Sukta 92

Mantra 1

पान्तमा वो अन्धस इन्द्रमभि प्र गायत । विश्वासाहं शतक्रतुं मंहिष्ठं चर्षणीनाम् ॥

સોમ-રસ (અન્ધસ)માં પોષિત અને રક્ષિત એવા ઇન્દ્ર તરફ ગાન કરો; વિશ્વવિજયી, શતક્રતુ, મનુષ્યોમાં અતિ-ઉદાર—તેને અભિમુખ ગાવો, જેથી આંતરિક બળ સ્થિર થાય.

Mantra 2

पुरुहूतं पुरुष्टुतं गाथान्यं सनश्रुतम् । इन्द्र इति ब्रवीतन ॥

તેને ‘ઇન્દ્ર’ કહીને પોકારો—પુરુહૂત (ઘણો આવાહિત), પુરુષ્ટુત (ઘણો સ્તુત), ગાથાન્ય (ગાથા/સ્તોત્રને યોગ્ય), સનશ્રુત (પ્રાચીનથી શ્રુત). આ નામને વાણીમાં દૃઢ કરીને જીવંત કરો.

Mantra 3

इन्द्र इन्नो महानां दाता वाजानां नृतुः । महाँ अभिज्ञ्वा यमत् ॥

ઇન્દ્ર જ અમારે માટે મહાન દાનોનો દાતા છે; તે વાજો (બળ-સમૃદ્ધિ)નો નેતા, નૃતુ (માનવ-વીર) છે. મહાન, અમારી જરૂર જાણીને, નજીક આવે અને અમને પોતાના ગ્રહમાં લે.

Mantra 4

अपादु शिप्र्यन्धसः सुदक्षस्य प्रहोषिणः । इन्दोरिन्द्रो यवाशिरः ॥

શિપ્ર્ય (મજબૂત જડબાવાળો) ઇન્દ્ર સોમ-રસને પી જાય—સુદક્ષ (સુનિપુણ) અને પ્રહોષિણ (સમૃદ્ધ દબાવનાર) અંધસને. ઇન્દુનો ઇન્દ્ર, યવાશિર (યવ-મિશ્ર શિર/મસ્તકવાળો): આ આનંદ તેની શક્તિમાં પ્રવેશે, અમારી જીત માટે.

Mantra 5

तम्वभि प्रार्चतेन्द्रं सोमस्य पीतये । तदिद्ध्यस्य वर्धनम् ॥

સોમના પાન માટે તેને—ઇન્દ્રને—ગીતથી ઉચ્ચારો અને સ્તુતિ કરો; કારણ કે એ જ ખરેખર તેનું વર્ધન છે—આનંદથી તે આપણા અંદર બળમાં વધે છે.

Mantra 6

अस्य पीत्वा मदानां देवो देवस्यौजसा । विश्वाभि भुवना भुवत् ॥

આ મદોના પાન કરીને દેવ, દેવના જ ઓજસથી સર્વ લોકોમાં અધિપતિ બને છે; દિવ્ય શક્તિ સમગ્ર ભવનક્ષેત્રમાં વ્યાપી તેને પોતાના અધિકારમાં લે છે.

Mantra 7

त्यमु वः सत्रासाहं विश्वासु गीर्ष्वायतम् । आ च्यावयस्यूतये ॥

તે સદા-વિજયી શક્તિને અમે તમને બોલાવીએ છીએ—અમારી સર્વ પ્રેરિત વાણીમાં તે આવે; અમારી રક્ષા અને આંતરિક સહાય માટે તેને નજીક ખેંચો.

Mantra 8

युध्मं सन्तमनर्वाणं सोमपामनपच्युतम् । नरमवार्यक्रतुम् ॥

યુદ્ધમય બળ—સત્યે સ્થિત, અશ્રાંત; સોમપાન કરનાર, કદી અચ્યુત ન થનાર—એવા અપરાજેય સંકલ્પવાળા પરાક્રમી નરને અમે સ્વીકારીએ છીએ અને આહ્વાન કરીએ છીએ.

