Adhyaya 253

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे व्यवहारो नाम द्विपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः व्यवहारकथनं अग्निर् उवाच गृहीतार्थः क्रमाद्दाप्यो धनिनामधमर्णिकः दत्वा तु ब्राह्मणायादौ नृपतेस्तदनन्तरम्

ດັ່ງນີ້ ໃນອັກນິມະຫາປຸຣານະ ບົດທີ 252 ຊື່ວ່າ “ວະຍະວະຫາຣະ (ຂັ້ນຕອນກົດໝາຍ)” ຈຶ່ງສິ້ນສຸດ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 253 “ການກ່າວເຖິງວະຍະວະຫາຣະ”. ພຣະອັກນິກ່າວວ່າ: ລູກໜີ້ຜູ້ໄດ້ຮັບຊັບຂອງຜູ້ອື່ນ ພຶງຊໍາລະໃຫ້ເຈົ້າໜີ້ຕາມລໍາດັບ—ໃຫ້ຊໍາລະແກ່ພຣາຫມະນະກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງໃຫ້ແກ່ກະສັດຕໍ່ມາ।

Verse 2

राज्ञाधमर्णिको दाप्यः साधिताद्दशकं स्मृतम् पञ्चकन्तु शतं दाप्यः प्राप्तार्थो ह्य् उत्तमर्णकः

ດ້ວຍຄໍາສັ່ງຂອງກະສັດ ລູກໜີ້ພຶງຖືກບັງຄັບໃຫ້ຈ່າຍ; ຄໍາສອນກ່າວວ່າ ເມື່ອກູ້ຄືນໄດ້ແລ້ວ ພຶງເອົາໜຶ່ງໃນສິບ. ແຕ່ສໍາລັບຮ້ອຍ ພຶງຈ່າຍຫ້າ (ຫ້າເປີເຊັນ) ເພາະເຈົ້າໜີ້ໄດ້ຮັບສິດຂອງຕົນແທ້ໆແລ້ວ।

Verse 3

हीनजातिं परिक्षीणमृणार्थं कर्म कारयेत् ब्राह्मणस्तु परिक्षीणः शनैर् दाप्यो यथोदयम्

ຜູ້ຢູ່ຊັ້ນຕໍ່າທີ່ຕົກທຸກຍາກ ເນື່ອງຈາກໜີ້ ອາດຖືກໃຫ້ເຮັດວຽກເພື່ອຊໍາລະໜີ້. ແຕ່ຖ້າພຣາຫມະນະຕົກທຸກຍາກ ພຶງໃຫ້ຈ່າຍຢ່າງຊ້າໆ ເປັນງວດໆ ຕາມລາຍຮັບທີ່ເກີດຂຶ້ນ।

Verse 4

दीयमानं न गृह्णाति प्रयुक्तं यः स्वकन्धनम् मध्यस्थस्थापितं तत्स्याद्वर्धते न ततः परं

ຜູ້ໃດບໍ່ຮັບສິ່ງທີ່ໃຫ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະບໍ່ນໍາຊັບຂອງຕົນໄປໃຊ້ ຊັບນັ້ນເຫມືອນຝາກໄວ້ໃນມືຜູ້ຮັກສາກາງໆ ບໍ່ເພີ່ມພູນເກີນນັ້ນ।

Verse 5

ऋक्थग्राह ऋणं दाप्यो योषिद्ग्राहस्तथैव च पुत्रो ऽनन्याश्रितद्रव्यः पुत्रहीनस्य ऋक्थिनः

ຜູ້ໃດຮັບມໍລະດົກ ຕ້ອງຖືກໃຫ້ຊໍາລະໜີ້; ເຊັ່ນດຽວກັນ ຜູ້ໃດຮັບເອົາແມ່ຍິງ (ໃນການແຕ່ງງານແມ່ຍິງໝ້າຍ/ການອຸປະຖຳ) ກໍຕ້ອງຊໍາລະ. ແຕ່ບຸດຂອງຜູ້ທີ່ບໍ່ມີທາຍາດ ຖ້າຊັບຂອງເຂົາບໍ່ພຶງພາຜູ້ອື່ນ ຜູ້ນັ້ນເທົ່ານັ້ນແມ່ນທາຍາດອັນຊອບທໍາ।

Verse 6

अविभुक्तैः कुटुम्बार्थं यदृणन्तु कृतम्भवेत् दद्युस्तदृक्थिनः प्रेते प्रोषिते वा कुटुम्बिनि

