Sukta 22
Sukta 7.22
Vasiṣṭha (Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi)
Indra
Triṣṭubh
ਇਹ ਸੂਕਤ ਵਸਿਸ਼ਠ ਵੱਲੋਂ ਇੰਦਰ ਲਈ ਸੋਮ-ਨਿਮੰਤਰਣ ਹੈ: ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਪੀਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਆਨੰਦ ਜਾਗ ਪਏ। ਕਵੀ ਇੰਦਰ ਦੀ ਤੇਜ਼, ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ ਭਰੀ ਮਹਾਰਤ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਯਾਦ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਉਸੇ ਹੀ ਦਇਆਲੂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿਰਘਕਾਲੀ ਭਲਾਈ (ਸਵਸਤੀ) ਲਈ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
पिबा सोममिन्द्र मन्दतु त्वा यं ते सुषाव हर्यश्वाद्रिः । सोतुर्बाहुभ्यां सुयतो नार्वा ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸੋਮ ਪੀ; ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਆਨੰਦਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਵੇ—ਹੇ ਹਰ੍ਯਸ਼ਵ, ਅਦ੍ਰਿ (ਪੱਥਰ) ਨੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸੋਮ ਨਿਚੋੜਿਆ ਹੈ। ਸੌਤ੍ਰ (ਨਿਚੋੜਨ ਵਾਲੇ) ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁ-ਜੁੱਤੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
यस्ते मदो युज्यश्चारुरस्ति येन वृत्राणि हर्यश्व हंसि । स त्वामिन्द्र प्रभूवसो ममत्तु ॥
ਹੇ ਹਰ੍ਯਸ਼ਵ, ਤੇਰਾ ਜੋ ਮਦ (ਉੱਲਾਸ) ਸੁਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਣਿ—ਢੱਕਣ ਵਾਲੇ ਰੋਕਾਂ ਨੂੰ—ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂਵਸੁ ਇੰਦਰ, ਉਹੀ ਮਦ ਤੈਨੂੰ ਮੱਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਭਰ ਦੇਵੇ।
Mantra 3
बोधा सु मे मघवन्वाचमेमां यां ते वसिष्ठो अर्चति प्रशस्तिम् । इमा ब्रह्म सधमादे जुषस्व ॥
ਹੇ ਮਘਵਨ (ਉਦਾਰ ਦਾਤਾ), ਮੇਰੀ ਇਸ ਬਾਣੀ ਵੱਲ ਜਾਗ—ਇਹ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ-ਰੂਪ ਸਤੁਤੀ ਜੋ ਵਸਿਸ਼ਠ ਤੇਰੇ ਲਈ ਗਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ-ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ (ਮੰਤ੍ਰ) ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
Mantra 4
श्रुधी हवं विपिपानस्याद्रेर्बोधा विप्रस्यार्चतो मनीषाम् । कृष्वा दुवांस्यन्तमा सचेमा ॥
ਅਦ੍ਰਿ (ਸੋਮ-ਪੀਸਣ ਵਾਲਾ ਪੱਥਰ) ਜੋ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਪੀ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ; ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਵਿਪ੍ਰ ਦੀ ਮਨੀਸ਼ਾ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੋਚ) ਵੱਲ ਜਾਗ। ਸਾਡੇ ਦਾਨ-ਅਰਪਣਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਪਰਮ ਥਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਣਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਾਥੀ ਬਣੀਏ।
Mantra 5
न ते गिरो अपि मृष्ये तुरस्य न सुष्टुतिमसुर्यस्य विद्वान् । सदा ते नाम स्वयशो विवक्मि ॥
ਹੇ ਤੁਰ (ਤੇਜ਼), ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਗਿਰਹ (ਬਾਣੀ/ਵਚਨ) ਤੋਂ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਅਸੁਰ੍ਯ (ਪ੍ਰਭੁਤਵਮਈ) ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਸੁਸ਼ਟੁਤੀ ਤੋਂ—ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਸਦਾ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ—ਸਵਯੰਯਸ਼ਸਵੀ।
Mantra 6
भूरि हि ते सवना मानुषेषु भूरि मनीषी हवते त्वामित् । मारे अस्मन्मघवञ्ज्योक्कः ॥
ਹੇ ਮਘਵਨ (ਇੰਦਰ), ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਸੋਮ-ਸਵਨ ਬਹੁਤ ਹਨ; ਬਹੁਤੇ ਵਿਵੇਕੀ ਮਨ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਸੱਦਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦਾਤਾਰ, ਲੰਮਾ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਹਾਨੀ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖ।
Mantra 7
तुभ्येदिमा सवना शूर विश्वा तुभ्यं ब्रह्माणि वर्धना कृणोमि । त्वं नृभिर्हव्यो विश्वधासि ॥
ਹੇ ਸ਼ੂਰ (ਇੰਦਰ), ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਵਨ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਬਲ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾਣਿ (ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨ) ਘੜਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਵਨਯੋਗ ਹੈਂ, ਹਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਾਜ਼ਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈਂ।
Mantra 8
नू चिन्नु ते मन्यमानस्य दस्मोदश्नुवन्ति महिमानमुग्र । न वीर्यमिन्द्र ते न राधः ॥
ਹੇ ਉਗ੍ਰ ਤੇ ਅਦਭੁਤ (ਇੰਦਰ), ਅਜੇ ਵੀ—ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਜਾਗਰੂਕ ਹੈਂ—ਕੋਈ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਨਾ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਵੀਰਯ ਨੂੰ, ਨਾ ਤੇਰੇ ਦਾਨ ਦੇ ਪੂਰਨ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 9
ये च पूर्व ऋषयो ये च नूत्ना इन्द्र ब्रह्माणि जनयन्त विप्राः । अस्मे ते सन्तु सख्या शिवानि यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ! ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ—ਵਿਪ੍ਰ—ਬ੍ਰਹਮਾਣਿ (ਮੰਤ੍ਰ) ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ, ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਰਹੇ। ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤਿਓ! ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਭਿਃ—ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ—ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Frequently Asked Questions
It invites Indra to drink the freshly pressed Soma, praises his swift and sovereign power, and asks for his friendly protection and lasting well-being for the worshippers.
In Vedic ritual, Soma is the energizing offering that delights Indra and is believed to awaken his strength so he can grant victory, protection, and prosperity.
It connects the present chant to an unbroken tradition of mantra-makers, asking Indra to give the same auspicious friendship to today’s worshippers as he gave to earlier ṛṣis, and to guard them with svasti (well-being).
Ask anything about Sukta 22 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.