Mantra 9

शिक्षा ण इन्द्र राय आ पुरु विद्वाँ ऋचीषम । अवा नः पार्ये धने ॥

હે ઇન્દ્ર, અમને રાય—અસ્તિત્વની પૂર્ણતાઓ—નો માર્ગ શીખવ; તું બહુવિધ રીતે જાણનાર અને ઋચિનો અધિપતિ છે. પરના ધનમાં અમને પાર ઉતાર.

Mantra 10

अतश्चिदिन्द्र ण उपा याहि शतवाजया । इषा सहस्रवाजया ॥

એ ત્યાંથી પણ, હે ઇન્દ્ર, અમારી પાસે નજીક આવ—શતવાજય, બળની સો ગણિ પૂર્ણતાઓ લઈને; સહસ્રવાજય, હજાર શક્તિઓ વહન કરતી ઇષા સાથે આવ.

Mantra 11

अयाम धीवतो धियोऽर्वद्भिः शक्र गोदरे । जयेम पृत्सु वज्रिवः ॥

અર્વદ્-સમાન ઝડપી શક્તિઓ વડે અમે ધીમંતોના વિચારોને આગળ ધપાવીએ છીએ; હે શક્ર, ગોદર—પ્રકાશમય ગાયો (ધન) આપનાર—હે વજ્રિવ, યુદ્ધોમાં અમે વિજયી થાઈએ.

Mantra 12

वयमु त्वा शतक्रतो गावो न यवसेष्वा । उक्थेषु रणयामसि ॥

હે શતક્રતુ, અમે તારી તરફ એમ જ જઈએ છીએ જેમ ગાયો ચરાગાહ તરફ જાય; ઉકથોમાં અમે તને ગુંજાવીએ છીએ અને તારી ઉપસ્થિતિમાં આનંદ પામીએ છીએ.

Mantra 13

विश्वा हि मर्त्यत्वनानुकामा शतक्रतो । अगन्म वज्रिन्नाशसः ॥

હે શતક્રતુ, મર્ત્ય અવસ્થામાં ઇચ્છનીય સર્વ વસ્તુઓ માટે—હે વજ્રિન—આશાઓ તારી તરફ વાળીને અમે તારી પાસે આવ્યા છીએ.

Mantra 14

त्वे सु पुत्र शवसोऽवृत्रन्कामकातयः । न त्वामिन्द्राति रिच्यते ॥

હે શવસના પુત્ર, અવૃત્રણ (અવરોધ-વધક) ઇન્દ્ર! તારા અંદર કામનાઓની સર્વ તૃપ્તિઓ પૂર્ણતા પામે છે; હે ઇન્દ્ર, શક્તિની સમૃદ્ધિમાં તને કોઈ અતિક્રમે નથી.

Mantra 15

स नो वृषन्त्सनिष्ठया सं घोरया द्रवित्न्वा । धियाविड्ढि पुरंध्या ॥

અતઃ હે વृषભ-શક્તિમાન! તારી સર્વોત્કૃષ્ટ વિજયકારી શક્તિથી અમારા માટે ઘોર, તીવ્ર ધન-સંપત્તિ એકત્ર કર; હે પુરંધિ (પૂર્ણતા-વાહક), પ્રકાશિત ધીથી ભેદી નાખ.

Mantra 16

यस्ते नूनं शतक्रतविन्द्र द्युम्नितमो मदः । तेन नूनं मदे मदेः ॥

હે શતક્રતુ ઇન્દ્ર! તારો જે અત્યારે શતશક્તિમય, સર્વાધિક દ્યુતિમાન અને વિજયી મદ (ઉલ્લાસ) છે—તે જ મદથી હવે અમારા મદમાં તું મદમય થા.

