Sukta 59
Sukta 3.59
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.59)
Mitra
Triṣṭubh (common in this mandala; probable here)
આ સૂક્તમાં મિત્રને તે આદિત્ય તરીકે સ્તુતિ કરવામાં આવે છે જે “યોગ્ય વચન” બોલે છે અને તેને સ્થાપિત કરે છે, જેથી માનવ સમુદાયો વ્યવસ્થિત અને સુમેળભર્યા ગતિપ્રવાહમાં સ્થિર થાય. તેમાં મિત્રને સ્વર્ગ અને પૃથ્વીના અડગ ધારક, સર્વદર્શી રક્ષક—સામાજિક સત્ય અને યોગ્ય આચરણના પાલક—રૂપે દર્શાવવામાં આવે છે; અને અગ્નિ દ્વારા શુદ્ધ કરેલી આહુતિઓ અર્પણ કરીને તેની કૃપા, રક્ષા અને સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત કરવાની પ્રેરણા આપવામાં આવે છે.
Mantras
Mantra 1
मित्रो जनान्यातयति ब्रुवाणो मित्रो दाधार पृथिवीमुत द्याम् । मित्रः कृष्टीरनिमिषाभि चष्टे मित्राय हव्यं घृतवज्जुहोत ॥
મિત્ર, સત્ય વચન બોલતો, જનસમુદાયોને યોગ્ય ગતિમાં પ્રવર્તાવે છે; મિત્ર પૃથ્વીને અને દ્યૌને પણ ધારણ કરે છે. મિત્ર અણમિષ દૃષ્ટિથી મનુષ્યજાતિઓને નિહાળે છે. મિત્રને ઘૃતવત્ હવ્ય અર્પણ કરો.
Mantra 2
प्र स मित्र मर्तो अस्तु प्रयस्वान्यस्त आदित्य शिक्षति व्रतेन । न हन्यते न जीयते त्वोतो नैनमंहो अश्नोत्यन्तितो न दूरात् ॥
મિત્ર સાથે આગળ વધનાર એવો મર્ત્ય બને—યોગ્ય અર્પણથી સમૃદ્ધ—હે આદિત્ય, જે તારા વ્રતથી શિક્ષિત થાય અને તાલીમ પામે. તે ન હણાય, ન પરાજિત થાય; તારા રક્ષણમાં તેને કોઈ વ્યથા સ્પર્શતી નથી—ન નજીકથી, ન દૂરથી.
Mantra 3
अनमीवास इळया मदन्तो मितज्ञवो वरिमन्ना पृथिव्याः । आदित्यस्य व्रतमुपक्षियन्तो वयं मित्रस्य सुमतौ स्याम ॥
અમે આંતરિક વ્યાધિથી રહિત રહીએ; ઇળા (ઇળયા)ના પ્રકાશમય પ્રવાહમાં આનંદિત રહીએ; માપ જાણનારા બનીએ; પૃથ્વીના આધારથી ઉદ્ભવેલી વિશાળતામાં નિવાસ કરીએ. આદિત્યના વ્રતનું પાલન કરતા, અમે મિત્રની સુમતિમાં રહીએ.
Mantra 4
अयं मित्रो नमस्यः सुशेवो राजा सुक्षत्रो अजनिष्ट वेधाः । तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम ॥
આ મિત્ર નમસ્કારયોગ્ય છે—સુશેવ, સદય; સારા ક્ષત્રવાળો રાજા; વેધા, કર્મ માટે જન્મેલો વિવેકી વ્યવસ્થાપક. તે યજ્ઞિય (પૂજનીય) દેવની સુમતિમાં, અને શુભ સૌમનસમાં પણ, અમે રહીએ.
Mantra 5
महाँ आदित्यो नमसोपसद्यो यातयज्जनो गृणते सुशेवः । तस्मा एतत्पन्यतमाय जुष्टमग्नौ मित्राय हविरा जुहोत ॥
મહાન આદિત્ય નમસ્કારથી ઉપસદ્ય (સમીપ જવા યોગ્ય) છે; તે મનુષ્યોને સન્માર્ગે સ્થાપે છે અને ગાયક પ્રત્યે સુશેવ છે. તેથી અગ્નિમાં આ હવિ અર્પણ કરો—અતિ પન્યતમ, પ્રિય અને જુષ્ત—મિત્ર માટે, જે અતિ પ્રશંસનીય છે.
Mantra 6
मित्रस्य चर्षणीधृतोऽवो देवस्य सानसि । द्युम्नं चित्रश्रवस्तमम् ॥
મિત્ર—જનસમુદાયોના ધારક દેવ—તેની કૃપા/રક્ષા અમારે માટે પ્રાપ્ત કર; અને બહુવિધ યશથી સમૃદ્ધ, તેજસ્વી દ્યુમ્ન (પ્રભામય મહિમા) પણ અમને અપાવ—ચિત્રશ્રવસ્તમ, સર્વોત્કૃષ્ટ કીર્તિવાળો.
Mantra 7
अभि यो महिना दिवं मित्रो बभूव सप्रथाः । अभि श्रवोभिः पृथिवीम् ॥
જે મહિમાથી મಿತ್ರ બન્યો—આકાશ પર વ્યાપક (સપ્રથા) થયો; અને શ્રવઃ (પ્રેરિત શ્રવણ-શક્તિઓ) દ્વારા પૃથ્વી પર પણ વ્યાપ્યો.
Mantra 8
मित्राय पञ्च येमिरे जना अभिष्टिशवसे । स देवान्विश्वान्बिभर्ति ॥
અભિષ્ટિ-શવસ (સહાય અને વિજય આપનાર બળ) માટે પાંચ જન મિત્રને જોડે છે; તે સર્વ દેવોને ધારણ કરે છે—વ્યવસ્થિત એકતામાં તેમને પોષે છે.
Mantra 9
मित्रो देवेष्वायुषु जनाय वृक्तबर्हिषे । इष इष्टव्रता अकः ॥
મિત્ર દેવોમાં અને આયુષ્યના પ્રવાહોમાં, જે મનુષ્યે પવિત્ર બર્હિ (યજ્ઞાસન) પાથર્યું છે તેના હિત માટે કાર્ય કરે છે. ઇષ્ટવ્રત—પસંદ કરેલા ધર્મવ્રતને પૂર્ણ કરનારાઓ માટે તે સમૃદ્ધિના પ્રેરણાઓ (ઇષઃ) ઘડે છે.
Frequently Asked Questions
Mitra is an Āditya who keeps truth, harmony, and trustworthy relations in the world. The hymn describes him as upholding Heaven and Earth and watching people with steady, unblinking awareness.
Right speech and right conduct create order in society, and Mitra is the divine power that supports this order. By offering to Mitra through Agni, the worshipper seeks harmony, protection, and nourishing prosperity (iṣ).
It suits a fire offering where ghṛta and other havis are poured into Agni “for Mitra.” The hymn especially fits occasions that require strengthening agreements, communal unity, and disciplined adherence to one’s chosen rule (vrata).
Ask anything about Sukta 59 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.