Adhyaya 43: Portents of Death (Ariṣṭa-lakṣaṇas) and the Yogin’s Response; Alarka Renounces Kingship

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे योगधर्मे ओङ्कारध्यायो नाम द्विचत्वारिंशोऽध्यायः । त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः । दत्तात्रेय उवाच । अरिष्टानि महाराज ! शृणु वक्ष्यामि तानि ते । येषामालोकनान्मृत्युं निजं जानाति योगवित् ॥

Như vậy, trong Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, thuộc phần Yoga-dharma, chương bốn mươi hai mang tên “Chương về thiền quán Ôṃkāra” đã kết thúc. Nay chương bốn mươi ba bắt đầu. Dattātreya nói: “Hỡi đại vương, hãy lắng nghe—ta sẽ nói các điềm báo; nhờ thấy chúng, người biết yoga hiểu được cái chết sắp đến của chính mình.”

Verse 2

देवमार्गं ध्रुवं शुक्रं सोमच्छायामरुन्धतीम् । यो न पश्येन्न जीवेत स नरः संवत्सरात् परम् ॥

Người nào không thể thấy Con Đường của Chư Thiên (Ngân Hà), Dhruva (sao Bắc Cực), Śukra (Kim Tinh), quầng/ảnh của Mặt Trăng, và Arundhatī—người ấy sẽ không sống quá một năm.

Verse 3

अरश्मिबिम्बं सूर्यस्य वह्निं चैवांशुमालिनम् । दृष्ट्वैकादशमासात् तु नरो नोर्धन्तु जीवति ॥

Nếu một người thấy đĩa mặt trời không có tia sáng, và lửa không còn rực quang, thì sau khi thấy như vậy, người ấy không sống quá mười một tháng.

Verse 4

वान्ते मूत्रपुरीषे च यः स्वर्णं रजतं तथा । प्रत्यक्षं कुरुते स्वप्ने जीवेत स दशमासिकम् ॥

Người nào trong mộng thấy rõ vàng và bạc ở trong chất nôn, nước tiểu hoặc phân—người ấy chỉ sống được mười tháng.

Verse 5

दृष्ट्वा प्रेतपिशाचादीन् गन्धर्वनगराणि च । सुवर्णवर्णान् वृक्षांश्च नव मासान् स जीवति ॥

Sau khi thấy các preta, piśāca và những loài tương tự, lại thấy cả “thành phố Gandharva” (thành ảo) và những cây có sắc vàng—người ấy sống được chín tháng.

Verse 6

स्थूलः कृशः कृशः स्थूलो योऽकस्मादेव जायते । प्रकृतेश्च निवर्तेत तस्यायुश्चाष्टमासिकम् ॥

Nếu một người bỗng nhiên béo rồi gầy, gầy rồi béo, vô cớ, và rời khỏi thể trạng bình thường của mình—thì thọ mạng người ấy chỉ còn tám tháng.

Verse 7

खण्डं यस्य पदं पार्ष्ण्यां पादस्याग्रे च वा भवेत् । पांशुकर्दमयोर्मध्ये सप्त मासान् स जीवति ॥

Nếu bàn chân của một người bị “gãy/khuyết tật”—hoặc ở gót, hoặc ở phần trước bàn chân—và người ấy bị thấy như ở giữa bụi và bùn, thì người ấy sống được bảy tháng.

Verse 8

गृध्रः कपोतः काकालो वायसो वापि मूर्धनि । क्रव्यादो वा खगो नीलः षण्मासायुः प्रदर्शकः ॥

Nếu kền kền, bồ câu, quạ, hay cả quạ đen lớn đậu trên đầu một người—hoặc một loài chim xanh ăn thịt làm như vậy—thì được nói là dấu hiệu thọ mạng còn lại chỉ sáu tháng.

Verse 9

हन्यते काकपङ्क्तीभिः पांशुवर्षेण वा नरः । स्वां छायामन्यथा दृष्ट्वा चतुः पञ्च स जीवति ॥

Một người có thể bị đàn quạ quật ngã (gặp tử vong) hoặc bị bụi rơi như mưa. Và nếu người ấy thấy bóng của chính mình hiện ra khác thường (méo mó/phi tự nhiên), thì chỉ còn sống bốn hoặc năm ngày.

Verse 10

अनभ्रे विद्युतं दृष्ट्वा दक्षिणां दिशमाश्रिताम् । रात्राविन्द्रधनुश्चापि जीवितं द्वित्रिमासिकम् ॥

Nếu thấy chớp khi không có mây, nhất là ở phương Nam; và nếu thấy cầu vồng vào ban đêm—thì người ta nói thọ mạng còn lại chỉ hai hoặc ba tháng.

