃດລັກຊັບສິນຂອງກຸ່ມ/ສະຫະພັນ (gaṇa) ແລະຜູ້ໃດລະເມີດສັນຍາ—ເມື່ອຍຶດຊັບທັງໝົດແລ້ວ ພະຣາຊາຄວນເນລະເທດອອກຈາກອານາຈັກ।

Verse 39

कर्तव्यं वचनं सर्वैः समूहहितवादिभिः यस्तत्र विपरीतः स्यात्स दाप्यः प्रथमं दमम्

ຄຳແນະນຳຂອງຜູ້ກ່າວເພື່ອປະໂຫຍດແຫ່ງກຸ່ມຊົນ ຄວນໃຫ້ທຸກຄົນປະຕິບັດຕາມ; ຜູ້ໃດປະພຶດກົງກັນຂ້າມໃນເລື່ອງນັ້ນ ຄວນໃຫ້ຈ່າຍຄ່າປັບເປັນອັນດັບທຳອິດ।

Verse 40

समूहकार्यप्रहितो यल्लभेत्तत्तदर्पयेत् एकादशगुणं दाप्यो यद्यसौ नार्पयेत् स्वयम्

ຜູ້ທີ່ຖືກສົ່ງໄປເຮັດວຽກເພື່ອກຸ່ມຊົນ ຄວນນຳສິ່ງທີ່ໄດ້ມາຈາກວຽກນັ້ນທັງໝົດມາມອບ. ຖ້າບໍ່ມອບດ້ວຍຕົນເອງ ຈະຕ້ອງຖືກປັບເປັນ 11 ເທົ່າ।

Verse 41

वेदज्ञाः शुचयो ऽलुब्धा भवेयुः कार्यचिन्तकाः कर्तव्यं वचनं तेषां समूहहितवादिनां

ພວກເຂົາຄວນເປັນຜູ້ຮູ້ວິທີແຫ່ງເວດ ມີຄວາມບໍລິສຸດໃນຈິດໃຈ ແລະບໍ່ໂລບ ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາການງານ. ຄໍາແນະນໍາຂອງຜູ້ກ່າວເພື່ອປະໂຫຍດຮ່ວມ ຄວນຖືເປັນໜ້າທີ່ຕ້ອງປະຕິບັດ.

Verse 42

श्रेणिनैगमपाखण्डिगणानामप्ययं विधिः भेदञ्चैषां नृपो रक्षेत् पूर्ववृत्तिञ्च पालयेत्

ກົດລະບຽບນີ້ຍັງໃຊ້ກັບສະຫະກອນວິຊາຊີບ, ຊຸມຊົນພໍ່ຄ້າ, ແລະກຸ່ມນິກາຍຕ່າງໆ. ກະສັດຄວນປົກປ້ອງການແບ່ງພາກຂອງພວກເຂົາ ແລະຮັກສາປະເພນີດັ່ງເດີມທີ່ສືບຕໍ່ມາ.

Verse 43

गृहीतवेतनः कर्म त्यजन् द्विगुणमावहेत् अगृहीते समं दाप्यो भृत्यै रक्ष्य उपस्करः

ຖ້າລູກຈ້າງໄດ້ຮັບຄ່າຈ້າງແລ້ວແຕ່ລະທິ້ງວຽກທີ່ມອບໝາຍ ຈະຕ້ອງຮັບໂທດເປັນສອງເທົ່າຂອງຄ່າຈ້າງ. ຖ້າຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບຄ່າຈ້າງ ກໍໃຫ້ຈ່າຍເທົ່າກັນຕາມທີ່ຄວນໄດ້ ແລະຕ້ອງປົກປ້ອງເຄື່ອງມືອຸປະກອນຂອງລູກຈ້າງ.

Verse 44

दाप्यस्तु दशमं भागं बाणिज्यपशुसस्यतः अनिश्चित्य भृतिं यस्तु कारयेत्स महीक्षिता

ກະສັດຄວນເກັບສ່ວນສິບໜຶ່ງຈາກການຄ້າ, ຝູງສັດ, ແລະຜົນຜະລິດກະສິກໍາ. ແຕ່ຜູ້ປົກຄອງທີ່ບັງຄັບໃຫ້ຮັບໃຊ້ໂດຍບໍ່ກໍານົດຄ່າຈ້າງກ່ອນ ແມ່ນກະສັດອະທໍາ.

Verse 45

देशं कालञ्च यो ऽतीयात् कर्म कुर्याच्च यो ऽन्यथा तत्र तु स्वामिनश्छन्दो ऽधिकं देयं कृते ऽधिके

ຖ້າຜູ້ໃດລະເລີຍສະຖານທີ່ແລະເວລາທີ່ຄວນ ຫຼືເຮັດວຽກຜິດຈາກທີ່ກໍານົດ ໃນກໍລະນີນັ້ນ ຄວນໃຫ້ນ້ໍາໜັກແກ່ຄວາມປາດຖະໜາຂອງນາຍ/ເຈົ້າຂອງ. ແລະເມື່ອເຮັດວຽກເກີນກວ່າທີ່ມອບໝາຍ ຄວນໃຫ້ຄ່າຕອບແທນເພີ່ມເຕີມ.