Mantra 17

यस्ते चित्रश्रवस्तमो य इन्द्र वृत्रहन्तमः । य ओजोदातमो मदः ॥

હે ઇન્દ્ર, તારો જે ઉલ્લાસ—ચિત્રશ્રવસમાં સર્વોત્તમ, વૃત્રહનનમાં સર્વશક્તિમાન, અને ઓજ આપનારામાં સર્વાધિક દાતા—એ જ મદ અમારા અંદર સક્રિય રહે.

Mantra 18

विद्मा हि यस्ते अद्रिवस्त्वादत्तः सत्य सोमपाः । विश्वासु दस्म कृष्टिषु ॥

કારણ કે અમે જાણીએ છીએ—હે અદ્રિવત્ (પથ્થરધારી), હે સત્ય સોમપા, હે દસ્મ (અદ્ભુત)—જે તને સત્યરૂપે અર્પિત છે, તે સર્વ પ્રજાઓમાં તારો જ છે.

Mantra 19

इन्द्राय मद्वने सुतं परि ष्टोभन्तु नो गिरः । अर्कमर्चन्तु कारवः ॥

મદ્વન (ઉલ્લાસના સ્વામી) ઇન્દ્ર માટે પિષાયેલો સોમ—અમારા ગીર (વચનો) ચારે તરફ ગુંજતા રહે; કારવ (ગાયક) અર્ક—જ્યોતિર્મય સ્તુતિ—ગાયે.

Mantra 20

यस्मिन्विश्वा अधि श्रियो रणन्ति सप्त संसदः । इन्द्रं सुते हवामहे ॥

જેનામાં સર્વ શ્રી-વિભૂતિઓ અધિષ્ઠિત થઈ આનંદિત થાય છે—સત્તાના સાત સંસદોમાં—તે ઇન્દ્રને અમે સુત સોમમાં આવાહન કરીએ છીએ.

Mantra 21

त्रिकद्रुकेषु चेतनं देवासो यज्ञमत्नत । तमिद्वर्धन्तु नो गिरः ॥

ત્રિકદ્રુકોમાં દેવોએ યજ્ઞને ચેતન, જાગૃત ચેતનામાં વિસ્તરાવ્યો; અમારી ગિરાઓ (સ્તુતિ-વાણી) તે જાગૃત શક્તિને નિશ્ચયે વધારતી રહે.

Mantra 22

आ त्वा विशन्त्विन्दवः समुद्रमिव सिन्धवः । न त्वामिन्द्राति रिच्यते ॥

સોમબિંદુઓ તારા અંદર એમ પ્રવેશો કરે, જેમ નદીઓ સમુદ્રમાં પ્રવેશે; હે ઇન્દ્ર, તને કોઈ અતિક્રમી શકતું નથી, ન તને અતિપૂરિત કરી શકતું છે.

Mantra 23

विव्यक्थ महिना वृषन्भक्षं सोमस्य जागृवे । य इन्द्र जठरेषु ते ॥

હે વૃષભ! તું મહિમાથી જાગૃત પુરુષ માટે સોમના ભક્ષણને પ્રગટ કર્યું છે—હે ઇન્દ્ર, જે તારા જઠરોમાં નિવાસ કરે છે તે જ.

Mantra 24

अरं त इन्द्र कुक्षये सोमो भवतु वृत्रहन् । अरं धामभ्य इन्दवः ॥

હે વૃત્રહન ઇન્દ્ર! તારા કુક્ષિ માટે સોમ પૂરતો અને પરિપૂર્ણ થાઓ; તારા ધામો અને શક્તિ-સ્થાનો માટે પણ સોમબિંદુઓ પૂરતા અને પરિપૂર્ણ થાઓ.

Mantra 25

अरमश्वाय गायति श्रुतकक्षो अरं गवे । अरमिन्द्रस्य धाम्ने ॥

અરમ્—યોગ્ય રીતે—તે અશ્વ માટે ગાય છે, યોગ્ય રીતે ગૌ માટે; યોગ્ય રીતે ઇન્દ્રના ધામ્ને માટે શ્રુતકક્ષ ગાય છે.