Verse 11

घृते तैले तथादर्शे तोये वा नात्मनस्तनुम् । यः पश्येदशिरस्कां वा मासादूर्ध्वं न जीवति ॥

Nếu ai nhìn thân mình trong bơ sữa tinh luyện (ghee), trong dầu, trong gương hay trong nước mà thấy thân ấy như không có đầu—thì người ấy không sống quá một tháng.

Verse 12

यस्य वस्तसमो गन्धो गात्रे शवसमोऽपि वा । तस्यार्धमासिकं ज्ञेयं योगिनो नृप ! जीवितम् ॥

Tâu Đại vương, nếu thân thể một người tỏa mùi như vải bị ẩm mốc, hoặc thậm chí như mùi tử thi, thì các du-gi nói rằng nên biết thọ mạng còn lại chỉ nửa tháng.

Verse 13

यस्य वै स्त्रमात्रस्य हृत्पादमवशुष्यते । पिबतश्च जलं शोषो दशाहं सोऽपि जीवति ॥

Nếu chỉ với chút gắng sức mà vùng tim và đôi chân của một người trở nên khô kiệt, yếu rã, và ngay cả khi đang uống nước vẫn cảm thấy khô hạn, thì người ấy chỉ còn sống mười ngày.

Verse 14

सम्भिन्नो मारुतो यस्य मर्मस्थानानि कृन्तति । हृष्यते नाऽम्बुसंस्पर्शात् तस्य मृत्युरुपस्थितः ॥

Nếu phong khí rối loạn (vāta) trong một người “cắt” vào các huyệt mệnh (marmas), và người ấy không còn cảm thấy hoan lạc ngay cả khi chạm vào nước, thì cái chết đã đến gần.

Verse 15

ऋक्षवानरयानस्थो गायन् यो दक्षिणां दिशम् । स्वप्ने प्रयाति तस्यापि न मृत्युः कालमिच्छति ॥

Nếu trong mộng, người ta đi về phương Nam, cưỡi trên xe là gấu hoặc khỉ, lại vừa hát, thì đối với người ấy cũng vậy: cái chết không trì hoãn (đến đúng kỳ của nó).

Verse 16

रक्तकृष्णाम्बरधरा गायन्ती हसती च यम् । दक्षिणाशान्नयेन्नारी स्वप्ने सोऽपि न जीवति ॥

Nếu trong mộng, một người nữ mặc y phục đỏ và đen—vừa hát vừa cười—dẫn ai đó về phương Nam, thì người ấy cũng không còn sống lâu (cái chết kề cận).

Verse 17

नग्नं क्षपणकं स्वप्ने हसमानाṃ महाबलम् । एकं संविक्ष्य वल्गन्तं विद्याद्मृत्युमुपस्थितम् ॥

Nếu trong mộng, người ta thấy một kṣapaṇaka (ẩn sĩ lõa thể) đang cười—mạnh mẽ và đơn độc—nhảy nhót khắp nơi, thì nên biết rằng cái chết đã đến (ở gần).

Verse 18

आमस्तकतालाद्यस्तु निमग्नं पङ्कसागरे । स्वप्ने पश्यत्यथात्मानं स सद्यो म्रियते नरः ॥

Nếu một người trong mộng thấy mình chìm trong biển bùn lầy đến tận đỉnh đầu, thì người ấy chết ngay lập tức.

Verse 19

केशाङ्गारांस्तथा भस्म भुजङ्गान्निर्जलां नदीम् । दृष्ट्वा स्वप्ने दशाहात्तु मृत्युरेकादशे दिने ॥

Nếu trong mộng thấy tóc hóa thành than hồng, tro bụi, rắn, hoặc thấy một dòng sông không có nước—thì sau mười ngày, cái chết đến vào ngày thứ mười một.

Verse 20

करालैर्विकटैः कृष्णैः पुरुषैरुद्यतायुधैः । पाषाणैस्ताडितः स्वप्ने सद्यो मृत्युं लभेन्नरः ॥

Nếu trong mộng một người bị những kẻ đen đúa, dị dạng, hung tợn, giơ vũ khí, ném đá đánh trúng, thì người ấy gặp chết ngay lập tức.

Verse 21

सूर्योदये यस्य शिवा क्रोशन्ती याति संमुखम् । विपरीतं परीतं वा स सद्यो मृत्युमृच्छति ॥

Lúc mặt trời mọc, nếu chó rừng (śivā) tru lên mà tiến về phía một người—dù từ hướng trái nghịch hay vừa đi vòng quanh—thì người ấy chết ngay lập tức.

