Adhyaya 66

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे रुद्रसहस्रनामकथनं नाम पञ्चषष्टितमो ऽध्यायः सूत उवाच त्रिधन्वा देवदेवस्य प्रसादात्तण्डिनस् तथा अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्य प्रयत्नतः

Sa gayon, sa Śrī Liṅga Mahāpurāṇa, sa Pūrva-bhāga, nagwawakas ang ika-animnapu’t limang kabanata na pinamagatang “Ang Paglalahad ng Isang Libong Pangalan ni Rudra.” Wika ni Sūta: Sa prasāda ng Diyos ng mga diyos, si Tridhanvā—at gayundin si Taṇḍin—ay sa masidhing pagsisikap ay nagkamit ng gantimpalang kasinghalaga ng isang libong Aśvamedha.

Verse 2

गाणपत्यं दृढं प्राप्तः सर्वदेवनमस्कृतः आसीत्त्रिधन्वनश्चापि विद्वांस्त्रय्यारुणो नृपः

Ang haring iyon, na marunong sa tatlong Veda, ay matatag na naitatag sa disiplina ng Gaṇapatya. Siya’y pinararangalan ng pagyukod at pagpupugay ng lahat ng mga diyos, at nakilala rin bilang Tridhanvanā at bilang Trayyāruṇa, ang marunong na pinuno.

Verse 3

तस्य सत्यव्रतो नाम कुमारो ऽभून्महाबलः तेन भार्या विदर्भस्य हृता हत्वामितौजसम्

Mula sa kanya ay isinilang ang isang makapangyarihang prinsipe na nagngangalang Satyavrata. Matapos patayin ang lalaking may di-masukat na lakas, inagaw niya ang asawa ng hari ng Vidarbha—at sa adharma na iyon, lalo niyang hinigpitan ang pāśa, ang tali na nagbubuklod sa pashu (kaluluwang may katawan) palayo sa Pati, ang Panginoon.

Verse 4

पाणिग्रहणमन्त्रेषु निष्ठाम् अप्रापितेष्विह तेनाधर्मेण संयुक्तं राजा त्रय्यारुणो ऽत्यजत्

Dahil hindi pa niya natamo ang matibay na paninindigan sa mga mantra ng pāṇigrahaṇa (ritong Veda ng paghawak sa kamay ng nobya), ang Haring Trayyāruṇa ay nasangkot sa mismong adharma na iyon; at nakagapos sa kawalang-katuwiran, iniwan niya ang buhay na ito.

Verse 5

पितरं सो ऽब्रवीत् त्यक्तः क्व गच्छामीति वै द्विजाः पिता त्वेनमथोवाच श्वपाकैः सह वर्तय

Nang siya’y itinakwil, sinabi niya sa kanyang ama, “O mga dwija, saan ako tutungo?” At sumagot ang ama, “Mamuhay kang kasama ng mga śvapāka, ang mga itinapong nagluluto ng karne ng aso.”

Verse 6

इत्युक्तः स विचक्राम नगराद्वचनात् पितुः स तु सत्यव्रतो धीमाञ् छ्वपाकावसथान्तिके

Sa gayon, umalis siya sa lungsod ayon sa utos ng ama. Si Satyavrata, matalino at matatag sa katotohanan, ay nagtungo malapit sa tirahan ng mga śvapāka—pinanghahawakan ang dharma kahit ito’y maghatid sa kanya lampas sa hanggahang panlipunan.

Verse 7

पित्रा त्यक्तो ऽवसद्वीरः पिता चास्य वनं ययौ सर्वलोकेषु विख्यातस् त्रिशङ्कुरिति वीर्यवान्

Itinakwil ng kanyang ama, ang magiting na prinsipe ay namuhay sa kahihiyan; at ang ama niya’y tumungo rin sa gubat. Gayunman, ang makapangyarihang iyon ay sumikat sa lahat ng daigdig sa pangalang Triśaṅku—ipinapakita ng tadhana na ang paghaharing makamundo, nakagapos sa pāśa (pagkakabigkis), ay nagiging marupok kung hindi nakaayon kay Pati, Panginoong Śiva, ang panloob na tagapamahala ng dharma.

Verse 8

वसिष्ठकोपात्पुण्यात्मा राजा सत्यव्रतः पुरा विश्वामित्रो महातेजा वरं दत्त्वा त्रिशङ्कवे

Noong una, dahil sa galit ni Vasiṣṭha, ang matuwid na haring si Satyavrata—na nakilala kalaunan bilang Triśaṅku—ay pinagkalooban ng isang biyaya ni Viśvāmitra na nagliliwanag sa dakilang tejas.

Verse 9

राज्ये ऽभिषिच्य तं पित्र्ये याजयामास तं मुनिः मिषतां देवतानां च वसिष्ठस्य च कौशिकः

Matapos siyang pahiran at italaga sa paghahari, ang pantas na si Kauśika (Viśvāmitra) ay pinagawa sa kanya ang ritwal para sa mga ninuno; habang nakatanaw ang mga Deva, at maging si Vasiṣṭha ay saksi rin.

