Adhyaya 103

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल एरण्डीसङ्गमं परम् । यच्छ्रुतं वै मया राजञ्छिवस्य वदतः पुरा

Śrī Mārkaṇḍeya thưa rằng: “Bấy giờ, hỡi Đại vương, nên đến nơi hợp lưu tối thượng mang tên Ēraṇḍī-saṅgama—điều mà thuở xưa ta đã được nghe chính từ lời Śiva phán dạy, hỡi bậc quân vương.”

Verse 2

एतदेव पुरा प्रश्नं गौर्या पृष्टस्तु शङ्करः । प्रोवाच नृपशार्दूल गुह्याद्गुह्यतरं शुभम्

Chính câu hỏi ấy thuở trước Gaurī đã thưa hỏi Śaṅkara. Và Ngài, hỡi bậc hổ tướng giữa các vua, đã hé lộ một bí mật cát tường—kín nhiệm hơn cả điều kín nhiệm.

Verse 3

ईश्वर उवाच । शृणु देवि परं गुह्यं नाख्यातं कस्यचिन्मया । रेवायाश्चोत्तरे कूले तीर्थं परमशोभनम् । भ्रूणहत्याहरं देवि कामदं पुत्रवर्धनम्

Īśvara phán: “Hãy lắng nghe, hỡi Nữ thần, bí mật tối thượng này—điều Ta chưa từng nói với bất kỳ ai. Trên bờ bắc sông Revā có một thánh địa (tīrtha) rực rỡ bậc nhất; hỡi Nữ thần, nơi ấy diệt trừ tội sát thai, ban điều sở nguyện và làm tăng trưởng con cháu.”

Verse 4

पार्वत्युवाच । कथयस्व महादेव तीर्थं परमशोभनम् । भ्रूणहत्याहरं कस्मात्कामदं स्वर्गदर्शनम्

Pārvatī thưa: “Xin Ngài, hỡi Mahādeva, hãy kể về thánh địa (tīrtha) rực rỡ tối thượng ấy. Vì sao nơi ấy có thể trừ tội sát thai, ban điều ước và cho được chiêm kiến cõi trời?”

Verse 5

ईश्वर उवाच । अत्रिर्नाम महादेवि मानसो ब्रह्मणः सुतः । अग्निहोत्ररतो नित्यं देवतातिथिपूजकः

Īśvara phán: “Hỡi Đại Nữ Thần, có một bậc hiền triết tên Atri, là người con sinh từ ý niệm của Phạm Thiên (Brahmā). Ngài hằng chuyên tâm lễ Agnihotra và luôn kính thờ chư thiên cùng tôn trọng khách đến.”

Verse 6

सोमसंस्थाश्च सप्तैव कृता विप्रेण पार्वति । अनसूयेति विख्याता भार्या तस्य गुणान्विता

Hỡi Pārvatī, vị Bà-la-môn ấy đã cử hành trọn vẹn bảy lễ Soma. Phu nhân của ngài nổi danh là Anasūyā, người đầy đủ mọi đức hạnh.

Verse 7

पतिव्रता पतिप्राणा पत्युः कार्यहिते रता । एवं याति ततः काले न पुत्रा न च पुत्रिका

Bà là người vợ thủ tiết (pativratā), xem chồng như chính sinh mệnh mình, chuyên tâm vào điều lợi ích cho bổn phận và công việc của phu quân. Thế nhưng theo thời gian, họ vẫn không có con trai cũng chẳng có con gái.

Verse 8

अपराह्णे महादेवि सुखासीनौ तु सुन्दरि । वदन्तौ सुखदुःखानि पूर्ववृत्तानि यानि च

Vào buổi xế chiều, hỡi Đại Nữ Thần, hỡi người mỹ lệ, đôi vợ chồng ấy ngồi an nhiên, cùng trò chuyện về niềm vui nỗi buồn và những việc đã xảy ra thuở trước.

Verse 9

अत्रिरुवाच । सौम्ये शुभे प्रिये कान्ते चारुसर्वाङ्गसुन्दरि । विद्याविनयसम्पन्ने पद्मपत्रनिभेक्षणे

Atri nói: “Hỡi người hiền hòa, hỡi người cát tường, hỡi ái thê yêu dấu—hỡi người đẹp với mọi chi thể đoan trang; đầy đủ học vấn và đức khiêm cung, đôi mắt như cánh lá sen—”

Verse 10

पूर्णचन्द्रनिभाकारे पृथुश्रोणिभरालसे । न त्वया सदृशी नारी त्रैलोक्ये सचराचरे

Dung nhan nàng tựa trăng rằm viên mãn; hông rộng, dáng nặng mà uyển chuyển. Trong tam giới, giữa muôn loài động và tĩnh, không có người nữ nào sánh bằng nàng.

Verse 11

रतिपुत्रफला नारी पठ्यते वेदवादिभिः । पुत्रहीनस्य यत्सौख्यं तत्सौख्यं मम सुन्दरि

Các bậc thông hiểu lời Veda giảng rằng: người nữ mang quả của ái luyến và quả của con trai. Hỡi giai nhân, niềm vui của kẻ không có con trai thế nào, niềm vui ấy chính là của ta.

Verse 12

यथाहं न तथा पुत्रः समर्थः सर्वकर्मसु । पुन्नामनरकाद्भद्रे जातमात्रेण सुन्दरि

Con trai không hẳn, như ta, đều kham nổi mọi bổn phận. Nhưng hỡi người hiền cát tường và xinh đẹp, chỉ cần sinh ra thôi, nó đã cứu (cha) khỏi địa ngục mang tên Punnāma.

Verse 13

पतन्तं रक्षयेद्देवि महापातकिनं यदि । महाघोरे गता वापि दुष्टकर्मपितामहाः

Hỡi Nữ Thần, nếu (người con) có thể che chở kẻ đang sa ngã, dẫu là kẻ phạm đại tội, thì cả các bậc tổ phụ (ông) tạo nghiệp ác, dù đã rơi vào cảnh giới ghê gớm nhất, cũng có thể được cứu độ.

Verse 14

तद्धरन्ति सुपुत्राश्च वैतरण्यां गतानपि । पुत्रेण लोकाञ्जयति पौत्रेण परमा गतिः

Gánh nặng ấy được những người con hiền đức gỡ bỏ—kể cả cho kẻ đã đến sông Vaitaraṇī. Nhờ con trai mà thắng được các cõi; nhờ cháu trai mà đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 15

अथ पुत्रस्य पौत्रेण प्रगच्छेद्ब्रह्म शाश्वतम् । नास्ति पुत्रसमो बन्धुरिह लोके परत्र च

Rồi nhờ cháu nội của người con trai, người ta tiến đến Brahman vĩnh cửu. Trong đời này và cả đời sau, không có bằng hữu nào sánh bằng người con.

Verse 16

अहश्च मध्यरात्रे च चिन्तयानस्य सर्वदा । शुष्यन्ति मम गात्राणि ग्रीष्मे नद्युदकं यथा

Ban ngày và cả lúc nửa đêm, khi ta luôn ôm nỗi nghĩ suy, thân thể ta khô héo—như nước sông cạn dần trong mùa hạ.

Verse 17

अनसूयोवाच । यत्त्वया शोचितं विप्र तत्सर्वं शोचयाम्यहम् । तवोद्वेगकरं यच्च तन्मे दहति चेतसि

Anasūyā nói: “Hỡi bà-la-môn, điều gì khiến ông sầu muộn, ta cũng sầu muộn vì điều ấy. Và điều gì làm ông bất an, điều ấy cũng thiêu đốt trong tâm ta.”

Verse 18

येन पुत्रा भविष्यन्ति आयुष्मन्तो गुणान्विताः । तत्कार्यं च समीक्षस्व येन तुष्येत्प्रजापतिः

Hãy suy xét con đường hành trì để các người con được sinh ra—sống lâu và đầy đủ đức hạnh; cũng hãy xét việc làm khiến Prajāpati hoan hỷ.

Verse 19

अत्रिरुवाच । तपस्तप्तं मया भद्रे जातमात्रेण दुष्करम् । व्रतोपवासनियमैः शाकाहारेण सुन्दरि

Atri nói: “Hỡi người cát tường, từ thuở ban đầu ta đã thực hành khổ hạnh vô cùng khó nhọc—thật gian nan—bằng các giới nguyện, những kỳ trai giới, các phép nghiêm trì, và chế độ ăn rau lá, hỡi người đẹp.”

Verse 20

क्षीणदेहस्तु तिष्ठामि ह्यशक्तोऽहं महाव्रते । तेन शोचामि चात्मानं रहस्यं कथितं मया

Thân ta đã hao mòn, nhưng vẫn đứng đây; trong đại thệ nguyện này ta bất lực. Vì thế ta tự thương xót chính mình—bí mật này ta đã thưa cùng ngài.

Verse 21

अनसूयोवाच । भर्तुः पतिव्रता नारी रतिपुत्रविवर्धिनी । त्रिवर्गसाधना सा च श्लाघ्या च विदुषां जने

Anasūyā nói: “Người vợ giữ trọn hạnh phu thờ (pativratā), nuôi dưỡng hòa hợp lứa đôi và con cái, chính là người thành tựu tam mục đích đời sống—dharma, artha, kāma—và được bậc học giả ca ngợi.”

Verse 22

जपस्तपस्तीर्थयात्रा मृडेज्यामन्त्रसाधनम् । देवताराधनं चैव स्त्रीशूद्रपतनानि षट्

Japa, khổ hạnh, hành hương đến các tīrtha, thờ phụng Mṛḍa (Rudra), thực hành sādhana mantra có kỷ luật, và sự phụng thờ các thần—sáu điều ấy ở đây được nói là những việc dẫn đến sa ngã đối với phụ nữ và Śūdra.

Verse 23

ईदृशं तु महादोषं स्त्रीणां तु व्रतसाधने । वदन्ति मुनयः सर्वे यथोक्तं वेदभाषितम्

Quả thật, đó là đại lỗi được nói đến về phụ nữ trong việc thực hành vrata; hết thảy các bậc muni đều tuyên nói như vậy, đúng như lời dạy được nêu trong Veda.

Verse 24

अनुज्ञाता त्वया ब्रह्मंस्तपस्तप्स्यामि दुष्करम् । पुत्रार्थित्वं समुद्दिश्य तोषयामि सुरोत्तमान्

Được ngài cho phép, hỡi Bà-la-môn, ta sẽ thực hành khổ hạnh khó khăn. Vì ước nguyện có con trai, ta sẽ làm cho các bậc thần tối thượng (surottama) hoan hỷ.

