Adhyaya 91: The Vaiṣṇavī Goddess on Mount Mandara: Emergence of the Maidens, Construction of the Goddess-City, and Nārada’s Visit

Verse 1

श्रीवराह उवाच । या मन्दरगता देवी तपस्तप्तुं तु वैष्णवी । राजसी परमा शक्तिः कौमारव्रतधारिणी ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು—ಮಂದರ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದ ಆ ದೇವಿ—ವೈಷ್ಣವಿ—ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು; ಅವಳು ರಾಜಸಗುಣಯುಕ್ತ ಪರಮಶಕ್ತಿ, ಕೌಮಾರವ್ರತಧಾರಿಣಿ।

Verse 2

चन्द्रप्रभा गिरिसुता तथा सूर्यप्रभामृता । स्वयम्प्रभा चारुमुखी शिवदूती विभावरी ॥

ಅವಳು ಚಂದ್ರಪ್ರಭಾ, ಗಿರಿಸುತಾ (ಪರ್ವತಪುತ್ರಿ); ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯಪ್ರಭಾ, ಅಮೃತಸಮಾನ; ಸ್ವಯಂಪ್ರಭಾ, ಚಾರುಮುಖೀ; ಶಿವದೂತೀ ಮತ್ತು ವಿಭಾವರೀ ಕೂಡ।

Verse 3

जया च विजया चैव जयन्ती चापराजिता । एताश्चान्याश्च शतशः कन्यास्तस्मिन् पुरोत्तमे ॥

ಜಯಾ, ವಿಜಯಾ, ಜಯಂತೀ, ಅಪರಾಜಿತಾ—ಇವರೂ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ನೂರಾರು ಕನ್ಯೆಯರು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು।

Verse 4

देव्याः अनुचराः सर्वाः पाशाङ्कुशधराः शुभाः । ताभिः परिवृता देवी सिंहासनगता शुभा ॥

ದೇವಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಅನುಚರಿಯರು ಶುಭರು, ಪಾಶ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವರು; ಅವರಿಂದ ಪರಿವೃತಳಾದ ಶುಭ ದೇವಿ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 5

सुसितैश्चामरैः स्त्रीभिर्वीज्यमाना विलासिनी । कौमारं व्रतमास्थाय तपः कर्तुं समुद्यता ॥

ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಶ್ವೇತ ಚಾಮರಗಳಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ವೀಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಆ ವಿಲಾಸಿನಿ, ಕೌಮಾರ ವ್ರತವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಉದ್ಯುಕ್ತಳಾದಳು।

Verse 6

यौवनस्था महाभागा पीनवृत्तपयोधरा । चम्पकाशोकपुन्नागनागकेसरदामभिः ॥

ಅವಳು ಯೌವನಸ್ಥಿತಿಯ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ, ತುಂಬಿದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪಯೋಧರಳಾಗಿ; ಚಂಪಕ, ಅಶೋಕ, ಪುನ್ನಾಗ, ನಾಗಕೇಸರ ಹೂಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು।

Verse 7

सर्वाङ्गेष्वर्चिता देवी ऋषिदेवनमस्कृता । पूज्यमाना वरस्त्रीभिः कुमारिभिः समन्ततः ॥

ದೇವಿಯ ಸರ್ವ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಚನೆ ನಡೆಯಿತು; ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು; ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಹಾಗೂ ಕುಮಾರಿಯರು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪೂಜಿಸಿದರು।

Verse 8

सर्वाङ्गभोगिनी देवी यावदास्ते तपोऽन्विता । तावदागतवांस्तत्र नारदो ब्रह्मणः सुतः ॥

ಸರ್ವಾಂಗಭೋಗಿನೀ ದೇವಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾಗಿ ಇರುವವರೆಗೆ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರ ನಾರದನು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು।

Verse 9

तं दृष्ट्वा सहसा देवी ब्रह्मपुत्रं तपोधनम् । विद्युत्प्रभामुवाचेदमासनं दीयतामिति । पाद्यमाचमनीयं च क्षिप्रमस्मै प्रदीयताम् ॥

ಅವನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಕಂಡ ದೇವಿಯು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರನಾದ ತಪೋಧನನನ್ನು ನೋಡಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ಪ್ರಭೆಗೆ ಹೀಗೆಂದಳು— “ಇವನಿಗೆ ಆಸನವನ್ನು ಕೊಡು; ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪಾದ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಚಮನೀಯ ಜಲವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸು।”