Verse 10

सशरीरं तदा तं वै दिवमारोपयद्विभुः तस्य सत्यव्रता नाम भार्या कैकयवंशजा

Noon, iniahon siya ng Panginoong sumasaklaw sa lahat—kasama ang mismong katawan niya—patungong langit. Ang kanyang asawa ay nagngangalang Satyavratā, mula sa angkan ng Kaikaya.

Verse 11

कुमारं जनयामास हरिश्चन्द्रमकल्मषम् हरिश्चन्द्रस्य च सुतो रोहितो नाम वीर्यवान्

Mula kay Kumāra ay isinilang si Hariścandra, ang walang dungis; at ang anak ni Hariścandra ay si Rohita, ang makapangyarihang mandirigma.

Verse 12

हरितो रोहितस्याथ धुन्धुर्हारित उच्यते विजयश् च सुतेजाश् च धुन्धुपुत्रौ बभूवतुः

Pagkaraan nito, isinilang si Harita mula kay Rohita; at si Dhundhu ay tinatawag din na Hārita. Sina Vijaya at Sutejas ang naging dalawang anak na lalaki ni Dhundhu.

Verse 13

जेता क्षत्रस्य सर्वत्र विजयस्तेन स स्मृतः रुचकस्तस्य तनयो राजा परमधार्मिकः

Siya ang mananakop sa angkan ng mga Kṣatriya sa lahat ng dako; kaya siya’y inalala bilang “Vijaya,” ang Mapagtagumpay. Ang kanyang anak ay si Rucaka, isang haring lubhang tapat sa dharma.

Verse 14

रुचकस्य वृकः पुत्रस् तस्माद्बाहुश् च जज्ञिवान् सगरस्तस्य पुत्रो ऽभूद् राजा परमधार्मिकः

Si Rucaka ay may anak na lalaking si Vṛka; mula sa kanya ay isinilang si Bāhu. At si Sagara, anak ni Bāhu, ay naging haring sukdulang matuwid—tagapagtindig ng dharma sa diwa ng debosyon sa Panginoon (Pati).

Verse 15

द्वे भार्ये सगरस्यापि प्रभा भानुमती तथा ताभ्यामाराधितः पूर्वम् और्वो ऽग्निः पुत्रकाम्यया

Si Haring Sagara ay may dalawang asawa—sina Prabhā at Bhānumatī. Noong una, sa pagnanais ng supling, silang dalawa ay sumamba kay Aurva, ang naglalagablab na rishi (Aurva-agni), upang magkamit ng mga anak na lalaki.

Verse 16

और्वस्तुष्टस्तयोः प्रादाद् यथेष्टं वरमुत्तमम् एका षष्टिसहस्राणि सुतमेकं परा तथा

Nalugod ang rishi na si Aurva sa kanilang dalawa at ipinagkaloob ang pinakamataas na biyaya ayon sa nais: ang isa’y nagkamit ng animnapung libong anak na lalaki, at ang isa nama’y nagkamit ng iisang anak na lalaki.

Verse 17

अगृह्णाद् वंशकर्तारं प्रभागृह्णात्सुतान्बहून् एकं भानुमतिः पुत्रम् अगृह्णाद् असमञ्जसम्

Isinilang niya ang tagapagpatuloy ng angkan; si Prabhā naman ay nagsilang ng maraming anak na lalaki. Kay Bhānumatī, iisang anak ang isinilang—si Asamañjasa.

Verse 18

ततः षष्टिसहस्राणि सुषुवे सा तु वै प्रभा खनन्तः पृथिवीं दग्धा विष्णुहुङ्कारमार्गणैः

Pagkaraan, si Prabhā ay tunay na nagsilang ng animnapung libong anak na lalaki. Habang hinuhukay nila ang lupa, sila’y nasunog—tinamaan ng lakas na tila sandata mula sa huṅkāra (banal na dagundong) ni Viṣṇu, kapangyarihang di kayang tiisin ng paśu, ang nilalang na nakagapos.

Verse 19

असमञ्जस्य तनयः सो ऽंशुमान्नाम विश्रुतः तस्य पुत्रो दिलीपस्तु दिलीपात्तु भगीरथः

Ang anak ni Asamañjasa ay ang bantog na si Aṃśumān. Ang anak niya ay si Dilīpa; at mula kay Dilīpa ay isinilang si Bhagiratha.

Verse 20

येन भागीरथी गङ्गा तपः कृत्वावतारिता भगीरथसुतश्चापि श्रुतो नाम बभूव ह

Sa pamamagitan ng mahigpit na tapas (banal na pag-aayuno at pagninilay) niya, ang Bhāgīrathī Gaṅgā ay naipanaog sa daigdig. At ang anak ni Bhagiratha ay sumikat din sa pangalang Śruta.