Verse 25

अत्रिरुवाच । साधु साधु महाप्राज्ञे मम संतोषकारिणि । आज्ञाता त्वं मया भद्रे पुत्रार्थं तप आश्रय

Atri nói: “Lành thay, lành thay, hỡi bậc đại trí, người làm lòng ta hoan hỷ. Hỡi hiền nữ cát tường, theo lệnh ta, hãy nương nơi khổ hạnh để cầu được một người con.”

Verse 26

देवतानां मनुष्याणां पित्ःणामनृणो भवे । न भार्यासदृशो बन्धुस्त्रिषु लोकेषु विद्यते

Nhờ hạnh lành như vậy, người ta được giải khỏi món nợ đối với chư thiên, đối với loài người và đối với tổ tiên; vì trong ba cõi không có thân quyến nào sánh bằng người vợ.

Verse 27

तेन देवाः प्रशंसन्ति न भार्यासदृशं सुखम् । सन्मुखे मन्मुखाः पुत्राः विलोमे तु पराङ्मुखाः

Vì thế chư thiên ca ngợi chân lý này: không có niềm vui nào sánh bằng niềm vui do người vợ đem lại. Khi thuận duyên, các con trai hướng mặt mà tận tụy; nhưng khi nghịch cảnh, chúng quay lưng mà xa rời.

Verse 28

तेन भार्यां प्रशंसन्ति सदेवासुरमानुषाः । महाव्रते महाप्राज्ञे सत्त्ववति शुभेक्षणे

Vì thế, đức hạnh của người vợ được chư thiên, a-tu-la và loài người đồng ca ngợi—hỡi người nữ có đại nguyện, đại trí, nội lực vững bền và ánh nhìn cát tường.

Verse 29

तपस्तपस्व शीघ्रं त्वं पुत्रार्थं तु ममाज्ञया । एतद्वाक्यावसाने तु साष्टाङ्गं प्रणताब्रवीत्

“Theo lệnh ta, hãy mau thực hành khổ hạnh để cầu con.” Dứt lời ấy, nàng phủ phục đảnh lễ theo bát chi, rồi mới thưa rằng.

Verse 30

त्वत्प्रसादेन विप्रेन्द्र सर्वान्कामानवाप्नुयाम् । हंसलीलागतिः सा च मृगाक्षी वरवर्णिनी

Nhờ ân phúc của ngài, ô bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, xin cho con được toại mọi ước nguyện. Và nàng—bước đi uyển chuyển như thiên nga—mắt như nai, dung sắc tuyệt mỹ.

Verse 31

नियमस्था ततो भूत्वा सम्प्राप्ता नर्मदां नदीम् । शिवस्वेदोद्भवां देवीं सर्वपापप्रणाशनीम्

Rồi nàng an trú trong giới hạnh và niyama, đến được sông Narmadā—vị Nữ thần được truyền rằng sinh từ mồ hôi của Śiva—đấng diệt trừ mọi tội lỗi.

Verse 32

यस्या दर्शनमात्रेण नश्यते पापसञ्चयः । स्नानमात्रेण वै यस्या अश्वमेधफलं लभेत्

Chỉ cần chiêm bái nàng, kho tội tích tụ liền tiêu tan; và chỉ cần tắm trong nàng, liền được phước quả của lễ tế Aśvamedha.

Verse 33

ये पिबन्ति महादेवि श्रद्दधानाः पयः शुभम् । सोमपानेन तत्तुल्यं नात्र कार्या विचारणा

Ôi Mahādevī, ai với lòng śraddhā uống dòng nước cát tường ấy—thì ngang với việc uống Soma; chẳng cần nghi hoặc hay biện luận.

Verse 34

ये स्मरन्ति दिवा रात्रौ योजनानां शतैरपि । मुच्यन्ते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं प्रयान्ति ते

Dẫu cách xa hàng trăm do-tuần, ai nhớ tưởng nàng ngày đêm đều được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và đi đến Rudraloka.

Verse 35

नर्मदायाः समीपे तु तावुभौ योजनद्वये । न पश्यन्ति यमं तत्र ये मृता वरवर्णिनि

Gần sông Narmadā, trong phạm vi hai do-tuần ở cả hai bờ, hỡi người có dung sắc mỹ lệ, ai chết tại đó sẽ không phải thấy Diêm Vương (Yama).

Verse 36

ततस्तदुत्तरे कूले एरण्ड्याः सङ्गमे शुभे । नियमस्था विशालाक्षी शाकाहारेण सुन्दरि

Rồi trên bờ bắc của dòng sông, tại nơi hợp lưu cát tường với sông Eraṇḍī, hỡi người đẹp mắt rộng, nàng an trú trong giới hạnh nghiêm trì, sống bằng thức ăn rau quả.

Verse 37

तोषयन्ती त्रींश्च देवाञ्छुभैः स्तोत्रैर्व्रतैस्तथा । ग्रीष्मेषु च महादेवि पञ्चाग्निं साधयेत्ततः

Làm đẹp lòng Ba Mươi vị Thiên bằng những thánh tụng cát tường và các hạnh nguyện, hỡi Mahādevī, rồi vào mùa hạ nàng thực hành khổ hạnh Pañcāgni (năm lửa).

Verse 38

वर्षाकाले चार्द्रवासाश्चरेच्चान्द्रायणानि च । हेमन्ते तु ततः प्राप्ते तोयमध्ये वसेत्सदा

Vào mùa mưa, nàng mặc y phục ẩm ướt và giữ giới nguyện Cāndrāyaṇa; đến khi mùa đông tới, nàng luôn ở giữa dòng nước.

Verse 39

प्रातःस्नानं ततः सन्ध्यां कुर्याद्देवर्षितर्पणम् । देवानामर्चनं कृत्वा होमं कुर्याद्यथाविधि

Nàng tắm lúc rạng đông; rồi cử hành nghi lễ Sandhyā và dâng tarpaṇa cho chư Thiên cùng các ṛṣi. Sau khi lễ bái chư Thiên, nàng thực hiện homa đúng theo nghi pháp.

Verse 40

यजते वैष्णवांल्लोकान् स्नानजाप्यहुतेन च । एवं वर्षशते प्राप्ते रुद्रविष्णुपितामहाः

Nhờ tắm gội thanh tịnh, trì tụng japa và dâng cúng oblation trong hỏa tế, nàng phụng thờ và đạt đến các cõi Vaiṣṇava. Như vậy, khi tròn một trăm năm, Rudra, Viṣṇu và Pitāmaha (Brahmā) liền hiện đến.

Verse 41

सम्प्राप्ता द्विजरूपैस्तु एरण्ड्याः सङ्गमे प्रिये । पुरतः संस्थितास्तस्या वेदमभ्युद्धरन्ति च

Hỡi người yêu dấu, các Ngài đến nơi hợp lưu sông Eraṇḍī trong hình tướng dvija, tức các brāhmaṇa. Đứng trước mặt nàng, các Ngài cất lời tôn xưng và đề cao uy linh của Veda.

Verse 42

अनसूया जपं त्यक्त्वा निरीक्ष्य तान्मुहुर्मुहुः । उत्थिता सा विशालाक्षी अर्घं दत्त्वा यथाविधि

Anasūyā tạm dừng việc trì tụng japa, nhìn các Ngài hết lần này đến lần khác. Rồi người phụ nữ mắt rộng ấy đứng dậy và theo đúng nghi thức dâng arghya, lễ nước cung kính.

Verse 43

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः । दर्शनेन तु विप्राणां सर्वपापैः प्रमुच्यते

“Hôm nay đời ta được viên mãn; hôm nay khổ hạnh của ta được viên mãn. Bởi chỉ cần được darśana các brāhmaṇa thanh tịnh, người ta liền thoát khỏi mọi tội lỗi.”

Verse 44

प्रदक्षिणं ततः कृत्वा साष्टाङ्गं प्रणताब्रवीत् । कन्दमूलफलं शाकं नीवारानपि पावनान् । प्रयच्छाम्यहमद्यैव मुनीनां भावितात्मनाम्

Rồi nàng đi pradakṣiṇa, phủ phục theo thế aṣṭāṅga và thưa rằng: “Ngay hôm nay, con xin dâng lên các bậc muni có tâm đã thanh luyện: củ rễ, quả trái, rau xanh, và cả hạt nīvāra hoang dã mang năng lực tẩy tịnh.”

Verse 45

विप्रा ऊचुः । तपसा तु विचित्रेण तपःसत्येन सुव्रते । तृप्ताः स्म सर्वकामैस्तु सुव्रते तव दर्शनात्

Các Bà-la-môn thưa: “Ôi người nữ giữ giới nguyện thanh cao! Nhờ khổ hạnh kỳ diệu và chân thật của tapasyā nơi nàng, chúng ta được mãn nguyện mọi ước cầu—chỉ bởi được chiêm bái nàng.”

Verse 46

अस्माकं कौतुकं जातं तापसेन व्रतेन यत् । स्वर्गमोक्षसुतस्यार्थे तपस्तपसि दुष्करम्

Trong chúng ta khởi lên niềm hiếu kỳ về giới nguyện khổ hạnh của nàng: vì cõi trời, vì giải thoát (mokṣa) và vì một người con, nàng thực hành khổ hạnh chồng lên khổ hạnh, thật khó làm thay.

Verse 47

अनसूयोवाच । तपसा सिध्यते स्वर्गस्तपसा परमा गतिः । तपसा चार्थकामौ च तपसा गुणवान्सुतः । तप एव च मे विप्राः सर्वकामफलप्रदम्

Anasūyā nói: “Nhờ tapas mà đạt cõi trời; nhờ tapas mà đạt cứu cánh tối thượng. Nhờ tapas mà được phú quý và toại nguyện dục cầu; nhờ tapas mà được người con đức hạnh. Hỡi các Bà-la-môn, chỉ riêng tapas ban cho quả báo của mọi mục đích.”

Verse 48

विप्रा ऊचुः । तन्वी श्यामा विशालाक्षी स्निग्धाङ्गी रूपसंयुता । हंसलीलागतिगमा त्वं च सर्वाङ्गसुन्दरी

Các Bà-la-môn thưa: “Nàng thân mảnh mai, sắc da thẫm, mắt rộng, tay chân mềm mại, dung nhan đầy đủ. Dáng đi của nàng như hạc thiên nga đùa vui, và nàng đẹp ở mọi phần thân thể.”