Verse 10

एवमुक्ता तदा देव्याः कन्या विद्युत्प्रभा शुभा । आसनं पाद्यमर्घ्यं च नारदाय न्यवेदयत् ॥

ದೇವಿಯ ಮಾತಿನಂತೆ ಶುಭ ಕನ್ಯೆಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್‌ಪ್ರಭೆ ನಾರದರಿಗೆ ಆಸನ, ಪಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದಳು।

Verse 11

ततः कृतासनं दृष्ट्वा प्रणतं नारदं मुनिम् । उवाच वचनं देवी हर्षेण महताऽन्विता ॥

ನಂತರ ಆಸನ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದನ್ನೂ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿದ ಮುನಿ ನಾರದರನ್ನು ಕಂಡ ದೇವಿಯು ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ ಮಾತಾಡಿದಳು।

Verse 12

सैकाकिनी तपस्तेपे विशालायां तु शोभने । तस्यास्तपन्त्याः कालेन महता क्षुभितं मनः ॥

ಅವಳು ಒಬ್ಬಳೇ ವಿಶಾಲವಾದ ಸುಂದರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು; ಬಹುಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರಲಾಗಿ ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಬಹಳವಾಗಿ ಕ್ಷೋಭಿತವಾಯಿತು।

Verse 13

स्वागतं भो मुनिश्रेष्ठ कस्माल्लोकादिहागतः । किं कार्यं वद ते कृत्यं मा ते कालात्ययो भवेत् ॥

ಸ್ವಾಗತ, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ! ನೀವು ಯಾವ ಲೋಕದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರಿ? ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವೇನು ಹೇಳಿರಿ; ನಿಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿರಿ— ನಿಮಗೆ ಕಾಲವಿಲಂಬವಾಗದಿರಲಿ।

Verse 14

एवमुक्तस्तदा देव्याः नारदः प्राह लोकवित् । ब्रह्मलोकादिन्द्रलोकं तस्माद्रौद्रमथाचलम् ॥

ದೇವಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಲೋಕವಿತ್ತಾದ ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಿಂದ ಇಂದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದೆ; ಅಲ್ಲಿಂದ ರೌದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಆ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಬಂದೆ.”

Verse 15

ततस्त्वामिह देवेशि द्रष्टुमभ्यागतोऽस्मि शुभे । एवमुक्त्वा मुनिः श्रीमांस्तां देवीमन्ववेक्षत ॥

“ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದೇವೇಶಿ, ಹೇ ಶುಭೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಲು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಮುನಿಯು ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ನೋಡಿದನು.

Verse 16

दृष्ट्वा मुहूर्तं देवेशि विस्मितो नारदोऽभवत् । अहो रूपमहो कान्तिरहो धैर्यमहो वयः ॥

ಹೇ ದೇವೇಶಿ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನೋಡಿದ ನಾರದನು ವಿಸ್ಮಿತನಾದನು—“ಅಹೋ, ಎಂಥ ರೂಪ! ಅಹೋ, ಎಂಥ ಕಾಂತಿ! ಅಹೋ, ಎಂಥ ಧೈರ್ಯ! ಅಹೋ, ಎಂಥ ಯೌವನ!”

Verse 17

अहो निष्कामता देव्याः इति खेदमुपाययौ । देवगन्धर्वसिद्धानां यक्षकिन्नररक्षसाम् ॥

“ಅಹೋ, ದೇವಿಯ ನಿಷ್ಕಾಮತೆ!” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ಅವನು ವಿಷಾದಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು; ದೇವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರು, ಯಕ್ಷರು, ಕಿನ್ನರರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಮನನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 18

न रूपमीदृशं क्वापि स्त्रीष्वन्यासु प्रदृश्यते । एवं संचिन्त्य मनसा नारदो विस्मयान्वितः ॥

“ಇಂತಹ ರೂಪವು ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.” ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿ ನಾರದನು ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.

