
Sukta 1.71
Parāśara Śāktya
Agni and Uṣas (interwoven: awakening of the desired flame and the dawning illumination)
Triṣṭubh (with extended cadence)
ఈ సూక్తం, ఆకాంక్షతో మేల్కొనే ‘కాంక్షిత జ్వాల’ అయిన అగ్నిని స్తుతిస్తూ, అనేకవర్ణాలతో ఉదయించే ఉషస్సు (ప్రభాత)తో అతన్ని అంతర్లీనంగా నేస్తుంది; ఆ ఉదయం లేచే కాంతి సమస్త శక్తులను ముందుకు నడిపిస్తుంది. దాగి ఉన్న అగ్ని కదలిక/ప్రజ్వలనము, ఉషస్సును అనుసరించే సమూహ ‘సోదరీ’ శక్తుల ప్రేరణతో ప్రారంభమై, స్థిరమైన ప్రాణశక్తి, దైవమార్గంలో సమ్యక్ గమనం, అలాగే హాని మరియు శత్రుత్వ వాక్యాల నుండి వారసత్వ బంధాలను కాపాడమని చేసే ప్రార్థనతో ముగుస్తుంది.
Mantra 1
उप प्र जिन्वन्नुशतीरुशन्तं पतिं न नित्यं जनयः सनीळाः । स्वसारः श्यावीमरुषीमजुष्रञ्चित्रमुच्छन्तीमुषसं न गावः ॥
వారు ఆకాంక్షతో ఆకాంక్షితుని మేల్కొలిపుతూ ముందుకు సాగుతారు; సదా-ఉన్న ప్రభువును స్త్రీలు లేపినట్లుగా. ఒకే నివాసపు సోదరీమణులు శ్యావీ, అరుషీ రంగుల్లో ఆనందిస్తారు; ఆవుల వలె, ఉదయించే బహురంగ ఉషస్సును అనుసరిస్తారు.
Mantra 2
वीळु चिद्दृळ्हा पितरो न उक्थैरद्रिं रुजन्नङ्गिरसो रवेण । चक्रुर्दिवो बृहतो गातुमस्मे अहः स्वर्विविदुः केतुमुस्राः ॥
దృఢంగా మూసివున్నదాన్నికూడా మా పితరులు ఉక్థాలతో విరిచి తెరిచారు; అంగిరసులు నాదంతో శిలను చీల్చారు. వారు మా కోసం విస్తారమైన దివిలో మార్గాన్ని నిర్మించారు; వారు అహః (దినం) మరియు సూర్యుని ప్రకాశమయ కేతువును కనుగొన్నారు, అలాగే దీప్తిమంతమైన కిరణాలను.
Mantra 3
दधन्नृतं धनयन्नस्य धीतिमादिदर्यो दिधिष्वो विभृत्राः । अतृष्यन्तीरपसो यन्त्यच्छा देवाञ्जन्म प्रयसा वर्धयन्तीः ॥
ఋతం (సత్య-వ్యవస్థ)ను స్థాపిస్తూ, అతని ధీతి (అంతర్దృష్టి/ఆలోచన)ను పెంపొందిస్తూ, ఆ ఆర్యుడు (శ్రేష్ఠుడు) — స్థాపించాలనే ఆకాంక్షతో — అనేక ఆధారాలను/ఆశ్రయాలను ధరించుచున్నాడు. తృప్తి లేని, అలసటలేని కర్మప్రవాహాలు నేరుగా దేవుల వైపు సాగి, యజ్ఞ-ప్రయాస (ప్రయసా) చేత దైవశక్తుల జన్మను వృద్ధి/పోషణ చేస్తాయి.
Mantra 4
मथीद्यदीं विभृतो मातरिश्वा गृहेगृहे श्येतो जेन्यो भूत् । आदीं राज्ञे न सहीयसे सचा सन्ना दूत्यं भृगवाणो विवाय ॥
మాతరిశ్వా అతనిని ధరించి, మథనం చేసి వెలికి తీసినప్పుడు, శ్వేతవర్ణుడైన, జయశీలి (జేన్య) అయిన ఆ అగ్ని ఇంటింటా జన్మించాడు. ఆపై, బలవంతుడైన రాజుని వద్దకు ఎలా అయితేనో, భృగువంశీయులు (భృగవాణ) అతనితో కలిసి ఉండి, దూతకార్యం (దూత్య) కోసం అతనిని తీసుకొచ్చారు/నియమించారు.
