Adhyaya 155

Verse 1

। श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि सर्वतीर्थादनुत्तमम् । उत्तरे नर्मदाकूले शुक्लतीर्थं युधिष्ठिर

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Từ đây ta sẽ tuyên bày tīrtha vô thượng trong mọi tīrtha—Śukla-tīrtha, ở bờ bắc sông Narmadā, hỡi Yudhiṣṭhira.

Verse 2

तस्य तीर्थस्य चान्यानि पुण्यत्वाच्छुभदर्शनात् । पृथिव्यां सर्वतीर्थानि कलां नार्हन्ति षोडशीम्

Nhờ sự linh thiêng của tīrtha ấy và phúc tướng của việc được chiêm bái, mọi tīrtha khác trên cõi đất này cũng không sánh nổi dù chỉ một phần mười sáu vinh quang của nó.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । भ्रातृभिः सहितः सर्वैस्तथान्यैर्द्विजसत्तमैः

Yudhiṣṭhira thưa: Con ước được nghe trọn vẹn, đúng như thật, về đại oai đức của tīrtha ấy—cùng với tất cả anh em của con và các bậc brāhmaṇa tối thắng khác nữa.

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शुक्लतीर्थस्य चोत्पत्तिमाकर्णय नरेश्वर । यस्य संदर्शनादेव ब्रह्महत्या प्रलीयते

Śrī Mārkaṇḍeya thưa: Muôn tâu đại vương, xin hãy lắng nghe nguồn gốc của Śukla-tīrtha; chỉ cần được chiêm bái thôi, tội brahmahatyā cũng tiêu tan.

Verse 5

नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी । यच्च बाल्यं कृतं पापं दर्शनादेव नश्यति

Narmadā là bậc tối thắng trong các dòng sông, đấng diệt trừ mọi tội lỗi; ngay cả lỗi lầm đã gây từ thuở ấu thơ cũng tiêu mất chỉ nhờ được chiêm ngưỡng.

Verse 6

मोक्षदानि न सर्वत्र शुक्लतीर्थमृते नृप । शुक्लतीर्थस्य माहात्म्यं पुराणे यच्छ्रुतं मया

Muôn tâu đại vương, những thánh địa ban mokṣa không có ở khắp nơi—ngoại trừ Śukla-tīrtha. Đại oai đức của Śukla-tīrtha chính là điều ta đã được nghe trong các Purāṇa.

Verse 7

समागमे मुनीनां तु देवानां हि तथैव च । कथितं देवदेवेन शितिकण्ठेन भारत । कैलासे पर्वतश्रेष्ठे तत्ते संकथयाम्यहम्

Trong hội chúng các bậc hiền thánh và cũng giữa chư thiên, hỡi Bhārata, Thần của các thần—Śitikaṇṭha (Śiva)—đã nói điều này trên Kailāsa, ngọn núi tối thượng; nay ta sẽ thuật lại cho ngươi nghe.

Verse 8

पुरा कृतयुगस्यादौ तोषितुं गिरिजापतिम् । तपश्चचार विपुलं विष्णुर्वर्षसहस्रकम् । वायुभक्षो निराहारः शुक्लतीर्थे व्यवस्थितः

Thuở xưa, vào đầu thời Kṛta Yuga, để làm đẹp lòng Girijā-pati (Śiva), Viṣṇu đã tu khổ hạnh lớn lao suốt một nghìn năm. Chỉ nương vào khí gió, tuyệt thực không ăn, Ngài an trụ vững vàng tại Śukla-tīrtha.

Verse 9

ततः प्रत्यक्षतामागाद्देवदेवो महेश्वरः । प्रादुर्भूतस्तु सहसा तत्र तीर्थे नराधिप

Bấy giờ, Thần của các thần là Maheśvara liền hiện bày rõ rệt; hỡi bậc chúa của loài người, Ngài bất chợt xuất hiện ngay tại tīrtha ấy.

Verse 10

क्रोशद्वयमिदं चक्रे भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

Ngài khiến vùng này rộng đến hai krośa trở thành nơi ban cả bhukti (phúc lạc thế gian) lẫn mukti (giải thoát). Ai tắm gội tại tīrtha ấy sẽ được giải trừ mọi tội lỗi.

Verse 11

गङ्गा कनखले पुण्या कुरुक्षेत्रे सरस्वती । ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा

Sông Gaṅgā linh thiêng tại Kanakhala; sông Sarasvatī linh thiêng tại Kurukṣetra. Còn Narmadā thì linh thiêng khắp mọi nơi—dù ở làng hay chốn rừng sâu.

Verse 12

सर्वौषधीनामशनं प्रधानं सर्वेषु पेयेषु जलं प्रधानम् । निद्रा सुखानां प्रमदा रतीनां सर्वेषु गात्रेषु शिरः प्रधानम्

Trong mọi dược liệu, thức ăn là bậc nhất; trong mọi đồ uống, nước là bậc nhất. Trong mọi khoái lạc, giấc ngủ là bậc nhất; trong niềm vui của ái ân, người nữ yêu dấu là bậc nhất. Trong mọi chi thể, đầu là bậc nhất.

Verse 13

स्नातस्यापि यथा पुण्यं ललाटं नृपसत्तम । शुक्लतीर्थं तथा पुण्यं नर्मदायां युधिष्ठिर

Hỡi bậc vương tối thượng, như đối với người đã tắm gội, vầng trán vẫn được xem là đặc biệt cát tường và có phúc đức; cũng vậy, hỡi Yudhiṣṭhira, Śukla-tīrtha trên sông Narmadā là nơi cực kỳ linh thánh.

Verse 14

सरितां च यथा गङ्गा देवतानां जनार्दनः । शुक्लतीर्थं तथा पुण्यं नर्मदायां व्यवस्थितम्

Như sông Gaṅgā đứng đầu trong các dòng sông, và Janārdana đứng đầu trong các vị thần, cũng vậy Śukla-tīrtha an trụ trên sông Narmadā là nơi chí thánh, tối thắng.