Verse 46

यो यावत् कुरुते कर्म तावत्तस्य तु वेतनम् उभयोरप्यसाध्यञ्चेत् साध्ये कुर्याद्यथाश्रुतम्

ບຸກຄົນເຮັດວຽກເທົ່າໃດ ຄ່າຈ້າງຂອງເຂົາກໍເທົ່ານັ້ນ. ຖ້າທັງສອງຝ່າຍບໍ່ສາມາດປະຕິບັດໃຫ້ຄົບຖ້ວນໄດ້ ຈົ່ງເຮັດເທົ່າທີ່ເຮັດໄດ້ ຕາມທີ່ໄດ້ຕົກລົງກັນ (ດັ່ງທີ່ໄດ້ຍິນ/ສັນຍາ)។

Verse 47

अराजदैविकन्नष्टं भाण्डं दाप्यस्तु वाहकः प्रस्थानविघ्नकृच्चैव प्रदाप्यो द्विगुणां भृतिम्

ຖ້າສິນຄ້າສູນເສຍໂດຍເຫດທີ່ບໍ່ແມ່ນເນື່ອງຈາກພະຣາຊາ (ການກະທຳຂອງລັດ) ຫຼືຊະຕາ (ເຫດພິບັດ/ພຣະເຈົ້າ) ຜູ້ຂົນສົ່ງຕ້ອງຊົດໃຊ້ຄ່າສິນຄ້າ. ແລະຜູ້ກໍ່ຂັດຂວາງການອອກເດີນທາງ ຕ້ອງຖືກບັງຄັບໃຫ້ຈ່າຍຄ່າຈ້າງເປັນສອງເທົ່າ.

Verse 48

प्रक्रान्ते सप्तमं भागं चतुर्थं पथि संत्यजन् भृतिमर्धपथे सर्वां प्रदाप्यस्त्याजकोअपि च

ເມື່ອໄດ້ອອກເດີນທາງແລ້ວ ຄວນສະລະໜຶ່ງສ່ວນເຈັດ; ແລະໃນທາງ ຄວນສະລະໜຶ່ງສ່ວນສີ່. ດັ່ງນັ້ນຜູ້ລະທິ້ງກໍຄວນໃຫ້ຈ່າຍຄ່າຈ້າງທັງໝົດໃນກາງທາງດ້ວຍ.

Verse 49

ग्लहे शतिकवृद्धेस्तु सभिकः पञ्चकं गतं गृह्णीयाद्धूर्तकितवादितराद्दशकं शतं

ໃນການພະນັນທີ່ເງິນພະນັນເພີ່ມຂຶ້ນເປັນຮ້ອຍໆ ຫົວໜ້າໂຮງພະນັນຄວນເອົາຄ່າທຳນຽມຫ້າ (ໜ່ວຍ). ແຕ່ຈາກຜູ້ໂກງ, ນັກພະນັນ, ແລະຜູ້ອື່ນທີ່ກະທຳຜິດ ຄວນເກັບຄ່າປັບໜຶ່ງຮ້ອຍສິບ.

Verse 50

स सम्यक्पालितो दद्याद्राज्ञे भागं यथाकृतं जितमुद्ग्राहयेज्जेत्रे दद्यात्सत्यं वचः क्षमी

ເມື່ອໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງຢ່າງຖືກຕ້ອງ (ໂດຍພະຣາຊາ) ຄວນຈ່າຍສ່ວນແບ່ງໃຫ້ພະຣາຊາຕາມທີ່ກຳນົດ. ຄ່າທີ່ຕ້ອງເກັບຈາກຜູ້ພ່າຍແພ້ ໃຫ້ຜູ້ຊະນະເກັບກຳ; ຄວນເວົ້າຄວາມຈິງ ແລະມີຄວາມອົດທົນ.

Verse 51

प्राप्ते नृपतिना भागे प्रसिद्धे धूर्तमण्डले जितं सशभिके स्थाने दापयेदन्यथा न तु

ເມື່ອກະສັດໄດ້ຮັບສ່ວນພາສີອັນຄວນໄດ້ແລ້ວ ແລະວົງການພະນັນເປັນສະພາທີ່ຖືກຮັບຮູ້ສາທາລະນະ ຈໍານວນທີ່ຊະນະຕ້ອງໃຫ້ຈ່າຍໃນສະຖານທີ່ຫຼິ້ນນັ້ນເອງ ໃນທີ່ປະຈັກຂອງສະພິກະ (ເຈົ້າໜ້າທີ່ສະພາ/ສານ) ບໍ່ໃຫ້ເຮັດຢ່າງອື່ນ।

Verse 52

द्रष्टारो व्यवहाराणां साक्षिणश् च त एव हि राज्ञा सचिह्ना निर्वास्याः कूटाक्षोपधिदेविनः

ຜູ້ທີ່ເປັນຜູ້ເບິ່ງການທຸລະກໍາທາງຄະດີ ແທ້ຈິງແລ້ວກໍແມ່ນພະຍານນັ້ນເອງ; ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ—ທີ່ຖືກໝາຍແລະລະບຸຕົວ—ຖ້າເປັນພະຍານປອມ, ຜູ້ຮັບສິນບົນເປັນສາຍລັບ, ຫຼືຜູ້ຫຼອກລວງດ້ວຍອຸບາຍປອມ ກະສັດພຶງເນລະເທດອອກນອກແດນ।

Verse 53

द्यूतमेकमुखं कार्यं तस्करज्ञानकारणात् एष एव विधिर्ज्ञेयः प्राणिद्यूते समाह्वये

ການພະນັນພຶງຈັດໃຫ້ຢູ່ໃຕ້ການຄຸ້ມຄອງກາງພຽງຈຸດດຽວ ເພາະມັນອາດນໍາໄປສູ່ການຮູ້ແລະການຈັບກຸມໂຈນ. ກົດລະບຽບນີ້ເອງພຶງເຂົ້າໃຈວ່າໃຊ້ໄດ້ດ້ວຍ ໃນການແຂ່ງຂັນທີ່ກ່ຽວກັບສັດມີຊີວິດ ເມື່ອຖືກເຊີນປະຊຸມຢ່າງເປັນທາງການ।