Verse 22

यस्य वै भुक्तमात्रस्य हृदयं बाधते क्षुधा । जायते दन्तघर्षश्च स गतायुर्न संशयम् ॥

Nếu ngay sau khi ăn, cơn đói bức bách nơi ngực (tâm) của một người, và tiếng nghiến/lách cách răng phát sinh, thì thọ mạng người ấy đã hết—không nghi ngờ gì.

Verse 23

दीपगन्धं न यो वेत्ति त्रस्यत्यह्नि तथा निशि । नात्मानं परनेत्रस्थं वीक्षते न स जीवति ॥

Kẻ nào không cảm nhận được mùi của ngọn đèn (mùi dầu hay khói), sợ hãi cả ngày lẫn đêm, và không thấy được tự ngã của chính mình như thể ở trong mắt người khác—kẻ ấy không được gọi là đang sống.

Verse 24

शक्रायुधं चार्धरात्रे दिवा ग्रहगणं तथा । दृष्ट्वा मन्येत संक्षीणमात्मजीवितमात्मवित् ॥

Nếu ai thấy vũ khí của Indra (cầu vồng) vào lúc nửa đêm, hoặc thấy đoàn tinh tú và các hành tinh giữa ban ngày, bậc trí giả nên hiểu rằng mạng sống của mình đang dần tiêu mòn.

Verse 25

नासिका वक्रतामेति कर्णयोर्नमनॊन्नती । नेत्रञ्च वामं स्रवति यस्य तस्यायुरुद्गतम् ॥

Nếu mũi của một người đàn ông trở nên cong vẹo, tai trễ xuống hoặc nhô lên không đều, và mắt trái chảy nước/tiết dịch—thì thọ mạng của người ấy đã rời bỏ.

Verse 26

आरक्ततामेति मुखं जिह्वा वा श्यामतां यदा । तदा प्राज्ञो विजानीयान्मृत्युमासन्नमात्मनः ॥

Khi gương mặt chuyển sang đỏ sẫm, hoặc khi lưỡi trở nên đen sạm, bậc trí giả nên biết rằng cái chết đã ở gần người ấy.

Verse 27

उष्ट्र-रासभयानेन यः स्वप्ने दक्षिणां दिशम् । प्रयाति तञ्च जानीयात् सद्योमृत्युं न संशयः ॥

Kẻ nào trong mộng đi về phương Nam, cưỡi lạc đà hoặc lừa—hãy biết người ấy chắc chắn sẽ chịu cái chết tức thời, không nghi ngờ gì.

Verse 28

पिधाय कर्णौ निर्घोषं न शृणोत्यात्मसम्भवम् । नश्यते चक्षुषोर्ज्योतिर्यस्य सोऽपि न जीवति ॥

Nếu một người, sau khi bịt tai, không nghe được âm thanh nội tại phát sinh từ chính bên trong mình, và nếu ánh sáng (năng lực) nơi đôi mắt bị tắt lịm—thì người ấy không còn sống (cái chết đã kề cận).

Verse 29

पततो यस्य वै गर्ते स्वप्ने द्वारं पिधीयते । न चोत्तिष्ठति यः श्वभ्रात्तदन्तं तस्य जीवितम् ॥

Nếu trong mộng, một người như thấy mình rơi xuống hố sâu và cửa ngõ khép lại, lại không thể trỗi dậy khỏi vực ấy—thì mạng sống người đó đã đến hồi tận.

Verse 30

ऊर्ध्वा च दृष्टिर्न च सम्प्रतिष्ठा रक्ताः पुनः सम्परिवर्तमाना । मुखस्य चोष्मा शुषिरञ्च नाभेः शंसन्ति पुंसामपरं शरीरम् ॥

Ánh nhìn ngước lên, sự vững vàng mất đi; mắt đỏ và đảo liên hồi; hơi nóng rời khỏi gương mặt, và rốn trở nên rỗng—những điều ấy loan báo cho con người về “một thân khác” (cái chết và sự chuyển sang).

Verse 31

स्वप्नेऽग्निं प्रविशेद्यस्तु न च निष्क्रमते पुनः । जलप्रवेशादपि वा तदन्तं तस्य जीवितम् ॥

Nếu trong mộng, có người bước vào lửa mà không trở ra—hoặc cũng vậy, bước vào nước—thì đó là dấu hiệu của sự tận cùng mạng sống.

