Rig Veda Sukta 92
Mandala 8Sukta 9233 Mantras

Sukta 92

Sukta 8.92

Devata

Indra

ഇത് ഇന്ദ്രനോടുള്ള ഒരു തുടർച്ചയായ സ്തോത്രമാണ്. സോമത്തിലൂടെ ഗായകർ ഇന്ദ്രനെ സ്തുതിച്ച് അവനെ “മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കണം”, അങ്ങനെ വൃത്രഹൻ എന്ന അവന്റെ വിജയശക്തി ആരാധകരുടെ ഇടയിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമാകണം എന്നു ഇത് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ഇന്ദ്രനെ ലോകവിജയിയും ജനങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും ഉദാരനുമായവനായി പുകഴ്ത്തി, അവന്റെ ഉല്ലാസകരമായ വീര്യവും ശക്തി പകരുന്ന ഉന്മാദവും സമൂഹത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കണമെന്നു വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

पान्तमा वो अन्धस इन्द्रमभि प्र गायत । विश्वासाहं शतक्रतुं मंहिष्ठं चर्षणीनाम् ॥

സോമ-രസ (അന്ധസ്)ത്തിൽ പോഷിതനും കാവലുള്ളവനുമായ ഇന്ദ്രനിലേക്കു പാടുവിൻ; വിശ്വസാഹൻ, ശതക്രതു, ജനങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ദാനശീലൻ—അവനെ അഭിമുഖമായി സ്തുതിക്കുവിൻ, അകത്തെ ബലം ഉറപ്പാകുവാൻ.

Mantra 2

पुरुहूतं पुरुष्टुतं गाथान्यं सनश्रुतम् । इन्द्र इति ब्रवीतन ॥

അവനെ ‘ഇന്ദ്രൻ’ എന്നു വിളിക്കുവിൻ—പുരുഹൂതൻ (അനേകം പ്രാവശ്യം ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ടവൻ), പുരുഷ്ടുതൻ (അനേകം പ്രാവശ്യം സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവൻ), ഗാഥാന്യൻ (ഗാഥ/സ്തോത്രത്തിന് യോഗ്യൻ), സനശ്രുതൻ (പുരാതനകാലം മുതൽ ശ്രുതനായവൻ). ഈ നാമം വാക്കിൽ ഉറപ്പിച്ച് ജീവിപ്പിക്കുവിൻ.

Mantra 3

इन्द्र इन्नो महानां दाता वाजानां नृतुः । महाँ अभिज्ञ्वा यमत् ॥

ഇന്ദ്രൻ തന്നെയാണ് ഞങ്ങൾക്കു മഹത്തായ ദാനങ്ങളുടെ ദാതാവ്; അവൻ വാജങ്ങളുടെ (ബലം-സമ്പത്ത്) നേതാവ്, നൃതു (മാനവ-വീരൻ) ആകുന്നു. മഹാനായവൻ ഞങ്ങളുടെ ആവശ്യം അറിഞ്ഞ് സമീപിച്ചു, തന്റെ ഗ്രഹത്തിൽ ഞങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളട്ടെ.

Mantra 4

अपादु शिप्र्यन्धसः सुदक्षस्य प्रहोषिणः । इन्दोरिन्द्रो यवाशिरः ॥

ശിപ്ര്യൻ (ശക്തമായ താടിയുള്ള) ഇന്ദ്രൻ സോമരസം കുടിക്കട്ടെ—സുദക്ഷൻ (സുകുശലൻ)യും പ്രഹോഷിണ് (സമൃദ്ധമായി പിഴിയുന്ന)വുമായ അന്ധസിനെ. ഇന്ദുവിന്റെ ഇന്ദ്രൻ, യവാശിര (യവം കലർന്ന ശിരസ്/മസ്തകമുള്ളവൻ): ആ ആനന്ദം അവന്റെ ശക്തിയിൽ ചേർന്ന് ഞങ്ങളുടെ ജയത്തിനാകട്ടെ.