Verse 19

प्रणम्य देवीं वरदामुत्पपात नभस्तलम् । गतश्च त्वरया युक्तः पुरीं दैत्येन्द्रपालिताम् ॥

ವರದಾಯಿನೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಣಮಿಸಿ ಅವನು ಆಕಾಶಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದು ಹಾರಿದನು; ತ್ವರಿತನಾಗಿ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು ಪಾಲಿಸುವ ಪುರಿಗೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 20

महीषाख्येन भूतेषि समुद्रान्तःस्थितां पुरीम् । तत्राससाद भगवानसुरं महीषाकृतिम् ॥

ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿರುವ, ‘ಮಹೀಷ’ ಎಂಬ ಭೂತಸಂಬಂಧಿತ ಪುರಿಗೆ ಅವನು ತಲುಪಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಮಹೀಷಾಕೃತಿಯ ಅಸುರನನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಎದುರಿಸಿದನು।

Verse 21

दृष्ट्वा लब्धवरं वीरं देवसैन्यान्तकं महत् । स तेन पूजितो भक्त्या तदा लोकचरो मुनिः ॥

ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ಮಹಾವೀರನನ್ನು—ದೇವಸೈನ್ಯನಾಶಕ ಮಹತ್ತನನ್ನು—ನೋಡಿ, ಲೋಕಚರ ಮುನಿಯನ್ನು ಅವನು ಆಗ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 22

प्रीतात्मा नारदस्तस्मै देव्याः रूपमनुत्तमम् । आचचक्षे यथान्यायं यद्दृष्टं देवतापुरे ॥

ಪ್ರೀತಮನಸ್ಕನಾದ ನಾರದನು ದೇವತಾಪುರದಲ್ಲಿ ತಾನು ಕಂಡ ದೇವಿಯ ಅನುತ್ತಮ ರೂಪವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು।

Verse 23

तस्मात्क्षोभात्समुत्तस्थुः कुमार्यः सौम्यलोचनाः । नीलकुञ्चितकेशान्ता बिम्बोष्ठायतलोचनाः । नितम्बशनोड्डामा नूपुराढ्याः सुवर्चसः ॥

ಆ ಕ್ಷೋಭದಿಂದ ಸೌಮ್ಯಲೋಚನ ಕುಮಾರಿಯರು ಎದ್ದು ನಿಂತರು—ಕೇಶಾಂತದಲ್ಲಿ ನೀಲ ಕುಂಚಿತ ಕೂದಲು, ಬಿಂಬಫಲಸಮಾನ ಅಧರಗಳು, ದೀರ್ಘ ನೇತ್ರಗಳು; ಸುಗಢ ನಿತಂಬ-ಶ್ರೋಣಿ, ನೂಪುರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು।

Verse 24

नारद उवाच । असुरेन्द्र शृणुष्वेकं कन्यारत्नं समाहितः । येन लब्धं तु त्रैलोक्यं वरदानाच्चराचरम् ॥

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಅಸುರೇಂದ್ರ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಒಂದು ಕನ್ಯಾರತ್ನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳು. ಆಕೆಯ ವರಪ್ರದಾನದಿಂದ ಚರಾಚರ ಸಹಿತ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಲಭಿಸಿದೆ.

Verse 25

ब्रह्मलोकादहं दैत्य मन्दराद्रिमुपागतः । तत्र देवीपुरं दृष्टं कुमारिशतसङ्कुलम् ॥

ಹೇ ದೈತ್ಯ, ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಿಂದ ಮಂದರಾದ್ರಿಗೆ ಬಂದೆನು. ಅಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಪುರವನ್ನು ಕಂಡೆನು; ಅದು ನೂರಾರು ಕುಮಾರಿಯರಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.

Verse 26

तत्र प्रधानाया कन्या तापसी व्रतधारिणी । सा देवदैत्ययक्षाणां मध्ये काचिन्न दृश्यते ॥

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕನ್ಯೆ ತಪಸ್ವಿನಿ, ವ್ರತಧಾರಿಣಿ. ದೇವ-ದೈತ್ಯ-ಯಕ್ಷರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಆಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯಳಾಗಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

Verse 27

यादृशी सा शुभा दैत्य तादृश्येकाण्डमध्यतः । भ्रमता तादृशी दृष्ट्वा न कदाचिन्मया सती ॥

ಹೇ ದೈತ್ಯ, ಆ ಶುಭೆಯು ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇನನ್ನು ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಿಲ್ಲ.

