Rig Veda 1.71.5: Mandala 1, Sukta 71, Mantra 5

Sukta 1.71

Rishi: Parāśara Śāktya (traditional attribution for RV 1.65–1.73)

Devata: Agni (as the inner Fire/Will of illumination, though the verse also alludes to Heaven/Father and a ‘daughter’ as a vessel of splendour)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

महे यत्पित्र ईं रसं दिवे करव त्सरत्पृशन्यश्चिकित्वान् । सृजदस्ता धृषता दिद्युमस्मै स्वायां देवो दुहितरि त्विषिं धात् ॥

Recitation with translationRig Veda 1.71.5

Transliteration

mahe yat pitrá īṃ rásaṃ divé karavát tsarat pṛśányāś cikitvān | sṛjádatā dhṛṣatā didyúm asmai svāyāṃ devó duhitári tviṣíṃ dhāt ||

Translation

ಚಿಕಿತ್ವಾನ್ (ಜ್ಞಾನಿ) ಮಹಾ ಪಿತೃ ಮತ್ತು ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ)ಕ್ಕಾಗಿ ರಸ—ಅಂತರಸಾರ—ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ, ತಿಳಿದಿರುವ ಪೃಶನ್ಯನು ಚಲಿಸಿದನು. ಧನುರ್ಧರನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಅವನಿಗಾಗಿ ಮಿನುಗುವ ದ್ಯುತಿ (ಪ್ರಕಾಶ)ವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ದೇವನು ತನ್ನದೇ ದುಹಿತರಿ—ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ—ತ್ವಿಷಿ (ಕಾಂತಿ)ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• म॒हे: for the great (one)
• म॒हे: सम्प्रदान
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: महत् (प्रातिपदिक) / मह्

• यत्: that which
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पि॒त्रे: to/for the father
• पि॒त्रे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• ईम्: indeed, just
• ईम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (निपात)

• रसम्: sap, essence
• रसम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)

• दि॒वे: to/for heaven
• दि॒वे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)

• करवत्: he made
• करवत्: —
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• सरत्: flowing, running
• सरत्: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: सृ (धातु)

• पृश॒न्यः: the dappled one (speckled)
• पृश॒न्यः: कर्तृ
• Type: Adjective/Noun (epithet)
• Root: पृश्नि (प्रातिपदिक) → पृश्न्य (विशेषण)

• चिकि॒त्वान्: wise, discerning
• चिकि॒त्वान्: कर्तृ
• Type: Adjective (perfect participle-like)
• Root: चित् (धातु) / चिकित्वस् (प्रातिपदिक)

• सृ॒जत्: releasing, letting loose
• सृ॒जत्: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: सृज् (धातु)

• अस्ता: weapons
• अस्ता: कर्म
• Type: Noun
• Root: अस्त (प्रातिपदिक)

• धृष॒ता: with boldness, daringly
• धृष॒ता: करण
• Type: Adjective (instrumental)
• Root: धृष् (धातु) → धृषत् (प्रातिपदिक)

• दि॒द्युम्: flash, brilliance
• दि॒द्युम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दिद्यु (प्रातिपदिक)

• अस्मै: to him
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्वायाम्: in his own (place/realm)
• स्वायाम्: अधिकरण
• Type: Adjective (pronominal)
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दे॒वः: the god
• दे॒वः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• दु॑हि॒तरि: in/at the daughter
• दु॑हि॒तरि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)

• त्विषिम्: splendour, glow
• त्विषिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: त्विष् (प्रातिपदिक)

• धात्: he placed, set
• धात्: —
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)