Opening the text

Sukta 9.82
Not securely inferable from the excerpt alone.
Soma Pavamāna.
Likely Triṣṭubh (requires verification).
આ ટૂંકું પવમાન સ્તોત્ર તાજે પિષાયેલ અને શુદ્ધ થતો સોમ સ્તુતિરૂપે ગાય છે. તે અવિનાશી ઊનના ગાળણમાંથી વહેતો, ઘી જેવો તેજસ્વી પોતાના આસન તરફ—માળામાં પરત ફરતા બાજની જેમ—ઝડપે જાય છે. ઋચાઓમાં યજ્ઞવિધિના દૃશ્યો (પથ્થરો, જળ, ગાળવું) ને વૈશ્વિક અનુસંધાનો (પર્જન્ય, આપઃ, “ગાયો/પ્રકાશકિરણો”) સાથે ગૂંથીને, સોમને યજ્ઞને બળ, વિજય અને કલ્યાણ આપતી રાજસ શક્તિ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
Mantra 1
असावि सोमो अरुषो वृषा हरी राजेव दस्मो अभि गा अचिक्रदत् । पुनानो वारं पर्येत्यव्ययं श्येनो न योनिं घृतवन्तमासदम् ॥
સોમ દબાઈને વહે છે—અરુણ, વીર્યવાન, હરિત-તામ્ર; રાજા સમો અદ્ભુત તે પ્રકાશ-ગાયો તરફ ગર્જે છે. શુદ્ધ થતો તે અવિનાશી છાણણીને ચારે તરફ ફરતો જાય છે; ઘીથી સમૃદ્ધ આસન તરફ, બાજ સમો પોતાના માળા તરફ ધસી જાય તેમ, તે પહોંચે છે.
Mantra 2
कविर्वेधस्या पर्येषि माहिनमत्यो न मृष्टो अभि वाजमर्षसि । अपसेधन्दुरिता सोम मृळय घृतं वसानः परि यासि निर्णिजम् ॥
હે સોમ, કવિ અને વેદસ્ય (જ્ઞાતા), તું તારી મહિમાની વિશાળતામાં સર્વત્ર પરિભ્રમણ કરે છે; સુશોભિત અશ્વની જેમ તું વાજ—બળની પૂર્ણતા અને વિજયી સમૃદ્ધિ—તરફ ધસી જાય છે. દુઃખના વક્ર માર્ગોને દૂર હંકારી, હે સોમ, અમારે પર કૃપા કર. ઘૃત (તેજસ્વી શુદ્ધતા) ધારણ કરીને તું પરિભ્રમણ કરે છે અને નિર્ણિજ (શુદ્ધ આવરણ/પ્રકાશ)ને ગ્રહણ કરે છે.
Mantra 3
पर्जन्यः पिता महिषस्य पर्णिनो नाभा पृथिव्या गिरिषु क्षयं दधे । स्वसार आपो अभि गा उतासरन्त्सं ग्रावभिर्नसते वीते अध्वरे ॥
પર્જન્ય પિતા સમ, મહિષ (પ્રબળ) માટે પૃથ્વીના નાભિમાં—ગિરિઓના ઊંચાણોમાં—નિવાસ સ્થાપે છે. અને સ્વસા (બહેન) આપઃ પ્રકાશ-કિરણો/ગૌઓ તરફ વહે છે. ગ્રાવ (પિષણ-પથ્થરો) સાથે તેઓ એકત્ર થાય છે, વિસ્તૃત અધ્વર (યજ્ઞ)માં—શક્તિઓનું સંગમ, જેથી આનંદ જન્મે અને તૈયાર થાય.
Mantra 4
जायेव पत्यावधि शेव मंहसे पज्राया गर्भ शृणुहि ब्रवीमि ते । अन्तर्वाणीषु प्र चरा सु जीवसेऽनिन्द्यो वृजने सोम जागृहि ॥
જાણે પત્ની પતિ પર આશ્રિત હોય તેમ, તું કલ્યાણકારી આનંદ અને વિશાળતા વરસાવે છે; હે પજ્રા-વંશના ગર્ભ, હું જે કહું છું તે સાંભળ. વાણીઓની અંદર પ્રચર—વાણી-શક્તિઓમાં પરિભ્રમણ કર—સુજીવન માટે. હે સોમ, અનિન્દ્ય, અમારા વ્રજન (અસ્તિત્વ-ક્ષેત્ર)માં જાગૃત થા.
Mantra 5
यथा पूर्वेभ्यः शतसा अमृध्रः सहस्रसाः पर्यया वाजमिन्दो । एवा पवस्व सुविताय नव्यसे तव व्रतमन्वापः सचन्ते ॥
જેમ પૂર્વજ કાળે, હે ઇન્દુ, તું અચૂક રહીને શતગણો, સહસ્રગણો વાજ (વિજય-બળ) પ્રાપ્ત કરતો ફર્યો—એમ જ હવે તું નવી અને વિશાળ સુખ-સિદ્ધિ (સુવિત) માટે પવિત્ર થા. તારા વ્રતને અનુસરી આપઃ (જળો) સહચર બને છે; તેઓ તારી રીતને સંમતિ આપે છે અને તારી નિયત ગતિને આધાર આપે છે.
It praises Soma as he is pressed and purified, describing his passage through the straining filter and his readiness to be offered in the sacrifice for strength, victory, and well-being.
They express the idea that Soma’s power is not only ritual but cosmic: rain-force (Parjanya) and the Waters cooperate in nourishing, flowing, and purifying—mirroring how Soma is prepared and how life is sustained.
Ritually it is the woolen strainer used to clarify Soma; symbolically it suggests a timeless principle of purification—power becoming fit, luminous, and aligned with sacred order (vrata/ṛta).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.