Verse 32

यश्चाभिहन्यते दुष्टैर्भूतै रात्रावथो दिवा । स मृत्युम् सप्तरा्त्र्यन्ते नरः प्राप्रोत्यसंशयम् ॥

Người nào bị các bhūta ác (quỷ linh) đánh hại hay hành hạ, dù ban đêm hay ban ngày—người ấy, không nghi ngờ gì, sẽ gặp cái chết vào cuối bảy đêm.

Verse 33

स्ववस्त्रममलं शुक्लं रक्तं पश्यत्यथासितम् । यः पुमान् मृत्युमासन्नं तस्यापि हि विनिर्दिशेत् ॥

Nếu một người thấy chính y phục trắng sạch của mình hiện ra màu đỏ, hoặc lại thành màu đen, thì nên tuyên rằng cái chết cũng đang đến gần người ấy.

Verse 34

स्वभाववैपरीत्यन्तु प्रकृतेश्च विपर्ययः । कथयन्ति मनुष्याणां सदासन्नौ यमान्तकौ ॥

Sự đảo ngược tính nết và sự biến dạng khỏi trạng thái tự nhiên của mình được nói là dấu hiệu rằng Diêm Vương (Yama) và Tử thần đang ở kề bên người ấy.

Verse 35

येषां विनीतः सततं येऽस्य पूज्यतमा मताः । तानेव चावजानाति तानेव च विनिन्दति ॥

Những người mà trước kia ông luôn khiêm cung, và xem là đáng tôn kính nhất—nếu nay ông bắt đầu khinh miệt họ, thậm chí còn chê trách họ—đó là dấu hiệu (cái chết đã gần).

Verse 36

देवान्नार्चयते वृद्धान् गुरून् विप्रांश्च निन्दति । मातापित्रोर्न सत्कारं जामातॄणां करोति च ॥

Người ấy không thờ phụng chư thiên; phỉ báng bậc trưởng thượng, thầy dạy và các bà-la-môn; không kính trọng đúng mực mẹ cha, và cũng không dành sự tôn trọng phải lẽ cho con rể—hành vi như vậy phải hiểu là một điềm trọng đại (của hồi chung).

Verse 37

योगिनां ज्ञानविदुषामन्येषां च महात्मनाम् । प्राप्ते तु काले पुरुषस्तद्विज्ञेयं विचक्षणैः ॥

Khi thời điểm ấy đã đến, một người sẽ tỏ ra coi thường các du-già (yogin), những bậc trí giả uyên tri và các bậc đại tâm khác; người có phân biệt phải nhận ra đó là một dấu hiệu (của hồi chung).

Verse 38

योगिनां सततं यत्नादरिष्टान्यवनीपते । संवत्सरान्ते तज्ज्ञेयं फलदानि दिवानिशम् ॥

Hỡi bậc chúa tể của cõi đất, các hành giả du-già với nỗ lực không ngừng quan sát các điềm báo (ariṣṭa). Đến cuối năm, nên hiểu rằng chúng trổ quả—cả ban ngày lẫn ban đêm.

Verse 39

विलोक्या विशदा चैषां फलपङ्क्तिः सुभीषणाः । विज्ञाय कार्यो मनसि स च कालो नरेश्वर ॥

Sau khi quan sát rõ ràng những điều ấy, phải hiểu và khắc ghi trong tâm chuỗi kết quả của chúng—vô cùng kinh hãi; và thời điểm ấy (kāla), hỡi bậc tối thượng trong loài người, cần được nhận biết.

Verse 40

ज्ञात्वा कालञ्च तं सम्यगभयस्थानमाश्रितः । युञ्जीत योगी कालोऽसौ यथा नास्याफलो भवेत् ॥

Khi đã biết đúng thời điểm ấy, nương tựa nơi trạng thái vô úy, hành giả du-già nên hành trì yoga—để thời gian này không trở nên vô ích đối với mình.

Verse 41

दृष्ट्वारिष्टं तथा योगी त्यक्त्वा मरणजं भयम् । तत्स्वभावं तदालोक्य काले यावत्युपागतम् ॥

Vì vậy, sau khi thấy điềm báo, hành giả du-già nên từ bỏ nỗi sợ phát sinh từ cái chết, khảo sát bản tính của nó và quan sát xem thời điểm ấy đã đến gần đến mức nào.

Verse 42

तस्य भागे तथैवाह्नो योगं युञ्जीत योगवित् । पूर्वाह्ने चापराह्ने च मध्याह्ने चापि तद्दिने ॥

Ngay trong chính phân đoạn của ngày ấy, người thông hiểu du-già nên hành trì yoga—dù là buổi sáng, buổi chiều, hay đúng giữa trưa, trong ngày đó.

