Opening the text

Sukta 1.71
Parāśara Śāktya
Agni and Uṣas (interwoven: awakening of the desired flame and the dawning illumination)
Triṣṭubh (with extended cadence)
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳುವ ‘ಅಭಿಲಷಿತ ಜ್ವಾಲೆ’ಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕ ವರ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಉದಯಿಸುವ ಉಷಸ್ಸಿನ (ಪ್ರಭಾತದ) ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ—ಅದು ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಗುಪ್ತ ಅಗ್ನಿಯ ಚೇತನದಿಂದ ಮತ್ತು ಉಷಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಸಮುದಾಯದ ‘ಸಹೋದರಿಯ’ ಶಕ್ತಿಗಳ ಚಲನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ದೈವಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಜೀವಶಕ್ತಿ, ಯಥೋಚಿತ ಗತಿ, ಹಾಗೂ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಶತ್ರುತ್ವಪೂರ್ಣ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
Mantra 1
उप प्र जिन्वन्नुशतीरुशन्तं पतिं न नित्यं जनयः सनीळाः । स्वसारः श्यावीमरुषीमजुष्रञ्चित्रमुच्छन्तीमुषसं न गावः ॥
ಅವರು ಮುಂದೆ ನುಗ್ಗಿ, ತಮ್ಮ ಆಶಯದಿಂದ ಆಶಿತನನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ—ಹೆಂಗಸರು ಸದಾ-ಸನ್ನಿಹಿತ ಪತಿಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವಂತೆ. ಒಂದೇ ಗೃಹದ ಸಹೋದರಿಯರು ಶ್ಯಾವಿ ಮತ್ತು ಅರುಷಿ (ರಕ್ತಿಮ) ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಸುಗಳಂತೆ, ಬಹುವರ್ಣ ಉಷಸ್ಸು ಉದಯಿಸುವಾಗ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.
Mantra 2
वीळु चिद्दृळ्हा पितरो न उक्थैरद्रिं रुजन्नङ्गिरसो रवेण । चक्रुर्दिवो बृहतो गातुमस्मे अहः स्वर्विविदुः केतुमुस्राः ॥
ದೃಢವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ದುದನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳು ಉಕ್ತಿಗಳಿಂದ ತೆರೆದರು—ಅಂಗಿರಸರು ನಾದದಿಂದ ಅದ್ರಿ (ಶಿಲೆ)ಯನ್ನು ಒಡೆದರು. ಅವರು ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ವಿಶಾಲ ದ್ಯೌದಲ್ಲಿ ಪಥವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಅಹಃ (ದಿನ) ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ (ಸೂರ್ಯ)ದ ತೇಜೋಮಯ ಕೇತು ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕಿರಣಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು.
Mantra 3
दधन्नृतं धनयन्नस्य धीतिमादिदर्यो दिधिष्वो विभृत्राः । अतृष्यन्तीरपसो यन्त्यच्छा देवाञ्जन्म प्रयसा वर्धयन्तीः ॥
ಋತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅವನ ಧೀತಿಯನ್ನು (ಚಿಂತನೆ-ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು) ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಯಸುವ ಆರ್ಯನು (ಉದಾತ್ತನು) ಅನೇಕ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅತೃಪ್ತ, ಅಶ್ರಾಂತ ಅಪಸಃ (ಕರ್ಮಶಕ್ತಿಗಳು/ಕ್ರಿಯೆಗಳು) ನೇರವಾಗಿ ದೇವರ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ; ಅರ್ಪಣೆಯ ಪ್ರಯಾಸ-ವೇಗದಿಂದ ದೇವಶಕ್ತಿಗಳ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 4
मथीद्यदीं विभृतो मातरिश्वा गृहेगृहे श्येतो जेन्यो भूत् । आदीं राज्ञे न सहीयसे सचा सन्ना दूत्यं भृगवाणो विवाय ॥
ಮಾತರಿಶ್ವನು ಅವನನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮಥನದಿಂದ ಹೊರತಂದಾಗ, ಶ್ವೇತ, ಜಯಶೀಲ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಅಗ್ನಿ ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ನಂತರ, ಬಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ರಾಜನಂತೆ, ಭೃಗು ಅವನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ಅವನನ್ನು ದೂತ್ಯ-ಕರ್ಮಕ್ಕೆ (ಮಧ್ಯಸ್ಥತೆಗೆ) ಕರೆದೊಯ್ದನು.
