Adhyaya 91: The Vaiṣṇavī Goddess on Mount Mandara: Emergence of the Maidens, Construction of the Goddess-City, and Nārada’s Visit

Verse 1

श्रीवराह उवाच । या मन्दरगता देवी तपस्तप्तुं तु वैष्णवी । राजसी परमा शक्तिः कौमारव्रतधारिणी ॥

Śrī Varāha nói: Vị Nữ Thần đã đến núi Mandara—Vaiṣṇavī—đã thực hành khổ hạnh; Ngài là Śakti tối thượng, mang đặc tính rajas, và là bậc trì giữ kaumāra-vrata (lời nguyện của thiếu nữ).

Verse 2

चन्द्रप्रभा गिरिसुता तथा सूर्यप्रभामृता । स्वयम्प्रभा चारुमुखी शिवदूती विभावरी ॥

Ngài là Candraprabhā, ánh sáng như trăng, là Girisutā—ái nữ của núi; lại là Sūryaprabhā, tựa cam lộ; Svayamprabhā, tự thân rực sáng; Cārumukhī, dung nhan mỹ lệ; Śivadūtī, sứ giả của Śiva; và Vibhāvarī, đêm rạng ngời.

Verse 3

जया च विजया चैव जयन्ती चापराजिता । एताश्चान्याश्च शतशः कन्यास्तस्मिन् पुरोत्तमे ॥

Jayā và Vijayā, Jayantī và Aparājitā—cùng với hàng trăm thiếu nữ khác đều ở trong thành phố tối thượng ấy.

Verse 4

देव्याः अनुचराः सर्वाः पाशाङ्कुशधराः शुभाः । ताभिः परिवृता देवी सिंहासनगता शुभा ॥

Tất cả thị nữ của Nữ Thần đều cát tường, tay cầm pāśa (dây thòng lọng) và aṅkuśa (móc điều phục); được họ vây quanh, Nữ Thần cát tường ngự trên sư tử tòa.

Verse 5

सुसितैश्चामरैः स्त्रीभिर्वीज्यमाना विलासिनी । कौमारं व्रतमास्थाय तपः कर्तुं समुद्यता ॥

Được các phụ nữ phe phẩy bằng chāmara trắng sáng, bậc mỹ lệ ấy—sau khi thọ trì “kaumāra-vrata” (lời nguyện đồng trinh)—liền chuyên tâm thực hành khổ hạnh.

Verse 6

यौवनस्था महाभागा पीनवृत्तपयोधरा । चम्पकाशोकपुन्नागनागकेसरदामभिः ॥

Nàng đứng ở độ xuân thì, phúc phần lớn lao, ngực đầy đặn tròn trịa, được trang sức bằng tràng hoa campaka, aśoka, punnāga và nāga-kesara.

Verse 7

सर्वाङ्गेष्वर्चिता देवी ऋषिदेवनमस्कृता । पूज्यमाना वरस्त्रीभिः कुमारिभिः समन्ततः ॥

Nữ Thần được cúng kính trên khắp các chi phần, được các bậc ṛṣi và chư thiên đảnh lễ, và được thờ phụng bốn phía bởi những phụ nữ ưu tú cùng các thiếu nữ.

Verse 8

सर्वाङ्गभोगिनी देवी यावदास्ते तपोऽन्विता । तावदागतवांस्तत्र नारदो ब्रह्मणः सुतः ॥

Trong khi Nữ thần Sarvāṅgabhoginī vẫn chuyên tâm hành khổ hạnh, thì Nārada—con của Phạm Thiên (Brahmā)—đã đến nơi ấy.

Verse 9

तं दृष्ट्वा सहसा देवी ब्रह्मपुत्रं तपोधनम् । विद्युत्प्रभामुवाचेदमासनं दीयतामिति । पाद्यमाचमनीयं च क्षिप्रमस्मै प्रदीयताम् ॥

Vừa trông thấy, Nữ thần, khi nhận ra Nārada—con của Phạm Thiên, giàu công đức khổ hạnh—liền bảo Vidyutprabhā: “Hãy dọn chỗ ngồi; mau dâng nước rửa chân và nước để ācaman (uống thanh tịnh).”

