
Sukta 7.22
Vasiṣṭha (Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi)
Indra
Triṣṭubh
આ સૂક્ત વશિષ્ઠનું ઇન્દ્ર માટેનું સોમ-આમંત્રણ છે. પિરસાયેલો સોમરસ પીવા માટે પ્રેરવામાં આવે છે—જેથી ઇન્દ્રની શક્તિ અને વિસ્તૃત આનંદ જાગૃત થઈ વિજય અને રક્ષણ પ્રાપ્ત થાય. કવિ ઇન્દ્રના ઝડપી, સ્વામીભાવે ભરેલા પ્રભુત્વનું સ્તવન કરે છે, તેના નામનું સતત સ્મરણ રહે છે એમ દૃઢ કરે છે, અને પ્રાચીન તથા વર્તમાન ઋષિઓને ઇન્દ્રે આપેલી ઉપકારી મિત્રતા જેવી જ કૃપાળુ મિત્રતા અમને પણ મળે એવી પ્રાર્થના કરે છે. અંતે દીર્ઘકાલ સુખાકારી (સ્વસ્તિ) માટે રક્ષણની શુભેચ્છા સાથે સમાપ્ત થાય છે અને ઉપાસકનું રક્ષણ કરનારી સહાયક દૈવી શક્તિઓ સુધી આ વિનંતીને વિસ્તારે છે.
Mantra 1
पिबा सोममिन्द्र मन्दतु त्वा यं ते सुषाव हर्यश्वाद्रिः । सोतुर्बाहुभ्यां सुयतो नार्वा ॥
હે ઇન્દ્ર, સોમ પાન કર; તે તને આનંદિત અને વિસ્તૃત કરે—આ સોમ, હે હર્યશ્વ, અદ્રિ (પથ્થર)એ તારા માટે પિષી કાઢ્યો છે. સોતૃ (દબાવનાર)ના બાહુઓથી તે સુયોજિત અશ્વ સમાન આગળ ધપે છે.
Mantra 2
यस्ते मदो युज्यश्चारुरस्ति येन वृत्राणि हर्यश्व हंसि । स त्वामिन्द्र प्रभूवसो ममत्तु ॥
હે હર્યશ્વ, તારો જે મદ (ઉલ્લાસ) સુયોજિત અને મનોહર છે, જેના દ્વારા તું વૃત્રણિ—આવરણ કરનાર અવરોધકોને—હણે છે; હે પ્રભૂવસુ ઇન્દ્ર, એ જ મદ તને મત્ત અને પરિપૂર્ણ કરે.
Mantra 3
बोधा सु मे मघवन्वाचमेमां यां ते वसिष्ठो अर्चति प्रशस्तिम् । इमा ब्रह्म सधमादे जुषस्व ॥
હે મઘવન્ (ઉદાર દાતા), મારી આ વાણી તરફ જાગૃત થા—વસિષ્ઠ તને જે મહાન પ્રશસ્તિરૂપ સ્તુતિ ગાય છે. સોમ-યજ્ઞના સહઆનંદમાં આ બ્રહ્મ (મંત્રો) સ્વીકાર.
Mantra 4
श्रुधी हवं विपिपानस्याद्रेर्बोधा विप्रस्यार्चतो मनीषाम् । कृष्वा दुवांस्यन्तमा सचेमा ॥
અદ્રિ (સોમપેષણ-પથ્થર) જે તૃપ્તપણે પીધેલો છે, તેની હાક સાંભળ; અર્ચન કરતા વિપ્ર (ઋષિ)ની મનીષા (પ્રેરિત વિચાર) તરફ જાગ. અમારી દાન-અર્પણોને સર્વોત્તમ અંતર સુધી પહોંચાડ, જેથી ત્યાં અમે તારી સાથે સહચર બનીએ.
Mantra 5
न ते गिरो अपि मृष्ये तुरस्य न सुष्टुतिमसुर्यस्य विद्वान् । सदा ते नाम स्वयशो विवक्मि ॥
હે તુર (ઝડપાળા), હું તારી ગિરઃ (વાણી/વચનો) પ્રત્યે ઈર્ષ્યા કરતો નથી; ન તો તારા અસુર્ય (પ્રભુત્વભર્યા) વૈભવની સુષ્ટુતિ પ્રત્યે—કારણ કે હું તેને જાણું છું. સદા હું તારો નામ ઉચ્ચારું છું—સ્વયંયશસ્વી.
Mantra 6
भूरि हि ते सवना मानुषेषु भूरि मनीषी हवते त्वामित् । मारे अस्मन्मघवञ्ज्योक्कः ॥
હે મઘવન્ (ઇન્દ્ર), મનુષ્યોમાં તારા સોમ-સવનો બહુ છે; અનેક વિવેકી મન તને જ બોલાવે છે. હે દાતા, અમારાથી દીર્ઘકાલ વસતી હાનિ દૂર રાખ.
Mantra 7
तुभ्येदिमा सवना शूर विश्वा तुभ्यं ब्रह्माणि वर्धना कृणोमि । त्वं नृभिर्हव्यो विश्वधासि ॥
હે શૂર (ઇન્દ્ર), આ સર્વ સવનો તારા માટે જ છે; તારા માટે હું બળ વધારતા બ્રહ્માણિ (સ્તુતિ-વચનો) રચું છું. તું નરશક્તિઓ દ્વારા હવનીય છે, સર્વ રીતે ઉપસ્થિત અને કાર્યકર છે.
Mantra 8
नू चिन्नु ते मन्यमानस्य दस्मोदश्नुवन्ति महिमानमुग्र । न वीर्यमिन्द्र ते न राधः ॥
હે ઉગ્ર અને અદ્ભુત (ઇન્દ્ર), હવે પણ—જ્યારે તું પોતાના સંકલ્પમાં સ્વજાગૃત છે—કોઈ તારી મહિમા સુધી પહોંચતો નથી. ન કોઈ તારા વીર્યને, ન તારા દાનના વૈભવને પ્રાપ્ત કરે.
Mantra 9
ये च पूर्व ऋषयो ये च नूत्ना इन्द्र ब्रह्माणि जनयन्त विप्राः । अस्मे ते सन्तु सख्या शिवानि यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
હે ઇન્દ્ર! જે પૂર્વના ઋષિઓ અને જે આજના નૂતન ઋષિઓ—વિપ્રો—બ્રહ્માણિ (મંત્રો) જનમાવે છે, તેમ જ તારી મૈત્રી અમામાં શિવ, કલ્યાણકારી અને તેજસ્વી રહે. હે દેવશક્તિઓ! તમે સદા અમને સ્વસ્તિભિઃ—કલ્યાણના વિસ્તારો વડે—રક્ષા કરો.
It invites Indra to drink the freshly pressed Soma, praises his swift and sovereign power, and asks for his friendly protection and lasting well-being for the worshippers.
In Vedic ritual, Soma is the energizing offering that delights Indra and is believed to awaken his strength so he can grant victory, protection, and prosperity.
It connects the present chant to an unbroken tradition of mantra-makers, asking Indra to give the same auspicious friendship to today’s worshippers as he gave to earlier ṛṣis, and to guard them with svasti (well-being).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.