Mantra 5

तम्वभि प्रार्चतेन्द्रं सोमस्य पीतये । तदिद्ध्यस्य वर्धनम् ॥

സോമപാനത്തിനായി അവനെ—ഇന്ദ്രനെ—ഗാനത്തോടെ ഉച്ചരിച്ച് സ്തുതിക്കുവിൻ; അതുതന്നെയാകുന്നു അവന്റെ യഥാർത്ഥ വർധനം—ആനന്ദത്താൽ അവൻ നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ ബലത്തിൽ വളരുന്നു.

Mantra 6

अस्य पीत्वा मदानां देवो देवस्यौजसा । विश्वाभि भुवना भुवत् ॥

ഈ മദങ്ങൾ പാനം ചെയ്തിട്ട് ദേവൻ, ദേവന്റെ തന്നെയുള്ള ഓജസ്സാൽ സർവ്വ ലോകങ്ങളുടെയും അധിപതിയാകുന്നു; ദിവ്യശക്തി സമസ്ത ഭവനമേഖലയിലും വ്യാപിച്ച് അതിനെ സ്വന്തമാക്കുന്നു.

Mantra 7

त्यमु वः सत्रासाहं विश्वासु गीर्ष्वायतम् । आ च्यावयस्यूतये ॥

ആ സദാ-വിജയിയായ ശക്തിയെ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളോടു വിളിക്കുന്നു—ഞങ്ങളുടെ എല്ലാ പ്രചോദിത വചനങ്ങളിലും അവൻ വരട്ടെ; നമ്മുടെ രക്ഷക്കും അന്തർസഹായത്തിനുമായി അവനെ സമീപത്തേക്ക് ആകർഷിക്കുവിൻ.

Mantra 8

युध्मं सन्तमनर्वाणं सोमपामनपच्युतम् । नरमवार्यक्रतुम् ॥

യുദ്ധശക്തി—സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന, അശ്രാന്തൻ; സോമപാനി, ഒരിക്കലും ച്യുതനാകാത്തവൻ—അപ്രതിരോധ്യമായ ഇച്ഛാശക്തിയുള്ള ആ പരാക്രമനായ നരനെ ഞങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.

Mantra 9

शिक्षा ण इन्द्र राय आ पुरु विद्वाँ ऋचीषम । अवा नः पार्ये धने ॥

ഹേ ഇന്ദ്ര, റായ—അസ്തിത്വത്തിന്റെ പൂർണ്ണതകളിലേക്കുള്ള—മാർഗം ഞങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കേണമേ; നീ ധാരാളമായി അറിയുന്നവനും ഋചിയുടെ അധിപതിയുമാകുന്നു. പാരത്തിലുള്ള ധനത്തിൽ ഞങ്ങളെ കടത്തിവിടുക.

Mantra 10

अतश्चिदिन्द्र ण उपा याहि शतवाजया । इषा सहस्रवाजया ॥

അവിടെ നിന്നുമെങ്കിലും, ഹേ ഇന്ദ്ര, ഞങ്ങളോടടുത്തുവരിക—ശതവാജയ, ശക്തിയുടെ നൂറുമടങ്ങ് പൂർണ്ണതകൾ കൊണ്ടുവന്ന്; സഹസ്രവാജയ, ആയിരം ശക്തികളെ വഹിക്കുന്ന ഇഷാ സഹിതം വരിക.

Mantra 11

अयाम धीवतो धियोऽर्वद्भिः शक्र गोदरे । जयेम पृत्सु वज्रिवः ॥

അർവദ്-സമാന വേഗശക്തികളാൽ ഞങ്ങൾ ധീമന്മാരുടെ ധിയുകളെ മുന്നോട്ടു പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; ഹേ ശക്ര, ഗോദര—പ്രകാശമയ ഗോകുലം (ധനം) ദാനി—ഹേ വജ്രിവ, യുദ്ധങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾ ജയിക്കട്ടെ.

Mantra 12

वयमु त्वा शतक्रतो गावो न यवसेष्वा । उक्थेषु रणयामसि ॥

ഹേ ശതക്രതു, പശുക്കൾ മേച്ചൽഭൂമിയിലേക്കു പോകുന്നതുപോലെ ഞങ്ങൾ നിന്റെ അടുക്കലേക്കു നീങ്ങുന്നു; ഉക്ഥങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾ നിന്നെ മുഴങ്ങിപ്പിക്കുന്നു, നിന്റെ സന്നിധിയിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.