Verse 10

एवमुक्ता तदा देव्याः कन्या विद्युत्प्रभा शुभा । आसनं पाद्यमर्घ्यं च नारदाय न्यवेदयत् ॥

Theo lời dạy của Nữ thần, thiếu nữ cát tường Vidyutprabhā đã dâng lên Nārada chỗ ngồi, nước rửa chân và lễ vật arghya.

Verse 11

ततः कृतासनं दृष्ट्वा प्रणतं नारदं मुनिम् । उवाच वचनं देवी हर्षेण महताऽन्विता ॥

Bấy giờ, thấy chỗ ngồi đã được chuẩn bị và thấy hiền giả Nārada cúi mình đảnh lễ, Nữ thần hoan hỷ lớn lao mà cất lời.

Verse 12

सैकाकिनी तपस्तेपे विशालायां तु शोभने । तस्यास्तपन्त्याः कालेन महता क्षुभितं मनः ॥

Một mình nàng thực hành khổ hạnh tại nơi rộng lớn, tươi đẹp; theo thời gian dài tu khổ hạnh, tâm nàng bị khuấy động mạnh mẽ.

Verse 13

स्वागतं भो मुनिश्रेष्ठ कस्माल्लोकादिहागतः । किं कार्यं वद ते कृत्यं मा ते कालात्ययो भवेत् ॥

Hoan nghênh, hỡi bậc hiền triết tối thượng! Ngài từ cõi (loka) nào đến đây? Xin nói rõ việc cần làm của ngài, để thời gian không bị chậm trễ đối với ngài.

Verse 14

एवमुक्तस्तदा देव्याः नारदः प्राह लोकवित् । ब्रह्मलोकादिन्द्रलोकं तस्माद्रौद्रमथाचलम् ॥

Được nữ thần hỏi như vậy, Nārada—bậc am tường các thế giới—thưa: “Từ Brahmaloka ta đến Indraloka; từ đó đến Raudra, rồi tiếp đến ngọn núi.”

Verse 15

ततस्त्वामिह देवेशि द्रष्टुमभ्यागतोऽस्मि शुभे । एवमुक्त्वा मुनिः श्रीमांस्तां देवीमन्ववेक्षत ॥

“Vì thế, hỡi Nữ Chúa của chư thiên, hỡi Đấng cát tường, ta đến đây để được chiêm bái Ngài.” Nói xong, vị hiền giả rạng danh chăm chú nhìn nữ thần.

Verse 16

दृष्ट्वा मुहूर्तं देवेशि विस्मितो नारदोऽभवत् । अहो रूपमहो कान्तिरहो धैर्यमहो वयः ॥

Nhìn trong chốc lát, hỡi Nữ Chúa, Nārada kinh ngạc thốt lên: “Ôi, dung sắc! Ôi, quang huy! Ôi, sự vững chãi! Ôi, sức sống của tuổi xuân!”

Verse 17

अहो निष्कामता देव्याः इति खेदमुपाययौ । देवगन्धर्वसिद्धानां यक्षकिन्नररक्षसाम् ॥

“Ôi, sự vô dục của Nữ Thần!”—nghĩ vậy, lòng ngài dâng lên một nỗi bùi ngùi, khi xét đến chư thiên, gandharva, siddha, yakṣa, kinnara và rākṣasa.

Verse 18

न रूपमीदृशं क्वापि स्त्रीष्वन्यासु प्रदृश्यते । एवं संचिन्त्य मनसा नारदो विस्मयान्वितः ॥

“Dung mạo như thế này không thấy ở đâu trong các người nữ khác.” Nghĩ như vậy trong tâm, hiền giả Nārada tràn đầy kinh ngạc.