Verse 49

किं च ते तपसा कार्यमात्मानं शोच्यसे कथम्

Vậy nàng cần khổ hạnh để làm gì? Cớ sao nàng lại sầu muộn cho chính mình?

Verse 50

अनसूयोवाच । यदि रुद्रश्च विष्णुश्च स्वयं साक्षात्पितामहः । गूढरूपधराः सर्वे तच्चिह्नमुपलक्षये

Anasūyā nói: “Nếu các ngài chính là Rudra, Viṣṇu và đích thân Pitāmaha (Brahmā)—đều mang hình tướng ẩn mật—thì ta nhận ra dấu hiệu của chân lý ấy.”

Verse 51

तस्या वाक्यावसाने तु स्वरूपं दर्शयन्ति ते । स्वस्वरूपैः स्थिता देवाः सूर्यकोटिसमप्रभाः

Khi lời nàng dứt, các ngài liền hiển lộ chân tướng. Chư thiên an trụ trong bản tính thần linh của mình, rực sáng như muôn triệu mặt trời.

Verse 52

चतुर्भुजो महादेवि शङ्खचक्रगदाधरः । अतसीपुष्पवर्णस्तु पीतवासा जनार्दनः

Ôi Đại Nữ Thần, Janārdana hiện ra bốn tay, cầm loa tù và bánh xe cùng chùy; sắc thân như hoa lanh, và khoác y phục màu vàng.

Verse 53

गरुत्मान्वाहनं यस्य श्रिया च सहितो हरिः । प्रसन्नवदनः श्रीमान्स्वयंरूपो व्यवस्थितः

Hari, đấng lấy Garuḍa làm linh điểu cưỡi, đứng đó trong hình tướng hiển lộ của chính mình—rạng ngời và cát tường—cùng với Śrī, gương mặt an hòa, từ ái.

Verse 54

पीतवासा महादेवि चतुर्वदनपङ्कजः । हंसोपरि समारूढो ह्यक्षमालाकरोद्यतः

Ôi Đại Nữ Thần, Brahmā hiện ra khoác y vàng—bốn mặt, dung nhan như hoa sen—ngự trên thiên nga, tay giơ cao cầm akṣamālā (chuỗi hạt).

Verse 55

आगतो नर्मदातीरे ब्रह्मा लोकपितामहः । योऽसौ सर्वजगद्व्यापी स्वयं साक्षान्महेश्वरः

Bên bờ sông Narmadā, Brahmā—Đấng Tổ Phụ của các thế giới—đã đến; và Đấng bao trùm khắp vũ trụ cũng hiện ra: chính Maheśvara, hiển lộ trực tiếp.

Verse 56

वृषभं तु समारूढो दशबाहुसमन्वितः । भस्माङ्गरागशोभाढ्यः पञ्चवक्त्रस्त्रिलोचनः

Chúa hiện thân: cưỡi bò, đủ mười tay, rực sáng bởi lớp tro thiêng trên thân—năm mặt, ba mắt—đấng tối thượng hiển lộ.

Verse 57

जटामुकुटसंयुक्तः कृतचन्द्रार्द्धशेखरः । एवंरूपधरो देवः सर्वव्यापी महेश्वरः

Với vương miện kết bằng tóc bện, đội trăng lưỡi liềm làm đỉnh; trong hình tướng ấy, vị Thần Maheśvara—Đấng bao trùm khắp—đứng hiển hiện.

Verse 58

अनसूया निरीक्ष्यैतद्देवानां दर्शनं परम् । वेपमाना ततः साध्वी सुरान्दृष्ट्वा मुहुर्मुहुः

Thấy thị kiến tối thượng của chư thiên ấy, hiền phụ Anasūyā run rẩy; nàng nhìn các thần linh hết lần này đến lần khác.

Verse 59

अनसूयोवाच । किं व्यापारस्वरूपास्तु विष्णुरुद्रपितामहाः । एतद्वै श्रोतुमिच्छामि ह्यशेषं कथयन्तु मे

Anasūyā thưa: “Bản phận cốt yếu và bản tính của Viṣṇu, Rudra và Đấng Tổ Phụ (Brahmā) là gì? Con muốn nghe trọn vẹn—xin kể cho con không sót điều nào.”

Verse 60

ब्रह्मोवाच । प्रावृट्कालो ह्यहं ब्रह्मा आपश्चैव प्रकीर्तिताः । मेघरूपो ह्यहं प्रोक्तो वर्षयामि च भूतले

Phạm Thiên (Brahmā) phán: “Ta chính là mùa mưa (prāvṛṭ), và cũng được xưng tụng là các dòng nước. Ta được nói là mang hình mây, và khiến mưa rơi xuống mặt đất.”

Verse 61

अहं सर्वाणि बीजानि प्राक्सन्ध्यासूदिते रवौ । एतद्वै कारणं सर्वं रहस्यं कथितं परम्

Phạm Thiên phán: “Khi mặt trời vừa ló rạng trong buổi sớm của thời khắc sandhyā, Ta là mọi hạt giống. Đây chính là nhân duyên của muôn loài—bí mật tối thượng đã được tuyên bày.”

Verse 62

विष्णुरुवाच । हेमन्तश्च भवेद्विष्णुर्विश्वरूपं चराचरम् । पालनाय जगत्सर्वं विष्णोर्माहात्म्यमुत्तमम्

Viṣṇu phán: “Vào mùa Hemanta (đầu đông), Ta, Viṣṇu, trở thành Thân Vũ Trụ (viśvarūpa) thấm khắp mọi loài động và bất động. Vì sự hộ trì và nuôi dưỡng toàn thể thế gian, ấy là đại uy đức tối thượng của Viṣṇu.”

Verse 63

रुद्र उवाच । ग्रीष्मकालो ह्यहं प्रोक्तः सर्वभूतक्षयंकरः । कर्षयामि जगत्सर्वं रुद्ररूपस्तपस्विनि

Rudra phán: “Ta được xưng là mùa Grīṣma (mùa hạ), thời khắc gây suy hao cho mọi loài. Hỡi nữ tu khổ hạnh, trong hình tướng Rudra, Ta làm khô cạn toàn thế gian và rút lấy sức lực của nó.”

Verse 64

एवं ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव महाव्रते । त्रयो देवास्त्रयः सन्ध्यास्त्रयः कालास्त्रयोऽग्नयः

Vì thế, hỡi người nữ giữ đại nguyện, Brahmā, Viṣṇu và Rudra là ba vị thần; cũng vậy có ba thời khắc sandhyā, ba phân kỳ của thời gian, và ba ngọn lửa thiêng.

Verse 65

तथा ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैकात्मतां गतः । वरं दद्युश्च ते भद्रे यस्त्वया मनसीप्सितम्

Khi ấy, Phạm Thiên, Tỳ-thấp-nô và Rudra hợp nhất thành một bản thể; hỡi hiền nữ cát tường, các Ngài sẵn lòng ban cho nàng điều phúc lành mà lòng nàng hằng ước nguyện.

Verse 66

अनसूयोवाच । धन्या पुण्या ह्यहं लोके श्लाघ्या वन्द्या च सर्वदा । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च प्रसन्नवदनाः शुभाः

Anasūyā thưa rằng: “Quả thật, trong đời này ta là người phước lành và công đức, luôn đáng được ca ngợi và đảnh lễ; bởi Phạm Thiên, Tỳ-thấp-nô và Rudra đang hiện trước mặt ta với dung nhan an tịnh và cát tường.”

Verse 67

यदि तुष्टास्त्रयो देवा दयां कृत्वा ममोपरि । अस्मिंस्तीर्थे तु सांनिध्याद्वरदाः सन्तु मे सदा

“Nếu ba vị thần ấy hoan hỷ, đem lòng từ mẫn đối với ta, thì nhờ sự hiện diện của các Ngài tại thánh địa này, xin cho các Ngài mãi mãi là đấng ban ân phúc cho ta.”

Verse 68

रुद्र उवाच । एवं भवतु ते वाक्यं यत्त्वया प्रार्थितं शुभे । प्रत्यक्षा वैष्णवी माया एरण्डीनाम नामतः

Rudra phán: “Hãy như vậy; hỡi người cát tường, điều nàng cầu xin sẽ được thành tựu. Tại đây, năng lực Vaiṣṇavī (māyā) sẽ hiển lộ, được biết theo danh xưng là Eraṇḍī.”

Verse 69

यस्या दर्शनमात्रेण नश्यते पापसञ्चयः । चैत्रमासे तु सम्प्राप्ते अहोरात्रोषितो भवेत्

“Chỉ cần được chiêm bái nàng, mọi tích tụ tội lỗi đều tiêu tan. Và khi tháng Caitra đến, người ta nên lưu trú nơi ấy trọn một ngày một đêm.”

Verse 70

एरण्ड्याः सङ्गमे स्नात्वा ब्रह्महत्यां व्यपोहति । रात्रौ जागरणं कुर्यात्प्रभाते भोजयेद्द्विजान्

Tắm gội tại nơi hợp lưu của sông Eraṇḍī thì ngay cả tội đại ác như sát hại Bà-la-môn cũng được trừ sạch. Ban đêm nên thức canh (jāgaraṇa), và lúc rạng đông nên thí thực cho các dvija (Bà-la-môn).

Verse 71

यथोक्तेन विधानेन पिण्डं दद्याद्यथाविधि । प्रदक्षिणां ततो दद्याद्धिरण्यं वस्त्रमेव च

Theo đúng nghi thức đã nêu, hãy dâng piṇḍa (lễ vật cúng tổ tiên) cho hợp pháp. Sau đó làm pradakṣiṇā (nhiễu quanh cung kính), rồi bố thí—vàng và cả y phục.

Verse 72

रजतं च तथा गावो भूमिदानमथापि वा । सर्वं कोटिगुणं प्रोक्तमिति स्वायम्भुवोऽब्रवीत्

Dù bố thí bạc, bò, hay thậm chí hiến tặng đất đai—mọi lễ thí ấy đều được tuyên nói là cho công đức tăng đến một koṭi lần; đó là lời Svāyambhuva (Manu) đã dạy.

