Sukta 33
Rishi: Atharvanic tradition (specific ṛṣi not stated in the supplied excerpt)
Devata: Yákṣma (as disease-demon) / healing-extraction force of the Atharvan
Chandas: Noted in the Anukramaṇī for this hymn-cycle: mixed meters; this mantra is commonly treated as anuṣṭubh-like in cadence, but the excerpt indicates a metrical sequence across verses (5–7) and does not explicitly label v.1.
ಈ ಅಥರ್ವವೇದೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೂಕ್ತವು ಯಕ್ಷ್ಮದ ವಿರುದ್ಧದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಂತಿರುವ ವಾಚಿಕ-ಉತ್ಪಾಟನ ಮಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಯಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಕ್ಷಯಕಾರಕ ರೋಗ-ದೈತ್ಯವೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿ, ದೇಹಭಾಗಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತು “ನಾವು ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತೇವೆ” (vi vṛh-) ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮಂತ್ರವು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನಾತ್ಮಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ—ತಲೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೇಹಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದವರೆಗೆ ಆಪತ್ತನ್ನು ಸ್ಥಳಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಕಶ್ಯಪನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ವೀಬರ್ಹ (‘ಮೂಲೋತ್ಪಾಟಕ/ಹೊರತೆಗೆಯುವ’ ಶಕ್ತಿ) ಇವರ ಬಲದಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಹಶುದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೂಕ್ತವು ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
यक्ष्मविबर्हणम्। ५ उपरिष्टाद्विराड्बृहती, ६ उष्णिग्गर्भा निचृदनुष्टुप्, ७ पथ्यापङ्क्तिः। अ॒क्षीभ्यां॑ ते॒ नासि॑काभ्यां॒ कर्णा॑भ्यां छुबु॑का॒दधि॑ । यक्ष्मं॑ शीर्ष॒ण्यं ऽ म॒स्तिष्का॑ज्जि॒ह्वाया॒ वि वृ॑हामि ते
ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ, ನಿನ್ನ ಮೂಗಿನಿಂದ, ನಿನ್ನ ಕಿವಿಗಳಿಂದ, ನಿನ್ನ ದವಡೆಯ ಮೇಲಿನಿಂದ - ತಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಯಕ್ಷ್ಮವನ್ನು, ಮೆದುಳಿನಿಂದ, ನಾಲಗೆಯಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ಕಿತ್ತೆಸೆಯುತ್ತೇನೆ.
Mantra 2
ग्री॒वाभ्य॑स्त उ॒ष्णिहा॑भ्यः॒ कीक॑साभ्यो अनू॒क्याऽत्। यक्ष्मं॑ दोष॒ण्य॑१मंसा॑भ्यां बा॒हुभ्यां॒ वि वृ॑हामि ते
ನಿನ್ನ ಕತ್ತಿನಿಂದ, ನಿನ್ನ ಭುಜಗಳಿಂದ, ನಿನ್ನ ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳಿಂದ, ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯಿಂದ - ಈ ಕ್ಷಯರೋಗವನ್ನು, ಈ ಹಾನಿಕಾರಕವನ್ನು, ಭುಜಗಳು ಮತ್ತು ತೋಳುಗಳಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತೇನೆ.
Mantra 3
हृद॑यात् ते॒ परि॑ क्लो॒म्नो हली॑क्ष्णात् पा॒र्श्वाभ्या॑म्। यक्ष्मं॒ मत॑स्नाभ्यां प्ली॒ह्नो य॒क्नस्ते॒ वि वृ॑हामसि
ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ—ನಿನ್ನಿಂದ ದೂರವಾಗಿ; ಕ್ಲೋಮನ್ನಿಂದ, ಹಲೀಕ್ಷ್ಣದಿಂದ, ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಿಂದ— ಕೆಳದೇಹದಿಂದ, ಪ್ಲೀಹದಿಂದ, ನಿನ್ನ ಯಕೃತಿನಿಂದ ಯಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ನಾವು ಹೊರಗೆ ಕಿತ್ತು ಎಳೆಯುತ್ತೇವೆ.
