Sukta 93
Sukta 9.93
ഈ ചെറു പവമാന സ്തുതിഗാനം ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന സോമനെ പുകഴ്ത്തുന്നു—വേഗമേറിയ കുതിരപോലെ തൊട്ടിയിലേക്കു പാഞ്ഞെത്തി, ദീപ്തനായി, ഹവിസ്സായി അർപ്പിക്കുവാൻ യോഗ്യനാകുന്നു. പിഴിയലും ചാലനവും സഹോദരിസദൃശമായ ശക്തികൾ നടത്തുന്ന വിശുദ്ധ “മിനുക്കൽ” ആയി ചിത്രീകരിക്കുന്നു; അതിനുശേഷം സോമൻ സമൃദ്ധി വർധിപ്പിച്ച്, ജീവശക്തിയെ ബലപ്പെടുത്തുകയും, സ്തുതികാരന് ധനവും ജീവിതയാത്രയിൽ സുരക്ഷിതമായ കടന്നുപോകലും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
साकमुक्षो मर्जयन्त स्वसारो दश धीरस्य धीतयो धनुत्रीः । हरिः पर्यद्रवज्जाः सूर्यस्य द्रोणं ननक्षे अत्यो न वाजी ॥
ഒരുമിച്ചു സഹോദരിമാർ വൃഷഭനെ മർജ്ജിക്കുന്നു; ധീരന്റെ പത്തു ധീതികൾ ധനുധാരിണികളായി. ഹരിതവർണ്ണൻ—സൂര്യജന്യൻ—ചുറ്റും ഓടുന്നു; ദ്രോണം എത്തുന്നു, വേഗശാലിയായ അശ്വംപോലെ, വാജിപോലെ.
Mantra 2
सं मातृभिर्न शिशुर्वावशानो वृषा दधन्वे पुरुवारो अद्भिः । मर्यो न योषामभि निष्कृतं यन्त्सं गच्छते कलश उस्रियाभिः ॥
മാതാക്കളോടൊപ്പം ശിശുവുപോലെ ആകാംക്ഷയോടെ, വൃഷഭൻ ജലങ്ങളാൽ പ്രേരിതനാകുന്നു—അനേകം ആവരണങ്ങളാൽ സമൃദ്ധൻ. യുവാവ് കന്യയിലേക്കു പോകുന്നതുപോലെ, ഒരുക്കിയ സ്ഥലത്തേക്കു അവൻ പോകുന്നു; ഉസ്രിയ ധാരകളോടൊപ്പം കലശത്തിൽ അവൻ ഒന്നിക്കുന്നു.
Mantra 3
उत प्र पिप्य ऊधरघ्न्याया इन्दुर्धाराभिः सचते सुमेधाः । मूर्धानं गावः पयसा चमूष्वभि श्रीणन्ति वसुभिर्न निक्तैः ॥
അഘ്ന്യാ (അഹിംസ്യ)യായ പശുവിന്റെ അകിട് അവൻ നിറയ്ക്കുന്നു; സുമേധസ്സായ ഇന്ദു ധാരാധാരാ പ്രവാഹങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്ന് സഞ്ചരിക്കുന്നു. പശുക്കൾ ചമൂകളിൽ (പാത്രങ്ങളിൽ) പാലുകൊണ്ട് അവന്റെ ശിരസ്സിനെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു—പുതുതായി കഴുകിയ വസുക്കളാൽ എന്നപോലെ; അവനെ ദ്രവ്യവും തേജസ്സുംകൊണ്ട് പൂരിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 4
स नो देवेभिः पवमान रदेन्दो रयिमश्विनं वावशानः । रथिरायतामुशती पुरंधिरस्मद्र्यगा दावने वसूनाम् ॥
ഹേ പവമാന ഇന്ദൂ, ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഞങ്ങൾക്ക് ആ റയി നല്കുക—അശ്വിനം (വേഗവാൻ)യും ദീപ്തിമാനും, ആത്മാവിന് അഭിലഷിതം. ഉത്സുകമായ പുരന്ധി (സമൃദ്ധി) രഥംപോലെ ഞങ്ങളിലേക്കു പാഞ്ഞുവരട്ടെ, സത്യ വസുക്കളുടെ ദാനത്തിനായി.