Verse 73

ये म्रियन्ति नरा देवि एरण्ड्याः सङ्गमे शुभे । यावद्युगसहस्रं तु रुद्रलोके वसन्ति ते

Lạy Nữ Thần, những người nam chết tại nơi hợp lưu cát tường của Eraṇḍī sẽ an trú trong Rudraloka, suốt một ngàn yuga.

Verse 74

अहोरात्रोषितो भूत्वा जपेद्रुद्रांश्च वैदिकान् । एकादशैकसंज्ञांश्च स याति परमां गतिम्

Sau khi lưu lại trọn một ngày một đêm, hãy trì tụng (japa) các thánh tụng Rudra theo Veda—những bài được gọi là ‘Mười Một’; nhờ vậy người ấy đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 75

विद्यार्थी लभते विद्यां धनार्थी लभते धनम् । पुत्रार्थी लभते पुत्रांल्लभेत्कामान् यथेप्सितान्

Người cầu học được học vấn; người cầu tài được tài lộc. Người cầu con được con cái; và mọi ước nguyện đều thành tựu đúng như điều mong cầu.

Verse 76

एरण्ड्याः सङ्गमे स्नात्वा रेवाया विमले जले । महापातकिनो वापि ते यान्ति परमां गतिम्

Tắm tại nơi hợp lưu của Eraṇḍī, trong dòng nước thanh tịnh của Revā (Narmadā), thì ngay cả kẻ mang trọng tội cũng đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 77

अनसूयोवाच । यदि तुष्टास्त्रयो देवा मम भक्तिप्रचोदिताः । मम पुत्रा भवन्त्वेव हरिरुद्रपितामहाः

Anasūyā thưa rằng: “Nếu ba vị Thần, được cảm động bởi lòng bhakti của ta, mà hoan hỷ, thì xin cho Hari (Viṣṇu), Rudra (Śiva) và Pitāmaha (Brahmā) quả thật trở thành các con trai của ta.”

Verse 78

विष्णुरुवाच । पूज्या यत्पुत्रतां यान्ति न कदाचिच्छ्रुतं मया । शुभे ददामि पुत्रांस्ते देवतुल्यपराक्रमान् । रूपवन्तो गुणोपेतान्यज्विनश्च बहुश्रुतान्

Viṣṇu phán: “Ôi bậc đáng tôn kính, ta chưa từng nghe rằng các vị thần đáng thờ phụng lại đi vào thân phận làm con. Tuy vậy, ôi người cát tường, ta ban cho nàng những người con: dũng mãnh như chư thiên, dung mạo đoan nghiêm, đầy đủ đức hạnh, chuyên tâm nơi tế lễ (yajña), và học rộng nghe nhiều.”

Verse 79

अनसूयोवाच । ईप्सितं तच्च दातव्यं यन्मया प्रार्थितं हरे । नान्यथा चैव कर्तव्या मम पुत्रैषणा तु या

Anasūyā thưa: “Ôi Hari, điều con đã cầu xin thì xin hãy ban đúng như sở nguyện. Nỗi khát vọng có con của con chớ được thành tựu theo cách nào khác.”

Verse 80

विष्णुरुवाच । पूर्वं तु भृगुसंवादे गर्भवास उपार्जितः । तस्याहं चैव पारं तु नैव पश्यामि शोभने

Viṣṇu nói: Thuở trước, trong cuộc đối thoại với Bhṛgu, công đức của “việc trú trong thai” đã được nêu ra. Hỡi người đẹp, đến tận cùng của điều ấy ta cũng chẳng thấy được.

Verse 81

स्मरमाणः पुरावृत्तं चिन्तयामि पुनःपुनः । एवं संचिन्त्य ते देवाः पितामहमहेश्वराः

Nhớ lại chuyện xưa, ta suy niệm mãi không thôi. Nghĩ như vậy, các vị thần ấy—Pitāmaha (Brahmā) và Maheśvara (Śiva)—cũng cùng bàn định.

Verse 82

अयोनिजा भविष्यामस्तव पुत्रा वरानने । योनिवासे महाप्राज्ञि देवा नैव व्रजन्ति च

Hỡi người mặt ngời đẹp, chúng ta sẽ là con của nàng, sinh ra không do thai (ayonija). Hỡi bậc đại trí, chư thiên chẳng bước vào sự sinh nở phải trú trong thai.

Verse 83

सांनिध्यात्सङ्गमे देवि लोकानां तु वरप्रदाः । एरण्डी वैष्णवी माया प्रत्यक्षा त्वं भविष्यसि

Hỡi Nữ Thần, nhờ sự hiện diện của nàng nơi sangam linh thiêng, nàng sẽ là đấng ban ân phúc cho muôn cõi. Với danh Eraṇḍī—Vaiṣṇavī Māyā—nàng sẽ hiển lộ rõ ràng.

Verse 84

त्रयो देवाः स्थिताः पाथ रेवाया उत्तरे तटे । वरप्राप्ता तु सा देवी गता माहेन्द्रपर्वतम्

Hỡi người thân yêu, ba vị thần vẫn trụ nơi bờ bắc sông Revā. Còn Nữ Thần ấy, sau khi được ban điều nguyện, liền đi đến núi Māhendra.

Verse 85

क्षीणाङ्गी शुक्लदेहा च रूक्षकेशी सुदारुणा । कृतयज्ञोपवीता सा तपोनिष्ठा शुभेक्षणा

Thân thể nàng gầy mòn, da dẻ nhợt trắng, tóc thô ráp, và khổ hạnh của nàng thật nghiêm khắc. Mang dây thánh yajñopavīta, nàng kiên trú trong tapas, ánh nhìn cát tường.

Verse 86

शिलातलनिविष्टोऽसौ दृष्टः कान्तो महायशाः । हृष्टचित्तोऽभवद्देवि उत्तिष्ठोत्तिष्ठ साब्रवीत्

Ngồi trên phiến đá, vị Chúa tể rạng ngời, danh tiếng lớn lao ấy hiện ra. Hỡi Nữ Thần, lòng Ngài hoan hỷ và phán: “Hãy đứng dậy, hãy đứng dậy!”

Verse 87

अत्रिरुवाच । साधु साधु महाप्राज्ञे ह्यनसूये महाव्रते । अचिन्त्यं गालवादीनां वरं प्राप्तासि दुर्लभम्

Atri nói: “Lành thay, lành thay! Hỡi Anasūyā đại trí, người nữ giữ đại nguyện. Nàng đã đạt được ân phúc không thể nghĩ bàn—hiếm có ngay cả giữa các hiền triết như Gālava và những vị khác.”

Verse 88

अनसूयोवाच । त्वत्प्रसादेन देवर्षे वरं प्राप्तास्मि दुर्लभम् । तेन देवाः प्रशंसन्ति सिद्धाश्च ऋषयोऽमलाः

Anasūyā thưa: “Bạch devarṣi, nhờ ân huệ của ngài, con đã nhận được ân phúc khó đạt. Vì thế chư thiên tán thán con; các Siddha và những bậc hiền triết thanh tịnh cũng vậy.”

Verse 89

एवमुक्ता तु सा देवी हर्षेण महता युता । आलोकयेत्ततः कान्तं तेनापि शुभदर्शना

Được nói như vậy, Nữ Thần ấy tràn đầy hoan hỷ lớn lao. Rồi nàng nhìn về người yêu dấu; và nàng, với dung mạo cát tường, cũng được Ngài nhìn lại.

Verse 90

ईक्षणाच्चैव संजातं ललाटे मण्डलं शुभम् । नवयोजनसाहस्रं मण्डलं रश्मिभिर्वृतम्

Chỉ từ cái nhìn ấy, trên trán liền hiện khởi một maṇḍala cát tường; một quang cầu rộng chín nghìn do-tuần, được bao quanh bởi những tia sáng rực rỡ.

Verse 91

कदम्बगोलकाकारं त्रिगुणं परिमण्डलम् । तस्य मध्ये तु देवेशि पुरुषो दिव्यरूपधृक्

Nó tròn như khối cầu của hoa kadamba, có ba tầng và viên mãn tròn đầy. Ở giữa ấy, hỡi Devēśī, có một Puruṣa mang hình tướng thần diệu.

Verse 92

हेमवर्णोऽमृतमयः सूर्यकोटिसमप्रभः । आद्यः पुत्रोऽनसूयायाः स्वयं साक्षात्पितामहः

Ngài mang sắc vàng, bản thể như amṛta, rực sáng như mười triệu mặt trời; được truyền tụng là người con đầu của Anasūyā, và quả thật chính là Pitāmaha—Brahmā—tự thân hiển lộ.

Verse 93

चन्द्रमा इति विख्यातः सोमरूपो नृपात्मज । इष्टापूर्ते च संपाति कलाषोडशकेन तु

Ngài được tôn xưng là ‘Candramā’—Mặt Trăng—mang hình tướng Soma; hỡi con của vương tử, và qua chu kỳ mười sáu kalā, Ngài liên hệ với quả báo của iṣṭa và pūrta.

Verse 94

प्रतिपच्च द्वितीया च तृतीया च महेश्वरि । चतुर्थी पञ्चमी चैव अव्यया षोडशी कला

Hỡi Maheśvarī, Pratipat, Dvitīyā và Tṛtīyā; cũng như Caturthī và Pañcamī—những tithi này được nói là liên hệ với kalā thứ mười sáu bất hoại, tức Ṣoḍaśī-kalā.

Verse 95

चतुर्विधस्य लोकस्य सूक्ष्मो भूत्वा वरानने । आप्रीणाति जगत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

Trở nên vi tế trong bốn hạng thế gian, hỡi người có dung nhan mỹ lệ, Ngài nuôi dưỡng toàn thể vũ trụ—cả tam giới cùng mọi loài động và bất động.

Verse 96

सर्वे ते ह्युपजीवन्ति हुतं दत्तं शशिस्थितम् । वनस्पतिगते सोमे धनवांश्च वरानने

Muôn loài đều nương nhờ vào lễ vật dâng trong hỏa tế và bố thí, vốn an lập dưới quyền lực của Mặt Trăng; và khi Soma ngự trong thảo mộc, hỡi người có dung nhan mỹ lệ, người ấy được phú túc giàu sang.

