Opening the text

Sukta 3.58
Viśvāmitra Gāthina (attribution for Maṇḍala 3; specific hymn traditionally in Viśvāmitra cycle)
Aśvinau (with Uṣas/Dakṣiṇā imagery in support)
Triṣṭubh (probable for RV 3.58; verse-length and cadence consistent)
આ સ્તુતિ પ્રભાતે અશ્વિનૌને આવાહન કરે છે, અને તેમની ઝડપી આવકને ઉષસના જાગૃત પ્રકાશ તથા દક્ષિણાની ઋતુસર, ઉદાર અર્પણ-વ્યવસ્થાથી જોડે છે. “પ્રકાશની ગાય” અને “મધના ખજાના” જેવી જીવંત ઉપમાઓ દ્વારા તે દ્વિચિકિત્સક દેવોને દેવયાન માર્ગોથી યાત્રા કરીને યજમાનના ગૃહમાં આવી મધુર મધ-સમાન સોમરસ પાન કરવા આમંત્રિત કરે છે.
Mantra 1
धेनुः प्रत्नस्य काम्यं दुहानान्तः पुत्रश्चरति दक्षिणायाः । आ द्योतनिं वहति शुभ्रयामोषसः स्तोमो अश्विनावजीगः ॥
પ્રાચીન ઋતના ઇચ્છનીય આનંદને દોહતી પ્રકાશની ધેનુ, દક્ષિણાના (સુવિચારિત અર્પણની) પુત્રરૂપે અંદર ચાલે છે. તે શુભ્ર તેજસ્વી દ્યોતન લાવે છે; અને ઉષાનો સ્તોત્ર અશ્વિનોને વેગવંત કાર્ય માટે જગાવે છે.
Mantra 2
सुयुग्वहन्ति प्रति वामृतेनोर्ध्वा भवन्ति पितरेव मेधाः । जरेथामस्मद्वि पणेर्मनीषां युवोरवश्चकृमा यातमर्वाक् ॥
ઋતના નિયમમાં તમારાં સુયુગ રથવાહક બળો તમને અહીં લાવે છે; અમારી ઊર્ધ્વ થયેલી મેધાઓ પિતૃઓની જ્ઞાનવત્તા જેવી ઊભી થાય છે. અમારાં માટે બળવાન થાઓ, અને પાણિ (કંજુષ)ની સંકુચિત મનીષાને વિખેરી દો; તમારું અવસ અમે રચ્યું છે—અમારી પાસે નજીક આવો.
Mantra 3
सुयुग्भिरश्वैः सुवृता रथेन दस्राविमं शृणुतं श्लोकमद्रेः । किमङ्ग वां प्रत्यवर्तिं गमिष्ठाहुर्विप्रासो अश्विना पुराजाः ॥
સુયુગ (સારી રીતે જોડાયેલા) અશ્વો અને સુવૃત (સુગમ રીતે ફરતું) રથ લઈને, હે દસ્રા (અદ્ભુત કાર્ય કરનાર) અશ્વિનો, અદ્રિ (સોમપિષણ-પથ્થર) દ્વારા ઉચ્ચારાયેલો આ શ્લોક સાંભળો. તો પછી કેમ, હે અશ્વિનો, પુરાજા વિપ્રો (પ્રેરિત ઋષિઓ) તમને ‘પ્રતિઉત્તરમાં સૌથી ઝડપથી પાછા ફરનાર’ કહે છે?
Mantra 4
आ मन्येथामा गतं कच्चिदेवैर्विश्वे जनासो अश्विना हवन्ते । इमा हि वां गोऋजीका मधूनि प्र मित्रासो न ददुरुस्रो अग्रे ॥
હે અશ્વિનો, ‘આ મન્યેથામ્’—વિચાર કરો; ‘આ ગતમ્’—આવો: શું સર્વ જનોએ દેવો સમાન ઉત્સાહથી તમને હવન કરતા નથી? કારણ કે તમારા ગોઋજીક (પ્રકાશ/ગો જીતનાર) મધુઓ—મધુર રસો—ઉષા (ઉષસ્) ના આરંભે મિત્ર સમાન શક્તિઓ જેમ આગળથી પ્રગટ થઈને વહેંચાય છે.