Verse 43

यत्र वा रजनीभागे तदरिष्टं निरीक्षितम् । तत्रैव तावद्युञ्जीत यावत् प्राप्तं हि तद्दिनम् ॥

Nếu điềm ấy được thấy trong một phần của đêm, thì ngay trong phần ấy phải hành trì cho đến khi ngày ấy thật sự đến.

Verse 44

ततस्त्यक्त्वा भयं सर्वं जित्वा तं कालमात्मवान् । तत्रैवावसथे स्थित्वा यत्र वा स्थैर्यमात्मनः ॥

Rồi, từ bỏ mọi sợ hãi và chế ngự thời khắc ấy, người tự chủ nên an trú ngay trong nơi ở ấy—hoặc ở bất cứ đâu tâm ngã được vững chãi.

Verse 45

युञ्जीत योगं निर्जित्य त्रीन् गुणान् परमात्मनि । तन्मयश्चात्मना भूत्वा चिद्वृत्तिमपि सन्त्यजेत् ॥

Người ấy nên tu yoga, chế ngự ba guṇa trong Tối Thượng Ngã. Khi tự ngã mình trở nên đồng tính với bản tính Tối Thượng ấy, người ấy nên xả bỏ cả những biến động của tâm thức.

Verse 46

ततः परमनिर्वाणमतीन्द्रियमगोचरम् । यद्बुद्धेर्यन्न चाख्यातुं शक्यते तत् समश्नुते ॥

Sau đó người ấy đạt đến niết-bàn tối thượng—vượt ngoài các căn, vượt ngoài mọi đối tượng—điều vượt quá trí năng và không thể diễn tả bằng lời.

Verse 47

एतत् सर्वं समाख्यातं तवालर्क ! यथार्थवत् । प्राप्स्यसे येन तद्ब्रह्म संक्षेपात्तन्निबोध मे ॥

Tất cả điều này, hỡi Alarka, ta đã giảng cho ngươi một cách chân thật. Nay hãy hiểu từ ta, một cách vắn tắt, điều nhờ đó ngươi sẽ đạt đến Brahman ấy.

Verse 48

शशाङ्करश्मिसंयोगाच्छन्द्रकान्तमणिः पयः । समुत्सृजति नायुक्तः सोपमा योगिनः स्मृता ॥

Khi tiếp xúc với tia sáng của mặt trăng, nguyệt quang thạch (candrā-kānta) tiết ra chất lỏng; nhưng nếu không ở trong sự tương hợp đúng đắn thì không tiết ra. Điều này được ghi nhớ như một ẩn dụ cho hành giả du-già.

Verse 49

यच्चार्करश्मिसंयोगादर्ककान्तो हुताशनम् । आविष्करोति नैकः सन्नुपमा सापि योगिनः ॥

Và cũng như nhật quang thạch (arkakānta), do tương hợp với tia sáng mặt trời, làm phát sinh lửa—dẫu bản thân nó không phải là nhiều ngọn lửa—điều ấy cũng là một ẩn dụ cho hành giả du-già.

Verse 50

पिपीलिकाखु-नकुल-गृहगोधा-कपिञ्जलाः । वसन्ति स्वामिवद् गेहे ध्वस्ते यान्ति ततोऽन्यतः ॥

Kiến, chuột, cầy mangut, thằn lằn nhà và chim gà gô sống trong một ngôi nhà như thể là chủ của nó; khi nhà đổ nát, chúng đi nơi khác.

Verse 51

दुःखन्तु स्वामिनो ध्वंसे तस्य तेषां न किञ्चन । वेश्मनो यत्र राजेन्द्र सोपमा योगसिद्धये ॥

Khi ngôi nhà ấy bị phá hủy, nỗi sầu thuộc về người chủ; đối với các loài kia thì chẳng là gì. Tâu Đại vương, ẩn dụ này nhằm nói về sự chứng đắc thành tựu du-già.

Verse 52

मृद्वाहिकाल्पदेहापि मुखाग्रेणाप्यणीयसाः । करोति मृद्भारचयमुपदेशः स योगिनः ॥

Ngay cả con kiến tha đất, tuy thân hình nhỏ bé và đầu miệng còn nhỏ hơn, vẫn có thể đắp thành một ụ đất nặng. Đây là lời chỉ dạy cho hành giả du-già.

Verse 53

पशुपक्षिमनुष्याद्यैः पत्रपुष्पफलान्वितम् । वृक्षं विलुप्यमानन्तु दृष्ट्वा सिध्यन्ति योगिनः ॥

Thấy một cây đầy lá, hoa và quả bị thú rừng, chim chóc, loài người và kẻ khác cướp hái—bậc du-gi đạt thành tựu (siddhi) khi quán chiếu và học từ đó.