Mantra 5
महे यत्पित्र ईं रसं दिवे करव त्सरत्पृशन्यश्चिकित्वान् । सृजदस्ता धृषता दिद्युमस्मै स्वायां देवो दुहितरि त्विषिं धात् ॥
చికిత్వాన్ (జ్ఞాని) మహాపితకు మరియు దివ్ (స్వర్గం/ఆకాశం) కు రసం—అంతర్లీన సారం—సృష్టించినప్పుడు, తెలిసిన పృశన్య ముందుకు సాగాడు. అతడు ధనుర్ధరుడై, ధైర్యంతో అతనికోసం మెరుస్తున్న జ్యోతిని విడిచెను; మరియు దేవుడు తన దుహిత (కుమార్తె) లో—ఆమెకు తగిన ధామంలో—త్విషి (తేజస్సు) ని స్థాపించాడు.
Mantra 6
स्व आ यस्तुभ्यं दम आ विभाति नमो वा दाशादुशतो अनु द्यून् । वर्धो अग्ने वयो अस्य द्विबर्हा यासद्राया सरथं यं जुनासि ॥
తన స్వగృహంలోనే నీ కొరకు ప్రకాశించువాడు—నమస్కారం గానీ దానం గానీ అర్పించువాడు—దినదినమూ ఆకాంక్షాగ్ని జ్వాలతో ముందుకు సాగుతాడు. ఓ అగ్నీ, నీ ద్వి-ఆశ్రయంతో అతని జీవవృద్ధి (వయః)ని పెంపొందించు; అస్తిత్వ-సంపద (రాయా) ద్వారా నీవు యోకించి ప్రేరేపించే ఆ రథమార్గాన్ని అతడు చేరునట్లు చేయి.
Mantra 7
अग्निं विश्वा अभि पृक्षः सचन्ते समुद्रं न स्रवतः सप्त यह्वीः । न जामिभिर्वि चिकिते वयो नो विदा देवेषु प्रमतिं चिकित्वान् ॥
సర్వ పోషకశక్తులు అగ్నిని ఆశ్రయించి అతనికి అంటుకుంటాయి; ఏడు మహానదీధారలు సముద్రానికి ప్రవహించునట్లు. అతడు కేవలం జామి-బంధాల (పరిచిత బంధనాల) ద్వారా మా ప్రాణబలాన్ని గ్రహించడు; జ్ఞానవంతుడు దేవుల మధ్య మా కొరకు మనస్సు యొక్క సమ్యక్ దిశను (ప్రమతి) కనుగొంటాడు.
Mantra 8
आ यदिषे नृपतिं तेज आनट् छुचि रेतो निषिक्तं द्यौरभीके । अग्निः शर्धमनवद्यं युवानं स्वाध्यं जनयत्सूदयच्च ॥
నృపతి ప్రేరణాబలం (తేజ)ను అందుకొనునప్పుడు, సమీపస్థిత ద్యౌః ప్రకాశవంతమైన బీజాన్ని కుమ్మరిస్తుంది. అగ్ని నిరవద్యమైన యువశ్రేణిని—స్వాధ్యం, తన ధర్మంలో ఆత్మనియంత్రణ గలదాన్ని—జన్మింపజేసి, పరిపూర్ణత వైపు నడిపించి ప్రేరేపిస్తాడు.
Mantra 9
मनो न योऽध्वनः सद्य एत्येकः सत्रा सूरो वस्व ईशे । राजाना मित्रावरुणा सुपाणी गोषु प्रियममृतं रक्षमाणा ॥
మనస్సులా మార్గంలో వెంటనే సాగేవాడు—ఒకడు, సదా-స్థితుడు—అతడే సూర్యరూపుడై వసు (సంపద) పై అధిపత్యం వహిస్తాడు. శుభహస్తులైన ఇద్దరు రాజులు మిత్ర–వరుణులు, గో-రశ్ముల (గోవులు) మధ్య ప్రియమైన అమృత నిధిని కాపాడుతారు.
Mantra 10
मा नो अग्ने सख्या पित्र्याणि प्र मर्षिष्ठा अभि विदुष्कविः सन् । नभो न रूपं जरिमा मिनाति पुरा तस्या अभिशस्तेरधीहि ॥
అగ్నీ, మా పితృపారంపర్య సఖ్యతను నిర్లక్ష్యం చేయకు; తెలిసిన కవి-ఋషిగా ఉండి మాపై సంపూర్ణంగా జాగ్రత్తగా ఉండు. వృద్ధాప్యం ఆకాశరూపాన్ని చెడగొట్టనట్లే, ఏ క్షయం మమ్మల్ని తగ్గించనీయకు; శత్రువాక్యపు ఆ దాడికి ముందే మాపై నిలిచి రక్షించు.
Because the hymn treats dawn and fire as one awakening: Uṣas brings illumination and movement, while Agni is the inner flame of will and sacrifice that becomes active with that light.
It is a request that Agni uphold the worshipper in two ways—commonly read as support in both inner strength and outer means (life-force and prosperity), so progress can be steady.
The seer asks Agni not to abandon ancestral friendships, to keep the worshippers from wasting or decline, and to protect them from attacks of hostile speech (abhiśasti).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.