Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 85

Devanagari script

क्षीणाङ्गी शुक्लदेहा च रूक्षकेशी सुदारुणा । कृतयज्ञोपवीता सा तपोनिष्ठा शुभेक्षणा

Transliteration

kṣīṇāṅgī śukladehā ca rūkṣakeśī sudāruṇā | kṛtayajñopavītā sā taponiṣṭhā śubhekṣaṇā

Translation

Thân thể nàng gầy mòn, da dẻ nhợt trắng, tóc thô ráp, và khổ hạnh của nàng thật nghiêm khắc. Mang dây thánh yajñopavīta, nàng kiên trú trong tapas, ánh nhìn cát tường.

Word by Word

• क्षीणाङ्गी: emaciated-limbed (woman)
• क्षीणाङ्गी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्षीण (कृदन्त, √क्षि/क्षी ‘क्षय’)+अङ्गी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिसमासः ‘क्षीणानि अङ्गानि यस्याः सा’ (having emaciated limbs)

• शुक्लदेहा: white-bodied
• शुक्लदेहा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक)+देह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिसमासः ‘शुक्लः देहः यस्याः सा’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• रूक्षकेशी: rough-haired
• रूक्षकेशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रूक्ष (प्रातिपदिक)+केशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिसमासः ‘रूक्षाः केशाः यस्याः सा’

• सुदारुणा: very dreadful
• सुदारुणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सुदारुण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्

• कृतयज्ञोपवीता: having the sacred thread (properly) worn
• कृतयज्ञोपवीता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त, √कृ ‘to do’)+यज्ञोपवीत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषसमासः ‘कृतं यज्ञोपवीतं यस्याः सा’ (wearing/with the sacred thread duly put on)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• तपोनिष्ठा: devoted to austerity
• तपोनिष्ठा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)+निष्ठा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषसमासः ‘तपसि निष्ठा यस्याः सा’ (steadfast in austerity)

• शुभेक्षणा: of auspicious gaze
• शुभेक्षणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)+ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिसमासः ‘शुभम् ईक्षणं यस्याः सा’

Speaker

Narrator (speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-sphere

Type: river

Visual Art Cues

Scene: Anasūyā in severe tapas: emaciated limbs, pale body, rough hair, wearing yajñopavīta; seated/standing in a forested riverbank āśrama atmosphere with a quiet, luminous aura.

Characters & Entities

• Goddess (contextually Anasūyā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True spiritual power is shown through disciplined austerity and purity, which make one a fit vessel for divine boons.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is primarily character-description; it belongs to the Revā-kṣetra narrative setting rather than naming a distinct tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

The symbol of yajñopavīta is referenced as a marker of sacred discipline; no specific rite is instructed.