ຖ້າຄອບຄົວຮ່ວມທີ່ຍັງບໍ່ແບ່ງຊັບ ກໍ່ໜີ້ເພື່ອປະໂຫຍດແຫ່ງເຮືອນ ທາຍາດຕ້ອງຊໍາລະໜີ້ນັ້ນ ເມື່ອເຈົ້າເຮືອນເສຍຊີວິດ ຫຼືໄປຢູ່ໄກດົນນານ।

Verse 7

न योषित् पतिपुत्राभ्यां न पुत्रेण कृतं पिता दद्यादृते कुटुम्बार्थान्न पतिः स्त्रीकृतं तथा

ແມ່ຍິງບໍ່ຄວນໃຫ້ອອກຊັບທີ່ຜົວ ຫຼືລູກຊາຍໄດ້ຫາມາ; ເຊັ່ນດຽວກັນ ພໍ່ບໍ່ຄວນໃຫ້ອອກຊັບທີ່ລູກຊາຍໄດ້ຫາມາ ນອກເສຍແຕ່ເພື່ອຄວາມຈໍາເປັນຂອງເຮືອນ. ໃນທໍານອງດຽວກັນ ຜົວບໍ່ຄວນໃຫ້ອອກຊັບທີ່ເມຍໄດ້ຫາມາ।

Verse 8

गोपशौण्डिकशैनूषरजकव्याधयोषितां ऋणं दद्यात्पतिस्त्वासां यस्माद्वृत्तिस्तदाश्रया

ຜົວຄວນຊໍາລະໜີ້ຂອງແມ່ຍິງເຊັ່ນ ເມຍຄົນລ້ຽງງົວ, ເມຍຄົນຂາຍເຫຼົ້າ, ເມຍຜູ້ຮັບໃຊ້ຄ່າຍທະຫານ, ເມຍຊ່າງຊັກຜ້າ, ແລະເມຍນາຍພານ; ເພາະການດໍາລົງຊີວິດຂອງນາງເຫຼົ່ານັ້ນພຶງພາຜົວເປັນທີ່ອາໄສ।

Verse 9

प्रतिपन्नं स्त्रिया देयं पत्या वा सह यत् कृतं स्वयं कृतं वा यदृणं नान्यस्त्री दातुमर्हति

ໜີ້ທີ່ໄດ້ຮັບຮອງຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຄວນໃຫ້ແມ່ຍິງຊໍາລະ—ຈະເປັນໜີ້ທີ່ກໍ່ຮ່ວມກັບຜົວ ຫຼືກໍ່ເອງກໍຕາມ. ແມ່ຍິງອື່ນບໍ່ຄວນຊໍາລະແທນ.

Verse 10

पितरि प्रोषिते प्रेते व्यसाभिप्लुते ऽथ वा पुत्रपौत्रैर् ऋणन्देयं निह्नवे साक्षिभावितम्

ເມື່ອພໍ່ໄປໄກ ຫຼືເສຍຊີວິດ ຫຼືຖືກໄພພິບັດຄອບງໍາ ໜີ້ນັ້ນໃຫ້ລູກຊາຍແລະຫຼານຊາຍຊໍາລະ. ຖ້າມີການປະຕິເສດ ຈົ່ງພິສູດດ້ວຍພະຍານ.

Verse 11

सुराकामद्यूतकृतन्दण्डशुल्कावशिष्टकम् वृथा दानं तथैवेह पुत्रो दद्यान्न पैतृकम्

ຂອງທານທີ່ໃຫ້ຈາກຊັບທີ່ເຫຼືອມາຈາກເຫຼົ້າ, ກາມກິດ, ການພະນັນ, ຄ່າປັບ, ແລະຄ່າພາສີ/ຄ່າທໍານຽມ ເປັນທານທີ່ເປົ່າປະໂຫຍດ (ບໍ່ເກີດບຸນ). ເຊັ່ນດຽວກັນ ລູກຊາຍບໍ່ຄວນແຈກຈ່າຍຊັບມໍລະດົກຂອງພໍ່.

Verse 12

भ्रातॄणामथ दम्पत्योः पितुः पुत्रस्य चैव हि व्यसनाभिप्लुतेपि वेति ख , घ , ञ च प्रतिभाव्यमृणं ग्राह्यमविभक्तेन च स्मृतम्

ໃນກໍລະນີຂອງພີ່ນ້ອງ, ຜົວເມຍ, ແລະພໍ່ກັບລູກ—ແມ່ນແຕ່ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງຈະຖືກໄພພິບັດກໍຕາມ—ໜີ້ທີ່ມີຜູ້ຄໍ້າປະກັນ (pratibhā) ພຶງຖືກທວງຄືນ. ແລະຍັງກ່າວວ່າ ຜູ້ຮ່ວມມໍລະດົກທີ່ຍັງບໍ່ແບ່ງຊັບ ກໍຕ້ອງຮັບຜິດຊອບຕໍ່ການທວງນັ້ນ.