Mantra 13

विश्वा हि मर्त्यत्वनानुकामा शतक्रतो । अगन्म वज्रिन्नाशसः ॥

ഹേ ശതക്രതു, നമ്മുടെ മർത്ത്യാവസ്ഥയിൽ ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്ന എല്ലാറ്റിനുമായി—ഹേ വജ്രിൻ—ആശകൾ നിന്നിലേക്കു തിരിച്ച് ഞങ്ങൾ നിന്റെ അടുക്കൽ വന്നിരിക്കുന്നു.

Mantra 14

त्वे सु पुत्र शवसोऽवृत्रन्कामकातयः । न त्वामिन्द्राति रिच्यते ॥

ഹേ ശവസിന്റെ പുത്രാ, അവൃത്രൻ (തടസ്സഹന്താവ്) ഇന്ദ്രാ! നിനക്കുള്ളിൽ ആഗ്രഹങ്ങളുടെ എല്ലാ തൃപ്തികളും പൂർണ്ണത പ്രാപിക്കുന്നു; ഹേ ഇന്ദ്രാ, ശക്തിയുടെ സമൃദ്ധിയിൽ നിന്നെ ആരും അതിക്രമിക്കുന്നില്ല.

Mantra 15

स नो वृषन्त्सनिष्ठया सं घोरया द्रवित्न्वा । धियाविड्ढि पुरंध्या ॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വൃഷഭ-ശക്തിമാനേ! നിന്റെ ഏറ്റവും ജയപ്രദമായ ബലത്തോടെ ഞങ്ങൾക്കായി ഘോരമായ, തീവ്രമായ ധനസമ്പത്ത് ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുക; ഹേ പുരന്ധി (പൂർണ്ണത-വാഹകൻ), പ്രകാശിത ധിയാൽ ഭേദിച്ചുകയറുക.

Mantra 16

यस्ते नूनं शतक्रतविन्द्र द्युम्नितमो मदः । तेन नूनं मदे मदेः ॥

ഹേ ശതക്രതു ഇന്ദ്രാ! നിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ ശതശക്തിമയമായ, ഏറ്റവും ദ്യുതിമാനും വിജയോന്മുഖവുമായ മദ (ഉല്ലാസം) ഏതാണ്—അത് തന്നെയാൽ ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ മദത്തിൽ നീ മദമയനാകുക.

Mantra 17

यस्ते चित्रश्रवस्तमो य इन्द्र वृत्रहन्तमः । य ओजोदातमो मदः ॥

ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ ആ മദം—ചിത്രശ്രവസ്സിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം, വൃത്രഹനനത്തിൽ ഏറ്റവും പരാക്രമം, ഓജസ് നൽകുന്നതിൽ ഏറ്റവും വലിയ ദാതാവ്—അത് ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് പ്രവർത്തനശീലമായിരിക്കട്ടെ.

Mantra 18

विद्मा हि यस्ते अद्रिवस्त्वादत्तः सत्य सोमपाः । विश्वासु दस्म कृष्टिषु ॥

കാരണം ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു—ഹേ അദ്രിവത് (കല്ലുധാരി), ഹേ സത്യ സോമപാ, ഹേ ദസ്മ (അദ്ഭുതൻ)—നിനക്കു സത്യമായി അർപ്പിതനായവൻ, സർവ്വ ജനങ്ങളിൽക്കും നിന്റേതായവൻ തന്നെയാകുന്നു.

Mantra 19

इन्द्राय मद्वने सुतं परि ष्टोभन्तु नो गिरः । अर्कमर्चन्तु कारवः ॥

മദ്വന (ആനന്ദത്തിന്റെ അധിപൻ) ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി പിഴിഞ്ഞ സോമം—ഞങ്ങളുടെ ഗിരഃ (വചനങ്ങൾ) ചുറ്റുമെങ്ങും മുഴങ്ങട്ടെ; കാരവഃ (ഗായകർ) അർക്കം—ജ്യോതിർമയ സ്തുതിഗാനം—ആലപിക്കട്ടെ.