Verse 15

चतुष्पदानां सुरभिर्वर्णानां ब्राह्मणो यथा । प्रधानं सर्वतीर्थानां शुक्लतीर्थं तथा नृप

Hỡi Đại vương, như Surabhī đứng đầu trong loài bốn chân, và Brāhmaṇa đứng đầu trong các varṇa, cũng vậy Śukla-tīrtha đứng đầu trong mọi thánh địa (tīrtha).

Verse 16

ग्रहाणां तु यथादित्यो नक्षत्राणां यथा शशी । शिरो वा सर्वगात्राणां धर्माणां सत्यमिष्यते

Như Āditya (Mặt Trời) đứng đầu trong các hành tinh, và Śaśī (Mặt Trăng) đứng đầu trong các vì sao, và như đầu là tối thượng trong mọi chi thể—cũng vậy, satya (chân thật) được tôn nhận là tối thượng trong mọi dharma.

Verse 17

तथैव पार्थ तीर्थानां शुक्लतीर्थमनुत्तमम् । दुर्विज्ञेयो यथा लोके परमात्मा सनातनः

Cũng vậy, hỡi con của Pṛthā, trong các thánh địa (tīrtha) thì Śuklatīrtha là vô song; nhưng ở đời khó nhận biết, như Chân Ngã Tối Thượng (Paramātman) vĩnh cửu khó thấu hiểu.

Verse 18

सुसूक्ष्मत्वादनिर्देश्यः शुक्लतीर्थं तथा नृप । मन्दप्रज्ञत्वमापन्ने महामोहसमन्वितः

Hỡi Đại vương, vì quá vi tế nên Śuklatīrtha khó thể chỉ bày bằng lời; kẻ sa vào trí tuệ u mê, bị đại mê vọng (mahāmoha) bao phủ, thì không nắm bắt được.

Verse 19

शुक्लतीर्थं ना जानाति नर्मदातटसंस्थितम् । बहुनात्र किमुक्तेन धर्मपुत्र पुनः पुनः

Người ấy chẳng biết Śuklatīrtha tọa lạc bên bờ sông Narmadā. Nói nhiều ở đây để làm gì nữa, hỡi Dharmaputra, lặp đi lặp lại?

Verse 20

शुक्लतीर्थं महापुण्यं सम्प्राप्तं कल्मषक्षयात् । योऽत्र दत्ते शुचिर्भूत्वा एकं रेवाजलाञ्जलिम्

Śuklatīrtha là nơi đại phước, khiến tội cấu tiêu trừ. Ai đến đây, tự thanh tịnh rồi dâng chỉ một vốc nước Revā (Narmadā) bằng hai tay chắp (añjali)—

Verse 21

कल्पकोटिसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः

Nhờ hành trì ấy, các bậc tổ tiên (pitṛ) được thỏa mãn suốt hàng nghìn ức kalpa.

Verse 22

एकः पुत्रो धरापृष्ठे पित्ःणामार्तिनाशनः । चाणक्यो नाम राजाभूच्छुक्लतीर्थं च वेद सः

Trên mặt đất có một người con duy nhất, bậc diệt trừ khổ não cho các Pitṛ (tổ tiên). Một vị vua mang danh Cāṇakya xuất hiện; chính ngài quả thật biết rõ Śuklatīrtha.

Verse 23

युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ द्विजवरश्रेष्ठ चाणक्यो नाम नामतः । शुक्लतीर्थस्य यो वेत्ता नान्यो वेत्ता हि कश्चन

Yudhiṣṭhira thưa: “Bạch vị Bà-la-môn tối thượng, người ấy là ai, được gọi bằng danh Cāṇakya—bậc biết Śuklatīrtha, và quả thật không ai khác được nói là biết nơi ấy?”

Verse 24

केनोपायेन तत्तीर्थं तेन ज्ञातं धरातले । तदहं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे

Bằng phương cách nào thánh địa (tīrtha) ấy được phát hiện trên cõi đất, và do ai? Ta muốn được nghe, vì lòng hiếu kỳ của ta thật vô cùng lớn.

Verse 25

श्रीमार्कण्डेय उवाच । इक्ष्वाकुप्रभवो राजा नप्ता शुद्धोदनस्य च । चाणक्यो नाम राजर्षिर्बुभुजे पृथिवीमिमाम्

Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Có một vị vua sinh trong dòng Ikṣvāku, là cháu của Śuddhodana. Vị vương-ṛṣi ấy mang danh Cāṇakya đã trị vì cõi đất này.”

Verse 26

विक्रान्तो मतिमाञ्छूरः सर्वलोकैरवञ्चितः । वञ्चितः सहसा धूर्तवायसाभ्यां नृपोत्तमः

Ngài dũng mãnh, trí tuệ, anh hùng, chưa từng bị ai lừa dối. Thế nhưng vị minh vương ấy bỗng chốc lại bị hai con quạ xảo trá đánh lừa.

Verse 27

युधिष्ठिर उवाच । कथं स वञ्चितो राजा वायसाभ्यां कुतोऽथवा । पुरा येन प्रतिज्ञातं धीगर्भेण महात्मना

Yudhiṣṭhira nói: “Vị vua ấy đã bị hai con quạ lừa dối như thế nào, và chúng từ đâu đến? Và thuở xưa, bậc đại hồn Dhīgarbha đã lập lời thệ nguyện ra sao?”

Verse 28

न जीवे वञ्चितोऽन्येन प्राणांस्त्यक्ष्ये न संशयः । एतन्मे वद विप्रेन्द्र परं कौतूहलं मम

“Nếu ta bị kẻ khác lừa dối, ta sẽ không sống tiếp; không nghi ngờ gì, ta sẽ bỏ mạng. Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, xin hãy nói cho ta; lòng hiếu kỳ của ta vô cùng mãnh liệt.”

Verse 29

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आत्मानं वञ्चितं ज्ञात्वा तदा संगृह्य वायसौ । प्रेषयामास तीव्रेण दण्डेन यमसादनम्

Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Biết mình đã bị lừa dối, ông liền bắt giữ hai con quạ ấy và, với hình phạt nghiêm khắc, sai chúng đi đến cõi của Diêm Vương (cái chết).”