Verse 21

नाभागस्तस्य दायादो भवभक्तः प्रतापवान् अंबरीषः सुतस्तस्य सिन्धुद्वीपस् ततो ऽभवत्

Mula sa kanya ay lumitaw si Nābhāga bilang tagapagmana. Ang anak niya ay ang makapangyarihang si Ambārīṣa, isang debotong bhakta ni Bhava (Śiva); at mula kay Ambārīṣa ay isinilang si Sindhudvīpa.

Verse 22

नाभागेनांबरीषेण भुजाभ्यां परिपालिता बभूव वसुधात्यर्थं तापत्रयविवर्जिता

Sa pag-iingat nina Nābhāga at Ambarīṣa sa pamamagitan ng kanilang makapangyarihang mga bisig, ang daigdig ay naging lubhang ligtas at iningatan, at nanatiling malaya sa tatlong uri ng pagdurusa—mula sa sarili, mula sa ibang nilalang, at mula sa mga puwersa ng sansinukob.

Verse 23

अयुतायुः सुतस्तस्य सिन्धुद्वीपस्य वीर्यवान् पुत्रो ऽयुतायुषो धीमान् ऋतुपर्णो महायशाः

Mula kay Sindhudvīpa ay isinilang ang magiting na Ayutāyu. At mula kay Ayutāyu ay isinilang ang marunong at lubhang tanyag na si Ṛtuparṇa.

Verse 24

दिव्याक्षहृदयज्ञो वै राजा नलसखो बली नलौ द्वावेव विख्यातौ पुराणेषु दृढव्रतौ

Tunay nga ang makapangyarihang hari—kaibigan ni Nala—ay nakaaalam ng lihim na diwa ng “May Banal na Mata” (Śiva). Kaya sa mga Purāṇa, ang dalawang Nala lamang ang pinupuri bilang matatapat na tagapag-ingat ng matitibay na panata.

Verse 25

वीरसेनसुतश्चान्यो यश्चेक्ष्वाकुकुलोद्भवः ऋतुपर्णस्य पुत्रो ऽभूत् सार्वभौमः प्रजेश्वरः

Mula kay Vīrasena ay lumitaw ang isa pang salinlahi, na isinilang sa angkan ng Ikṣvāku. Siya ang naging anak ni Ṛtuparṇa—si Sārvabhauma, ang dakilang naghaharing panginoon sa mga hari.

Verse 26

सुदासस्तस्य तनयो राजा त्विन्द्रसमो ऽभवत् सुदासस्य सुतः प्रोक्तः सौदासो नाम पार्थिवः

Ang kanyang anak ay si Sudāsa, isang haring sinasabing kapantay ni Indra sa lakas at giting. At ipinahayag na ang anak ni Sudāsa ay ang pinunong nagngangalang Saudāsa.

Verse 27

ख्यातः कल्माषपादो वै नाम्ना मित्रसहश् च सः वसिष्ठस्तु महातेजाः क्षेत्रे कल्माषपादके

Siya ay sumikat sa pangalang Kalmāṣapāda, at kilala rin bilang Mitrasaha. At ang dakilang rishi na si Vasiṣṭha, na nagliliwanag sa banal na ningning, ay nanahan sa sagradong pook na tinatawag na Kalmāṣapādaka.

Verse 28

अश्मकं जनयामास इक्ष्वाकुकुलवर्धनम् अश्मकस्योत्तरायां तु मूलकस्तु सुतो ऽभवत्

Ipinanganak niya si Aśmaka, ang nagpapalago sa angkan ng Ikṣvāku. At mula sa huling asawa ni Aśmaka, isinilang ang isang anak na lalaki na nagngangalang Mūlaka.

Verse 29

स हि रामभयाद्राजा स्त्रीभिः परिवृतो वने बिभर्ति त्राणमिच्छन्वै नारीकवचमुत्तमम्

Tunay ngang ang haring iyon, sa takot kay Rāma, ay nanirahan sa gubat na napaliligiran ng mga babae. Nagnanais ng pag-iingat, isinuot niya ang pinakamainam na “baluting-kababaihan” bilang panangga.

Verse 30

मूलकस्यापि धर्मात्मा राजा शतरथः सुतः तस्माच्छतरथाज्जज्ञे राजा त्विलविलो बली

Mula kay Mūlaka ay isinilang ang matuwid na haring Śataratha. At mula kay Śataratha naman ay isinilang ang makapangyarihang haring Ilavila.

Verse 31

आसीत् त्वैलविलिः श्रीमान् वृद्धशर्मा प्रतापवान् पुत्रो विश्वसहस्तस्य पितृकन्या व्यजीजनत्

May isang marangal at makapangyarihang lalaki na nagngangalang Vṛddhaśarman, anak ni Viśvasahasra. At ang anak na babae ng mga Pitṛ (mga ninunong banal) ang nagsilang sa kanya, na nakilala bilang Tvailavili.