Verse 54

रुरुशावविषाणाग्रमालक्ष्य तिलकाकृतिम् । सह तेन विवर्धन्तं योगी सिद्धिमवाप्नुयात् ॥

Quan sát chóp sừng của nai ruru non, có hình như dấu hạt mè, và cách nó lớn dần cùng với con vật—bậc du-gi có thể đạt viên mãn nhờ hiểu sự tăng trưởng tiệm tiến.

Verse 55

द्रवपूर्णमुपादाय पात्रमारोहतो भुवः । तुङ्गमार्गं विलोक्योच्चैर्विज्ञातं किं न योगिना ॥

Cầm một bình đầy chất lỏng và thấy (ai đó) leo lên từ mặt đất theo lối dốc đứng—điều gì mà bậc du-gi lại không hiểu về sự giữ thăng bằng và tiến lên cẩn trọng?

Verse 56

सर्वस्वे जीवनायालं निखाते पुरुषस्य या । चेष्टा तां तत्त्वतो ज्ञात्वा योगिनः कृतकृत्यता ॥

Khi một người chôn giấu toàn bộ tài sản để mưu sinh, và thực hiện bất cứ nỗ lực nào—bậc du-gi, sau khi biết rõ bản chất chân thật của sự gắng sức ấy, trở thành người đã viên thành mục đích.

Verse 57

तद्गृहं यत्र वसतिः तद्भोज्यं येन जीवति । येन सम्पद्यते चार्थस्तत्सुखं ममतात्र का ॥

Đó là “nhà” nơi người ta trú ngụ; đó là “thức ăn” nhờ đó mà sống; đó là “của cải” nhờ đó mục đích được thành; đó là “lạc thú”—trong những điều ấy, có gì là “của tôi” chăng?

Verse 58

अभ्यार्थितोऽपि तैः कार्यं करोति करणैर्यथा । तथा बुद्ध्यादिभिर्योगी पारक्यैः साधयेत्परम् ॥

Cũng như một người, dù bị người khác thúc giục, vẫn thực hiện hành động nhờ các công cụ của hành động, thì vị du-già cũng nên thành tựu Đấng Tối Thượng bằng trí tuệ (buddhi) và các phần còn lại (tâm, căn), xem chúng như thể ở ngoài chính mình.

Verse 59

जड उवाच ततः प्रणम्यात्रिपुत्रमलर्कः स महीपतिः । प्रश्रयावनतो वाक्यमुवाचातिमुदान्वितः ॥

Jaḍa nói: Bấy giờ vua Alarka, sau khi cúi đầu đảnh lễ con trai của Atri, liền nói với niềm hoan hỷ lớn lao; lời lẽ thốt ra đầy khiêm cung và tôn kính.

Verse 60

अलर्क उवाच दिष्ट्या देवैरिदं ब्रह्मन् ! पराभिभवसम्भवम् । उपपादितमत्युग्रं प्राणसन्देहदं भयम् ॥

Alarka nói: Nhờ phúc duyên—thật vậy, nhờ chư thiên—nỗi sợ hãi vô cùng dữ dội này, sinh từ sự nhục nhã và thất bại của ta, đã khởi lên; nó khiến ta nghi ngờ cả chính mạng sống mình.

Verse 61

दिष्ट्या काशिपतेर्भूरि-बलसम्पत्पराक्रमः । यदुच्छेदादिहासयातः स युष्मत्सङ्गदो मम ॥

Nhờ phúc duyên, vua xứ Kāśi có sức mạnh lớn, tài lực dồi dào và dũng mãnh; do sự tiêu diệt quyền thế của ta bởi ông ấy, ta đã đến nơi này—và điều đó ban cho ta được kết giao với ngài.

Verse 62

दिष्ट्या मन्दबलश्चाहं दिष्ट्या भृत्याश्च मे हताः । दिष्ट्या कोशः क्षयं यातो दिष्ट्याहं भीतिमागतः ॥

Nhờ phúc duyên, ta trở nên suy yếu về quyền lực; nhờ phúc duyên, các tùy tùng của ta bị giết; nhờ phúc duyên, kho tàng của ta suy sụp; nhờ phúc duyên, ta rơi vào nỗi sợ hãi.

Verse 63

दिष्ट्या त्वत्पादयुगलं मम स्मृतिपथं गतम् । दिष्ट्या त्वदुक्तयः सर्वा मम चेतसि संस्थिताः ॥

Nhờ phúc duyên, đôi chân của Ngài đã bước vào con đường ký ức của con; nhờ phúc duyên, mọi lời giáo huấn của Ngài đã an lập vững chắc trong tâm trí con.

