Sukta 45
Sukta 4.45
Vāmadeva Gautama
Jagatī or Triṣṭubh (verse appears longer; exact meter requires scansion—left as probable)
บทสวดนี้สรรเสริญอัศวินทั้งสอง—เทพคู่แฝดผู้รุ่งเรืองและมาถึงอย่างรวดเร็ว—ผู้มีรถศึกที่แล่นไปในสวรรค์ ผุดขึ้นดุจลำแสงอรุณ และมาถึงพิธีคั้นโสมโดยไม่ชักช้า ด้วยภาพพจน์อันเด่นชัด—ม้าคู่ หงส์ปีกทอง และผึ้งน้ำผึ้ง—กวีเชื้อเชิญท่านสู่ยัญพิธี เฉลิมพระเกียรติการประทานชีวิต การเยียวยา และความรื่นเริงที่ท่านนำมา เป้าหมายของกวีคือให้ท่านเสด็จมาทันทีและประทานความเกื้อกูลแก่ผู้บูชาและพิธีกรรม
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
एष स्य भानुरुदियर्ति युज्यते रथः परिज्मा दिवो अस्य सानवि । पृक्षासो अस्मिन्मिथुना अधि त्रयो दृतिस्तुरीयो मधुनो वि रप्शते ॥
รัศมีนี้ผุดขึ้น; รถศึกผู้เวียนรอบทั้งสิ้นถูกเทียมไว้บนสันแห่งฟ้า ที่นี่ม้าคู่ถูกตั้งไว้; หนังสามผืนและส่วนที่สี่คือ “น้ำผึ้ง” ถูกแผ่กว้างอย่างเต็มเปี่ยม
Mantra 2
उद्वां पृक्षासो मधुमन्त ईरते रथा अश्वास उषसो व्युष्टिषु । अपोर्णुवन्तस्तम आ परीवृतं स्वर्ण शुक्रं तन्वन्त आ रजः ॥
ครั้นรุ่งอรุณแตกพราว ม้าศึกและรถศึกของท่านซึ่งอิ่มด้วยน้ำผึ้งก็พุ่งขึ้นเบื้องบน พวกมันคลี่ความมืดที่ห่อหุ้มรอบด้านออก และขึงแสงฟ้าอันผ่องใสให้แผ่ไปทั่วห้วงอากาศ
Mantra 3
मध्वः पिबतं मधुपेभिरासभिरुत प्रियं मधुने युञ्जाथां रथम् । आ वर्तनिं मधुना जिन्वथस्पथो दृतिं वहेथे मधुमन्तमश्विना ॥
จงดื่มน้ำผึ้งด้วยโอษฐ์ของผู้ดื่มน้ำผึ้ง และเทียมรถศึกเพื่อ “น้ำผึ้ง” อันเป็นที่รัก ด้วยน้ำผึ้งท่านเร่งเร้ารอยเวียนแห่งหนทาง; โอ อัศวิน (Aśvins) ท่านนำหนังบรรจุน้ำผึ้งอันเต็มเปี่ยมมาด้วย
Mantra 4
हंसासो ये वां मधुमन्तो अस्रिधो हिरण्यपर्णा उहुव उषर्बुधः । उदप्रुतो मन्दिनो मन्दिनिस्पृशो मध्वो न मक्षः सवनानि गच्छथः ॥
ดุจหงส์ ทั้งสองท่านเปี่ยมน้ำผึ้งและไม่พลาดพลั้ง มีปีกทอง ตื่นพร้อมอรุณ กระโจนขึ้นจากนที—รื่นรมย์ สัมผัสความรื่นรมย์—ดุจผึ้งแห่งน้ำผึ้ง ทั้งสองท่านเสด็จไปยังพิธีคั้นโสมะทั้งหลาย
Mantra 5
स्वध्वरासो मधुमन्तो अग्नय उस्रा जरन्ते प्रति वस्तोरश्विना । यन्निक्तहस्तस्तरणिर्विचक्षणः सोमं सुषाव मधुमन्तमद्रिभिः ॥
โอ อัศวิน เมื่ออรุณมา ไฟทั้งหลายอันจัดวางดี เปี่ยมด้วยความหวานแห่งปีติ ตื่นและลุกโพลงมุ่งสู่ทิวา ครั้นนั้น พลังอันฉับไวและรู้แจ้ง ผู้มีมือชำนาญงาน ย่อมคั้นโสมะอันหวานดุจน้ำผึ้งด้วยศิลาคั้น
Mantra 6
आकेनिपासो अहभिर्दविध्वतः स्वर्ण शुक्रं तन्वन्त आ रजः । सूरश्चिदश्वान्युयुजान ईयते विश्वाँ अनु स्वधया चेतथस्पथः ॥
ด้วยกำลังอันปลายแหลมคม วันแล้ววันเล่า ทั้งสองท่านขับเคลื่อนให้ก้าวหน้า แผ่ความสว่างเรืองรองดุจสวรรค์ไปทั่วแดนกลาง แม้สุริยะก็เทียมม้าแล้วเคลื่อนไป และด้วยพลังอันเป็นของตนเอง ทั้งสองท่านทำให้หนทางแห่งการเคลื่อนไหวทั้งปวงตื่นรู้และได้รับการชี้นำโดยชอบ
Mantra 7
प्र वामवोचमश्विना धियंधा रथः स्वश्वो अजरो यो अस्ति । येन सद्यः परि रजांसि याथो हविष्मन्तं तरणिं भोजमच्छ ॥