Mantra 20

यस्मिन्विश्वा अधि श्रियो रणन्ति सप्त संसदः । इन्द्रं सुते हवामहे ॥

യാരിൽ എല്ലാ ശ്രീ-വൈഭവങ്ങളും അധിഷ്ഠിതമായി ആനന്ദിക്കുന്നു—സത്തയുടെ ഏഴ് സംസദുകളിൽ—ആ ഇന്ദ്രനെ ഞങ്ങൾ സുത സോമത്തിൽ ആവാഹിക്കുന്നു.

Mantra 21

त्रिकद्रुकेषु चेतनं देवासो यज्ञमत्नत । तमिद्वर्धन्तु नो गिरः ॥

ത്രികദ്രുകങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ യജ്ഞത്തെ ചേതനമായ ജാഗ്രതാബോധത്തിലേക്ക് വിരിപ്പിച്ചു; ഞങ്ങളുടെ ഗിരഃ (സ്തുതി-വാക്കുകൾ) ആ ജാഗ്രതാശക്തിയെ തീർച്ചയായും വർധിപ്പിക്കട്ടെ.

Mantra 22

आ त्वा विशन्त्विन्दवः समुद्रमिव सिन्धवः । न त्वामिन्द्राति रिच्यते ॥

സോമബിന്ദുക്കൾ നദികൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെ നിനക്കുള്ളിൽ പ്രവേശിക്കട്ടെ; ഹേ ഇന്ദ്ര, നിന്നെ ആരും അതിക്രമിക്കുകയോ അതിപൂരിതമാക്കുകയോ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.

Mantra 23

विव्यक्थ महिना वृषन्भक्षं सोमस्य जागृवे । य इन्द्र जठरेषु ते ॥

ഹേ വൃഷഭനേ! നിന്റെ മഹിമയാൽ ജാഗരിക്കുന്നവനുവേണ്ടി സോമത്തിന്റെ ഭക്ഷണം നീ വെളിപ്പെടുത്തി—ഹേ ഇന്ദ്ര, അത് നിന്റെ ജഠരങ്ങളിൽ ഉള്ളതുതന്നെ.

Mantra 24

अरं त इन्द्र कुक्षये सोमो भवतु वृत्रहन् । अरं धामभ्य इन्दवः ॥

ഹേ വൃത്രഹൻ ഇന്ദ്ര! നിന്റെ കുക്ഷിക്കായി സോമം മതിയാകട്ടെ, പരിപൂർണ്ണമാകട്ടെ; നിന്റെ ധാമങ്ങൾക്കും ശക്തിസ്ഥിതികൾക്കും സോമബിന്ദുക്കൾ മതിയാകട്ടെ, പരിപൂർണ്ണമാകട്ടെ.

Mantra 25

अरमश्वाय गायति श्रुतकक्षो अरं गवे । अरमिन्द्रस्य धाम्ने ॥

അരം—യോഗ്യമായി—അവൻ അശ്വത്തിനായി പാടുന്നു, യോഗ്യമായി ഗാവിനായി; യോഗ്യമായി ഇന്ദ്രന്റെ ധാമ്നേയ്ക്കായി ശ്രുതകക്ഷൻ പാടുന്നു.

Mantra 26

अरं हि ष्म सुतेषु णः सोमेष्विन्द्र भूषसि । अरं ते शक्र दावने ॥

നിശ്ചയം, ഞങ്ങളുടെ പിഷ്ട സോമ-അർപ്പണങ്ങളിൽ നീ പൂർണ്ണമായി സ്വസ്ഥനാകുന്നു, ഹേ ഇന്ദ്ര; സോമപാനങ്ങളിൽ നീ ആനന്ദിക്കുന്നു. ഹേ ശക്ര, ദാനം നൽകുവാൻ നീ പൂർണ്ണമായി സമർത്ഥനാകുന്നു.

Mantra 27

पराकात्ताच्चिदद्रिवस्त्वां नक्षन्त नो गिरः । अरं गमाम ते वयम् ॥

ദൂരത്തുനിന്നും പോലും, ഹേ അദ്രിവത് (കല്ലിന്റെ-ബലം ധരിക്കുന്നവനേ), ഞങ്ങളുടെ പ്രചോദിത വാക്കുകൾ നിന്നിലേക്കെത്തുന്നു. ഞങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി നിന്റെ അടുക്കൽ എത്തട്ടെ—ഞങ്ങളുടെ സത്ത നിന്റെ സന്നിധിയെ പ്രാപിക്കട്ടെ.