Verse 32

दिलीपस्तस्य पुत्रो ऽभूत् खट्वाङ्ग इति विश्रुतः येन स्वर्गाद् इहागत्य मुहूर्तं प्राप्य जीवितम्

Ang kanyang anak ay si Dilīpa; at ang anak ni Dilīpa ay sumikat sa pangalang Khaṭvāṅga—yaong bumalik dito mula sa langit at nagkamit lamang ng isang saglit na nalalabing buhay.

Verse 33

त्रयो ऽग्नयस्त्रयो लोका बुद्ध्या सत्येन वै जिताः दीर्घबाहुः सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत

Sa pamamagitan ng matalinong pag-unawa at di-natitinag na katotohanan, napasuko ang tatlong banal na apoy at ang tatlong daigdig. Mula sa kanya isinilang ang anak na si Dīrghabāhu, at mula kay Dīrghabāhu isinilang si Raghu.

Verse 34

अजः पुत्रो रघोश्चापि तस्माज्जज्ञे च वीर्यवान् राजा दशरथस्तस्माच् छ्रीमानिक्ष्वाकुवंशकृत्

Si Aja rin ay anak ni Raghu. Mula sa kanya isinilang ang matapang na Haring Daśaratha; at mula sa maringal na iyon, lalo pang naitatag at naparangalan ang angkan ng Ikṣvāku.

Verse 35

रामो दशरथाद्वीरो धर्मज्ञो लोकविश्रुतः भरतो लक्ष्मणश्चैव शत्रुघ्नश् च महाबलः

Si Rāma, ang bayaning anak ni Daśaratha—nakaaalam ng dharma at bantog sa mga daigdig—kasama sina Bharata, Lakṣmaṇa, at ang makapangyarihang si Śatrughna, ay inaalala bilang maririkit na huwaran.

Verse 36

तेषां श्रेष्ठो महातेजा रामः परमवीर्यवान् रावणं समरे हत्वा यज्ञैरिष्ट्वा च धर्मवित्

Sa kanila, ang pinakadakila ay ang maningning na si Rāma, na may walang kapantay na lakas ng kabayanihan. Matapos patayin si Rāvaṇa sa digmaan, nagsagawa siya ng mga yajña ayon sa Veda; bilang nakaaalam ng dharma, itinindig niya ang kaayusan ng katuwiran—isang huwaran na ang pashu (kaluluwang may katawan) ay nakalilinis ng pāśa (pagkagapos) sa pamamagitan ng disiplinadong gawaing inihahandog sa Kataas-taasang Panginoon (Pati), si Śiva.

Verse 37

दशवर्षसहस्राणि रामो राज्यं चकार सः रामस्य तनयो जज्ञे कुश इत्यभिविश्रुतः

Sa loob ng sampung libong taon, namuno si Rama sa kaharian. Kay Rama ay isinilang ang isang anak na lalaki, bantog sa pangalang Kuśa.

Verse 38

लवश् च सुमहाभागः सत्यवान् अभवत् सुधीः अतिथिस्तु कुशाज्जज्ञे निषधस्तस्य चात्मजः

Si Lava man ay lubhang mapalad—tapat at marunong. Mula kay Kuśa ay isinilang si Atithi, at si Niṣadha ang kanyang anak na lalaki.

Verse 39

नलस्तु निषधाज्जातो नभस्तस्मादजायत नभसः पुण्डरीकाख्यः क्षेमधन्वा ततः स्मृतः

Mula kay Niṣadha ay isinilang si Nala; mula sa kanya ay isinilang si Nabhas. Mula kay Nabhas ay lumitaw ang nagngangalang Puṇḍarīka, at pagkaraan ay si Kṣemadhanvan, gaya ng naaalala sa angkan.

Verse 40

तस्य पुत्रो ऽभवद् वीरो देवानीकः प्रतापवान् अहीनरः सुतस् तस्य सहस्राश्वस्ततः परः

Mula sa kanya ay isinilang ang isang anak na magiting, ang makapangyarihang Devānīka. Ang kanyang anak ay si Ahīnara, at pagkaraan niya ay si Sahasrāśva.

Verse 41

शुभश्चन्द्रावलोकश् च तारापीडस्ततो ऽभवत् तस्यात्मजश्चन्द्रगिरिर् भानुचन्द्रस् ततो ऽभवत्

Mula sa kanya ay isinilang sina Śubha at Candrāvaloka; pagkaraan ay lumitaw si Tārāpīḍa. Ang kanyang anak ay si Candragiri, at mula sa kanya ay isinilang si Bhānucandra.

Verse 42

श्रुतायुरभवत्तस्माद् बृहद्बल इति स्मृतः भारते यो महातेजाः सौभद्रेण निपातितः

Mula sa kanya ay isinilang si Śrutāyu; kaya siya’y inaalala bilang Bṛhadbala. Sa digmaang Bharata, ang dakilang may ningning na iyon ay napatumba ni Saubhadra (Abhimanyu).