Mantra 4
आ॒न्त्रेभ्य॑स्ते॒ गुदा॑भ्यो वनि॒ष्ठोरु॒दरा॒दधि॑ । यक्ष्मं॑ कु॒क्षिभ्यां॑ प्ला॒शेर्नाभ्या॒ वि वृ॑हामि ते
ನಿನ್ನ ಕರುಳುಗಳಿಂದ, ನಿನ್ನ ಗುದದಿಂದ, ನಿನ್ನ ಮೂತ್ರಕೋಶದಿಂದ, ನಿನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ, ನಿನ್ನ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಿಂದ, ನಿನ್ನ ಪ್ಲೀಹದಿಂದ, ನಿನ್ನ ನಾಭಿಯಿಂದ ನಾನು ಯಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ನಿನ್ನಿಂದ ಕಿತ್ತೆಸೆಯುತ್ತೇನೆ.
Mantra 5
ऊ॒रुभ्यां॑ ते अष्ठी॒वद्भ्यां॒ पार्ष्णिभ्यां॒ प्रप॑दाभ्याम्। यक्ष्मं॑ भस॒द्यं॑१ श्रोणि॑भ्यां॒ भास॑दं॒ भंस॑सो॒ वि वृ॑हामि ते
ನಿನ್ನ ಊರುಗಳಿಂದ, ನಿನ್ನ ಅಸ್ಥಿಮಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ, ನಿನ್ನ ಮಡಿಕಾಲಿನ ಕೆಳಭಾಗದ (ಹೀಲು)ಗಳಿಂದ, ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳ ಮುಂಭಾಗಗಳಿಂದ— ನಿತಂಬದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ಯಕ್ಷ್ಮವನ್ನು; ಶ್ರೋಣಿಗಳಿಂದ, ನಿತಂಬಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದುದನ್ನು; ನಿತಂಬಗಳಿಂದ— ನಿನ್ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನಾನು ಹರಿದು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತೇನೆ.
Mantra 6
अ॒स्थिभ्य॑स्ते म॒ज्जभ्यः॒ स्नाव॑भ्यो ध॒मनि॑भ्यः । यक्ष्मं॑ पा॒णिभ्या॑म॒ङ्गुलि॑भ्यो न॒खेभ्यो॒ वि वृ॑हामि ते
ನಿನ್ನ ಎಲುಬುಗಳಿಂದ, ಮಜ್ಜೆಯಿಂದ, ಸ್ನಾಯುಬಂಧಗಳಿಂದ, ಧಮನಿಗಳಿಂದ; ನಿನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ, ಬೆರಳುಗಳಿಂದ, ನಖಗಳಿಂದ— ನಿನ್ನ ಯಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಕಿತ್ತು ಹೊರಗೆ ಎಳೆಯುತ್ತೇನೆ, ನಿನ್ನಿಂದ ಪ್ಲಕ್ ಮಾಡಿ ದೂರಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
Mantra 7
अङ्गे॑अङ्गे॒ लोम्नि॑लोम्नि॒ यस्ते॒ पर्व॑णिपर्वणि । यक्ष्मं॑ त्वचस्य ऽ ते व॒यं क॒श्यप॑स्य वीब॒र्हेण॒ विष्व॑ञ्चं॒ वि वृ॑हामसि
ಅಂಗದಿಂದ ಅಂಗಕ್ಕೆ, ಕೂದಲಿನಿಂದ ಕೂದಲಿಗೆ, ನಿನ್ನ ಸಂಧಿಯಿಂದ ಸಂಧಿಗೆ ಇರುವುದನ್ನು— ನಿನ್ನ ಚರ್ಮಸಂಬಂಧಿ ಯಕ್ಷ್ಮವನ್ನು (ಕ್ಷಯವನ್ನು)— ನಾವು ಕಶ್ಯಪನ ವೀಬರ್ಹದಿಂದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಅದನ್ನು ಹರಿದು ಹೊರತೆಗೆದು, ಚೀರಿ ದೂರಮಾಡುತ್ತೇವೆ.
Frequently Asked Questions
Yakṣma is a wasting, debilitating illness treated as a demon-like presence that can lodge in organs, skin, joints, and the head. The hymn addresses it as something that can be forcibly removed.
It works like an exorcistic therapy: the verses name specific body locations and repeatedly declare “we tear it out,” using authoritative speech as the extracting instrument.
The cited verses do not require a plant medicine or object. The core method is recitation with focused attention on the body-parts named, often accompanied by a symbolic pulling-out gesture.
Ask anything about Sukta 33 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.