Sukta 93
Sukta 9.93
บทสรรเสริญปวะมานะสั้น ๆ นี้ยกย่องโสมเมื่อกำลังถูกชำระให้บริสุทธิ์—พุ่งพล่านดุจม้าเร็วสู่รางน้ำ ส่องประกาย และกลายเป็นสิ่งเหมาะแก่การถวายบูชา ภาพการคั้นและการกรองถูกพรรณนาเป็นการ “ขัดเกลา” อันศักดิ์สิทธิ์โดยพลังดุจพี่น้องสตรี ครั้นแล้วโสมก็พูนเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ เสริมกำลังชีวิต ประทานทรัพย์ และมอบทางผ่านชีวิตอย่างปลอดภัยแก่ผู้สรรเสริญ
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
साकमुक्षो मर्जयन्त स्वसारो दश धीरस्य धीतयो धनुत्रीः । हरिः पर्यद्रवज्जाः सूर्यस्य द्रोणं ननक्षे अत्यो न वाजी ॥
เหล่าพี่น้องสตรีร่วมกันขัดเกลาวัวผู้; ความคิดสิบประการของผู้มั่นคง ดุจผู้คาดคันศร ผู้มีสีทองแดงวิ่งวนไปมา—ผู้บังเกิดจากสุริยะ; เขาไปถึงรางน้ำ ดุจม้าศึกผู้รวดเร็ว ผู้พาแรงอุดมสมบูรณ์มา
Mantra 2
सं मातृभिर्न शिशुर्वावशानो वृषा दधन्वे पुरुवारो अद्भिः । मर्यो न योषामभि निष्कृतं यन्त्सं गच्छते कलश उस्रियाभिः ॥
เขากระหายใคร่ ดุจทารกอยู่กับมารดาทั้งหลาย; วัวผู้ถูกขับเคลื่อนด้วยสายน้ำ มีเครื่องห่มหุ้มมากมาย ดุจชายหนุ่มมุ่งสู่หญิงสาว เขาไปยังที่ซึ่งจัดเตรียมไว้; แล้วมาบรรจบรวมกันในหม้อกรองกับสายน้ำอันส่องประกาย
Mantra 3
उत प्र पिप्य ऊधरघ्न्याया इन्दुर्धाराभिः सचते सुमेधाः । मूर्धानं गावः पयसा चमूष्वभि श्रीणन्ति वसुभिर्न निक्तैः ॥
และเขายังทำให้เต้านมของแม่โคผู้มิอาจล่วงละเมิดพองเต็ม; หยดอินทุ (Indu) ผู้มีปัญญาดี ย่อมเคลื่อนไปพร้อมสายธารทั้งหลาย (dhārā). เหล่าโคทั้งหลายชโลมศีรษะของเขาในภาชนะด้วยน้ำนม ประหนึ่งชโลมด้วยทรัพย์อันเพิ่งชำระล้าง แล้วเติมเต็มเขาด้วยวสุทั้งหลาย ให้มีเนื้อแท้และรัศมีรุ่งเรือง.
Mantra 4
स नो देवेभिः पवमान रदेन्दो रयिमश्विनं वावशानः । रथिरायतामुशती पुरंधिरस्मद्र्यगा दावने वसूनाम् ॥
ขอท่านผู้ไหลชำระให้บริสุทธิ์ โอ อินทุ (Indu) จงประทานแก่เราพร้อมเหล่าเทพ—ทรัพย์อันรวดเร็วและสว่างไสว เป็นที่ปรารถนาของจิตวิญญาณ. ขอความอุดมสมบูรณ์อันเร่าร้อน (purandhi) จงขับรถมุ่งมาหาเรา เพื่อการให้ทานแห่งวสุทั้งหลายอันแท้จริง.
Mantra 5
नू नो रयिमुप मास्व नृवन्तं पुनानो वाताप्यं विश्वश्चन्द्रम् । प्र वन्दितुरिन्दो तार्यायुः प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥
บัดนี้ โอ ผู้กำลังชำระให้บริสุทธิ์ จงนำทรัพย์อันเปี่ยมด้วยพลังชายชาตรีมาใกล้เรา—สดดุจลม และส่องประกายทั่วทั้งปวง. ขอผู้สรรเสริญ โอ อินทุ (Indu) จงข้ามพ้นไปในอายุชีวิต; ขอเขาจงมาถึงโดยเร็วในยามอรุณ เป็นผู้มั่งคั่งด้วยทรัพย์แห่งปัญญาดลใจ.
