Sukta 59
Sukta 3.59
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.59)
Mitra
Triṣṭubh (common in this mandala; probable here)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ସେହି ଆଦିତ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ‘ଯଥାର୍ଥ ବାଣୀ’ କୁ କହନ୍ତି ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି, ଏବଂ ମାନବ ସମୁଦାୟକୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ, ସମନ୍ୱିତ ଗତିରେ ଆଣନ୍ତି। ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦ୍ୟାଉ ଓ ପୃଥିବୀଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଧାରକ, ସବୁକିଛି ଦେଖୁଥିବା ସାମାଜିକ ସତ୍ୟ ଓ ଯଥାଚରଣର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି; ଏବଂ ଅଗ୍ନି ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର ଆହୁତି ଦେଇ ତାଙ୍କର କୃପା, ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଆଯାଇଛି।
Mantras
Mantra 1
मित्रो जनान्यातयति ब्रुवाणो मित्रो दाधार पृथिवीमुत द्याम् । मित्रः कृष्टीरनिमिषाभि चष्टे मित्राय हव्यं घृतवज्जुहोत ॥
ମିତ୍ର ସତ୍ୟବାଣୀ କହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଯଥାର୍ଥ ଗତିରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଏ; ମିତ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଓ ଦ୍ୟାଉକୁ (ଆକାଶକୁ) ଧାରଣ କରେ। ମିତ୍ର ଅନିମିଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମନୁଷ୍ୟଜାତିମାନଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରେ। ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଘୃତବତ୍ ହବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କର।
Mantra 2
प्र स मित्र मर्तो अस्तु प्रयस्वान्यस्त आदित्य शिक्षति व्रतेन । न हन्यते न जीयते त्वोतो नैनमंहो अश्नोत्यन्तितो न दूरात् ॥
ମିତ୍ର ସହ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ହେଉ—ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଅର୍ପଣରେ ସମୃଦ୍ଧ—ହେ ଆଦିତ୍ୟ, ଯେ ତୁମ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ଓ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ହୁଏ। ସେ ନ ଆଘାତ ପାଏ, ନ ପରାଜିତ ହୁଏ; ତୁମ ରକ୍ଷାରେ ତାକୁ କୌଣସି ଦୁଃଖ ସ୍ପର୍ଶ କରେନାହିଁ—ନ ନିକଟରୁ, ନ ଦୂରରୁ।
Mantra 3
अनमीवास इळया मदन्तो मितज्ञवो वरिमन्ना पृथिव्याः । आदित्यस्य व्रतमुपक्षियन्तो वयं मित्रस्य सुमतौ स्याम ॥
ଆମେ ଅନ୍ତର୍ବ୍ୟାଧିରହିତ ହେଉ; ଇଳା (ଇଳୟା)ର ପ୍ରକାଶମୟ ପ୍ରବାହରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉ; ପରିମାଣ ଜାଣୁଥିବା ହେଉ; ପୃଥିବୀର ଆଧାରରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ବିଶାଳତାରେ ବସବାସ କରୁ। ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ବ୍ରତକୁ ଅନୁସରି, ଆମେ ମିତ୍ରଙ୍କ ସୁମତିରେ ରହୁ।
Mantra 4
अयं मित्रो नमस्यः सुशेवो राजा सुक्षत्रो अजनिष्ट वेधाः । तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम ॥
ଏହି ମିତ୍ର ନମସ୍କାରଯୋଗ୍ୟ—ସୁଶେବ, କୃପାମୟ; ସୁକ୍ଷତ୍ର ରାଜା; ବେଧା, କର୍ମ ପାଇଁ ଜନ୍ମିତ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ। ସେହି ଯଜ୍ଞିୟ (ପୂଜ୍ୟ) ଦେବଙ୍କ ସୁମତିରେ, ଏବଂ ଶୁଭ ସୌମନସରେ ମଧ୍ୟ, ଆମେ ରହୁ।
Mantra 5
महाँ आदित्यो नमसोपसद्यो यातयज्जनो गृणते सुशेवः । तस्मा एतत्पन्यतमाय जुष्टमग्नौ मित्राय हविरा जुहोत ॥
ମହାନ ଆଦିତ୍ୟ ନମସ୍କାରଦ୍ୱାରା ଉପସଦ୍ୟ (ସମୀପଗମ୍ୟ); ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସନ୍ମାର୍ଗରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଗାୟକ ପ୍ରତି ସୁଶେବ ଅଟନ୍ତି। ତେଣୁ ଅଗ୍ନିରେ ଏହି ହବି ଅର୍ପଣ କର—ଅତି ପନ୍ୟତମ, ପ୍ରିୟ ଓ ଜୁଷ୍ଟ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ମିତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ।
Mantra 6
मित्रस्य चर्षणीधृतोऽवो देवस्य सानसि । द्युम्नं चित्रश्रवस्तमम् ॥
ଜନମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେବ ମିତ୍ରଙ୍କର ଅବୋ (ସହାୟତା/ରକ୍ଷା) ଆମ ପାଇଁ ଲାଭ କରା; ଏବଂ ବହୁବିଧ ଯଶରେ ସମୃଦ୍ଧ, ପ୍ରଭାମୟ ଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଦିଅ—ଚିତ୍ରଶ୍ରବସ୍ତମ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ।
Mantra 7
अभि यो महिना दिवं मित्रो बभूव सप्रथाः । अभि श्रवोभिः पृथिवीम् ॥
ଯେ ନିଜ ମହିମାରେ ମିତ୍ର ହୋଇ—ଦ୍ୟୁ (ଆକାଶ) ଉପରେ ବିଶାଳଭାବେ (ସପ୍ରଥା) ବ୍ୟାପିଲେ; ଏବଂ ଶ୍ରବଃ (ପ୍ରେରିତ ଶ୍ରବଣ-ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପିଲେ।
Mantra 8
मित्राय पञ्च येमिरे जना अभिष्टिशवसे । स देवान्विश्वान्बिभर्ति ॥
ଅଭିଷ୍ଟି-ଶବସ (ସହାୟତା ଓ ବିଜୟ ଦେଇଥିବା ବଳ) ପାଇଁ ପାଞ୍ଚ ଜନ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଯୋଗ କରନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ସୁସଂଗଠିତ ଏକତାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଧରି ରଖନ୍ତି।
Mantra 9
मित्रो देवेष्वायुषु जनाय वृक्तबर्हिषे । इष इष्टव्रता अकः ॥
ମିତ୍ର ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟର ପ୍ରବାହମାନେ, ଯିଏ ପବିତ୍ର ବର୍ହିଷ୍ (ଯଜ୍ଞାସନ) ପସାରିଛି ସେହି ମନୁଷ୍ୟର ହିତ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଇଷ୍ଟବ୍ରତ—ଚୟିତ ଧର୍ମବ୍ରତ ପୂରଣ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ସମୃଦ୍ଧିର ପ୍ରେରଣାଗୁଡ଼ିକୁ (ଇଷଃ) ଗଢ଼େ।
Frequently Asked Questions
Mitra is an Āditya who keeps truth, harmony, and trustworthy relations in the world. The hymn describes him as upholding Heaven and Earth and watching people with steady, unblinking awareness.
Right speech and right conduct create order in society, and Mitra is the divine power that supports this order. By offering to Mitra through Agni, the worshipper seeks harmony, protection, and nourishing prosperity (iṣ).
It suits a fire offering where ghṛta and other havis are poured into Agni “for Mitra.” The hymn especially fits occasions that require strengthening agreements, communal unity, and disciplined adherence to one’s chosen rule (vrata).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.