Mantra 26

अरं हि ष्म सुतेषु णः सोमेष्विन्द्र भूषसि । अरं ते शक्र दावने ॥

નિશ્ચયે, અમારા પિષિત સોમ-અર્પણોમાં તું સંપૂર્ણપણે ઘરેલું છે, હે ઇન્દ્ર; સોમપાનમાં તું આનંદ પામે છે. હે શક્ર, દાન આપવા માટે તું પૂર્ણતયા સમર્થ છે.

Mantra 27

पराकात्ताच्चिदद्रिवस्त्वां नक्षन्त नो गिरः । अरं गमाम ते वयम् ॥

દૂરથી પણ, હે અદ્રિવત્ (પથ્થર-બળના ધારક), અમારી પ્રેરિત વાણી તને પહોંચે છે. અમે તારી પાસે પૂર્ણતયા પહોંચી શકીએ—અમારું અસ્તિત્વ તારી ઉપસ્થિતિને પ્રાપ્ત કરે.

Mantra 28

एवा ह्यसि वीरयुरेवा शूर उत स्थिरः । एवा ते राध्यं मनः ॥

એવાં જ તું છે: વીર્યનો શોધક અને જાગૃત કરનાર; એવાં જ તું શૂર અને સ્થિર છે. એવાં જ તારો મન—સિદ્ધિ માટે યોગ્ય, પૂર્ણતા માટે નિશ્ચિત.

Mantra 29

एवा रातिस्तुवीमघ विश्वेभिर्धायि धातृभिः । अधा चिदिन्द्र मे सचा ॥

એવી જ તારી દાન-વૃત્તિ, હે તુવીમઘ (વિશાળ-દાનશીલ), સર્વ ધારક શક્તિઓ (ધાતૃઓ) દ્વારા સ્થિર કરવામાં આવી છે; તેથી અત્યારે પણ, હે ઇન્દ્ર, મારી સાથે રહેજે—મારા પ્રયત્નને સાથ આપજે.

Mantra 30

मो षु ब्रह्मेव तन्द्रयुर्भुवो वाजानां पते । मत्स्वा सुतस्य गोमतः ॥

હે વાજોના પતિ, બ્રાહ્મણની જેમ તન્દ્રાળુ બની ઢીલો ન પડ; ગોમત્ (પ્રકાશમય કિરણો/ગાયોવાળો) સુત સોમનો રસ પીને આનંદિત થા—ઉલ્લાસિત થા.

Mantra 31

मा न इन्द्राभ्यादिशः सूरो अक्तुष्वा यमन् । त्वा युजा वनेम तत् ॥

હે ઇન્દ્ર, શત્રુ દિશાઓ અમ પર દબાણ ન કરે—જેમ સૂર્ય રાતોમાં ગતિ કરે છે તેમ; તને યુજ (જોડિયા/યોક-સાથી) બનાવી અમે તે જીતીએ—અમારી ઇચ્છિત વિજય અને યોગ્ય પરિણામ.

Mantra 32

त्वयेदिन्द्र युजा वयं प्रति ब्रुवीमहि स्पृधः । त्वमस्माकं तव स्मसि ॥

હે ઇન્દ્ર, તું જ અમારી જોડાયેલ શક્તિ (યુજા) બનીને, અમે સ્પર્ધાઓ/વૈરભાવ (સ્પૃધઃ) સામે પ્રત્યુત્તર આપીએ છીએ. તું અમારો છે—અને અમે તારા છીએ; પરસ્પર બંધાયેલા છીએ.

Mantra 33

त्वामिद्धि त्वायवोऽनुनोनुवतश्चरान् । सखाय इन्द्र कारवः ॥

કારણ કે તું જ છે, જેને તારા તેજના શોધક (ત્વાયવઃ) તું ચાલે ત્યારે સતત પ્રેરિત કરે છે. હે ઇન્દ્ર, તારા સખાઓ—કારવઃ, પ્રેરિત કર્તાઓ—તને આગળ ધપાવે છે.