Verse 43

एते इक्ष्वाकुदायादा राजानः प्रायशः स्मृताः वंशे प्रधाना एतस्मिन् प्राधान्येन प्रकीर्तिताः

Ito ang mga haring nagmula sa angkan ni Ikṣvāku na karaniwang inaalala. Sa lahing ito, sila ang mga pangunahing pinuno; kaya sila’y ipinahahayag dito ayon sa kanilang kataasan.

Verse 44

सर्वे पाशुपते ज्ञानम् अधीत्य परमेश्वरम् समभ्यर्च्य यथाज्ञानम् इष्ट्वा यज्ञैर्यथाविधि

Silang lahat ay nag-aral ng karunungang Pāśupata, at ayon sa kanilang pagkaunawa ay sumamba kay Parameśvara (Śiva). At alinsunod sa itinakdang tuntunin, isinagawa nila nang wasto ang mga yajña, inihahandog bilang mga gawaing nakatuon kay Pati—ang Panginoong nagpapalaya sa paśu (kaluluwa) mula sa pāśa (pagkagapos).

Verse 45

दिवं गता महात्मानः केचिन्मुक्तात्मयोगिनः नृगो ब्राह्मणशापेन कृकलासत्वम् आगतः

May ilang dakilang kaluluwa—mga yogin na pinalaya ang kaloob-looban—ang umabot sa kalagayang makalangit. Ngunit si Haring Nṛga, dahil sa sumpa ng isang brāhmaṇa, ay nahulog sa anyo ng butiki; ipinakikitang ang pāśa (pagkagapos) ay sumisibol kapag nilalabag ang dharma sa harap ng banal.

Verse 46

धृष्टश् च धृष्टकेतुश् च यमबालश् च वीर्यवान् रणधृष्टश् च ते पुत्रास् त्रयः परमधार्मिकाः

At naroon sina Dhṛṣṭa, Dhṛṣṭaketu, at ang matapang na Yama-bāla; at naroon din si Raṇadhṛṣṭa. Sila ang tatlong anak niyang lalaki, lubhang tapat sa dharma, na kumikilos sa kaayusang itinatag ni Pati (Panginoong Śiva).

Verse 47

आनर्तो नाम शर्यातेः सुकन्या नाम दारिका आनर्तस्याभवत् पुत्रो रोचमानः प्रतापवान्

Mula kay Śaryāti ay isinilang ang isang anak na lalaki na nagngangalang Ānarta, at isang dalagang nagngangalang Sukanyā. Kay Ānarta naman ay isinilang ang anak na si Rocamāna, bantog sa maningning na liwanag at sa lakas ng kabayanihan.

Verse 48

रोचमानस्य रेवो ऽभूद् रेवाद् रैवत एव च ककुद्मी चापरो ज्येष्ठपुत्रः पुत्रशतस्य तु

Mula kay Rocamāna ay isinilang si Reva; mula kay Reva ay lumitaw si Raivata. Sa angkan niyang may sandaang anak na lalaki, si Kakudmī ang panganay—ganyan inaalala ang lahi.

Verse 49

रेवती यस्य सा कन्या पत्नी रामस्य विश्रुता नरिष्यन्तस्य पुत्रो ऽभूज् जितात्मा तु महाबली

Mula sa kanya ay isinilang ang anak na babaeng si Revatī, bantog bilang asawa ni Rāma. At kay Nariṣyanta ay isinilang ang isang anak na lalaki—may pagpipigil-sa-sarili at lubhang makapangyarihan.

Verse 50

नाभागादंबरीषस्तु विष्णुभक्तः प्रतापवान् ऋतस्तस्य सुतः श्रीमान् सर्वधर्मविदांवरः

Mula kay Nābhāga ay isinilang si Ambarīṣa, makapangyarihan at marangal, isang bantog na deboto ni Viṣṇu. Ang kanyang anak ay si Ṛta, pinagpala at nangunguna sa mga nakaaalam ng kabuuan ng dharma—pinananatili ang matuwid na kaayusan na sa huli’y umaakay sa pashu (kaluluwa) tungo sa Pati (Panginoon) sa pamamagitan ng disiplinadong bhakti.

Verse 51

कृतस्तस्य सुधर्माभूत् पृषितो नाम विश्रुतः करूषस्य तु कारूषाः सर्वे प्रख्यातकीर्तयः

Mula sa kanya ay isinilang si Sudharmā; at (mula kay Sudharmā) lumitaw ang bantog na si Pṛṣita. Mula kay Karūṣa ay nagmula ang mga Kārūṣa—pawang kilala sa malawak na katanyagan.

Verse 52

पृषितो हिंसयित्वा गां गुरोः प्राप सुकल्मषम् शापाच्छूद्रत्वम् आपन्नश् च्यवनस्येति विश्रुतः

Dahil sinaktan niya ang baka na pag-aari ng kanyang guro, si Pṛṣita ay nagkamit ng mabigat na kasalanan. Sa lakas ng sumpa, bumagsak siya sa kalagayang Śūdra, kaya’t nakilala siya bilang “kay Cyavana,” na may tatak ng pagbagsak na iyon.