Verse 13

दर्शने प्रत्यये दाने प्रतिभाव्यं विधीयते आधौ तु वितथे दाप्या वितथस्य सुता अपि

ໃນເລື່ອງການໄປປາກົດຕົວ (ຕໍ່ສານ), ການພິສູດ, ແລະການໃຫ້/ໂອນ ມີການກໍານົດໃຫ້ແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ຄໍ້າປະກັນ. ແຕ່ຖ້າແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນ ຜູ້ຄໍ້າປະກັນນັ້ນກາຍເປັນຜູ້ບໍ່ສັດຈິງ (ລົ້ມເຫຼວ) ແມ່ນແຕ່ລູກສາວຂອງຜູ້ຄໍ້າປະກັນຜູ້ນັ້ນ ກໍຖືກບັງຄັບໃຫ້ຊໍາລະ (ຄອບຄົວຮັບຜິດ).

Verse 14

दर्शनप्रतिभूर्यत्र मृतः प्रात्ययिको ऽपि वा न तत्पुत्रा धनं दद्युर्दद्युर्दानाय ये स्थिताः

ໃນກໍລະນີທີ່ຜູ້ຄໍ້າປະກັນການມາປາກົດຕົວ (ຫຼືການນໍາມາສະແດງ) ໄດ້ເສຍຊີວິດ ຫຼືແມ່ນຜູ້ຄໍ້າປະກັນການຊໍາລະເງິນກໍຕາມ ບຸດຂອງລາວບໍ່ຄວນຖືກບັງຄັບໃຫ້ຈ່າຍເງິນນັ້ນ; ແຕ່ຜູ້ທີ່ຖືກແຕ່ງຕັ້ງເພື່ອການແຈກທານ ຄວນໃຫ້ເປັນທານແທນ।

Verse 15

बहवः स्युर्यदि स्वांशैर् दद्युः प्रतिभुवो धनम् एकच्छायाश्रितेष्वेषु धनिकस्य यथा रुचि

ຖ້າມີຜູ້ຄໍ້າປະກັນຫຼາຍຄົນ ແລະແຕ່ລະຄົນຈ່າຍເງິນຕາມສ່ວນຂອງຕົນ ແລ້ວໃນບັນດາຜູ້ທີ່ຢູ່ໃຕ້ການຄຸ້ມຄອງອັນດຽວ (ນັບເປັນກຸ່ມດຽວ) ເຈົ້າໜີ້ອາດດໍາເນີນຕາມຄວາມພໍໃຈຂອງຕົນໄດ້।

Verse 16

प्रतिभूर्दापितो यत्र प्रकाशं धनिने धनम् द्विगुणं प्रतिदातव्यमृणिकैस्तस्य तद्भवेत्

ບ່ອນໃດທີ່ຜູ້ຄໍ້າປະກັນ (pratibhū) ຖືກບັງຄັບໃຫ້ຈ່າຍໜີ້ໃຫ້ເຈົ້າໜີ້ຢ່າງເປີດເຜີຍ ແລະມີການປະກາດຊັດເຈນ ລູກໜີ້ຕ້ອງຄືນເງິນນັ້ນໃຫ້ຜູ້ຄໍ້າປະກັນເປັນສອງເທົ່າ; ພາລະນັ້ນຈຶ່ງຕົກຢູ່ແກ່ລູກໜີ້।

Verse 17

स्वसन्ततिस्त्रीपशव्यं धान्यं द्विगुणमेव च वस्त्रं चतुर्गुणं प्रोक्तं रसश्चाष्टगुणस् तथा

ກ່ຽວກັບລູກຫຼານຂອງຕົນ, ແມ່ຍິງ, ແລະສັດລ້ຽງ ທັນຍາຫານ (ເຂົ້າແລະອື່ນໆ) ຖືກກໍານົດໃຫ້ເປັນສອງເທົ່າ; ຜ້າຖືກກ່າວວ່າເປັນສີ່ເທົ່າ; ແລະນ້ໍາສານະ (ເຊັ່ນ ນ້ໍາມັນເນີຍ ghee ແລະອື່ນໆ) ກໍເປັນແປດເທົ່າເຊັ່ນກັນ।