Mantra 5
तिरः पुरू चिदश्विना रजांस्याङ्गूषो वां मघवाना जनेषु । एह यातं पथिभिर्देवयानैर्दस्राविमे वां निधयो मधूनाम् ॥
હે અશ્વિનો, અનેક રજાંસિ (લોકો/વિસ્તારો) પાર કરીને પણ, મઘવાણા (ઉદાર દાતા) તમારું અઙ્ગૂષ (પ્રેરક ગાન-પોકાર) જનોએમાં ગુંજે છે. દેવયાન પથોથી અહીં આવો, હે દસ્રા; અહીં તો તમારા મધુઓના નિધિ—મધુર આનંદના ખજાના—રખાયેલા છે.
Mantra 6
पुराणमोकः सख्यं शिवं वां युवोर्नरा द्रविणं जह्नाव्याम् । पुनः कृण्वानाः सख्या शिवानि मध्वा मदेम सह नू समानाः ॥
હે નરાઓ (અશ્વિનો), તમારું પ્રાચીન નિવાસસ્થાન છે; અને તમારે બંને સાથેનું મિત્રત્વ કલ્યાણકારી છે. જાહ્નવી (ગંગા)માં ધન-સંપત્તિ રહેલી છે. ફરીથી કલ્યાણમય સખ્યોના બંધનોને નવીન કરો; મધુસમાન આનંદથી આપણે હવે એકરૂપ થઈ સાથે હર્ષિત થઈએ.
Mantra 7
अश्विना वायुना युवं सुदक्षा नियुद्भिष्च सजोषसा युवाना । नासत्या तिरोअह्न्यं जुषाणा सोमं पिबतमस्रिधा सुदानू ॥
હે અશ્વિનો, વાયુ સાથે, હે યુવાન અને સુદક્ષ, તમારી નિયુદ્ (રથ-યુક્તિઓ/ટીમો) સાથે એકરસ આનંદમાં જોડાયેલા—હે નાસત્યાઓ, દિવસથી પરના સોમને આસ્વાદતા, હે સુદાનૂ (ઉદાર દાતાઓ), અચૂક રીતે તેને પીવો.
Mantra 8
अश्विना परि वामिषः पुरूचीरीयुर्गीर्भिर्यतमाना अमृध्राः । रथो ह वामृतजा अद्रिजूतः परि द्यावापृथिवी याति सद्यः ॥
હે અશ્વિનો, તમારી આસપાસ બહુવિધ પ્રેરણાઓ ફરતી રહે છે—સ્તુતિગીતો સાથે પ્રયત્નશીલ, કદી ન ડગમગતા. ઋતજ (ઋતમાંથી જન્મેલો) અને અદ્રિ (સોમ-પેષણ પથ્થર)ની પ્રેરણાથી ચલિત તમારો રથ ક્ષણમાં જ દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને પૃથ્વી)ને પરિભ્રમણ કરે છે.
Mantra 9
अश्विना मधुषुत्तमो युवाकुः सोमस्तं पातमा गतं दुरोणे । रथो ह वां भूरि वर्पः करिक्रत्सुतावतो निष्कृतमागमिष्ठः ॥
હે અશ્વિનો, મધુરસથી અતિમધુર એવો સોમ યુવાન સમાન ઉછળતો દબાયો છે અને બોલાવે છે; તેને પિયો—ઘરમાં આવો. તમારો રથ બહુરૂપ સૌંદર્ય અને તેજથી વિશાળ, સોમદબાવનાર માટે તૈયાર કરાયેલા સ્થાને પહોંચી ગયો છે.
The Aśvinau are twin Vedic gods known for swift help, healing, and rescue. This hymn calls them at dawn to bring health, good fortune, and a successful beginning to the Soma rite.
Uṣas is Dawn, the awakening light that stirs divine movement and inspiration. Dakṣiṇā is the “right-giving” offering or sacred generosity that makes the sacrifice well-ordered and effective.
The hymn centers on inviting the Aśvins to arrive by the godward paths and drink the freshly pressed, honey-sweet Soma in the sacrificer’s house, sealing a bond of blessing and protection.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.