Verse 19

प्रणम्य देवीं वरदामुत्पपात नभस्तलम् । गतश्च त्वरया युक्तः पुरीं दैत्येन्द्रपालिताम् ॥

Sau khi đảnh lễ Nữ Thần ban ân phúc, ngài vút lên khoảng trời bao la; rồi với sự gấp gáp, ngài đi đến thành trì được chúa tể Dānava canh giữ.

Verse 20

महीषाख्येन भूतेषि समुद्रान्तःस्थितां पुरीम् । तत्राससाद भगवानसुरं महीषाकृतिम् ॥

Ngài đến thành trì ở rìa đại dương, gắn với hữu thể mang danh Mahīṣa; tại đó ngài gặp asura có hình tướng trâu nước.

Verse 21

दृष्ट्वा लब्धवरं वीरं देवसैन्यान्तकं महत् । स तेन पूजितो भक्त्या तदा लोकचरो मुनिः ॥

Thấy vị dũng sĩ vĩ đại đã được ban ân—hùng mạnh, kẻ tiêu diệt đạo quân chư thiên—vị hiền giả du hành khắp thế gian ấy liền được hắn tôn kính và cúng dường với lòng sùng tín.

Verse 22

प्रीतात्मा नारदस्तस्मै देव्याः रूपमनुत्तमम् । आचचक्षे यथान्यायं यद्दृष्टं देवतापुरे ॥

Với tâm hoan hỷ, Nārada đã thuật lại cho hắn, theo đúng trình tự, về dung mạo vô song của Nữ Thần mà ngài đã thấy tại thành của chư thiên.

Verse 23

तस्मात्क्षोभात्समुत्तस्थुः कुमार्यः सौम्यलोचनाः । नीलकुञ्चितकेशान्ता बिम्बोष्ठायतलोचनाः । नितम्बशनोड्डामा नूपुराढ्याः सुवर्चसः ॥

Từ sự chấn động ấy, các thiếu nữ trỗi dậy—đôi mắt hiền hòa, đuôi tóc sẫm màu uốn lượn, môi như quả bimba và mắt dài; hông nở cân xứng, trang sức vòng chân phong phú, rạng ngời trong vẻ huy hoàng của mình.

Verse 24

नारद उवाच । असुरेन्द्र शृणुष्वेकं कन्यारत्नं समाहितः । येन लब्धं तु त्रैलोक्यं वरदानाच्चराचरम् ॥

Nārada nói: “Hỡi chúa tể các asura, hãy lắng nghe chuyên chú về một ‘bảo châu’ trong hàng thiếu nữ; nhờ ân ban phúc của nàng, ba cõi—hữu động và vô động—đã được thâu đắc.”

Verse 25

ब्रह्मलोकादहं दैत्य मन्दराद्रिमुपागतः । तत्र देवीपुरं दृष्टं कुमारिशतसङ्कुलम् ॥

“Hỡi Daitya, từ Brahmaloka ta đã đến Mandarādri. Tại đó ta thấy thành của Nữ Thần, đông nghịt hàng trăm thiếu nữ.”

Verse 26

तत्र प्रधानाया कन्या तापसी व्रतधारिणी । सा देवदैत्ययक्षाणां मध्ये काचिन्न दृश्यते ॥

“Ở đó, thiếu nữ tối thượng là một nữ tu khổ hạnh, người gìn giữ các vrata (giới nguyện). Ngay giữa chư thiên, daitya và yakṣa, nàng cũng không hề hiện như kẻ tầm thường.”

Verse 27

यादृशी सा शुभा दैत्य तादृश्येकाण्डमध्यतः । भ्रमता तादृशी दृष्ट्वा न कदाचिन्मया सती ॥

“Hỡi Daitya, nàng cát tường ấy như thế nào, thì kẻ tương tự như thế, khi ta du hành giữa trung tâm của vành trứng vũ trụ (aṇḍa-maṇḍala), ta chưa từng thấy bao giờ—một bậc satī cao cả.”