Verse 53

दिष्टपुत्रस्तु नाभागस् तस्मादपि भलन्दनः भलन्दनस्य विक्रान्तो राजासीद् अजवाहनः

Si Nābhāga ay anak ni Diṣṭa; mula sa kanya isinilang si Bhalandana. Mula kay Bhalandana lumitaw ang matapang na haring Ajavāhana. Ang angkang ito ng mga hari ay inaalala bilang bahagi ng maayos na paglaladlad ng paglikha sa ilalim ng Panginoon (Pati), habang ang mga nilalang (paśu) ay dumaraan sa sunod-sunod na karma.

Verse 54

एते समासतः प्रोक्ता मनुपुत्रा महाभुजाः इक्ष्वाकोः पुत्रपौत्राद्या एलस्याथ वदामि वः

Sa gayon, sa maikling paglalahad, naipahayag na ang makapangyarihang mga anak ni Manu. Ngayon ay isasalaysay ko sa inyo ang mga anak at apo ni Ikṣvāku, na nagsisimula kay Ela.

Verse 55

सूत उवाच ऐलः पुरूरवा नाम रुद्रभक्तः प्रतापवान् चक्रे त्वकण्टकं राज्यं देशे पुण्यतमे द्विजाः

Wika ni Sūta: O mga pantas na dalawang-ulit na isinilang, si Aila—na ang pangalan ay Purūravas—ay debotong bhakta ni Rudra at makapangyarihan sa ningning. Sa pinakabanal na lupain, itinatag niya ang isang kahariang “walang tinik,” na inalis ang pang-aapi at mga hadlang.

Verse 56

उत्तरे यमुनातीरे प्रयागे मुनिसेविते प्रतिष्ठानाधिपः श्रीमान् प्रतिष्ठाने प्रतिष्ठितः

Sa hilagang pampang ng Yamunā, sa Prayāga na iginagalang at pinaglilingkuran ng mga muni, ang maringal na panginoon ng Pratiṣṭhāna ay nananahan nang matatag sa Pratiṣṭhāna.

Verse 57

तस्य पुत्राः सप्त भवन् सर्वे वितततेजसः गन्धर्वलोकविदिता भवभक्ता महाबलाः

Mayroon siyang pitong anak na lalaki—bawat isa’y nagniningning sa tejas na malawak ang paglaganap. Kilala sa daigdig ng mga Gandharva, sila’y makapangyarihan at may bhakti kay Bhava (Panginoong Śiva), ang Pati na nagpapalaya sa paśu (kaluluwang nakagapos) mula sa pāśa (pagkakabigkis).

Verse 58

आयुर् मायुर् अमायुश् च विश्वायुश्चैव वीर्यवान् श्रुतायुश् च शतायुश् च दिव्याश्चैवोर्वशीसुताः

Sina Āyu, Māyu, Amāyu, at Viśvāyu—kasama ang makapangyarihang Vīryavān; gayundin sina Śrutāyu, Śatāyu, at Divya—sila ang mga anak na isinilang ni Urvaśī.

Verse 59

आयुषस्तनया वीराः पञ्चैवासन्महौजसः स्वर्भानुतनयायां ते प्रभायां जज्ञिरे नृपाः

Mula kay Āyuṣa ay isinilang ang limang anak na bayani, dakila ang ningning. Ang mga haring iyon ay ipinanganak kay Prabhā, anak na babae ni Svarbhānu.

Verse 60

नहुषः प्रथमस्तेषां धर्मज्ञो लोकविश्रुतः नहुषस्य तु दायादाः षडिन्द्रोपमतेजसः

Sa kanila, si Nahuṣa ang pinakapanguna—nakaaalam ng dharma at bantog sa mga daigdig. Ang mga tagapagmana ni Nahuṣa ay anim, nagniningning na tulad ni Indra, karapat-dapat magtaguyod ng matuwid na pamamahala bilang sandigan ng kaayusang kosmiko sa ilalim ng Pati (Śiva).

Verse 61

उत्पन्नाः पितृकन्यायां विरजायां महौजसः यतिर्ययातिः संयातिर् आयातिः पञ्चमो ऽन्धकः

Mula kay Virajā, anak na babae ng mga Pitṛ, isinilang ang mga anak na makapangyarihan: sina Yati, Yayāti, Saṃyāti, Āyāti, at bilang ikalima, si Andhaka.

Verse 62

विजातिश्चेति षडिमे सर्वे प्रख्यातकीर्तयः यतिर्ज्येष्ठश् च तेषां वै ययातिस्तु ततो ऽवरः

Si “Vijāti” at ang iba pa—ang anim na ito ay pawang bantog dahil sa kanilang dakilang mga gawa. Sa kanila, si Yati ang tunay na panganay; at si Yayāti ay mas bata kaysa sa kanya.