Verse 30

वायसावूचतुः । सुन्दोपसुन्दयोः पुत्रावावां काकत्वमागतौ । मा वधीस्त्वं महाभाग कस्मिंश्चित्कारणान्तरे

Hai con quạ nói: “Chúng ta là con của Sunda và Upasunda, nay rơi vào thân phận loài quạ. Hỡi đức vua phước đức, xin đừng giết chúng ta—đằng sau việc này có một nguyên do.”

Verse 31

तावावां कृतसंकल्पौ त्वया कोपेन मानद । निरस्तावनिरस्तौ वा यास्यावः परमां गतिम्

“Chúng ta cả hai bị ràng buộc bởi một quyết nguyện đã định sẵn. Hỡi đấng ban danh dự, do cơn giận của ngài—dù bị xua bỏ hay không—chúng ta sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.”

Verse 32

तदादेशय राजेन्द्र कृत्वा तव महत्प्रियम् । मुक्तशापौ भविष्यावो ब्रह्मणो वचनं तथा

Vì vậy, hỡi bậc chúa tể các vua, xin hãy truyền lệnh cho chúng tôi—sau khi chúng tôi làm điều khiến ngài vô cùng hoan hỷ. Khi ấy chúng tôi sẽ được giải thoát khỏi lời nguyền; đó chính là lời của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 33

तच्छ्रुत्वा काकवचनं चाणक्यो नृपसत्तमः । नाहं जीवे विदित्वैवं वञ्चितः केन कर्हिचित्

Nghe lời bầy quạ, Cāṇakya—bậc tối thượng trong hàng vua chúa—(nghĩ thầm): “Biết vậy rồi, ta không thể sống tiếp, vì đã bị kẻ nào đó lừa dối vào bất cứ lúc nào.”

Verse 34

तस्मात्तीर्थं विजानीतं यमस्य सदने द्विजौ । प्रेषयामि यथान्यायं श्रुत्वा तत्कथयिष्यथः

Vì thế, hỡi hai vị Bà-la-môn, hãy biết đây là một thánh địa (tīrtha) ngay cả trong cõi của Diêm Vương. Ta sẽ sai các ngươi đến đó theo đúng phép; sau khi chứng kiến, các ngươi hãy thuật lại.

Verse 35

तेनैव मुक्तौ तौ काकौ स्रक्चन्दनविभूषितौ । शीघ्रगौ प्रेषयामास यमस्य सदनं प्रति

Chính nhờ hành động ấy, hai con quạ được giải thoát khỏi lời nguyền, trang nghiêm bằng vòng hoa và hương đàn. Chúng bay nhanh, và ông liền sai chúng hướng về nơi ở của Diêm Vương.

Verse 36

राजोवाच । तत्र धर्मपुरं गत्वा विचरन्तावितस्ततः । यदि पृच्छति धर्मात्मा यमः संयमनो महान्

Nhà vua nói: “Hãy đến Thành Dharma rồi đi lại khắp nơi. Nếu Diêm Vương, bậc có tâm hồn chính pháp—Đấng Đại Chế Ngự—hỏi các ngươi…”

Verse 37

कुतो वामागतं ब्रूतं केन वा भूषितावुभौ । मदीया भारती तस्य कथनीया ह्यशङ्कितम्

Hãy nói với người ấy: các ngươi đến từ nơi nào, và ai đã trang sức cho cả hai. Và chính lời ta đây, hãy truyền đạt đến người ấy không chút do dự.

Verse 38

इक्ष्वाकुसंभवो राजा चाणक्यो नाम धार्मिकः । द्वादशाहे मृतस्यास्य तर्पितावशनादिना

Có một vị vua hiền đức tên là Cāṇakya, sinh trong dòng dõi Ikṣvāku; trong lễ mười hai ngày dành cho người quá vãng, ngài đã làm chúng ta thỏa mãn bằng cơm thực và các phẩm vật cúng dường khác.

Verse 39

तच्छ्रुत्वा वचनं राज्ञो गतौ तौ यमसादनम् । क्रीडितौ प्राङ्गणे तस्य स्रक्चन्दनविभूषितौ । धर्मराजेन तौ दृष्टौ पृष्टौ धृष्टौ च वायसौ

Nghe lời nhà vua, cả hai liền đi đến cung xá của Yama. Được trang điểm bằng vòng hoa và hương chiên-đàn, chúng vui đùa nơi sân điện của ngài. Dharmarāja thấy hai con quạ gan dạ ấy, bèn hỏi han chúng.

Verse 40

यम उवाच । कुतः स्थानात्समायातौ केन वा भूषितावुभौ । वृत्तं वै कथ्यतामेतद्वायसावविशङ्कया

Yama phán: “Các ngươi từ nơi nào đến, và ai đã trang sức cho cả hai? Hỡi đôi quạ, hãy thuật lại trọn vẹn việc này, không sợ hãi, không nghi ngờ.”

Verse 41

काकावूचतुः । इक्ष्वाकुसम्भवो राजा चाणक्यो नाम धार्मिकः । द्वादशाहे मृतस्यास्य तर्पितावशनादिभिः

Hai con quạ thưa: “Có một vị vua hiền đức tên là Cāṇakya, sinh trong dòng Ikṣvāku; trong thời khóa mười hai ngày cho người quá vãng, ngài đã làm chúng ta thỏa mãn bằng cơm thực và các lễ vật khác.”

Verse 42

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा सदा वैवस्वतो यमः । चित्रगुप्तं कलिं कालं वीक्ष्यतामिदमब्रवीत्

Nghe lời họ thưa, Diêm Vương Vaivasvata liền nhìn về Citragupta, Kali và Kāla, rồi cất lời như sau.

Verse 43

अण्डजस्वेदजातीनां भूतानां सचराचरे । विहितं लोककर्त्ःणां सान्निध्यं ब्रह्मणा मम

Đối với các loài sinh từ trứng và từ mồ hôi—thật vậy, đối với mọi hữu tình và vô tình—Đấng Tạo Thế Brahmā đã an bài sự hiện diện của ta làm bậc điều ngự.

Verse 44

गतः कुत्र दुराचारश्चाणक्यो नामतस्त्विह । अन्विष्यतां पुराणेषु त्वितिहासेषु या गतिः

Kẻ ác ấy—ở đây mang tên Cāṇakya—đã đi về đâu? Hãy tra trong các Purāṇa và Itihāsa để biết y đã chịu số phận nào.