Verse 28

तस्याश्च देवगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । उपासांचक्रिरे सर्वे येऽप्यन्ये दैत्यनायकाः ॥

ಆಕೆಯ ಸೇವೆಗೆ ದೇವಗಂಧರ್ವರು, ಋಷಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು—ಎಲ್ಲರೂ—ಮತ್ತು ಇತರ ದೈತ್ಯನಾಯಕರು ಸಹ ಉಪಸ್ಥಿತರಾಗಿ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿದರು.

Verse 29

तां दृष्ट्वा वरदां देवीमहं तूर्णमिहागतः । अजित्वा देवगन्धर्वान् न तां जयति कश्चन ॥

ವರಪ್ರದಾಯಿನಿಯಾದ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆನು. ದೇವ-ಗಂಧರ್ವರನ್ನು ಮೊದಲು ಜಯಿಸದೆ ಅವಳನ್ನು ಯಾರೂ ಜಯಿಸಲಾರರು.

Verse 30

एवमुक्त्वा क्षणं स्थित्वा तमनुज्ञाप्य नारदः । यथागतं ययौ धीमानन्तर्धानेन तत्क्षणात् ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಕ್ಷಣಕಾಲ ನಿಂತು, ಅವನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಧೀಮಾನ್ ನಾರದನು ಬಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಹೊರಟು, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅಂತರ್ಧಾನವಾಯಿತು.

Verse 31

एवंविधाः स्त्रियो देव्याः क्षोभिते मनसि द्रुतम् । उत्तस्थुः शतसाहस्राः कोटिशो विविधाननाः ॥

ದೇವಿಯ ಮನಸ್ಸು ಕ್ಷೋಭಗೊಂಡ ತಕ್ಷಣ, ಇಂತಹ ಸ್ತ್ರೀಯರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಎದ್ದರು—ಲಕ್ಷಾಂತರ, ಇನ್ನೂ ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು—ವಿವಿಧ ಮುಖಗಳೊಂದಿಗೆ.

Verse 32

दृष्ट्वा कुमार्यः सा देवी तस्मिन्नेव गिरौ शुभा । तपसा निर्ममे देवी पुरं हर्म्यशताकुलम् ॥

ಕುಮಾರಿಯರನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಶುಭ ದೇವಿಯು ಅದೇ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ತಪೋಬಲದಿಂದ ನೂರಾರು ಅರಮನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು.

Verse 33

विशालरथ्यं सौवर्णप्रासादैरुपशोभितम् । अन्तरजालानि वेश्मानि मणिसोपानवन्ति च । रत्नजालगवाक्षाणि आसन्नोपवनानि च ॥

ಅಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಬೀದಿಗಳು ಇದ್ದು, ಸುವರ್ಣ ಪ್ರಾಸಾದಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಜಾಲಿಕೆಗಳು, ಮಣಿಸೋಪಾನಗಳು; ರತ್ನಜಾಲದ ಗವಾಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ಉಪವನಗಳೂ ಇದ್ದವು.

Verse 34

असंख्यातानि हर्म्याणि तथा कन्या धराधरे । प्राधान्येन प्रवक्ष्यामि कन्यानामानि शोभने ॥

ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಭವನಗಳು ಇದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಕನ್ಯೆಯರೂ ಇದ್ದರು. ಹೇ ಶೋಭನೆ, ನಾನು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಕನ್ಯೆಯರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವೆನು।

Verse 35

विद्युत्प्रभा चन्द्रकान्तिः सूर्यकान्तिस्तथाऽपरा । गम्भीरा चारुकेशी च सुजाता मुञ्जकेशिनी ॥

ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರಭಾ, ಚಂದ್ರಕಾಂತಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಭೀರಾ, ಚಾರುಕೇಶೀ, ಸುಜಾತಾ ಮತ್ತು ಮುಞ್ಜಕೇಶಿನೀ।

Verse 36

घृताची चोर्वशी चान्या शशिनी शीलमण्डिता । चारुकन्या विशालाक्षी धन्या पीनपयोधरा ॥

ಘೃತಾಚೀ, ಉರ್ವಶೀ, ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಶಶಿನೀ—ಶೀಲದಿಂದ ಮಂಡಿತಳಾದವಳು; ಚಾರುಕನ್ಯಾ, ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀ, ಧನ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೀನಪಯೋಧರಾ।