Rig Veda 9.91.1: Mandala 9, Sukta 91, Mantra 1

Sukta 9.91

Rishi: Rebha Kāśyapa (common attribution for RV 9.91; verify in Anukramaṇī/critical apparatus)

Devata: Soma Pavamāna (with inner Agni/vahni as functional presence)

Chandas: Jagatī (probable; confirm metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

असर्जि वक्वा रथ्ये यथाजौ धिया मनोता प्रथमो मनीषी । दश स्वसारो अधि सानो अव्येऽजन्ति वह्निं सदनान्यच्छ ॥

Transliteration

ásarji vakvā́ rathyè yáthājáu dhiyā́ manótā prathamó manīṣī́ | dáśa svásāro ádhi sā́nō avyé’janti váhniṃ sádānāny áccha ||

Translation

ಅವನು ಹೊರಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು—ಬಲವಾದ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನು—ಓಟದಲ್ಲಿ ರಥದಂತೆ; ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನೀಡುವ ಧೀ (ಚಿಂತಾಶಕ್ತಿ)ಯಿಂದ, ವಿವೇಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಋಷಿ. ಹತ್ತು ಸಹೋದರಿಯರು, ಉಣ್ಣೆಯ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ, ವಹ್ನಿ (ವಾಹಕ ಅಗ್ನಿ)ಯನ್ನು ಸದನಗಳ ಕಡೆಗೆ—ದೇವರ ಆಸನಗಳ ಕಡೆಗೆ, ಋತದ ಯೋಗ್ಯ ನಿವಾಸಗಳ ಕಡೆಗೆ—ಹಾಕುತ್ತವೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• असर्जि: was set in motion / was released
• असर्जि: —
• Type: Verb
• Root: सृज्

• वक्वा: the eloquent one (Soma)
• वक्वा: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: वक्व (प्रातिपदिक) / √वच् (etym.)

• रथ्ये: on the chariot-track / in the chariot-way
• रथ्ये: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: रथ्य (प्रातिपदिक) < रथ

• यथा: as, like
• यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• अजौ: in the race / in the contest
• अजौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अजि (प्रातिपदिक) / अज (प्रातिपदिक)

• धिया: with (inspired) thought
• धिया: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• मनॊता: the impeller/rouser of minds
• मनॊता: Kartā (apposition to वक्वा)
• Type: Noun
• Root: मनॊतृ/मनॊत (प्रातिपदिक) < √मन्

• प्रथमः: the first
• प्रथमः: Kartā (apposition)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• मनीषी: the wise one / the inspired seer
• मनीषी: Kartā (apposition)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मनीषिन् (प्रातिपदिक)

• दश: ten
• दश: Kartā
• Type: Numeral
• Root: दशन् (प्रातिपदिक)

• स्वसारः: sisters
• स्वसारः: Kartā
• Type: Noun
• Root: स्वसृ (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: Adhikaraṇa-marker
• Type: Indeclinable
• Root: अधि

• सानो: on the ridge / on the height
• सानो: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सानु (प्रातिपदिक)

• अव्ये: in/at the sheep (wool) (i.e., the straining fleece)
• अव्ये: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अवि (प्रातिपदिक)

• अजन्ति: they drive / impel
• अजन्ति: —
• Type: Verb
• Root: अज्

• वह्निम्: the bearer / the fire-priest (here: Soma as carrier/Agni-like)
• वह्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)

• सदनानि: the seats / abodes
• सदनानि: Karma (goal-accusative with motion)
• Type: Noun
• Root: सदन (प्रातिपदिक)

• अच्छ: towards
• अच्छ: —
• Type: Indeclinable
• Root: अच्छ