Verse 45

ततस्तैर्धर्मपालैस्तु धर्मराजप्रचोदितैः । निरीक्षिता पुराणोक्ता कर्मजा गतिरागतिः

Bấy giờ, các vị hộ pháp, được Dharmarāja (Yama) thúc giục, đã khảo xét lộ trình do Purāṇa nêu rõ: sự đi và trở lại, số phận do nghiệp tạo.

Verse 46

ततः प्रोवाच वचनं धर्मो धर्मभृतां वरः । शृण्वतां धर्मपालानां मेघगम्भीरया गिरा

Rồi Dharma—bậc tối thượng trong hàng những người gìn giữ chính pháp—nói với các dharmapāla đang lắng nghe, bằng giọng trầm sâu như tiếng mây sấm.

Verse 47

शुक्लतीर्थे मृतानां तु नर्मदाविमले जले । अण्डजस्वेदजातीनां न गतिर्मम सन्निधौ

Nhưng những ai chết tại Śukla Tīrtha, trong dòng nước tinh khiết của sông Narmadā, thì không có lối vào cõi của ta—dẫu là loài sinh từ trứng hay sinh từ mồ hôi cũng vậy.

Verse 48

तत्तीर्थं धार्मिकं लोके ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः । निर्मितं परया भक्त्या लोकानां हितकाम्यया

Tīrtha ấy được đời tôn xưng là tòa ngự của Dharma; do Brahmā, Viṣṇu và Maheśvara tạo dựng bằng lòng bhakti tối thượng, vì mong cầu lợi lạc cho muôn loài.

Verse 49

पापोपपातकैर्युक्ता ये नरा नर्मदाजले । शुक्लतीर्थे मृताः शुद्धा न ते मद्विषयाः क्वचित्

Dẫu người mang đầy tội lỗi và lỗi nhỏ, nếu chết tại Śukla Tīrtha trong nước sông Narmadā, liền được thanh tịnh; họ chẳng bao giờ thuộc quyền xét xử của ta, vào bất cứ lúc nào.

Verse 50

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं तौ काकौ यमभाषितम् । आगतौ शीघ्रगौ पार्थ दृष्ट्वा यमपुरं महत्

Nghe lời Yama phán dạy, hai con quạ bay nhanh—hỡi Pārtha—sau khi trông thấy đại thành Yama, liền vội vã trở về.

Verse 51

पृष्टौ तौ प्रणतौ राज्ञा यथावृत्तं यथाश्रुतम् । कथयामासतुः पार्थ दानवौ काकतां गतौ

Bị nhà vua tra hỏi, cả hai cúi mình đảnh lễ rồi thuật lại đúng như những gì đã xảy ra và những gì đã nghe, hỡi Pārtha—chính là hai dānava đã mang hình quạ.

Verse 52

अस्मात्स्थानाद्गतावावां यमस्य पुरमुत्तमम् । पृथिव्या दक्षिणे भागे ह्यतीत्य बहुयोनिजम्

Từ nơi này, chúng ta cùng lên đường đến thành đô tối thượng của Diêm Vương; vượt qua bao miền cảnh giới với muôn loài thọ sinh, hướng về phương Nam của cõi đất.

Verse 53

तत्पुरं कामगं दिव्यं स्वर्णप्राकारतोरणम् । अनेकगृहसम्बाधं मणिकाञ्चनभूषितम्

Thành ấy thật linh diệu, kỳ ảo, hiện ra tùy ý; tường thành và cổng vòm đều bằng vàng, san sát vô số dinh thự, trang sức bằng châu báu và vàng rực rỡ.

Verse 54

चतुष्पथैश्चत्वरैश्च घण्टामार्गोपशोभितम् । उद्यानवनसंछन्नं पद्मिनीखण्डमन्दितम्

Thành được điểm trang bởi những ngã tư bốn đường và quảng trường rộng, đẹp thêm nhờ các đại lộ treo chuông; phủ kín bởi vườn tược và rừng cây, lại tô điểm bằng từng cụm hồ sen.

Verse 55

हंससारससंघुष्टं कोकिलाकुलसंकुलम् । सिंहव्याघ्रगजाकीर्णमृक्षवानरसेवितम्

Thành vang dội tiếng hạc và thiên nga, dày đặc đàn chim cuốc; đầy rẫy sư tử, hổ và voi, lại có gấu và khỉ thường lui tới.

Verse 56

नरनारीसमाकीर्णं नित्योत्सवविभूषितम् । शंखदुन्दुभिर्निर्घोषैर्वीणावेणुनिनादितम्

Thành đông đúc nam nữ, rực rỡ bởi lễ hội như không dứt; vang rền tiếng tù và và trống dundubhi, lại ngân nga điệu vīṇā và sáo trúc.

Verse 57

यममार्गेऽपि विहितं स्वर्गलोकमिवापरम् । गतौ तत्र पुनश्चान्यैर्यमदूतैर्यमाज्ञया

Ngay trên con đường của Diêm Vương, nơi ấy cũng được lập nên như một cõi trời khác. Đến đó rồi, theo lệnh Diêm Vương, họ lại cùng các sứ giả Diêm Vương khác tiếp tục đi आगे.

Verse 58

विदितौ प्रेषितौ तत्र यत्र देवो जगत्प्रभुः । प्राणस्य भीत्या दृष्टोऽसौ सिंहासनगतः प्रभुः

Họ được nhận ra và được sai đến nơi vị Thần, Đấng Chúa Tể của thế gian, đang hiện diện. Ngài hiện ra uy nghi khiến hơi thở cũng run sợ, ngự trên ngai báu của mình.

Verse 59

महाकायो महाजङ्घो महास्कन्धो महोदरः । महावक्षा महाबाहुर्महावक्त्रेक्षणो महान्

Ngài thân hình vĩ đại, chân mạnh mẽ, vai rộng và bụng lớn; ngực nở, tay lực lưỡng—thật là bậc đại hùng, mặt rộng và đôi mắt uy nghiêm đầy quyền lực.

