Sukta 34
Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (hymn-level attribution varies by anukramaṇī; commonly treated as Atharvanic).
Devata: Paśupati (Rudra as Lord of beasts; protector and controller of cattle and bipeds).
Chandas: Mixed/Pragātha-like (two long pādas; not a simple anuṣṭubh).
AVŚ 2.34 ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆಥರ್ವಣಿಕ ರಕ್ಷಾ–ಪೌಷ್ಟಿಕ ಮಂತ್ರಸೂಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಪಶುಪತಿ (ದ್ವಿಪದ–ಚತುಷ್ಪದಗಳ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವಾಮಿ) ಎಂಬ ರುದ್ರನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪಾಲನ್ನು “ವಿಮೋಚನಾ-ಪಾವತಿ” (niṣkrīti)ಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೋಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಜನರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ಜಯಸೂತ್ರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಯಜಮಾನನಿಗಾಗಿ ದೇವತೆಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತ “ಮಾರ್ಗ” (gātu/pāthaḥ)ವನ್ನು ತೆರೆಯಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ; ಅಗ್ನಿ ಶತ್ರುಬಂಧನಗಳನ್ನೂ ಗುಪ್ತ ನಿಗಾವನ್ನೂ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಧನಸಂಪತ್ತು, ಹಿಂಡಿನ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂತಾನವು ಅಕ್ಷುಣ್ಣವಾಗಿರಲೆಂದು ಕೋರಲಾಗುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
पशवः। य ईशे॑ पशु॒पतिः॑ पशू॒नां चतु॑ष्पदामु॒त यो द्वि॒पदा॑म्। निष्क्री॑तः॒ स य॒ज्ञियं॑ भा॒गमे॑तु रा॒यस्पोषा॒ यज॑मानं सचन्ताम्
ಯಾರು ಪಶುಗಳ ಅಧಿಪತಿ— ಪಶುಪತಿ— ನಾಲ್ಕುಕಾಲುಗಳ ಪಶುಗಳಿಗೂ, ಎರಡು ಕಾಲುಗಳವರಿಗೂ ಸ್ವಾಮಿ ಆಗಿದ್ದಾನೋ; ಅವನನ್ನು ಮೌಲ್ಯ ನೀಡಿ ನಿವಾರಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಯಜ್ಞೀಯ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ; ಧನ-ಸಂಪತ್ತಿನ ಪೋಷಕ ವೃದ್ಧಿಗಳು ಯಜಮಾನನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿರಲಿ.
Mantra 2
प्र॒मु॒ञ्चन्तो॒ भुव॑नस्य॒ रेतो॑ गा॒तुं ध॑त्त॒ यज॑मानाय देवाः । उ॒पाकृ॑तं शशमा॒नं यदस्था॑त् प्रि॒यं दे॒वाना॒मप्ये॑तु॒ पाथः॑
ಹೇ ದೇವರೆ! ಭುವನದ ರೇತಃ (ವಿಶ್ವಬೀಜ)ವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುತ್ತಾ, ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಗತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ. ಉಪಾಕೃತ (ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಧಿ) ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಾಗ, ಮತ್ತು ಶ್ರಮಿಸುವವನು ಅದರಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿರುವಾಗ, ದೇವರ ಪ್ರಿಯ ಪಾಥಃ (ಮಾರ್ಗ) ಸಮೀಪಿಸಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಲಿ.
Mantra 3
ये ब॒ध्यमा॑न॒मनु॒ दीध्या॑ना अ॒न्वैक्ष॑न्त॒ मन॑सा॒ चक्षु॑षा च । अ॒ग्निष्टानग्रे॒ प्र मु॑मोक्तु दे॒वो वि॒श्वक॑र्मा प्र॒जया॑ संररा॒णः
ಬಂಧಿತನಾದ ಆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲೂ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ನೋಡಿದವರು—ಆ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಮೊದಲಾಗಿ ದೇವ ಅಗ್ನಿ ಬಿಡಿಸಲಿ; ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಅವನನ್ನು (ರಕ್ಷಿಸಿ) ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಿ.
Mantra 4
ये ग्रा॒म्याः प॒शवो॑ वि॒श्वरू॑पा विरू॑पाः सन्तो॑ बहु॒धैक॑रूपाः । वा॒युष्टानग्रे॒ प्र मु॑मोक्तु दे॒वः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जया॑ संररा॒णः
ಗ್ರಾಮ್ಯ ಪಶುಗಳು ವಿಶ್ವರೂಪ—ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಾಗಿ, ಬಹು ವಿಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಒಂದೇ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವವರು—ಅವರನ್ನು ವಾಯು ದೇವನು ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ; ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಪ್ರಜಯಾ (ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ)ಯಿಂದ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ, ಅವರನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಿ.
Mantra 5
प्र॒जा॒नन्तः॒ प्रति॑ गृह्णन्तु॒ पूर्वे॑ प्रा॒णमङ्गे॑भ्यः॒ पर्या॒चर॑न्तम्। दिवं॑ गच्छ॒ प्रति॑ तिष्ठा॒ शरी॑रैः स्व॒र्गं या॑हि प॒थिभि॑र्देव॒यानैः॑
ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಪೂರ್ವಗತರು (ಹಿಂದೆ ಹೋದವರು) ನಿನ್ನನ್ನು ಎದುರಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ—ಅಂಗಾಂಗಗಳಿಂದ ಹೊರಟು ಸುತ್ತಾಡುವ ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು. ನೀನು ದಿವ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ದೇಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತುಕೊ. ದೇವಯಾನ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗು.
Frequently Asked Questions
Because Paśupati is treated as the rightful lord of herd and household; giving his due share ritually converts fear of seizure or harm into protection and increase (rāyaspoṣa) for the yajamāna.
It is a formula for unobstructed success—safe movement, smooth completion of the rite, and divine acceptance—so the sacrificer’s work reaches its goal without hindrance.
Both: it explicitly includes four-footed and two-footed beings, so it protects livestock and the human household, including freedom from ‘binding’ and the safeguarding of progeny (prajā).
Ask anything about Sukta 34 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.