Verse 18

आधिः प्रणश्येत् द्विगुणे धने यदि न मोक्ष्यते काले कालकृतं नश्येत् फलभोग्यो न नश्यति

ຂອງຈໍານໍາ (ādhi) ຈະຖືກຍຶດຂາດເມື່ອໜີ້ເງິນເພີ່ມເຖິງສອງເທົ່າ; ຖ້າບໍ່ໄດ້ໄຖ່ຄືນໃນເວລາທີ່ກໍານົດ ມັນຈະສູນເສຍໄປດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງເວລາ. ແຕ່ຂອງຈໍານໍາທີ່ຖືໄວ້ເພື່ອບໍລິໂພກຜົນ (phalabhogya) ບໍ່ຖືກຍຶດຂາດ।

Verse 19

गोप्याधिभोग्यो नावृद्धिः सोपकारे ऽथ भाविते नष्टो देयो विनष्टश् च दैवराजकृतादृते

ຊັບທີ່ຝາກໄວ້ເປັນຈຳນຳ ຕ້ອງເກັບຮັກສາໃຫ້ລັບ ແລະບໍ່ຄວນນຳໄປໃຊ້ບໍລິໂພກ ຈຶ່ງບໍ່ເກີດດອກເບ້ຍ. ແຕ່ຖ້ານຳໄປໃຊ້ເພື່ອຫາກຳໄລ ແມ່ນແມ່ນຫາຍກໍຕ້ອງຊົດໃຊ້; ແມ່ນຖືກທຳລາຍກໍຕ້ອງຊົດເຊີຍ ຍົກເວັ້ນເມື່ອເກີດຈາກເຫດເທວະ ຫຼືການກະທຳຂອງພະຣາຊາ (ລັດ)។

Verse 20

आधेः स्वीकरणात्सिद्धौरक्षमाणोप्यसारताम् यातश्चेदन्य आधेयो धनभाग् वा धनी भवेत्

ເມື່ອຮັບຈຳນຳຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວ ແລະຕັ້ງໄວ້ແນ່ນອນ ຖ້າຊັບທີ່ຈຳນຳນັ້ນຄ່າຕົກຕໍ່າ ແມ່ນແມ່ນຖືກຮັກສາຢູ່ກໍຕາມ ກໍອາດຮັບຊັບອື່ນເປັນຈຳນຳແທນ; ຫຼືເຈົ້າໜີ້ມີສິດໄດ້ຮັບສ່ວນໜຶ່ງໃນຊັບຂອງລູກໜີ້ ຫຼືເປັນເຈົ້າຂອງຕາມສ່ວນນັ້ນ।

Verse 21

चरित्रं बन्धककृतं सवृद्धं दापयेद्वनं सत्यङ्कारकृतं द्रव्यं द्विगुणं प्रतिदापयेत्

ຄວນບັງຄັບໃຫ້ຊຳລະໜີ້ຈຳນຳພ້ອມດ້ວຍດອກເບ້ຍທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ. ແຕ່ຊັບທີ່ໄດ້ມາໂດຍການສາບານຢືນຢັນອັນຫລອກລວງ ຕ້ອງໃຫ້ຄືນເປັນສອງເທົ່າ.

Verse 22

उपस्थितस्य मोक्तव्य आधिर्दण्डो ऽन्यथा भवेत् प्रयोजके सति धनं कुलेन्यस्याधिमाप्नुयात्

ເມື່ອຜູ້ຈຳນຳມາປາກົດຕົວ (ພ້ອມເງິນຄົບ) ຕ້ອງປ່ອຍຄືນຊັບຈຳນຳ; ຖ້າບໍ່ປ່ອຍຈະມີໂທດ. ຖ້າຜູ້ຈຳນຳບໍ່ຢູ່ແຕ່ມີຕົວແທນທີ່ໄດ້ຮັບອຳນາດຖືກຕ້ອງ ຕົວແທນນັ້ນອາດໄຖ່ຈຳນຳແທນຄອບຄົວ ແລະຮັບຊັບ/ເງິນຄືນໄດ້.

