Deities of Anuvaka 4
- AAdityaĀditya (Sun)
Destroyer
In 1 hymn
- RRudra-PashupatiRudra-Paśupati
Protector
In 1 hymn
- VVishvakarmanViśvakarman
Restorer
In 1 hymn
- A
- AAtharvanic healing powermantra as bhaiṣajya
Healer
In 2 hymns
Anuvaka 4
ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯ: ರೋಗಕಾರಕ ಶತ್ರು-ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ ಜೀವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ–ಯಜ್ಞಕ್ರಮವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದು. ಉಪವಿಷಯಗಳು: (1) ಮಾನವರಲ್ಲೂ ಪಶುಗಳಲ್ಲೂ ಕೃಮಿ (ಹುಳು/ಪರೋಪಜಿ) ನಾಶ. (2) ಯಕ್ಷ್ಮ (ಕ್ಷಯ/ಕ್ಷೀಣರೋಗ)ವನ್ನು ದೇಹದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು ದೂರಮಾಡುವುದು. (3) ರುದ್ರ–ಪಶುಪತಿ ಮೂಲಕ ಗೋಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಗೃಹಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ. (4) ಯಜ್ಞದ ದೋಷ/ಪಾಪ (ಏನಸ್/ದುರಿಷ್ಟಿ)ವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ‘ಸ್ವಿಷ್ಟಿ’ (ಯಶಸ್ವಿ ಸಮರ್ಪಣೆ)ಯಾಗಿ ಮಾಡುವುದು. (5) ಗೃಹ್ಯ ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ ವಿವಾಹ-ಆಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ದಾಂಪತ್ಯ ಸ್ಥೈರ್ಯ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ: ರೋಗನಿಯಂತ್ರಣ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಮಿ/ಪರೋಪಜಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯಸ್ವರೂಪದ ವ್ಯಾಧಿಗಳ ನಿವಾರಣೆ; ಜೊತೆಗೆ ಪಶುರಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಶುದ್ಧೀಕರಣ.
Kinds of charm
Bhaishajya (healing): 3Paushtika (prosperity): 2Shantika (pacifying): 1
Suktas in Anuvaka 4
Sukta 31
AV 2.31 ಒಂದು ಭೈಷಜ್ಯ ಮಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ದೇಹದೊಳಗಿನ ಕೃಮಿ—ಹುಳು/ಪರೋಪಜೀವಿಗಳನ್ನು (ರೋಗದ ಶತ್ರುಕಾರಕ ಏಜೆಂಟುಗಳಾಗಿಯೂ ಕಲ್ಪಿಸಲಾದವು) ನಾಶಮಾಡಿ ಹೊರಹಾಕುವುದನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮರುಮರು ಕುಟ್ಟಿ-ಪುಡಿಮಾಡಿ ಹೊಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಇಂದ್ರನ ದೃಷದ್ (ಒತ್ತುವ ಕಲ್ಲು) ಮತ್ತು ಅಥರ್ವಣಿಕ ವಾಕ್ (ಫಲಪ್ರದ ಪವಿತ್ರ ವಾಣಿ) ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ದೇಹದ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಪುಡಿಗೈದು, ಅವು ಮರಳಿ ಬಾರದಂತೆ ಅವುಗಳ ‘ಜನ್ಮ’ (ಜನಿಮ)ವನ್ನೇ ಕಡಿದುಹಾಕುತ್ತವೆ.
Sukta 32
AV 2.32 ಕೃಮಿ-ನಾಶನ (ಹುಳು-ನಾಶಕ) ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಮಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೋವರ್ಗವನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ ಒಳಪರೋಪಜೀವಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಆದಿತ್ಯನ ಉದಯ-ಅಸ್ತಮಯ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವ, ಹುಡುಕಿ ಹೊಡೆಯುವ ಆಯುಧವಾಗಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೂಕ್ತವು ಸೌರ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಅಥರ್ವಣಿಕ ‘ವಾಕೇ ಔಷಧ’ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಮಂತ್ರದ ಬ್ರಹ್ಮವು ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಕೃಮಿಗಳನ್ನು—ಒಳಗಿನವು, ಸುತ್ತುವರಿದವು, ದೊಡ್ಡವು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣವು—ಕುಟ್ಟಿ ನುಚ್ಚಿ ಹೊರಹಾಕಿ, ಜೀವಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 33
ಈ ಅಥರ್ವವೇದೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೂಕ್ತವು ಯಕ್ಷ್ಮದ ವಿರುದ್ಧದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಂತಿರುವ ವಾಚಿಕ-ಉತ್ಪಾಟನ ಮಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಯಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಕ್ಷಯಕಾರಕ ರೋಗ-ದೈತ್ಯವೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿ, ದೇಹಭಾಗಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತು “ನಾವು ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತೇವೆ” (vi vṛh-) ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮಂತ್ರವು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನಾತ್ಮಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ—ತಲೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೇಹಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದವರೆಗೆ ಆಪತ್ತನ್ನು ಸ್ಥಳಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಕಶ್ಯಪನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ವೀಬರ್ಹ (‘ಮೂಲೋತ್ಪಾಟಕ/ಹೊರತೆಗೆಯುವ’ ಶಕ್ತಿ) ಇವರ ಬಲದಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಹಶುದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೂಕ್ತವು ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Sukta 34
AVŚ 2.34 ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆಥರ್ವಣಿಕ ರಕ್ಷಾ–ಪೌಷ್ಟಿಕ ಮಂತ್ರಸೂಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಪಶುಪತಿ (ದ್ವಿಪದ–ಚತುಷ್ಪದಗಳ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವಾಮಿ) ಎಂಬ ರುದ್ರನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪಾಲನ್ನು “ವಿಮೋಚನಾ-ಪಾವತಿ” (niṣkrīti)ಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೋಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಜನರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ಜಯಸೂತ್ರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಯಜಮಾನನಿಗಾಗಿ ದೇವತೆಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತ “ಮಾರ್ಗ” (gātu/pāthaḥ)ವನ್ನು ತೆರೆಯಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ; ಅಗ್ನಿ ಶತ್ರುಬಂಧನಗಳನ್ನೂ ಗುಪ್ತ ನಿಗಾವನ್ನೂ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಧನಸಂಪತ್ತು, ಹಿಂಡಿನ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂತಾನವು ಅಕ್ಷುಣ್ಣವಾಗಿರಲೆಂದು ಕೋರಲಾಗುತ್ತದೆ.