Verse 28

तस्याश्च देवगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । उपासांचक्रिरे सर्वे येऽप्यन्ये दैत्यनायकाः ॥

Các Deva-Gandharva, các Ṛṣi, các Siddha và Cāraṇa—tất thảy—cùng với những thủ lĩnh Daitya khác nữa, đều đến hầu cận và phụng sự nàng.

Verse 29

तां दृष्ट्वा वरदां देवीमहं तूर्णमिहागतः । अजित्वा देवगन्धर्वान् न तां जयति कश्चन ॥

Thấy vị nữ thần ban phúc ấy, ta liền vội vã đến đây. Nếu chưa chinh phục các Deva-Gandharva trước, thì không ai có thể chinh phục được nàng.

Verse 30

एवमुक्त्वा क्षणं स्थित्वा तमनुज्ञाप्य नारदः । यथागतं ययौ धीमानन्तर्धानेन तत्क्षणात् ॥

Nói xong như vậy, dừng lại trong chốc lát, rồi cáo từ người ấy, bậc trí Nārada ra đi như lúc đến và lập tức ẩn mất ngay tức khắc.

Verse 31

एवंविधाः स्त्रियो देव्याः क्षोभिते मनसि द्रुतम् । उत्तस्थुः शतसाहस्राः कोटिशो विविधाननाः ॥

Khi tâm của Nữ Thần bỗng chấn động, lập tức những người nữ như thế liền hiện khởi—hàng trăm nghìn, thậm chí đến bậc koṭi—mang vô số diện mạo khác nhau.

Verse 32

दृष्ट्वा कुमार्यः सा देवी तस्मिन्नेव गिरौ शुभा । तपसा निर्ममे देवी पुरं हर्म्यशताकुलम् ॥

Thấy các thiếu nữ, ngay trên ngọn núi ấy, vị Nữ Thần cát tường đã dùng sức mạnh khổ hạnh mà tạo dựng một thành trì đầy ắp hàng trăm cung điện.

Verse 33

विशालरथ्यं सौवर्णप्रासादैरुपशोभितम् । अन्तरजालानि वेश्मानि मणिसोपानवन्ति च । रत्नजालगवाक्षाणि आसन्नोपवनानि च ॥

Nơi ấy có những đại lộ rộng lớn, được tô điểm bởi các cung điện bằng vàng; các ngôi nhà có kết cấu song lưới bên trong và những bậc thang bằng châu báu; cửa sổ như mạng lưới rực rỡ của bảo thạch, và các vườn thượng uyển gần kề cũng hiện hữu.

Verse 34

असंख्यातानि हर्म्याणि तथा कन्या धराधरे । प्राधान्येन प्रवक्ष्यामि कन्यानामानि शोभने ॥

Ở đó có vô số lâu đài, và trên ngọn núi ấy cũng có nhiều thiếu nữ. Hỡi người đẹp, ta sẽ lần lượt nêu danh các thiếu nữ theo thứ bậc nổi trội.

Verse 35

विद्युत्प्रभा चन्द्रकान्तिः सूर्यकान्तिस्तथाऽपरा । गम्भीरा चारुकेशी च सुजाता मुञ्जकेशिनी ॥

Vidyutprabhā, Candrakānti, và một vị khác tên Sūryakānti; cùng với Gambhīrā, Cārukeśī, Sujātā và Muñjakeśinī.

Verse 36

घृताची चोर्वशी चान्या शशिनी शीलमण्डिता । चारुकन्या विशालाक्षी धन्या पीनपयोधरा ॥

Ghṛtācī và Urvaśī, cùng một vị khác tên Śaśinī, được trang nghiêm bởi hạnh đức; Cārukanyā, Viśālākṣī, Dhanyā và Pīnapayodharā.