Verse 97

भुञ्जन् परगृहे मूढो ददेदब्दकृतं शुभम् । वनस्पतिगते सोमे यस्तु छिन्द्याद्वनस्पतीन् । तेन पापेन देवेशि नरा यान्ति यमालयम्

Dẫu kẻ mê muội ăn ở nhà người khác vẫn có thể đem bố thí công đức lành đã tích lũy suốt một năm; nhưng, hỡi Devī, khi Soma đang hiện diện trong thảo mộc, ai chặt cây—vì tội ấy, hỡi Nữ Chúa của chư thiên, con người sẽ đi đến cõi Yama.

Verse 98

वनस्पतिगते सोमे मैथुनं यो निषेवते । ब्रह्महत्यासमं पापं लभते नात्र संशयः

Khi Soma đang ngự trong thảo mộc, ai hành dâm sẽ mắc tội ngang với brahma-hatyā; điều này không hề nghi ngờ.

Verse 99

वनस्पतिगते सोमे मन्थानं योऽधिवाहयेत् । गावस्तस्य प्रणश्यन्ति याश्च वै पूर्वसंचिताः

Khi Soma đang hiện diện trong thảo mộc, ai khiến cây khuấy (để khuấy sữa) vận hành thì đàn bò của người ấy sẽ tiêu mất—kể cả những con đã tích lũy từ trước.

Verse 100

वनस्पतिगते सोमे ह्यध्वानं योऽधिगच्छति । भवन्ति पितरस्तस्य तं मासं रेणुभोजनाः

Khi Soma ngự trong thảo mộc, ai khởi hành lên đường thì trong tháng ấy, tổ tiên của người ấy trở thành “kẻ ăn bụi”, nghĩa là bị thiếu vắng lễ phẩm cúng śrāddha đúng phép.

Verse 101

अमावस्यां महादेवि यस्तु श्राद्धप्रदो भवेत् । अब्दमेकं विशालाक्षि तृप्तास्तत्पितरो ध्रुवम्

Hỡi Mahādevī, vào ngày Amāvasyā, ai dâng lễ śrāddha, hỡi bậc mắt rộng, thì tổ tiên của người ấy chắc chắn được thỏa mãn trọn một năm.

Verse 102

हिरण्यं रजतं वस्त्रं यो ददाति द्विजातिषु । सर्वं लक्षगुणं देवि लभते नात्र संशयः

Hỡi Devī, ai bố thí vàng, bạc và y phục cho các dvija, người ấy đạt công đức gấp một trăm nghìn lần trong mọi phương diện—không còn nghi ngờ gì.

Verse 103

। अध्याय

Adhyāya (dấu chỉ chương).

Verse 104

द्वितीयस्तु महादेवि दुर्वासा नाम नामतः । सृष्टिसंहारकर्ता च स्वयं साक्षान्महेश्वरः

Hỡi Mahādevī, người con thứ hai mang danh Durvāsā; chính là Maheśvara hiển hiện, đấng làm nên sự sáng tạo và hủy diệt.

Verse 105

ऋषिमध्यगतो देवि तपस्तपति दुष्करम् । सोऽपि रुद्रत्वमायाति सम्प्राप्ते भूतविप्लवे

Hỡi Devi, ở giữa các bậc hiền thánh, Ngài thực hành khổ hạnh vô cùng khó nhọc; và khi cơn đại biến của muôn loài đến, Ngài cũng đạt đến trạng thái Rudra.

Verse 106

इन्द्रोऽपि शप्तस्तेनैव दुर्वाससा वरानने । द्वितीयस्य तु पुत्रस्य सम्भवः कथितो मया

Hỡi người dung nhan đoan chính, chính Durvāsā ấy cũng đã nguyền rủa Indra; vì thế ta đã thuật cho nàng chuyện giáng sinh của người con thứ hai.

Verse 107

दत्तात्रेयस्वरूपेण भगवान्मधुसूदनः । जगद्व्यापी जगन्नाथः स्वयं साक्षाज्जनार्दनः

Trong hình tướng Dattātreya, Đức Bhagavān Madhusūdana đã hiển lộ—chính Janārdana hiện thân, Jagannātha bao trùm khắp các cõi.

Verse 108

एते देवास्त्रयः पुत्रा अनसूयाया महेश्वरि । वरदानेन ते देवा ह्यवतीर्णा महीतले

Hỡi Maheśvarī, ba người con của Anasūyā này quả thật là chư thiên; nhờ ân ban phước lành, các vị thần ấy đã giáng thế xuống cõi đất.

Verse 109

पुत्रप्राप्तिकरं तीर्थं रेवायाश्चोत्तरे तटे । अनसूयाकृतं पार्थ सर्वपापक्षयं परम्

Hỡi Pārtha, trên bờ bắc sông Revā có một thánh địa (tīrtha) ban cho sự đắc thành con cái; do Anasūyā thiết lập, nơi ấy tối thượng trong việc tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 110

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आश्चर्यभूतं लोकेऽस्मिन्नर्मदायां पुरातनम् । भ्रूणहत्या गता तत्र ब्राह्मणस्य नराधिप

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Hỡi bậc quân vương, trong cõi đời này bên dòng Narmadā có một kỳ diệu cổ xưa; tại đó, tội sát thai đã giáng lên một vị Bà-la-môn đã được tiêu trừ.

Verse 111

युधिष्ठिर उवाच । इतिहासं द्विजश्रेष्ठ कथयस्व ममानघ । सर्वपापहरं लोके दुःखार्तस्य च कथ्यताम्

Yudhiṣṭhira thưa: Bạch bậc tối thượng trong hàng dvija, bậc vô nhiễm, xin kể cho con thánh sử ấy—đấng trừ diệt mọi tội lỗi trong đời; xin cũng thuật lại cho kẻ đang chìm trong sầu khổ.

Verse 112

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सुवर्णशिलके ग्रामे गौतमान्वयसम्भवः । कृषीवलो महादेवि भार्यापुत्रसमन्वितः

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Bạch Mahādevī, tại làng Suvarṇaśilaka có một người nông phu, sinh trong dòng họ Gautama, sống cùng vợ và con trai.

Verse 113

वसते तत्र गोविन्दः संजातो विपुले कुले । पुत्रदारसमोपेतो गृहक्षेत्ररतः सदा

Tại đó có Govinda cư ngụ, sinh trong gia tộc phú túc; ông luôn gắn lòng với nhà cửa và ruộng vườn, sống cùng vợ con.

Verse 114

शकटं पूरयित्वा तु काष्ठानामगमद्गुहम् । प्रक्षिप्तानि च काष्ठानि ह्येकाकी क्षुधयान्वितः

Sau khi chất đầy xe bằng củi, ông đi đến hang động; và khi chỉ có một mình, bị cơn đói bức bách, ông ném số củi ấy vào trong.

Verse 115

रिङ्गमाणस्तदा पुत्रः पितुः शब्दात्समागतः । न दृष्टस्तेन वै पुत्रः काष्ठैः संछादितोऽवशः

Bấy giờ đứa con nhỏ bò đến, nghe tiếng cha mà tìm tới; nhưng người cha không thấy đứa trẻ, đang nằm bất lực, bị những khúc gỗ phủ kín.

Verse 116

आगतस्त्वरितो गेहे पिपासार्तो नराधिप । शकटं मोच्य तद्द्वारि सवृषं रज्जुसंयुतम्

Tâu Đại vương, vì khát cháy, ông vội vã về nhà; đến cửa, ông tháo xe ra, còn con bò vẫn bị buộc bằng dây cương.

Verse 117

भार्या तस्यैव या दृष्टा चित्तज्ञा वशवर्तिनी । दृष्ट्वा निपातितं पुत्रं काष्ठैर्निर्भिन्नमस्तकम्

Người vợ ấy—thấu hiểu lòng người và thuận theo ý chồng—thấy đứa con ngã nằm, đầu bị những khúc gỗ nghiền nát.

Verse 118

अजल्पमानाकरुणं निक्षिप्तं ज्ञोलिकां शिशुम् । शुश्रूषणे रता साध्वी प्रियस्य च नराधिप

Tâu Đại vương, không nói một lời, cũng không bộc lộ tiếng than khóc, người phụ nữ hiền đức ấy đặt đứa trẻ vào một chiếc túi; luôn chuyên tâm phụng sự, nàng vẫn một lòng gắn bó với người thương là phu quân.

Verse 119

ततः स्नानादिकं कृत्वा भोजनाच्छयनं शुभम् । पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठा ह्युत्थापयति शासनैः

Rồi sau khi tắm gội và làm các nghi thức thường lệ, sắp đặt cơm lành và giường nằm tốt đẹp, người mẹ bậc nhất ấy dùng lời sai bảo mà gọi con dậy, như thể con vẫn còn sống.

Verse 120

यदा च नोत्थितः सुप्तः पुत्रः पञ्चत्वमागतः । तदा सा दीनवदना रुरोद च मुमोह च

Khi đứa con đang ngủ không còn trỗi dậy—vì thật đã trở về hòa tan trong năm đại (tức là chết)—thì người mẹ, mặt cúi sầu thảm, òa khóc rồi ngất lịm trong cơn mê muội.

Verse 121

तच्छ्रुत्वा रुदितं शब्दं गोविन्दस्त्रस्तमानसः । किमेतदिति चोक्त्वा तु पतितो धरणीतले

Nghe tiếng khóc ấy, Govinda tâm trí run rẩy vì sợ hãi; kêu lên: “Chuyện gì thế này?” rồi ngã quỵ xuống đất.

Verse 122

द्वावेतौ मुक्तकेशौ तु भूमौ निपतितौ नृप । विलेपाते च राजेन्द्र निःश्वासोच्छ्वासितेन च

Tâu Đại vương, cả hai người ấy—tóc xõa rối bời—đã ngã xuống mặt đất; và tâu bậc vua tối thượng, thân họ lấm lem, nhơ nhuốc khi hơi thở dồn dập ra vào.

Verse 123

कं पश्ये प्राङ्गणे पुत्रं दृष्ट्वा क्रीडन्तमातुरम् । संधारयिष्ये हृदयं स्फुटितं तव कारणे

Đã trông thấy con rồi, nơi sân nhà này ta còn biết nhìn ai là con trai—đang chơi trong cơn bồn chồn? Trái tim ta vỡ nát vì con, ta biết lấy gì mà gượng giữ?

Verse 124

त्वज्जन्मान्तं यशो नित्यमक्षयां कुलसन्ततिम् । दृष्ट्वा किमनृणीभूतो यास्यामि परमां गतिम्

Sau khi chứng kiến trọn vẹn đường đời của con, danh tiếng bền lâu không suy, và dòng dõi gia tộc nối tiếp chẳng dứt, liệu ta—đã hết nợ bổn phận—có đạt đến con đường tối thượng chăng?