Inside Sukta 93
How it unfolds
- Where it opens
Soma is actively refined—‘the sisters’ polish the bull—while inspired thoughts marshal him like bow-bearing powers; he races toward the trough like a swift horse.
- Development
The hymn develops the ritual imagery: Soma’s streaming purification, his solar origin/brightness, and the milk-anointing that increases his fullness and auspicious substance.
- Climax
Soma swells the udder of the inviolate Cow and is crowned/anointed in the bowls—an image of maximum abundance, radiance, and consecrated potency.
- Where it settles
The poet turns to direct petition: may the purifying Indu bring manly wealth, universal shining, and help the praiser cross through life and arrive safely at dawn, rich in inspired substance.
The deity: Soma Pavamāna
- Cosmic functionHe mediates between heaven and earth as a consecrated essence: invigorating the gods, sustaining ṛta (cosmic order) through sacrifice, and distributing nourishment, strength, and prosperity to the worshiper.
- Inner significanceSoma symbolizes clarified consciousness—thought purified of obscuration—so that inner vitality, clarity, and inspired speech can arise; his ‘flow’ mirrors the mind becoming luminous and forceful when refined by discipline.
Famous verses
साकमुक्षो मर्जयन्त स्वसारो दश धीरस्य धीतयो धनुत्रीः । हरिः पर्यद्रवज्जाः सूर्यस्य द्रोणं ननक्षे अत्यो न वाजी ॥उत प्र पिप्य ऊधरघ्न्याया इन्दुर्धाराभिः सचते सुमेधाः । मूर्धानं गावः पयसा चमूष्वभि श्रीणन्ति वसुभिर्न निक्तैः ॥नू नो रयिमुप मास्व नृवन्तं पुनानो वाताप्यं विश्वश्चन्द्रम् । प्र वन्दितुरिन्दो तार्यायुः प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥Attributes of the deity
- Purifying (pavamāna) and self-brightening
- Tawny/golden, swift, and forceful like a steed
- Bull-like potency and fertility
- Flowing in streams through the filter into the trough/bowls
- Giver of wealth, vitality, and inspired intelligence (sumedhā)
Also by this seer
- Part of the Rigvedic Soma Pavamāna cycle (Mandala 9) celebrating Soma’s pressing, filtering, and empowerment of the sacrificer.
- Associated generally with the liturgical repertoire used by priests during Soma preparation and offering (graha-taking and libations).
The rite, step by step
- Press Soma (crush/express the plant) to release the juice.
- Filter/strain (pavamāna) through the sieve/cloth into vessels (camū/droṇa).
- ‘Polish’ and clarify the flow—imagined as sister-powers refining the bull-like Soma.
- Mix or anoint with milk (and related admixtures) in the bowls to increase sweetness and brilliance.
- Offer libations (grahas) into the fire and to the deities, while reciting Pavamāna verses to consecrate the flow.
- Conclude with petitions for wealth, vitality, and safe passage/long life for the praiser.
Offerings
- Purified Soma juice (Indu)
- Milk admixture/anointing (payas)
- Optional accompanying oblations typical of Soma rites (e.g., ghee in allied fire offerings)
Frequently Asked Questions
It praises Soma during the moment he is purified (pavamāna)—strained into the vessels, brightened, anointed with milk, and made ready to be offered. The hymn also asks Soma to give wealth, strength, and a protected life to the worshiper.
They are a poetic way of speaking about the refining powers involved in Soma purification—often understood as the waters, the fingers/pressing actions, or the filtering streams that ‘polish’ Soma so he becomes clear and radiant.
In Soma ritual, milk is mixed with or used to ‘anoint’ Soma in the bowls, increasing sweetness and auspiciousness. Symbolically, cows and milk represent nourishment, abundance, and the inviolate source of prosperity that Soma activates for the sacrificer.
Ask anything about Sukta 93 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