Verse 63

ज्येष्ठस्तु यतिर्मोक्षार्थो ब्रह्मभूतो ऽभवत्प्रभुः तेषां ययातिः पञ्चानां महाबलपराक्रमः

Sa kanila, ang panganay—si Yati—na naghahangad ng moksha, ay nanahan sa Brahman at umabot sa kalagayang may kapangyarihang espirituwal. Sa limang natitira, si Yayāti ay bantog sa dakilang lakas at kabayanihan.

Verse 64

ययाति देवयानीमुशनसः सुतां भार्यामवाप सः शर्मिष्ठामासुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः

Kinuha ni Haring Yayāti bilang asawa si Devayānī, anak na babae ni Uśanas (Śukra); at kinuha rin niya si Śarmiṣṭhā, ang dalagang Asura, anak ni Vṛṣaparvan.

Verse 65

यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत तावुभौ शुभकर्माणौ स्तुतौ विद्याविशारदौ

Isinilang ni Devayānī sina Yadu at Turvasu; kapwa sila may mapalad na asal, pinupuri ng lahat, at bihasa sa banal na kaalaman.

Verse 66

द्रुह्यं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ययातये रथं तस्मै ददौ शुक्रः प्रतापवान्

Si Śarmiṣṭhā, anak ni Vṛṣaparvan, ay nagsilang para kay Yayāti ng mga anak na sina Druhyu, Anu, at Pūru; at si Śukra na makapangyarihan at maningning ay nagkaloob sa kanya ng isang karwahe. Sa angkang maharlikang ito, ang Panginoon (Pati) ay tahimik na gumagabay sa daloy ng karma—niluluwagan ang tali (pāśa) para sa kaluluwa (paśu) kapag pinangangalagaan ang dharma.

Verse 67

तोषितस्तेन विप्रेन्द्रः प्रीतः परमभास्वरम् सुसंगं काञ्चनं दिव्यम् अक्षये च महेषुधी

Sa gayon, nang siya’y mapasaya, ang pinakadakilang Brahmana—nagniningning sa galak—ay nagkaloob ng isang lubhang maningning, maringal at banal na handog na ginto, na may kasamang di-nauubos na paglalaan; sapagkat gayon kalaki ang bisa ng sagradong pagbibigay kapag inihahandog nang may paggalang sa vipra at iniaalay kay Pati, ang Panginoong Mahādeva.

Verse 68

युक्तं मनोजवैर् अश्वैर् येन कन्यां समुद्वहन् स तेन रथमुख्येन षण्मासेनाजयन्महीम्

Ikinabit niya ang mga kabayong kasingbilis ng isip sa pinakadakilang karwaheng yaon—na siyang ginamit niya noon sa pagdadala sa dalaga—at sa karwaheng iyon din, napasuko niya ang daigdig sa loob ng anim na buwan.

Verse 69

ययातिर्युधि दुर्धर्षो देवदानवमानुषैः भवभक्तस्तु पुण्यात्मा धर्मनिष्ठः समञ्जसः

Si Yayāti ay di-madadaig sa labanan kahit ng mga deva, dānava, at mga tao; gayunman, siya’y deboto ni Bhava (Śiva), dalisay ang kaluluwa, matatag sa dharma, at timbang ang asal.

Verse 70

यज्ञयाजी जितक्रोधः सर्वभूतानुकम्पनः कौरवाणां च सर्वेषां स भवद्रथ उत्तमः

Si Bhavadratha ay tagaganap ng mga yajña ng Veda, nagwagi laban sa galit, at mahabagin sa lahat ng nilalang; sa lahat ng Kaurava, siya ang pinakadakila.

Verse 71

यावन्नरेन्द्रप्रवरः कौरवो जनमेजयः पूरोर्वंशस्य राज्ञस्तु राज्ञः पारिक्षितस्य तु

Hangga’t nananatili sa dangal at paghahari ang pinakadakilang hari—si Janamejaya ng angkan ng Kuru, anak ni Haring Parīkṣit, tagapamahala sa dinastiyang Pūru—mananatiling inaalala ang maharlikang lahi na pinangangalagaan at pinatatatag.

Verse 72

जगाम स रथो नाशं शापाद्गर्गस्य धीमतः गर्गस्य हि सुतं बालं स राजा जनमेजयः

Dahil sa sumpa ng marunong na rishi na si Garga, ang karwaheng iyon ay napahamak. Tunay nga, si Haring Janamejaya ay nakasakit (o nakapagpasama ng loob) sa munting anak ni Garga, kaya ang kapahamakan ay dumapo sa kanya.