Verse 64

दिष्ट्या ज्ञानं ममोत्पन्नं भवतश्च समागमात् । भवता चैव कारुण्यं दिष्ट्या ब्रह्मन् ! कृतं मम ॥

Nhờ phúc duyên, tri thức đã khởi lên trong con do được gặp Ngài; và cũng nhờ phúc duyên, bạch Bà-la-môn, Ngài đã khởi lòng từ bi đối với con.

Verse 65

अनर्थोऽप्यर्थतां याति पुरुषस्य शुभोदयॆ । यथेदमुपकाराय व्यसनं सङ्गमात्तव ॥

Ngay cả tai ương cũng trở thành lợi ích có ý nghĩa cho một người khi sự tỉnh thức cát tường khởi lên—như chính bất hạnh này đã trở nên hữu ích cho con nhờ được gặp Ngài.

Verse 66

सुबाहुरुपकारी मे स च काशिपतिः प्रभो । ययोः कृतेऽहं संप्राप्तो योगीश ! भवतोऽन्तिकम् ॥

Subāhu đã là ân nhân của con—và vị vua xứ Kāśi ấy cũng vậy, bạch Chúa tể; nhờ hai vị ấy, bạch đấng Chúa của các hành giả du-già, con đã được đến trước sự hiện diện của Ngài.

Verse 67

सोऽहं तव प्रसादाग्नि-निर्दग्धाज्ञानकिल्बिषः । तथा यतिष्ये येनेदृङ् न भूयां दुःखभाजनम् ॥

Vì vậy, con—những tội lỗi do vô minh của con đã bị thiêu đốt bởi ngọn lửa ân sủng của Ngài—sẽ tinh tấn sao cho con không bao giờ lại trở thành chiếc bình chứa sầu khổ như thế nữa.

Verse 68

परित्यजिष्ये गार्हस्थ्यमार्तिपादपकाननम् । त्वत्तोऽनुज्ञां समासाद्य ज्ञानदातुर्महात्मनः ॥

“Sau khi được Ngài cho phép, con sẽ từ bỏ đời sống gia chủ—bề mặt của nó chỉ là sự phô bày và khổ lụy—hỡi bậc đại tâm, đấng ban tri thức.”

Verse 69

दत्तात्रेय उवाच गच्छ राजेन्द्र ! भद्रं ते यथा ते कथितं मया । निर्ममो निरहङ्कारस्तथा चर विमुक्तये ॥

Dattātreya nói: “Hãy đi, hỡi bậc vua tối thượng; nguyện điều lành thuộc về ngươi. Vì sự giải thoát, hãy sống đúng như ta đã chỉ dạy—không chấp thủ, không ngã mạn.”

Verse 70

जड उवाच एवमुक्तः प्रणम्यैनमाजगाम त्वारान्वितः । यत्र काशिपतिर्भ्राता सुबाहुश्चास्य सोऽग्रजः ॥

Jaḍa nói: “Được chỉ dạy như vậy, ông cúi lạy Ngài rồi mau chóng đi đến nơi em trai mình—chúa tể xứ Kāśī—và người anh cả Subāhu đang ở.”

Verse 71

समुत्पत्य महाबाहुं सोऽलर्कः काशिभूपतिम् । सुबाहोरग्रतो वीरमुवाच प्रहसन्निव ॥

Alarka đứng dậy, trước mặt Subāhu, cất lời với vị anh hùng tay mạnh—vua xứ Kāśī—dường như với một nụ cười nhẹ.

Verse 72

राज्यकामुक काशीश ! भुज्यतां राज्यमूर्जितम् । तथा च रोचते तद्वत् सुबाहोः संप्रयच्छ वा ॥

“Hỡi chúa tể Kāśī, kẻ khát vọng vương quyền! Hãy thụ hưởng vương quốc hùng mạnh này. Hoặc nếu điều ấy làm ngươi vừa lòng, thì cũng hãy trao nó cho Subāhu.”

Verse 73

काशिराज उवाच किमलर्क ! परित्यक्तं राज्यं ते संयुगं विना । क्षत्रियस्य न धर्मोऽयं भवांश्च क्षत्रधर्मवित् ॥

Vua xứ Kāśī nói: “Này Alarka! Vì sao ngươi bỏ vương quốc mà không giao chiến? Điều ấy không phải bổn phận của một kṣatriya—mà ngươi lại là người am tường kṣatriya-dharma.”