Verse 125

मम वृद्धस्य दीनस्य गतिस्त्वं किल पुत्रक । एते मनोरथाः सर्वे चिन्तिता विफला गताः

Hỡi con yêu dấu! Mẹ già yếu và khốn cùng, người ta từng nói chỉ con là chỗ nương tựa của mẹ. Thế mà mọi ước nguyện ấp ủ, suy nghĩ bấy lâu, nay đều thành vô vọng và tiêu tan.

Verse 126

इमां तु विकलां दीनां विहीनां सुतबान्धवैः । रुदन्तीं पतितां पाहि मातरं धरणीतले

Xin che chở cho người mẹ này—tàn tạ và nghèo khổ, mất con và mất cả thân quyến—đang khóc than và ngã gục trên mặt đất.

Verse 127

पुन्नाम्नो नरकाद्यस्मात्पितरं त्रायते सुतः । तेन पुत्र इति प्रोक्तः स्वयमेव स्वयम्भुवा

Vì người con trai cứu cha mình khỏi địa ngục mang tên Punnāma, nên được gọi là ‘putra’—điều ấy chính Svayambhū (Phạm Thiên) đã tự tuyên thuyết.

Verse 128

अपुत्रस्य गृहं शून्यं दिशः शून्या ह्यबान्धवाः । मूर्खस्य हृदयं शून्यं सर्वशून्यं दरिद्रता

Người không có con trai, nhà cửa hóa trống vắng; người không có thân quyến, bốn phương cũng trống vắng. Lòng kẻ ngu trống vắng; và nghèo khổ là trống vắng trong mọi bề.

Verse 129

मृषायं वदते लोकश्चन्दनं किल शीतलम् । पुत्रगात्रपरिष्वङ्गश्चन्दनादपि शीतलः

Người đời nói sai rằng gỗ đàn hương làm mát; vòng ôm thân thể của người con trai còn mát lành hơn cả đàn hương.

Verse 130

श्मश्रुग्रहणक्रीडन्तं धूलिधूसरिताननम् । पुण्यहीना न पश्यन्ति निजोत्सङ्गसमास्थितम्

Kẻ thiếu phước không thấy đứa trẻ đang ngồi ngay trong lòng mình—đùa nghịch kéo râu, gương mặt xám mờ vì bụi.

Verse 131

दिगम्बरं गतव्रीडं जटिलं धूलिधूसरम् । पुण्यहीना न पश्यन्ति गङ्गाधरमिवात्मजम्

Kẻ thiếu phước không thấy chính con trai mình—trần như trời (digambara), không biết thẹn, tóc bện jata, xám vì bụi—tựa Gaṅgādhara, tức Śiva mang sông Hằng.

Verse 132

वीणावाद्यस्वरो लोके सुस्वरः श्रूयते किल । रुदितं बालकस्यैव तस्मादाह्लादकारकम्

Ở đời, tiếng đàn vīṇā quả thật được nghe là êm dịu tuyệt vời; thế nhưng tiếng khóc của chính con mình, vì vậy, lại trở thành niềm hoan hỷ.

Verse 133

मृगपक्षिषु काकेषु पशूनां स्वरयोनिषु । पुत्रं तेषु समस्तेषु वल्लभं ब्रुवते बुधाः

Giữa loài nai và chim, giữa loài quạ, và trong mọi giống thú theo mọi loài tiếng kêu—bậc trí nói rằng: với tất cả, con cái là điều yêu quý nhất.

Verse 134

मत्स्याश्वप्रकराश्चैव कूर्मग्राहादयोऽपि वा । पुत्रोत्पत्तौ च हृष्यन्ति विपत्तौ यान्ति दुःखिताम्

Cá, các giống ngựa muôn loại, cả rùa, cá sấu và những loài khác nữa—đều hân hoan khi con sinh ra, và khi tai ương ập đến thì sầu khổ.

Verse 135

देवगन्धर्वयक्षाश्च हृष्यन्ते पुत्रजन्मनि । पञ्चत्वे तेऽपि शोचन्ति मन्दभाग्योऽस्मि पुत्रक

Ngay cả chư thiên, gandharva và yakṣa cũng hân hoan khi con trai chào đời; nhưng khi nó rơi vào cảnh “ngũ đại” (tử vong), họ cũng than khóc: “Hỡi con ơi, ta thật bạc phận.”

Verse 136

ऋषिमेलापकं चक्रे पुत्रार्थे राघवो नृप । इन्द्रस्थाने स्थितस्तस्य प्रोक्षते ह्यासनं यतः

Vì cầu được con trai, vua Rāghava đã lập hội tụ các ṛṣi; và đứng ở vị trí của Indra, ngài cho rảy nước thanh tịnh lên pháp tòa đúng như nghi quỹ truyền dạy.

Verse 137

स्वर्गवासं सुताद्बाह्यं विद्यते न तु पाण्डव । चक्रे दशरथस्तस्मात्पुत्रार्थं यज्ञमुत्तमम्

Hỡi Pāṇḍava, ngoài người con trai thì chẳng có chốn cư ngụ nơi thiên giới; vì thế Daśaratha đã cử hành đại tế (yajña) tối thượng để cầu tự.

Verse 138

रामो लक्ष्मणशत्रुघ्नौ भरतस्तत्र सम्भवात् । कार्तवीर्यो जितो येन रामेणामिततेजसा

Từ (đại tế) ấy sinh ra Rāma, Lakṣmaṇa, Śatrughna và Bharata; và bởi Rāma rực sáng vô lượng ấy, Kārtavīrya đã bị khuất phục.

Verse 139

स रामो रामचन्द्रेण अष्टवर्षेण निर्जितः । एकाकिना हतो वाली प्लवगः शत्रुदुर्जयः

Rāma ấy (Paraśurāma) đã bị Rāmacandra khuất phục khi ngài mới tám tuổi; và Vālī, loài vượn khó bề địch nổi, cũng bị ngài một mình hạ sát.

Verse 140

रावणो ब्रह्मपुत्रो यस्त्रैलोक्यं यस्य शङ्कते । हतः स रामचन्द्रेण सपुत्रः सहबान्धवः

Rāvaṇa—kẻ được gọi là “con của Phạm Thiên”, khiến tam giới run sợ—đã bị Đức Rāmacandra diệt trừ, cùng với các con và toàn thể quyến thuộc.

Verse 141

एवं पुत्रं विना सौख्यं मर्त्यलोके न विद्यते । वंशार्थे मैथुनं यस्य स्वर्गार्थे यस्य भारती

Vì thế, trong cõi người, không có con thì chẳng có an lạc. Với người này, sự giao hòa là để nối dõi tông môn; với người kia, việc tụng đọc và học lời Veda là để cầu cõi trời.

Verse 142

मृष्टान्नं ब्राह्मणस्यार्थे स्वर्गे वासं तु यान्ति ते । ब्रह्महत्याश्वमेधाभ्यां न परं पापपुण्ययोः

Những ai dâng cúng thức ăn tinh tuyển, nấu nướng chu đáo vì bậc brāhmaṇa, sẽ được an trú nơi cõi trời. Bởi trong thước đo tội và phước, không gì vượt quá brahma-hatyā và lễ Aśvamedha.

Verse 143

पुत्रोत्पत्तिविपत्तिभ्यां न परं सुखदुःखयोः । किं ब्रवीमीति भो वत्स न तु सौख्यं सुतं विना

Từ việc được con trai và từ việc mất con trai mà phát sinh niềm vui tột bậc và nỗi sầu sâu thẳm. “Hỡi con yêu, ta còn nói gì nữa? Không có con trai thì chẳng có an ủi chân thật.”

Verse 144

एवं बहुविधं दुःखं प्रलपित्वा पुनःपुनः । जनैश्चाश्वासितो विप्रो बालं गृह्य बहिर्गतः

Như vậy, sau khi than khóc nỗi khổ theo nhiều cách, hết lần này đến lần khác, vị brāhmaṇa—được mọi người an ủi—bế đứa trẻ rồi bước ra ngoài.

Verse 145

ततः संस्कृत्य तं बालं विधिदृष्टेन कर्मणा । समवेतौ तु दुःखार्तावागतौ स्वगृहं पुनः

Bấy giờ, sau khi cử hành saṃskāra cho đứa trẻ ấy theo nghi lễ do pháp tắc quy định, hai người đau khổ vì sầu não lại trở về chính ngôi nhà của mình.

Verse 146

एवं गृहागते विप्रे रात्रिर्जाता युधिष्ठिर । भूमौ प्रसुप्तो गोविन्दः पुत्रशोकेन पीडितः

Khi vị bà-la-môn đã về đến nhà như vậy, hỡi Yudhiṣṭhira, đêm liền buông xuống. Govinda, bị nỗi đau mất con giày vò, nằm ngủ ngay trên mặt đất.

Verse 147

यावन्निरीक्षते भार्या भर्तारं दुःखपीडितम् । कृमिराशिगतं सर्वं गोविन्दं समपश्यत

Khi người vợ nhìn chồng mình đang bị sầu khổ dày vò, nàng thấy Govinda bị phủ kín toàn thân, như thể bị một đống giun dòi tràn ngập.

Verse 148

दुःखाद्दुःखतरे मग्ना दृष्ट्वा तं पातकान्वितम् । एवं दुःखनिमग्नायाः शर्वरी विगता तदा

Chìm từ nỗi buồn sang nỗi buồn sâu hơn, thấy chàng mang vết nhơ của tội lỗi, nàng vẫn đắm trong sầu thảm; và đêm ấy cứ thế trôi qua đối với nàng.

Verse 149

पशुपालस्तु महिषीमुक्त्वारण्येऽगमद्गृहात् । अरण्ये महिषीः सर्वा रक्षयित्वा गृहागतः

Người chăn dắt, lùa đàn trâu ra khỏi nhà vào rừng rồi đi theo. Sau khi canh giữ hết thảy trâu trong rừng, ông lại trở về nhà.

Verse 150

विज्ञप्तः पशुपालेन गोविन्दो ब्राह्मणोत्तमः । यावद्भोक्ष्याम्यहं स्वामिन्महिषीस्त्वं च रक्षसे

Người chăn dắt bạch với Govinda, vị Bà-la-môn tối thượng: “Bạch chủ nhân, trong lúc con dùng bữa, xin ngài trông coi đàn trâu.”