Sukta 35
AV 2.35ವು ವಿಧಿವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷ (ದುರಿಷ್ಟಿ/ಏನಸ್)ವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ, ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹವಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ, ಸಂಪತ್ತು ತರುವ ‘ಸ್ವಿಷ್ಟಿ’ಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಬಳಸುವ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಸ್ತುತಿ. ಇಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕಣ್ಣು, ಬಾಯಿ, ವಾಣಿ, ಶ್ರವಣ, ಮನಸ್ಸು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಜೀವಂತ ದೇಹದಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರ ಯಾವ ಅಂಗಕ್ಕೂ ಹಾನಿಯಾದರೆ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನೆಂಬ ವಿಶ್ವಶಿಲ್ಪಿ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸಬಲ್ಲನು. ಇದರ ಶಕ್ತಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಕ: ‘ನಷ್ಟ’ವಾದದ್ದು—ಪಾಲುಗಳು, ಹನಿಗಳು, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರಳಿ ಕರೆದು, ಯಜಮಾನನನ್ನೂ ಅವನ ಗೃಹಸ್ಥರನ್ನೂ ಯಜ್ಞದ ಯಥೋಚಿತ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಪುನಃ ಏಕೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 36
AV 2.36 ಗೃಹ್ಯ ವಿವಾಹಮಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಯೋಗ್ಯ ವರನನ್ನು ಕನ್ಯೆಯ ಕಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿ, ಸಮಾಜದ ಅಂಗೀಕಾರ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮನೋಸಮ್ಮತಿಯ ಮೂಲಕ ಆ ಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗೃಹದ ಮಧ್ಯಸ್ಥನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ‘ಭಾಗ’ ಹಾಗೂ ಶುಭಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಹಂಚುವ ಭಗನನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ, ಈ ಸೂಕ್ತವು ಆಕೆಯನ್ನು ವರಪೇಕ್ಷಿಗಳ ನಡುವೆ ಮನೋಹರಳಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೂ, ಕೋಪವೂ ಅಪರಾಧಭಾವವೂ ಇಲ್ಲದ ವಿವಾಹವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
Deities of Anuvaka 4
Inside Anuvaka 4
The theme
Restoring vitality by expelling disease-agents and re-securing social–ritual order
Threads through it
- Kr̥mi (worm/parasite) destruction in humans and cattle
- Yákṣma (wasting disease) extraction from specific body-parts
- Rudra–Paśupati protection of cattle and household prosperity
- Repair of ritual fault (énas/duriṣṭi) into successful offering (sviṣṭi)
- Marriage-attraction and stabilization through domestic Agni
Who it serves
Illness management (parasites, wasting disease), livestock protection, correcting ritual mistakes to regain prosperity, and securing an auspicious marriage alliance.
What it heals
- Kr̥mi infestation (worms/parasites) in body; disease conceived as hostile agentsSukta 2.31, 2.32
- Kr̥mi afflicting cattle (internal parasites; herd debility)Sukta 2.32
- Yákṣma (wasting disease) lodged in organs/tissuesSukta 2.33
- Threats to cattle and household well-being (loss, fear, vulnerability of herds and people)Sukta 2.34
- Ritual error/énas causing failed offering and loss of prosperitySukta 2.35
- Marriage delay or mismatch; need to attract a suitable husband and secure concordSukta 2.36
Frequently Asked Questions
It concentrates on restoring vitality: expelling kr̥mi (parasites) and yákṣma (wasting disease), while also safeguarding cattle, repairing ritual failure into sviṣṭi, and securing an auspicious marriage.
Suktas 2.31 and 2.32 target kr̥mi. The cure is framed as a forceful expulsion and burning/searching destruction, especially through Āditya’s rays in 2.32.
They extend “healing” to social and ritual life: Rudra–Paśupati protects herd and household (2.34), Viśvakarman converts ritual fault into success and wealth (2.35), and Agni stabilizes a marriage alliance (2.36).
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