Mantra 28

एवा ह्यसि वीरयुरेवा शूर उत स्थिरः । एवा ते राध्यं मनः ॥

അങ്ങനെ തന്നെയാണ് നീ: വീരശക്തികളെ അന്വേഷിച്ച് ഉണർത്തുന്നവൻ; അങ്ങനെ തന്നെയാണ് നീ ശൂരനും സ്ഥിരനും. അങ്ങനെ തന്നെയാണ് നിന്റെ മനസ്—സിദ്ധിക്കു യോഗ്യം, പൂർത്തീകരണത്തിൽ ഉറപ്പ്.

Mantra 29

एवा रातिस्तुवीमघ विश्वेभिर्धायि धातृभिः । अधा चिदिन्द्र मे सचा ॥

ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് നിന്റെ ദാനം, ഹേ തുവീമഘ (വിശാല-ദാനശീലനേ), എല്ലാം താങ്ങിനിർത്തുന്ന ധാതൃശക്തികളാൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്; അതുകൊണ്ട് ഇപ്പോഴും, ഹേ ഇന്ദ്രാ, എനിക്കൊപ്പം ഇരിക്ക—എന്റെ ശ്രമത്തിന് തുണയായി നിലകൊൾക.

Mantra 30

मो षु ब्रह्मेव तन्द्रयुर्भुवो वाजानां पते । मत्स्वा सुतस्य गोमतः ॥

ഹേ വാജങ്ങളുടെ പതേ, മന്ദമായ ബ്രാഹ്മണബുദ്ധിപോലെ അലസനായി ശിഥിലനാകരുത്; ഗോമത് (പ്രകാശകിരണ/ഗോ-സമൃദ്ധിയുള്ള) സുതസോമം ആസ്വദിച്ച് ആനന്ദിക്ക—ഉല്ലസിക്ക.

Mantra 31

मा न इन्द्राभ्यादिशः सूरो अक्तुष्वा यमन् । त्वा युजा वनेम तत् ॥

ഹേ ഇന്ദ്രാ, ശത്രുദിശകൾ ഞങ്ങളെ അമർത്താതിരിക്കട്ടെ—സൂര്യൻ രാത്രികളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ; നിന്നെ യുജ (യോക്-സഹചാരി/യോഗസഖാവ്) ആക്കി ഞങ്ങൾ അതിനെ ജയിക്കട്ടെ—ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വിജയം, യുക്തമായ ഫലം.

Mantra 32

त्वयेदिन्द्र युजा वयं प्रति ब्रुवीमहि स्पृधः । त्वमस्माकं तव स्मसि ॥

ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീയേ നമ്മുടെ യുജാ (ചേർത്ത ശക്തി) ആയി, ഞങ്ങൾ സ്പൃധഃ (മത്സരം/വൈരം) നേരെ പ്രത്യുത്തരം പറയുന്നു. നീ ഞങ്ങളുടേതാണ്—ഞങ്ങൾ നിന്റേതും; പരസ്പരബന്ധത്തിൽ ബന്ധിതരാണ്.

Mantra 33

त्वामिद्धि त्वायवोऽनुनोनुवतश्चरान् । सखाय इन्द्र कारवः ॥

നിനക്കുതന്നെയാണ്—നിന്റെ പ്രകാശം തേടുന്നവർ (ത്വായവഃ)—നീ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ നിരന്തരം ഉത്സാഹിപ്പിക്കുന്നത്. ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ സഖാക്കൾ—കാരവഃ, പ്രചോദിത കർത്താക്കൾ—നിന്നെ മുന്നോട്ട് തള്ളുന്നു.

Frequently Asked Questions

It is a Soma-linked hymn of praise meant to invoke Indra’s victorious power and generosity, asking him to give strength, protection, and success to the community.

Vṛtrahan means “slayer of Vṛtra,” the power of obstruction. The hymn celebrates Indra as the one who breaks what blocks light, waters, and victory—both in the world and within the worshipper.

Mada is Indra’s exhilarating rapture, especially from Soma. In the hymn it is treated as a divine energy that turns into ojas (strength) and enables the overcoming of obstacles.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App