Verse 60

महामहिषमारूढो महामुकुटभूषितः । तत्रान्यश्च कलिः कालश्चित्रगुप्तो महामतिः

Ngài cưỡi trên trâu lớn và được trang sức bằng vương miện cao vút. Nơi ấy còn có những vị khác—Kali và Kāla—cùng Citragupta, bậc đại trí.

Verse 61

समागतौ तदा दृष्टौ मध्ये ज्वलितपावकौ । पुण्यपापानि जन्तूनां श्रुतिस्मृत्यर्थपारगौ

Bấy giờ thấy hai vị đã đến, đứng giữa ngọn lửa bừng cháy. Họ là những vị phân định công đức và tội lỗi của chúng sinh, tinh thông ý nghĩa của Śruti và Smṛti.

Verse 62

विचारयन्तौ सततं तिष्ठाते तौ दिवानिशम् । ततो ह्यावां प्रणामान्ते यमेन यममूर्तिना

Hai vị ấy luôn suy tư bàn định, ở lại nơi đó suốt ngày đêm. Rồi khi chúng tôi vừa dứt lễ phủ phục, Diêm Vương—hiện thân của quyền vị Diêm—liền cất lời với chúng tôi.

Verse 63

पृष्टावागमने हेतुं तमब्रूव शृणुष्व तत् । उज्जयिन्यां महीपालश्चाणक्योऽभूत्प्रतापवान्

Khi được hỏi nguyên do chúng tôi đến, chúng tôi thưa: “Xin hãy lắng nghe điều này.” Tại Ujjayinī có một vị vua oai hùng, danh tiếng rạng rỡ, tên là Cāṇakya.

Verse 64

द्वादशाहे मृतस्यास्य भुक्त्वा प्राप्तौ यमालयम् । ततोऽस्माकं वचः श्रुत्वा कम्पयित्वा शिरो यमः

Sau nghi lễ mười hai ngày cho người quá vãng này, chúng tôi đã thọ thực rồi đến cõi Diêm. Nghe lời chúng tôi, Diêm Vương kinh ngạc lắc đầu.

Verse 65

उवाच वचनं सत्यं सभामध्ये हसन्निव । अस्ति तत्कारणं येन चाणक्यः पापपूरुषः

Giữa pháp hội, Diêm Vương nói lời chân thật, như thể mỉm cười: “Có một nguyên do khiến kẻ tội lỗi Cāṇakya ấy không đến (cõi này).”

Verse 66

नायातो मम लोके तु सर्वपापभयंकरे । शुक्लतीर्थे मृतानां तु नर्मदायां परं पदम्

“Hắn không vào cõi của ta, nơi đáng sợ đối với mọi tội nghiệp. Nhưng ai xả thân tại Śukla-tīrtha bên dòng Narmadā thì đạt Parama-pada—cảnh giới tối thượng (giải thoát).”

Verse 67

जायते सर्वजन्तूनां नात्र काचिद्विचारणा । अवशः स्ववशो वापि जन्तुस्तत्क्षेत्रमण्डले

Đối với mọi hữu tình, tại nơi ấy quả báo tự nhiên phát sinh, không cần bàn luận thêm. Dù bất lực hay tự chế, chúng sinh ở trong kṣetra-maṇḍala linh thiêng ấy đều đạt được quả đã được định sẵn.

Verse 68

मृतः स वै न सन्देहो रुद्रस्यानुचरो भवेत् । तद्धर्मवचनं श्रुत्वा निर्गत्य नगराद्बहिः

Ai chết tại đó—không còn nghi ngờ—sẽ trở thành tùy tùng (anucara) của Rudra. Nghe lời dạy về dharma ấy, họ liền ra khỏi thành, đi về phía ngoài.

Verse 69

पश्यन्तौ विविधां घोरां नरके लोकयातनाम् । त्रिंशत्कोट्यो हि घोराणां नरकाणां नृपोत्तम

Khi hai người chứng kiến muôn vàn hình phạt ghê rợn mà chúng sinh phải chịu trong địa ngục, người thuật chuyện nói: “Hỡi bậc vương tối thượng, có ba mươi koṭi địa ngục đáng sợ.”

Verse 70

दृष्टा भीतौ परामार्तिगतौ तत्र महापथि । नरको रौरवस्तत्र महारौरव एव च

Trên đại lộ ấy, họ được thấy trong nỗi kinh hãi, chìm ngập trong thống khổ tột cùng. Tại đó hiện ra địa ngục mang tên Raurava, và cả Mahāraurava nữa.

Verse 71

पेषणः शोषणश्चैव कालसूत्रोऽस्थिभञ्जनः । तामिस्रश्चान्धतामिस्रः कृमिपूतिवहस्तथा

Tại đó có các địa ngục mang tên Peṣaṇa và Śoṣaṇa; Kālasūtra và Asthibhañjana; Tāmisra và Andhatāmisra; cùng Kṛmipūtivaha nữa.

Verse 72

दृष्टश्चान्यो महाज्वालस्तत्रैव विषभोजनः । नरकौ दंशमशकौ तथा यमलपर्वतौ

Tại đó còn thấy những địa ngục khác: Mahājvāla, và ngay nơi ấy Viṣabhojana; các địa ngục mang tên Daṃśa và Maśaka; cùng đôi núi song sinh Yamalaparvata.

Verse 73

नदी वैतरणी दृष्टा सर्वपापप्रणाशिनी । शीतलं सलिलं यत्र पिबन्ति ह्यमृतोपमम्

Họ thấy sông Vaitaraṇī, đấng tiêu trừ mọi tội lỗi; nơi ấy nước mát lành, và người ta uống như thể cam lộ (amṛta).

Verse 74

तदेव नीरं पापानां शोणितं परिवर्तते । असिपत्रवनं चान्यद्दृष्टान्या महती शिला

Chính dòng nước ấy đối với kẻ tội lỗi liền hóa thành máu. Nơi đó còn thấy nỗi kinh hãi khác—Asipatravana, rừng lá như lưỡi gươm; và cũng thấy một phiến đá khổng lồ.