Mantra 5
नू नो रयिमुप मास्व नृवन्तं पुनानो वाताप्यं विश्वश्चन्द्रम् । प्र वन्दितुरिन्दो तार्यायुः प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥
ഇപ്പോൾ, ഹേ പുനാന (ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന) ഇന്ദൂ, നൃവന്തം (പുരുഷാർത്ഥസമ്പന്നമായ) റയി ഞങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുവരിക; കാറ്റുപോലെ പുതുമയുള്ളത്, സർവ്വത്ര പ്രകാശിക്കുന്നതു. ഹേ ഇന്ദൂ, സ്തുതികാരൻ ആയുസ്സിൽ പാരാകട്ടെ; പ്രഭാതത്തിൽ അവൻ വേഗത്തിൽ എത്തട്ടെ—ധിയാ-വസു (പ്രേരിത ധനം)കൊണ്ട് സമൃദ്ധനായി.
Inside Sukta 93
How it unfolds
- Where it opens
Soma is actively refined—‘the sisters’ polish the bull—while inspired thoughts marshal him like bow-bearing powers; he races toward the trough like a swift horse.
- Development
The hymn develops the ritual imagery: Soma’s streaming purification, his solar origin/brightness, and the milk-anointing that increases his fullness and auspicious substance.
- Climax
Soma swells the udder of the inviolate Cow and is crowned/anointed in the bowls—an image of maximum abundance, radiance, and consecrated potency.
- Where it settles
The poet turns to direct petition: may the purifying Indu bring manly wealth, universal shining, and help the praiser cross through life and arrive safely at dawn, rich in inspired substance.
The deity: Soma Pavamāna
- Cosmic functionHe mediates between heaven and earth as a consecrated essence: invigorating the gods, sustaining ṛta (cosmic order) through sacrifice, and distributing nourishment, strength, and prosperity to the worshiper.
- Inner significanceSoma symbolizes clarified consciousness—thought purified of obscuration—so that inner vitality, clarity, and inspired speech can arise; his ‘flow’ mirrors the mind becoming luminous and forceful when refined by discipline.
Famous verses
साकमुक्षो मर्जयन्त स्वसारो दश धीरस्य धीतयो धनुत्रीः । हरिः पर्यद्रवज्जाः सूर्यस्य द्रोणं ननक्षे अत्यो न वाजी ॥उत प्र पिप्य ऊधरघ्न्याया इन्दुर्धाराभिः सचते सुमेधाः । मूर्धानं गावः पयसा चमूष्वभि श्रीणन्ति वसुभिर्न निक्तैः ॥नू नो रयिमुप मास्व नृवन्तं पुनानो वाताप्यं विश्वश्चन्द्रम् । प्र वन्दितुरिन्दो तार्यायुः प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥Attributes of the deity
- Purifying (pavamāna) and self-brightening
- Tawny/golden, swift, and forceful like a steed
- Bull-like potency and fertility
- Flowing in streams through the filter into the trough/bowls
- Giver of wealth, vitality, and inspired intelligence (sumedhā)
Also by this seer
- Part of the Rigvedic Soma Pavamāna cycle (Mandala 9) celebrating Soma’s pressing, filtering, and empowerment of the sacrificer.
- Associated generally with the liturgical repertoire used by priests during Soma preparation and offering (graha-taking and libations).
The rite, step by step
- Press Soma (crush/express the plant) to release the juice.
- Filter/strain (pavamāna) through the sieve/cloth into vessels (camū/droṇa).
- ‘Polish’ and clarify the flow—imagined as sister-powers refining the bull-like Soma.
- Mix or anoint with milk (and related admixtures) in the bowls to increase sweetness and brilliance.
- Offer libations (grahas) into the fire and to the deities, while reciting Pavamāna verses to consecrate the flow.
- Conclude with petitions for wealth, vitality, and safe passage/long life for the praiser.
Offerings
- Purified Soma juice (Indu)
- Milk admixture/anointing (payas)
- Optional accompanying oblations typical of Soma rites (e.g., ghee in allied fire offerings)
Frequently Asked Questions
It praises Soma during the moment he is purified (pavamāna)—strained into the vessels, brightened, anointed with milk, and made ready to be offered. The hymn also asks Soma to give wealth, strength, and a protected life to the worshiper.
They are a poetic way of speaking about the refining powers involved in Soma purification—often understood as the waters, the fingers/pressing actions, or the filtering streams that ‘polish’ Soma so he becomes clear and radiant.
In Soma ritual, milk is mixed with or used to ‘anoint’ Soma in the bowls, increasing sweetness and auspiciousness. Symbolically, cows and milk represent nourishment, abundance, and the inviolate source of prosperity that Soma activates for the sacrificer.
Ask anything about Sukta 93 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