Verse 151

ततः स त्वरितो विप्रो जगाम महिषीः प्रति । न तत्र महिषीः पश्येत्पश्चात्क्षेत्राभिसम्मुखम्

Rồi vị Bà-la-môn vội vã chạy đến chỗ đàn trâu; nhưng nơi ấy chẳng thấy trâu đâu. Sau đó, ông nhìn về phía những thửa ruộng ở trước mặt.

Verse 152

धावमानश्च विप्रस्तु एरण्डीसङ्गमे गतः । ततः प्रविष्टस्तु जले रेवैरण्ड्योस्तु सङ्गमे

Chạy như bay, vị Bà-la-môn đến nơi hợp lưu của sông Eraṇḍī. Rồi ông bước xuống dòng nước tại chỗ hội tụ của Revā và Eraṇḍī.

Verse 153

तज्जलं पीतमात्रं तु त्वरया चातितर्षितः । अकामात्सलिलं पीत्वा प्रक्षाल्य नयने शुभे

Vì khát cháy và vội vã, ông chỉ uống một ngụm nước ấy. Rồi như vô tình, sau khi uống, ông rửa đôi mắt cát tường của mình.

Verse 154

आजगाम ततः पश्चाद्भवनं दिवसक्षये । भुक्त्वा दुःखान्वितो रात्रौ गोविन्दः शयनं ययौ

Sau đó, khi ngày tàn, ông trở về nhà. Ăn xong, Govinda mang nặng sầu muộn, trong đêm đi đến chỗ nằm nghỉ.

Verse 155

निद्राभिभूतः शोकेन श्रमेणैव तु खेदितः । पुनस्तच्चार्धरात्रे तु तस्य भार्या युधिष्ठिर

Bị giấc ngủ chế ngự, mệt mỏi vì sầu khổ và nhọc nhằn, ông nằm xuống. Rồi đến nửa đêm, hỡi Yudhiṣṭhira, người vợ lại nhìn thấy ông lần nữa.

Verse 156

कृमिभिर्वेष्टितं गान्त्रं क्वचित्पश्यत्यवेष्टितम् । पुनः सा विस्मयाविष्टा तस्य भार्या गुणान्विता । उवाच दुष्कृतं तस्य साध्वसाविष्टचेतसा

Có lúc nàng thấy thân ông bị giun bọc quấn, có lúc lại thấy không. Khi ấy người vợ đức hạnh, vừa kinh ngạc vừa khiếp sợ, lòng run rẩy, liền nói về tội lỗi do ông đã gây.

Verse 157

भार्योवाच । अतीते पञ्चमे चाह्नि त्विन्धनं क्षिपतस्तु ते । गृहपश्चाद्गतो बालो ह्यज्ञानाद्घातितस्त्वया

Người vợ nói: “Vào ngày thứ năm, khi chàng đang ném củi, một cậu bé đi ra phía sau nhà; vì vô ý vô tri, cậu đã bị chàng làm chết.”

Verse 158

मया तत्पातकं घोरं रहस्यं न प्रकाशितम् । तेन प्रच्छन्नपापेन दह्यमाना दिवानिशम्

“Thiếp đã không bộc lộ tội lỗi ghê gớm ấy, cứ giữ kín như điều bí mật. Vì tội bị che giấu đó, thiếp cháy bỏng trong lòng suốt ngày đêm.”

Verse 159

न सुखं तव गात्रस्य पश्यामि न हि चात्मनः । निद्रा मम शमं याता रतिश्चैव त्वया सह

“Thiếp chẳng thấy an lạc nơi thân chàng, mà nơi chính mình cũng vậy. Giấc ngủ của thiếp đã dứt, và niềm vui bên chàng cũng đã tàn.”

Verse 160

श्रूयते मानवे शास्त्रे श्लोको गीतो महर्षिभिः । स्मृत्वा स्मृत्वा तु तं चित्ते परितापो न शाम्यति

Trong các kinh điển Dharma dành cho loài người, có một bài kệ do các Đại Thánh hiền ca tụng được truyền tụng. Ta nhớ đi nhớ lại trong lòng, mà nỗi đau đớn vẫn chẳng nguôi.

Verse 161

कीर्तनान्नश्यते धर्मो वर्धतेऽसौ निगूहनात् । इह लोके परे चैव पापस्याप्येवमेव च

Khi được xưng tụng và nói ra, Dharma chẳng hề suy giảm; trái lại, khi che giấu thì nó lại tăng lên. Ở đời này và đời sau, đối với tội lỗi cũng y như vậy.

Verse 162

एवं संचित्यमानाहं स्थिता रात्रौ भयातुरा । कृमिराशिगतं त्वां हि कस्याहं कथयामि किम्

Vì thế, suốt đêm ta ở yên, lòng run sợ mà tự gượng giữ. Ta thấy ngươi chìm giữa một đống giòi bọ; ta biết nói với ai—và biết nói điều gì đây?

Verse 163

पुनस्त्वं चाद्य मे दृष्टो भ्रूणहत्याकृमिश्रितः । क्वचिद्भिन्दन्ति ते गात्रं क्वचिन्नष्टाः समन्ततः

Và hôm nay nữa ta lại thấy ngươi—lẫn trong loài giòi bọ sinh từ tội sát hại bào thai. Có chỗ chúng xé rách thân thể ngươi, có chỗ chúng biến mất khắp chung quanh.

Verse 164

एतत्संस्मृत्य संस्मृत्य विमृशामि पुनःपुनः । न जाने कारणं किंचित्पृच्छन्त्याः कथयस्व मे

Nhớ việc ấy hết lần này đến lần khác, ta suy xét mãi không thôi. Ta hoàn toàn chẳng biết nguyên do; nay ta hỏi, xin hãy nói cho ta.

Verse 165

तडागं वा सरिद्वापि तीर्थं वा देवतार्चनम् । यं गतोऽसि प्रभावोऽयं तस्य नान्यस्य मे स्थितम्

Ngươi đã đến đó là ao, hay sông, hay một bến tắm thiêng (tīrtha), hay là sự thờ phụng một vị thần? Sự đổi thay ta thấy đây chỉ có thể là oai lực của điều ấy—không phải của điều gì khác, ta tin chắc.

Verse 166

एवमुक्तस्तु विप्रोऽसौ कथयामास भारत । भार्याया यद्दिवा वृत्तं शङ्कमानो नृपोत्तम

Được hỏi như vậy, vị Bà-la-môn ấy, hỡi Bhārata, bắt đầu thuật lại những việc đã xảy ra ban ngày; còn vị vua cao quý, lòng mang nghi ngờ, chăm chú lắng nghe.

Verse 167

अद्याहं महिषीसार्थं एरण्डीसङ्गमं गतः । नाभिमात्रे जले गत्वा पीतवान्सलिलं बहु

Hôm nay ta cùng đàn trâu đến nơi hợp lưu Eraṇḍī. Bước xuống nước đến ngang rốn, ta đã uống rất nhiều nước ấy.

Verse 168

नान्यत्तीर्थं विजानामि सरितं सर एव वा । सत्यं सत्यं पुनः सत्यं कथितं तव भामिनि

Ta không biết một tīrtha nào khác—không sông nào khác, cũng không hồ nào khác. Thật vậy, thật vậy—lại thật vậy—hỡi bhāminī, ta đã nói với nàng toàn là sự thật.

Verse 169

एवं ज्ञात्वा तु सा सर्वमुपवासकृतक्षणा । सपत्नीको गतस्तत्र सङ्गमे वरवर्णिनि

Biết rõ mọi điều như thế, nàng lập tức thực hành upavāsa (nhịn ăn trai giới). Rồi chàng cùng với vợ mình, hỡi người nữ dung sắc đoan trang, đi đến nơi hợp lưu ấy.

Verse 170

स्नात्वा तत्र जले रम्ये नत्वा देवं तु भास्करम् । स्नापयामास देवेशं शङ्करं चोमया सह

Tắm gội trong dòng nước mỹ lệ ấy rồi cúi lạy Bhāskara (Thần Mặt Trời), nàng liền cử hành lễ tắm rửa (abhiṣeka) dâng lên Đấng Chúa tể chư thiên—Śaṅkara—cùng với Umā.

Verse 171

पञ्चगव्यघृतक्षीरैर्दधिक्षौद्रघृतैर्जलैः । गन्धमाल्यादिधूपैश्च नैवेद्यैश्च सुशोभनैः

Với pañcagavya, với bơ ghee và sữa, với sữa chua, mật ong, bơ ghee và nước; lại với hương thơm, vòng hoa, trầm hương và những lễ vật naivedya mỹ hảo—

Verse 172

पूज्य त्रयीमयं लिङ्गं देवीं कात्यायनीं शुभाम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा पत्यासि पतिव्रता

Sau khi thờ phụng liṅga—hiện thân của ba Veda—và thờ phụng Nữ thần Kātyāyanī cát tường, lại giữ lễ thức tỉnh suốt đêm, nàng sẽ được chồng và an lập trong hạnh pativratā (trinh chính, thủy chung).

Verse 173

ततः प्रभाते विमले द्विजान्सम्पूज्य यत्नतः । गोदानेन हिरण्येन वस्त्रेणान्नेन भारत

Rồi vào buổi sớm tinh khiết, hỡi Bhārata, hãy cẩn trọng mà tôn kính các bậc dvija với trọn lòng—bằng việc bố thí bò, vàng, y phục và lương thực.

Verse 174

गोविन्दः पूजयामास स्वशक्त्या ब्राह्मणाञ्छुभान् । मुक्तपापो गृहायातः स्वभार्यासहितो नृप

Hỡi Đại vương, Govinda tùy theo sức mình mà tôn kính cúng dường các brāhmaṇa hiền thiện; được giải thoát khỏi tội lỗi, chàng trở về nhà cùng với hiền thê.

Verse 175

एवं यः शृणुते भक्त्या गोविन्दाख्यानमुत्तमम् । पठते परया भक्त्या भ्रूणहत्या प्रणश्यति

Vì vậy, ai lắng nghe với lòng sùng kính câu chuyện tối thượng về Govinda, hoặc tụng đọc với chí thành tối thượng—tội sát hại thai nhi liền được tiêu trừ.