Verse 75

अग्निपुंजनिभाकारा विशाला शाल्मली परा । इत्यादयस्तथैवान्ये शतसाहस्रसंज्ञिताः

Ở đó có địa ngục Śālmalī tối thượng, rộng lớn mênh mông, hình tướng như một đống lửa. Cũng như vậy, còn vô số địa ngục khác được nói đến—mang danh xưng nhiều đến hàng trăm nghìn.

Verse 76

घोरघोरतरा दृष्टाः क्लिश्यन्ते यत्र मानवाः । वाचिकैर्मानसैः पापैः कर्मजैश्च पृथग्विधैः

Lại thấy những cõi càng lúc càng ghê rợn, nơi con người chịu khổ não—do tội lỗi của lời nói, tội lỗi của tâm ý, và muôn dạng ác nghiệp khác phát sinh từ hành vi.

Verse 77

अहंकारकृतैर्दोषैर्मायावचनपूर्वकैः । पिता माता गुरुर्भ्राता अनाथा विकलेन्द्रियाः

Do những lỗi lầm do ngã mạn tạo ra, lại đi trước bằng lời nói huyễn trá, con người có thể là cha, mẹ, thầy hay anh em; nhưng rốt cuộc vẫn bất lực, không nơi nương tựa và các căn suy tổn.

Verse 78

भ्रमन्ति नोद्धृता येषां गतिस्तेषां हि रौरवे । तत्र ते द्वादशाब्दानि क्षपित्वा रौरवेऽधमाः

Những kẻ lang thang không được cứu vớt—mà đường định mệnh quả thật là địa ngục Raurava—thì ở lại nơi ấy; và sau khi chịu trọn mười hai năm trong Raurava, bọn khốn cùng ấy vẫn bị đẩy tiếp vào đọa lạc.

Verse 79

इह मानुष्यके लोके दीनान्धाश्च भवन्ति ते । देवब्रह्मस्वहर्त्ःणां नराणां पापकर्मणाम्

Ngay trong cõi người này, họ trở nên khốn cùng và mù lòa—chính là những kẻ tội lỗi đã trộm đoạt tài vật thuộc về chư Thiên và các Bà-la-môn.

Verse 80

महारौरवमाश्रित्य ध्रुवं वासो यमालये । ततः कालेन महता पापाः पापेन वेष्टिताः

Bị đày vào Mahāraurava, họ chắc chắn cư trú nơi cung điện của Diêm Vương. Rồi sau một thời gian rất dài, những kẻ tội lỗi—bị chính tội mình quấn chặt—lại bị đẩy đi theo nghiệp báo tiếp nối.

Verse 81

जायन्ते कण्टकैर्भिन्नाः कोशे वा कोशकारकाः । मृगपक्षिविहङ्गानां घातका मांसभक्षकाः

Họ sinh ra như bị gai nhọn đâm xuyên, hoặc thành loài làm kén ngay trong kén—chính là những kẻ sát hại thú rừng và chim muông, sống bằng việc ăn thịt.

Verse 82

पेषणं नरकं यान्ति शोषणं जीवबन्धनात् । तत्रत्यां यातनां घोरां सहित्वा शास्त्रचोदिताम्

Họ rơi vào địa ngục mang tên Peṣaṇa, và vào Śoṣaṇa vì tội trói buộc các sinh linh. Sau khi chịu đựng những hình phạt ghê rợn nơi ấy—được ấn định theo śāstra—họ lại tiếp tục theo quả báo nghiệp lực.

Verse 83

इह मानुष्यतां प्राप्य पङ्ग्वन्धबधिरा नराः । गवार्थे ब्राह्मणार्थे च ह्यनृतं वदतामिह

Ngay tại đời này, dù đã được thân người, họ vẫn trở thành què quặt, mù lòa và điếc đặc—đó là những kẻ nói dối vì lợi ích của bò, hoặc vì những việc liên quan đến các Bà-la-môn.

Verse 84

पतनं जायते पुंसां नरके कालसूत्रके । तत्रत्या यातना घोरा विहिता शास्त्रकर्तृभिः

Con người sa vào địa ngục mang tên Kālasūtra; và những cực hình ghê rợn nơi đó đã được các bậc soạn định thánh điển (śāstra) quy định.

Verse 85

भुक्त्वा समागता ह्यत्र ते यास्यन्त्यन्त्यजां गतिम् । बन्धयन्ति च ये जीवांस्त्यक्त्वात्मकुलसन्ततिम्

Sau khi thọ nhận những quả báo ấy rồi trở lại cõi này, họ đi đến thân phận antyaja (kẻ bị gạt ra ngoài). Và những ai trói buộc các sinh linh—tự đoạn tuyệt dòng nối của gia tộc mình—cũng gặp kết cục như vậy.

Verse 86

पतन्ति नात्र सन्देहो नरके तेऽस्थिभञ्जने । तत्र वर्षशतस्यान्त इह मानुष्यतां गताः

Họ rơi—không chút nghi ngờ—vào địa ngục mang tên Asthibhañjana. Sau khi mãn một trăm năm nơi ấy, họ lại được thọ sinh làm người ở cõi này.

Verse 87

कुब्जा वामनकाः पापा जायन्ते दुःखभागिनः । ये त्यजन्ति स्वकां भार्यां मूढाः पण्डितमानिनः

Những kẻ tội lỗi ruồng bỏ vợ mình—vì mê muội, tưởng mình là người có học—sẽ sinh ra là kẻ gù lưng và lùn tịt, phải gánh chịu đau khổ.

Verse 88

ते यान्ति नरकं घोरं तामिस्रं नात्र संशयः । तत्र वर्षशतस्यान्ते इह मानुष्यतां गताः

Chắc chắn họ sẽ đi đến địa ngục khủng khiếp gọi là Tāmisra. Sau một trăm năm ở đó, họ trở lại đây trong kiếp người.

Verse 89

दुश्चर्माणो दुर्भगाश्च जायन्ते मानवा हि ते । मानकूटं तुलाकूटं कूटकं तु वदन्ति ये

Quả thực, những người đó sinh ra với bệnh da liễu và số phận hẩm hiu—những kẻ nói về các biện pháp sai lệch, cân điêu và sự giả dối lừa lọc.