Verse 73

अक्रूरं हिंसयामास ब्रह्महत्यामवाप सः स लोहगन्धी राजर्षिः परिधावन्नितस्ततः

Nang saktan niya si Akrūra, tinamo niya ang kasalanang brahmahatyā. Ang haring-rishi na iyon, na amoy-bakal, ay nagpagala-gala at tumakbo sa iba’t ibang dako, ginagapos ng pāśa na bunga ng mabigat na kasalanan, hanggang sa maging maaari ang paglilinis sa biyaya ni Śiva.

Verse 74

पौरजानपदैस्त्यक्तो न लेभे शर्म कर्हिचित् ततः स दुःखसंतप्तो न लेभे संविदं क्वचित्

Iniwan siya ng mga taga-lungsod at ng mga taga-kanayunan; kailanman ay hindi siya nakatagpo ng kapayapaan. Pagkaraan, sa tindi ng dalamhati, hindi siya makakuha ng pag-unawa o wastong payo saanman.

Verse 75

जगाम शौनकमृषिं शरण्यं व्यथितस्तदा इन्द्रेतिर् नाम विख्यातो यो ऽसौ मुनिरुदारधीः

Noon, sa kanyang pagdadalamhati, ang marangal ang isip na pantas—na tanyag sa pangalang Indreti—ay nagtungo sa rishi na si Śaunaka, ang karapat-dapat pagkanlungan, upang humingi ng silong.

Verse 76

याजयामास चेन्द्रेतिस् तं नृपं जनमेजयम् अश्वमेधेन राजानं पावनार्थं द्विजोत्तमाः

Pagkaraan, si Indreti, kasama ang mga pinakadakilang dalawang-beses-isinilang, ay nag-udyok kay Haring Janamejaya na magsagawa ng handog na Aśvamedha para sa paglilinis. Sa pamamagitan ng sakripisyong iyon, nalinis siya ayon sa dharma at naitatag sa ilalim ng di-nakikitang pagkapanginoon ni Pati (Śiva).

Verse 77

स लोहगन्धान्निर्मुक्त एनसा च महायशाः यज्ञस्यावभृथे मध्ये यातो दिव्यो रथः शुभः

Malaya sa amoy ng metal at napalaya sa kasalanan, ang bantog na dakila—sa gitna mismo ng avabhṛtha ng yajña (huling paliligo ng paglilinis)—ay lumisan sakay ng maningning at mapalad na karwaheng makalangit.

Verse 78

तस्माद्वंशात्परिभ्रष्टो वसोश्चेदिपतेः पुनः दत्तः शक्रेण तुष्टेन लेभे तस्माद् बृहद्रथः

Ang haring si Vasu ng Cedi, na napahiwalay sa angkang iyon, ay muling naibalik—ipinagkaloob muli ni Śakra (Indra) na nalugod sa kanya; at mula sa kanya ay sumibol si Bṛhadratha.

Verse 79

ततो हत्वा जरासंधं भीमस्तं रथमुत्तमम् प्रददौ वासुदेवाय प्रीत्या कौरवनन्दनः

Pagkaraan, nang mapatay niya si Jarāsandha, si Bhīma—ang ligaya ng angkang Kuru—ay masayang naghandog ng napakahusay na karwahe kay Vāsudeva. Sa pagkaunawang Śaiva, ang matuwid na pagbibigay (dāna) matapos manaig laban sa adharma ay isang paglilinis, nagpapaluwag sa pāśa (pagkagapos) ng paśu (kaluluwang nakagapos), at iniaayon ang gawa sa kalooban ni Pati (ang Panginoon).

Verse 80

सूत उवाच अभ्यषिञ्चत्पुरुं पुत्रं ययातिर्नाहुषः प्रभुः कृतोपकारस्तेनैव पुरुणा द्विजसत्तमाः

Wika ni Sūta: O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, si Haring Yayāti—ang makapangyarihang anak ni Nahuṣa—ay nag-abhiṣeka at itinalaga ang anak niyang si Puru bilang tagapagmana, sapagkat may utang na loob siya sa mismong si Puru dahil sa dakilang paglilingkod na ginawa nito.

Verse 81

अभिषेक्तुकामं च नृपं पुरुं पुत्रं कनीयसम् ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन्

Nang naisin ng hari na italaga sa pag-abhiṣeka si Puru, ang nakababatang anak, bilang hari, ang mga varṇa na pinangungunahan ng mga brāhmaṇa ay nagsalita ng mga salitang ito bilang payo.

Verse 82

कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभो ज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य कनीयान्राज्यमर्हति

O Panginoon, paano magiging karapat-dapat sa paghahari ang nakababata kung nilalampasan si Yadu—ang panganay, apo ni Śukra at anak ni Devayānī?

Verse 83

एते संबोधयामस्त्वां धर्मं च अनुपालय

Kaya’t kami’y nagpapaalala sa iyo: magising ka sa iyong tungkulin at matatag na itaguyod ang dharma, upang ang paśu—ang kaluluwang nakagapos—ay manatiling nakaayon kay Pati, ang Panginoon, sa pamamagitan ng wastong asal.