Verse 176

क्रीडते शांकरे लोके यावदाभूतसम्प्लवम् । यश्चैवाश्वयुजे मासि चैत्रे वा नृपसत्तम

Người ấy hoan hỷ vui chơi trong cõi của Śaṅkara cho đến khi đại kiếp hoại diệt. Và, hỡi bậc vương thượng, ai (thực hành pháp này) vào tháng Āśvayuja hoặc vào tháng Caitra…

Verse 177

सप्तम्यां च सिते पक्षे सोपवासो जितेन्द्रियः । सात्त्विकीं वासनां कृत्वा यो वसेच्छिवमन्दिरे

Vào ngày mồng bảy của nửa tháng sáng, giữ chay và chế ngự các căn, nuôi dưỡng ý nguyện sāttvika, ai trú ngụ trong đền thờ Śiva…

Verse 178

ध्यायमानो विरूपाक्षं त्रिशूलकरसंस्थितम् । कंसासुरनिहन्तारं शङ्खचक्रगदाधरम्

Trong khi quán niệm Virūpākṣa, Đấng cầm tam xoa trong tay; và cũng quán niệm Đấng diệt asura Kaṃsa, Đấng mang ốc tù và, đĩa thần và chùy…

Verse 179

पक्षिराजसमारूढं त्रैलोक्यवरदायकम् । पितामहं ततो ध्यायेद्धंसस्थं चतुराननम्

Hãy quán niệm Đấng ngự trên vua loài chim (Garuḍa), Đấng ban ân huệ cho ba cõi; rồi tiếp quán niệm Pitāmaha Brahmā, bốn mặt, ngồi trên thiên nga.

Verse 180

सर्गप्रदं समस्तस्य कमलाकरशोभितम् । यो ह्येवं वसते तत्र त्रियमे स्थान उत्तमे

(Hãy quán niệm về Phạm Thiên Brahmā) đấng ban phát sự sáng tạo cho muôn loài, rực rỡ như lùm sen trang nghiêm. Ai an trú như vậy nơi chốn tối thượng ấy suốt ba canh đêm…

Verse 181

ततः प्रभाते विमले ह्यष्टम्यां च नराधिप । ब्राह्मणान् पूजयेद्भक्त्या सर्वदोषविवर्जितान्

Rồi vào buổi sớm tinh khiết—nhằm ngày Aṣṭamī (mồng tám), hỡi bậc chúa của người đời—hãy chí thành tôn kính các vị Bà-la-môn, những người lìa mọi lỗi lầm.

Verse 182

सर्वावयवसम्पूर्णान्सर्वशास्त्रविशारदान् । वेदाभ्यासरतान्नित्यं स्वदारनिरतान्सदा

Hãy chọn các vị Bà-la-môn thân thể đầy đủ, tinh thông mọi śāstra, hằng ngày chuyên cần học tụng Veda, và luôn thủy chung với người vợ chính đáng của mình.

Verse 183

श्राद्धे दाने व्रते योग्यान् ब्राह्मणान् पाण्डुनन्दन । प्रेतानां पूजनं तत्र देवपूर्वं समारभेत्

Hỡi con của Pāṇḍu, trong lễ śrāddha, trong bố thí và trong các lời nguyện (vrata), hãy thỉnh dùng những vị Bà-la-môn xứng đáng; và tại đó, việc cúng tế cho các preta phải chỉ khởi sự sau khi đã kính lễ chư Deva trước.

Verse 184

प्रेतत्वान्मुच्यते शीघ्रमेरण्ड्यां पिण्डतर्पणैः । दानानि तत्र देयानि ह्यन्नमुख्यानि सर्वदा

Nhờ dâng piṇḍa và tarpaṇa tại Eraṇḍī, người ta mau chóng thoát khỏi cảnh giới làm preta. Vì vậy, tại đó nên luôn bố thí, nhất là bố thí thực phẩm.

Verse 185

हिरण्यभूमिकन्याश्च धूर्वाहौ शुभलक्षणौ । सीरेण सहितौ पार्थ धान्यं द्रोणकसंख्यया

Hỡi Pārtha, nên bố thí vàng, đất đai, và cả kanyā-dāna theo tục lệ; cùng một đôi bò đực có tướng mạo cát tường kèm cái cày, và ngũ cốc đo theo số lượng droṇa.

Verse 186

अलंकृतां सवत्सां च क्षीरिणीं तरुणीं सिताम् । रक्तां वा कृष्णवर्णां वा पाटलां कपिलां तथा

Nên dâng một con bò được trang sức, có bê con đi kèm, là bò sữa còn trẻ—dù màu trắng, đỏ, đen, pātalā (đỏ nhạt), hay kapilā (nâu vàng) cũng đều được.

Verse 187

कांस्यदोहनसंयुक्तां रुक्मखुरविभूषणाम् । स्वर्णशृङ्गीं सवत्सां च ब्राह्मणायोपपादयेत्

Người ấy nên dâng cho một Brāhmaṇa con bò cùng bê con, có bình vắt sữa bằng đồng, móng chân được trang sức vàng, và cặp sừng được bọc vàng.

Verse 188

प्रीयतां मे जगन्नाथा हरकृष्णपितामहाः । संसाररक्षणी देवी सुरभी मां समुद्धरेत्

Nguyện các Jagannātha—Hara, Kṛṣṇa và Pitāmaha—hoan hỷ với con; và nguyện Nữ thần Surabhī, đấng hộ trì giữa vòng saṃsāra, nâng con lên và cứu độ con.

Verse 189

पुत्रार्थं याः स्त्रियः पार्थ ह्येरण्डीसङ्गमे नृप । स्नाप्यन्ते रुद्रसूक्तैश्च चतुर्वेदोद्भवैस्तथा

Hỡi Pārtha, hỡi đức vua, những người nữ cầu con trai tắm tại nơi hợp lưu Eraṇḍī, trong khi tụng đọc Rudra-sūkta và các thánh tụng khác phát xuất từ bốn Veda.

Verse 190

चतुर्भिर्ब्राह्मणैः शस्तं द्वाभ्यां योग्यैश्च कारयेत् । एकेन सार्द्रकुम्भेन दाम्पत्यमभिषेचयेत्

Nghi lễ này được tán dương khi do bốn vị Bà-la-môn cử hành; nếu cần, hai vị đủ tư cách cũng được. Với một bình kumbha đầy nước, hãy làm lễ abhiṣeka xức rưới cho vợ chồng cùng một lúc.

Verse 191

दैवज्ञेनैव चैकेन अथवा सामगेन वा । पञ्चरत्नसमायुक्तं कुम्भे तत्रैव कारयेत्

Ngay tại đó, bình kumbha nên được chuẩn bị bởi một vị daivajña (tư tế tinh thông chiêm tinh), hoặc bởi một vị tụng ca Sāma-veda. Bình ấy phải được trang bị pañcaratna, tức năm báu vật.

Verse 192

गन्धतोयसमायुक्तं सर्वौषधिविमिश्रितम् । आम्रपल्लवसंयुक्तमश्वत्थमधुकं तथा

Hãy chuẩn bị nước thơm, hòa trộn với mọi loại dược thảo. Kết hợp thêm lá non xoài, cùng với aśvattha và madhuka nữa.

Verse 193

गुण्ठितं सितवस्त्रेण सितचन्दनचर्चितम् । सितपुष्पैस्तु संछन्नं सिद्धार्थकृतमध्यमम्

Vật ấy nên được quấn bằng vải trắng, xoa bột đàn hương trắng. Phủ kín bằng hoa trắng, và đặt siddhārthaka ở chính giữa.

Verse 194

कांस्यपात्रे तु संस्थाप्य पुत्रार्थी देशिकोत्तमः । अङ्गलग्नं तु यद्वस्त्रं कटकाभरणं तथा

Đặt vật ấy trong một đồ đựng bằng đồng, vị deśika ưu tú—thay mặt người cầu con trai—cũng nên đặt xuống y phục đang mặc sát thân, cùng các trang sức vòng tay (kaṭaka) và những món tương tự.

Verse 195

तत्सर्वं मण्डले त्याज्यं सिद्ध्यर्थं चात्मनस्तदा । प्रणम्य भास्करं पश्चादाचार्यं रुद्ररूपिणम्

Bấy giờ, để tự thân thành tựu, hết thảy đều nên đặt trong mạn-đà-la nghi lễ. Sau khi đảnh lễ Bhāskara (Thần Mặt Trời), lại đảnh lễ vị ācārya mang chính hình tướng của Rudra.

Verse 196

मधुरं च ततोऽश्नीयाद्देव्या भुवन उत्तमे । फलदानं च विप्राय छत्रं ताम्बूलमेव च

Rồi ở cõi tối thắng của Nữ Thần, nên dùng một chút vật ngọt. Lại nên bố thí trái cây cho vị brāhmaṇa, và dâng cúng cả dù cùng tāmbūla (trầu cau).

Verse 197

उपानहौ च यानं च स भवेद्दुःखवर्जितः । भास्करे क्रीडते लोके यावदाभूतसम्प्लवम्

Và khi bố thí giày dép cùng phương tiện đi lại, người ấy lìa mọi sầu khổ; người ấy vui chơi trong cõi của Bhāskara (Thần Mặt Trời) cho đến khi đại-pralaya (đại hủy diệt) xảy đến.

Verse 198

दानं कोटिगुणं सर्वं शुभं वा यदि वाशुभम् । यथा नदीनदाः सर्वे सागरे यान्ति संक्षयम्

Mọi sự bố thí đều thành quả gấp triệu lần—dù lễ vật ấy thanh tịnh hay chưa thanh tịnh—như mọi sông suối đều quy về biển cả mà đạt đến chỗ viên mãn.

Verse 199

एवं पापानि नश्यन्ति ह्येरण्डीसङ्गमे नृणाम् । समन्ताच्छस्त्रपातेन ह्येरण्डीसङ्गमे नृप

Như vậy, tâu Đại vương, tại thánh hợp lưu mang tên Eraṇḍī-saṅgama, tội lỗi của con người tiêu tan; như thể tại Eraṇḍī-saṅgama ấy, vũ khí rơi xuống khắp bốn phương.

Verse 200

भ्रूणहत्यासमं पापं नश्यते शङ्करोऽब्रवीत् । प्राणत्यागं च यो भक्त्या जातवेदसि कारयेत्

Śaṅkara đã tuyên rằng: ngay cả tội ngang với sát hại bào thai cũng bị tiêu trừ. Và ai với lòng bhakti mà xả bỏ mạng sống tại thánh địa Jātavedas…