Verse 90

नरके तेऽन्धतामिस्रे प्रपच्यन्ते नराधमाः । शतसाहस्रिकं कालमुषित्वा तत्र ते नराः

Những kẻ đê tiện đó bị nấu trong địa ngục gọi là Andhatāmisra; sau khi ở đó một trăm ngàn năm, những người đó mới tiếp tục theo nghiệp.

Verse 91

इह शत्रुगृहे त्वन्धा भ्रमन्ते दीनमूर्तयः । पितृदेवद्विजेभ्योऽन्नमदत्त्वा येऽत्र भुञ्जते

Tại đây, họ lang thang mù lòa trong nhà kẻ thù, mang hình hài khốn khổ—những kẻ ăn uống mà không dâng cúng cho tổ tiên, các vị thần và người hai lần sinh.

Verse 92

नरके कृमिभक्ष्ये ते पतन्ति स्वात्मपोषकाः । ततः प्रसूतिकाले हि कृमिभुक्तश्च सव्रणः

Kẻ chỉ nuôi dưỡng riêng mình rơi vào địa ngục mang tên Kṛmibhakṣya. Rồi đến lúc thọ sinh, thân bị giòi bọ ăn rúc và phủ đầy vết thương.

Verse 93

जायतेऽशुचिगन्धोऽत्र परभाग्योपजीवकः । स्वकर्मविच्युताः पापा वर्णाश्रमविवर्जिताः

Ở đây họ sinh ra với mùi ô uế hôi hám, sống nhờ phúc phần của kẻ khác—những kẻ tội lỗi lìa bỏ bổn phận chính đáng của mình, khước từ kỷ luật varṇa và āśrama.

Verse 94

नरके पूयसम्पूर्णे क्लिश्यन्ते ह्ययुतं समाः । पूर्णे तत्र ततः काले प्राप्य मानुष्यकं भवम्

Trong địa ngục đầy mủ thối và nhơ uế, họ chịu khổ thật suốt mười nghìn năm. Khi thời hạn ấy nơi đó đã mãn, họ lại đạt được thân người một lần nữa.

Verse 95

उद्वेजनीया भूतानां जायन्ते व्याधिभिर्वृताः । अग्निदो गरदश्चैव लोभमोहान्वितो नरः

Bị bệnh tật vây phủ, họ trở thành nguồn kinh hãi cho muôn loài. Kẻ phóng hỏa và kẻ cho độc dược ấy hành động dưới quyền lực của tham lam và mê muội.

Verse 96

नरके विषसम्पूर्णे निमज्जति दुरात्मवान् । तत्र वर्षशतात्कालादुन्मज्जनमवस्थितः

Kẻ tâm ác chìm xuống địa ngục đầy ắp độc dược; và ở đó, suốt trăm năm, hắn nằm chìm không thể trồi lên nữa.

Verse 97

भुवि मानुषतां प्राप्य कृपणो जायते पुनः । पादुकोपानहौ छत्रं शय्यां प्रावरणानि च

Sau khi đạt được thân người trên trái đất, kẻ đó lại sinh ra là một kẻ keo kiệt—chỉ biết bám víu vào giày dép, ô dù, giường chiếu và chăn màn.

Verse 98

अदत्त्वा दंशमशकैर्भक्ष्यन्ते जन्यसप्ततिम् । पितुर्द्रव्यापहर्तारस्ताडनक्रोशने रताः

Những kẻ không bố thí sẽ bị côn trùng và muỗi đốt trong bảy mươi kiếp. Còn những kẻ trộm cắp tài sản của cha mình sẽ chìm đắm trong đòn roi và tiếng khóc than.

Verse 99

पीडनं क्रियते तेषां यत्र तौ युग्मपर्वतौ । या सा वैतरणी घोरा नदी रक्तप्रवाहिनी

Tại nơi có hai ngọn Núi Đôi sừng sững, cực hình được giáng xuống họ. Đó là dòng sông Vaitaraṇī khủng khiếp—nơi dòng chảy cuộn trào như máu.

Verse 100

पिबन्ति रुधिरं तत्र येऽभियान्ति रजस्वलाम् । असिपत्रवने घोरे पीड्यन्ते पापकारिणः

Tại đó, những kẻ tội lỗi gần gũi phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt sẽ bị bắt uống máu; những kẻ làm ác như vậy bị hành hạ trong khu rừng khủng khiếp có lá sắc như dao (Asipatravana).

Verse 101

परपीडाकरा नित्यं ये नरोऽन्त्यजगामिनः । गुरुदाररतानां तु महापातकिनामपि

Những kẻ thường xuyên gây đau khổ cho người khác, sa đọa vào những hành vi đê hèn nhất, và ham muốn vợ của thầy mình—những kẻ đó cũng bị liệt vào hàng đại tội nhân (mahāpātakins).

Verse 102

शिलावगूहनं तेषां जायते जन्मसप्ततिम् । ज्वलन्तीमायसीं घोरां बहुकण्टकसंवृताम्

Đối với họ, trong bảy mươi kiếp liền khởi lên khổ hình gọi là “ôm đá”—một ngục sắt ghê rợn rực cháy, bốn bề bị vây kín bởi vô số gai nhọn.

Verse 103

शाल्मलीं तेऽवगूहन्ति परदाररता हि ये । परस्य योषितं हृत्वा ब्रह्मस्वमपहृत्य च

Những kẻ mê đắm vợ người khác bị bắt phải ôm cây Śālmalī (cây gòn gai); cũng vậy, kẻ bắt cóc phụ nữ của người khác và kẻ trộm của cải thuộc về các bà-la-môn (brahma-sva) đều bị xua vào khổ hình ấy.

Verse 104

अरण्ये निर्जले देशे स भवेत्क्रूरराक्षसः । देवस्वं ब्राह्मणस्वं च लोभेनैवाहरेच्च यः

Kẻ vì lòng tham mà trộm của cải đã hiến dâng cho chư thần hoặc thuộc về các bà-la-môn sẽ hóa thành một rākṣasa hung bạo, cư ngụ nơi rừng hoang vắng, khô cạn không nước.