Verse 23

तत्कालकृतमूल्यो वा तत्र तिष्ठेदवृद्धिकः प्रतिभाव्यमृणं साक्ष्यमविभक्तेन तत् स्मृतमिति ख , ग , घ , छ , ज , ट च विना धारणकाद्वापि विक्रीणीते ससाक्षिकम्

ຫຼືກຳນົດລາຄາຕາມຄ່າໃນເວລານັ້ນ ແລ້ວຢູ່ໂດຍບໍ່ເອົາດອກເບ້ຍ. ໜີ້ທີ່ມີຜູ້ຄ້ຳປະກັນ ແລະຄຳພະຍານຂອງຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນຜູ້ແບ່ງສ່ວນ (ຜູ້ຮ່ວມກຳມະສິດທີ່ຍັງບໍ່ແບ່ງ ບໍ່ເປັນພະຍານເອກະລາດ) ຖືກຈື່ຈຳເປັນກົດດັ່ງນີ້. ໃນບາງສຳນວນ (kha, ga, gha, cha, ja, ṭa) ຍັງກ່າວວ່າ ແມ່ນບໍ່ມີໃບຂຽນກໍຂາຍໄດ້ ຖ້າເຮັດຕໍ່ໜ້າພະຍານ.

Verse 24

यदा तु द्विगुणीभूतमृणमाधौ तदा खलु मोच्यश्चाधिस्तदुत्पाद्य प्रविष्टे द्विगुणे धने

ແຕ່ເມື່ອໃນກໍລະນີຈໍານອງ/ຈໍາປະກັນ ຫນີ້ສິນເພີ່ມເຖິງສອງເທົ່າ ແລ້ວ ຊັບທີ່ຈໍານອງຕ້ອງຖືກປ່ອຍຄືນ. ເມື່ອຜູ້ຖືຈໍານອງໄດ້ເກັບກໍາຜົນຜະລິດແລ້ວ ແລະມູນຄ່າທີ່ໄດ້ຮັບເຂົ້າເຖິງການເພີ່ມເປັນສອງເທົ່າຂອງທຶນ ກໍໃຫ້ນັບວ່າເຂົາພໍໃຈແລ້ວ.

Verse 25

व्यसनस्थमनाख्याय हस्ते ऽन्यस्य यदर्पयेत् द्रव्यं तदौपनिधिकं प्रतिदेयं तथैव तत्

ຖ້າຜູ້ໜຶ່ງຢູ່ໃນຄວາມທຸກຍາກ ໂດຍບໍ່ໄດ້ແຈ້ງລາຍລະອຽດ ນໍາຊັບສິນໄປຝາກໃນມືຂອງຄົນອື່ນ ຊັບນັ້ນເອີ້ນວ່າ «ອຸປະນິທິກະ» (ຝາກປິດ/ບໍ່ເປີດເຜີຍ) ແລະຕ້ອງຄືນໃຫ້ຕາມສະພາບເດີມຢ່າງເທົ່າກັນ.

Verse 26

न दाप्यो ऽपहृतं तत्तु राजदैवकतस्करैः प्रेषश्चेन्मार्गिते दत्ते दाप्यो दण्डश् च तत्समम्

ຊັບທີ່ຖືກລັກໄປ ບໍ່ຄວນບັງຄັບໃຫ້ຜູ້ຮັກສາ/ຕົວແທນຊົດໃຊ້ ຖ້າຖືກນໍາໄປໂດຍເຈົ້າໜ້າທີ່ຂອງກະສັດ ຫຼືໂດຍເຫດແຫ່ງຊະຕາ/ໄພພິບັດທາງເທວະ ຫຼືໂດຍໂຈນ. ແຕ່ຖ້າເມື່ອຖືກທວງຖາມແລະຄົ້ນຫາແລ້ວ ຄົນຮັບໃຊ້/ຕົວແທນນໍາມາສົ່ງມອບ ກໍຕ້ອງຈ່າຍຄ່າປັບເທົ່າກັບມູນຄ່ານັ້ນ.

Verse 27

आजीवन् स्वेच्छया दण्ड्यो दाप्यस्तच्चापि सोदयं याचितावाहितन्यासे निक्षेपेष्वप्ययं विधिः

ຖ້າຜູ້ໃດຍັງມີຊີວິດ ແລະໂດຍຄວາມສະໝັກໃຈ (ບໍ່ຖືກບັງຄັບ) ຍັກຍອກເອົາຊັບຝາກໄປໃຊ້ ຜູ້ນັ້ນຕ້ອງຖືກລົງໂທດປັບ ແລະຕ້ອງຄືນຊັບນັ້ນພ້ອມກັບສ່ວນເພີ່ມ (ດອກເບ້ຍ/ກໍາໄລ). ກົດນີ້ໃຊ້ກັບຝາກທີ່ຝາກຕາມການຮ້ອງຂໍ (yācita-nyāsa) ແລະຝາກທີ່ມອບໃຫ້ຮັກສາ (āvahita-nyāsa) ຕະຫຼອດຈົນເຖິງຝາກທົ່ວໄປ (nikṣepa) ດ້ວຍ.