Mantra 5
महे यत्पित्र ईं रसं दिवे करव त्सरत्पृशन्यश्चिकित्वान् । सृजदस्ता धृषता दिद्युमस्मै स्वायां देवो दुहितरि त्विषिं धात् ॥
ಚಿಕಿತ್ವಾನ್ (ಜ್ಞಾನಿ) ಮಹಾ ಪಿತೃ ಮತ್ತು ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ)ಕ್ಕಾಗಿ ರಸ—ಅಂತರಸಾರ—ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ, ತಿಳಿದಿರುವ ಪೃಶನ್ಯನು ಚಲಿಸಿದನು. ಧನುರ್ಧರನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಅವನಿಗಾಗಿ ಮಿನುಗುವ ದ್ಯುತಿ (ಪ್ರಕಾಶ)ವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ದೇವನು ತನ್ನದೇ ದುಹಿತರಿ—ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ—ತ್ವಿಷಿ (ಕಾಂತಿ)ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
Mantra 6
स्व आ यस्तुभ्यं दम आ विभाति नमो वा दाशादुशतो अनु द्यून् । वर्धो अग्ने वयो अस्य द्विबर्हा यासद्राया सरथं यं जुनासि ॥
ತನ್ನದೇ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ನಿನಗಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು—ನಮಸ್ಕಾರ ಅರ್ಪಿಸಲಿ ಅಥವಾ ದಾನ ನೀಡಲಿ—ಆಶೆಯ ಜ್ವಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ಅಗ್ನೇ, ನಿನ್ನ ದ್ವಿ-ಆಧಾರದಿಂದ ಈ ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನ-ವಯಸ್ಸಿನ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸು; ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಧನದಿಂದ ಅವನು ನೀನು ಜೂಗಿಸಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಆ ರಥಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಲಿ.
Mantra 7
अग्निं विश्वा अभि पृक्षः सचन्ते समुद्रं न स्रवतः सप्त यह्वीः । न जामिभिर्वि चिकिते वयो नो विदा देवेषु प्रमतिं चिकित्वान् ॥
ಎಲ್ಲ ಪೋಷಣೆಗಳು ಅಗ್ನಿಯ ಕಡೆಗೆ ಒತ್ತಿ ಬಂದು ಅವನಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಏಳು ಮಹಾ ನದಿಗಳು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವಂತೆ. ಅವನು ರೂಢಿಯಾದ ಬಂಧುತ್ವಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಜೀವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನಿಯಾದವನು ದೇವರೊಳಗೆ ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಸರಿಯಾದ ದಿಕ್ಕನ್ನು (ಪ್ರಮತಿ) ಕಂಡುಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
Mantra 8
आ यदिषे नृपतिं तेज आनट् छुचि रेतो निषिक्तं द्यौरभीके । अग्निः शर्धमनवद्यं युवानं स्वाध्यं जनयत्सूदयच्च ॥
ನೃಪತಿ ಪ್ರೇರಣೆಯ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ದ್ಯೌ (ದಿವ್ಯ ಆಕಾಶ) ಶುದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೀಜವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ದೋಷರಹಿತ ಯುವ ಶರ್ಧ (ಯುವ ಸಮೂಹ)ವನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸ್ವಾಧ್ಯ, ತನ್ನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಿತ—ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಯ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದೂಡುತ್ತಾನೆ.
Mantra 9
मनो न योऽध्वनः सद्य एत्येकः सत्रा सूरो वस्व ईशे । राजाना मित्रावरुणा सुपाणी गोषु प्रियममृतं रक्षमाणा ॥
ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಾಗುವವನು—ಒಬ್ಬನೇ, ಸದಾ ಸರ್ವತ್ರ ಇರುವವನು—ಅವನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸುಹಸ್ತರಾದ ಎರಡು ರಾಜರು ಮಿತ್ರ-ವರುಣರು ಗೋಷು (ಕಿರಣ-ಗೋವುಗಳಲ್ಲಿ) ಪ್ರಿಯವಾದ ಅಮೃತ ನಿಧಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ.
Mantra 10
मा नो अग्ने सख्या पित्र्याणि प्र मर्षिष्ठा अभि विदुष्कविः सन् । नभो न रूपं जरिमा मिनाति पुरा तस्या अभिशस्तेरधीहि ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ನಮ್ಮ ಪಿತೃಪಾರಂಪರ್ಯ ಸಖ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡ; ತಿಳಿದ ಕವಿ-ದೃಷ್ಟನಾಗಿ ನಮ್ಮ ಕಡೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿರು. ಆಕಾಶದ ರೂಪವನ್ನು ಜರೆಯು ಹೇಗೆ ಹಾಳುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವ ಕ್ಷಯವೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸದಿರಲಿ; ಶತ್ರುವಾಣಿಯ ಆಕ್ರಮಣದ ಮುಂಚೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಕಾಪಾಡು.
Because the hymn treats dawn and fire as one awakening: Uṣas brings illumination and movement, while Agni is the inner flame of will and sacrifice that becomes active with that light.
It is a request that Agni uphold the worshipper in two ways—commonly read as support in both inner strength and outer means (life-force and prosperity), so progress can be steady.
The seer asks Agni not to abandon ancestral friendships, to keep the worshippers from wasting or decline, and to protect them from attacks of hostile speech (abhiśasti).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.