Verse 74

निर्जितामात्यवर्गस्तु त्यक्त्वा मरणजं भयम् । सन्दधीत शरं राजा लक्ष्यं उद्दिश्य वैरिणम् ॥

“Sau khi chế ngự vòng cận thần của mình và gạt bỏ nỗi sợ phát sinh từ cái chết, nhà vua nên đặt mũi tên, nhắm thẳng kẻ thù làm mục tiêu.”

Verse 75

तं जित्वा नृपतिर्भोगान् यथाभिलषितान् वरान् । भुञ्जीत परमं सिद्ध्यै यजेत च महामखैः ॥

“Sau khi chinh phục hắn, nhà vua nên thọ hưởng những lạc thú thù thắng theo ý muốn, nhằm đạt thành tựu tối thượng; và cũng nên cử hành các đại tế (yajña).”

Verse 76

अलर्क उवाच एवमीदृशकं वीर ! ममाप्यासीन् मनः पुरा । साम्प्रतं विपरीतार्थं शृणु चाप्यत्र कारणम् ॥

Alarka nói: “Hỡi bậc anh hùng! Tâm ta xưa kia cũng từng như thế. Nhưng nay hãy nghe kết luận trái ngược—và cả nguyên do của nó.”

Verse 77

यथायं भौतिकः सङ्घस्तथान्तः करणं नृणाम् । गुणास्तु सकलास्तद्वदशेषेष्वेव जन्तुषु ॥

“Cũng như thân này là một khối tụ vật chất, thì nội cụ (tổ hợp tâm) của con người cũng vậy; và cũng như thế, mọi guṇa đều hiện diện trọn vẹn trong tất cả chúng sinh, không ngoại lệ.”

Verse 78

चिच्छक्तिरेक एवायं यदा नान्योऽस्ति कश्चन । तदा का नृपते ज्ञानान्मित्रारिप्रभुभृत्यता ॥

Tâu Đại vương, khi chỉ có một Năng lực của Ý thức (Chaitanya-Śakti) tồn tại, ngoài ra tuyệt nhiên không có gì khác, thì một khi trí tri đã khởi, còn chỗ nào cho các niệm tưởng “bạn” và “thù”, hay “chủ” và “tớ” nữa?

Verse 79

तन्मया दुःखमासाद्य त्वद्भयोद्भवमुत्तमम् । दत्तात्रेयप्रसादेन ज्ञानं प्राप्तं नरेश्वर ॥

Tâu bậc chúa tể loài người, khi đã gặp nỗi sầu tối thượng phát sinh từ sự sợ hãi đối với ngài, nhờ ân điển của Dattātreya, ta đã đạt được tri kiến chân thật.

Verse 80

निर्जितेन्द्रियवर्गस्तु त्यक्त्वा सङ्गमशेषतः । मनो ब्रह्मणि सन्धाय तज्जये परमो जयः ॥

Nhưng khi đã chế ngự đạo quân các căn, từ bỏ mọi chấp trước không còn dư sót, an trú tâm trong Brahman—chiến thắng đối với “Đó” chính là chiến thắng tối thượng.

Verse 81

संसाध्यमन्यत्तत्सिद्ध्यै यतः किञ्चिन्न विद्यते । इन्द्रियाणि च संयम्य ततः सिद्धिं नियच्छति ॥

Để đạt đến sự viên mãn ấy, không còn việc gì khác cần làm. Chỉ bằng cách chế ngự các căn, người ta liền đạt thành tựu (siddhi).

Verse 82

सोऽहं न तेऽरिर्न ममासि शत्रुः सुबाहुरेषो न ममापकारी । दृष्टं मया सर्वमिदं यथात्मा अन्विष्यतां भूप ! रिपुस्त्वयान्यः ॥

Ta không phải kẻ thù của ngài, và ngài cũng chẳng là đối địch của ta. Subāhu này không hề làm điều sai trái đối với ta. Ta đã thấy tất cả như chính Ngã (Ātman). Hãy tìm cho rõ, tâu Đại vương—kẻ thù là ở nơi khác (không như điều ngài tưởng).

Verse 83

इत्त्थं स तेनाभिहितो नरेन्द्रो हृष्टः समुत्थाय ततः सुबाहुः । दिष्ट्येति तं भ्रातरमाभिनन्द्य काशीश्वरं वाक्यमिदं बभाषे ॥

Được ông nói như vậy, nhà vua vui mừng đứng dậy. Bấy giờ Subāhu chào người anh em ấy bằng lời: “Cát tường thay!”, rồi nói những lời này với chúa tể xứ Kāśī.