Verse 105

स पापात्मा परे लोके गृध्रोच्छिष्टेन जीवति । एवमादीनि पापानि भुञ्जन्ते यमशासनात्

Linh hồn tội lỗi ấy ở đời sau sống bằng đồ thừa do kền kền bỏ lại; như vậy, theo pháp lệnh của Diêm Vương (Yama), họ phải thọ nhận quả báo của những tội ấy và các tội tương tự khác.

Verse 106

येषां तु दर्शनादेव श्रवणाज्जायते भयम् । तथा दानफलं चान्ये भुञ्जाना यममन्दिरे

Có kẻ chỉ vừa thấy cảnh ấy hoặc nghe kể thôi đã sinh sợ hãi; còn kẻ khác, nơi điện phủ của Diêm Vương, lại thọ hưởng quả lành của việc bố thí.

Verse 107

दृष्टाः श्रुतं कथयतां दूतानां च यमाज्ञया । रथैरन्ये गजैरन्ये केचिद्वाजिभिरावृताः

Người ta thấy các sứ giả—vâng theo lệnh của Diêm Vương—kể lại điều đã thấy và đã nghe; kẻ thì được vây quanh bởi xe chiến, kẻ bởi voi, và kẻ bởi ngựa.

Verse 108

दृष्टास्तत्र महाभाग तपःसंचयसंस्थिताः । गोदाता स्वर्णदाता च भूमिरत्नप्रदा नराः

Tại đó, hỡi bậc đại phúc, người ta thấy những người an trụ trong công đức khổ hạnh tích tụ—kẻ bố thí bò, kẻ bố thí vàng, và những người ban đất cùng châu báu.

Verse 109

शय्याशनगृहादीनां स लोकः कामदो नृणाम् । अन्नं पानीयसहितं ददते येऽत्र मानवाः

Cõi ấy trở thành nơi mãn nguyện cho loài người, ban giường, chỗ ngồi, nhà cửa và các thứ khác—đặc biệt cho những ai ở đây bố thí thức ăn cùng nước uống.

Verse 110

तत्र तृप्ताः सुसंतुष्टाः क्रीडन्ते यमसादने । अत्र यद्दीयते दानमपि वालाग्रमात्रकम्

Ở đó, họ mãn nguyện và vô cùng hoan hỷ, vui đùa trong cung xá của Diêm Vương. Ngay cả bố thí ở đây—dẫu nhỏ như đầu một sợi tóc—cũng chẳng hề uổng mất.

Verse 111

तदक्षयफलं सर्वं शुक्लतीर्थे नृपोत्तम । एतत्ते कथितं सर्वं यद्दृष्टं यच्च वै श्रुतम्

Hỡi bậc vương thượng, tại Śuklatīrtha, tất cả đều cho quả báo bất hoại. Vì thế, ta đã thuật cho ngài trọn vẹn mọi điều—những gì đã thấy và những gì quả thật đã nghe.

Verse 112

कुरुष्व यदभिप्रेतं यदि शक्नोषि मुच्यताम् । तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा चाणक्यो हृष्टमानसः

Hãy làm điều ngươi mong muốn; nếu có thể thì hãy để sự ràng buộc được cởi mở. Nghe lời của hai vị ấy, lòng Cāṇakya hoan hỷ vô cùng.

Verse 113

विसर्जयामास खगावभिनन्द्य पुनःपुनः । ताभ्यां गताभ्यां सर्वस्वं दत्त्वा विप्रेषु भारत

Ông nhiều lần tôn kính hai chim ấy rồi tiễn chúng đi. Khi chúng đã đi rồi, hỡi Bhārata, ông đem toàn bộ tài sản bố thí cho các vị bà-la-môn.

Verse 114

कामक्रोधौ परित्यज्य जगामामरपर्वतम् । तत्र बद्ध्वोडुपं गाढं कृष्णरज्ज्वावलम्बितम्

Dứt bỏ dục vọng và sân hận, ông đi đến núi Amaraparvata. Tại đó, ông buộc chặt một chiếc thuyền nhỏ, treo nó bằng sợi dây đen sẫm.

Verse 115

प्लवमानो जगामाऽशु ध्यायन्देवं जनार्दनम् । आरोग्यं भास्करादिच्छेद्धनं वै जातवेदसः

Trôi theo dòng, ông mau chóng tiến đi, nhất tâm quán niệm Đức Chúa Janārdana. Từ Sūrya có sức khỏe; từ Agni, tức Jātavedas, quả thật có sự ban cho tài lộc như ý.

Verse 116

प्राप्नोति ज्ञानमीशानान्मोक्षं प्राप्नोति केशवात् । नीलं रक्तं तदभवन्मेचकं यद्धि सूत्रकम्

Từ Īśāna, người ta đạt được chân tri; từ Keśava, người ta đạt được giải thoát (mokṣa). Và sợi chỉ—vốn xanh thẫm và đỏ—đã hóa thành sắc đậm như mây đen.

Verse 117

शुद्धस्फटिकसङ्काशं दृष्ट्वा रज्जुं महामतिः । आप्लुत्य विमले तोये गतोऽसौ वैष्णवं पदम्

Thấy sợi dây sáng như pha lê tinh khiết, bậc đại trí ấy tắm trong dòng nước trong sạch không vẩn đục và chứng đạt địa vị tối thượng của Vaiṣṇava.

Verse 118

गायन्ति यद्वेदविदः पुराणं नारायणं शाश्वतमच्युताह्वयम् । प्राप्तः स तं राजसुतो महात्मा निक्षिप्य देहं शुभशुक्लतीर्थे

Bộ Purāṇa vĩnh cửu của Nārāyaṇa—được các bậc thông Veda ca tụng và xưng danh ‘Acyuta’—đã được vị hoàng tử đại tâm ấy chứng đắc; tại thánh địa cát tường Śuklatīrtha, ngài xả bỏ thân này.

Verse 119

एषा ते कथिता राजन्सिद्धिश्चाणक्यभूभृतः । तथान्यत्तव वक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः

Tâu Đại vương, sự thành tựu của bậc quân vương Cāṇakya ấy ta đã thuật cho ngài. Nay ta sẽ nói thêm điều khác—xin hãy lắng nghe với tâm chuyên nhất.