โอ อัศวินทั้งสอง ข้าพเจ้าได้เปล่งถ้อยความคิดศักดิ์สิทธิ์อันอุ้มแสงไปถึงท่านแล้ว; ท่านมีรถศึกที่ม้าดีงามส่องประกายเทียมอยู่ พลังของมันไม่ร่วงโรยไม่เสื่อมสลาย. ด้วยรถนั้นท่านแล่นผ่านห้วงแดนทั้งหลายแห่งอากาศกลางได้ในทันที แล้วตรงมาสู่ผู้นำเครื่องบูชาอันรวดเร็ว—ผู้เสวยและแจกจ่ายของบูชาตามฤตะ (ṛta) อันเที่ยงธรรม.
Inside Sukta 45
How it unfolds
- Where it opens
Radiance rises and the Aśvins’ chariot is yoked on the ridge of heaven, signaling their imminent approach.
- Development
The hymn elaborates their movement and nature through layered symbols—paired steeds, cosmic ‘skins’ and honey, and then the striking swan-and-bee imagery that links them to dawn, waters, and sweetness.
- Climax
The Aśvins, honey-full and unerring, surge from the waters and go like bees to the Soma pressings—an image of irresistible, joyous, timely arrival.
- Where it settles
The seer sums up his inspired utterance and reaffirms their ageless, swift chariot that traverses the realms at once, concluding with their direct coming to the offering and its distributor.
The deity: Aśvinau
- In the VedaThey are portrayed with radiant movement across heaven and mid-space, closely linked with honey, waters, and the dawn’s awakening.
- Cosmic functionThey mediate the daily transition from night to day, restoring vitality and order through timely arrival, healing powers, and the safeguarding of travelers and sacrificers; they connect heaven, mid-world, and the ritual ground through their rapid chariot.
- Inner significanceThey symbolize the twin forces of renewal and integration—quick discernment and right action—by which consciousness moves from obscurity to clarity, and by which the seeker is ‘healed’ into wholeness and joy.
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama (Vāmadeva) gotra · A major seer of Maṇḍala 4, renowned for luminous, image-rich hymns and for articulating inspired insight (dhī) that “carries light” toward the gods.
Famous verses
parijmā rathaḥ (the all-circling chariot)
madhvo na makṣaḥ (like bees of honey)
प्र वामवोचमश्विना धियंधा रथः स्वश्वो अजरो यो अस्ति । येन सद्यः परि रजांसि याथो हविष्मन्तं तरणिं भोजमच्छ ॥Attributes of the deity
- Divine twins (mithunā), inseparable and cooperative
- Swift, all-circling chariot and splendid steeds
- Dawn-associated awakeners (uṣarbudh)
- Healers and restorers; bringers of well-being
- Honey/soma affinity: sweetness, delight, and nourishment
- Water-and-sky imagery: rising, leaping, traversing spaces
Also by this seer
- Primary seer for many hymns in Rig Veda Maṇḍala 4 (Vāmadeva’s collection)
- Hymns to Indra, Agni, Soma, and the Viśve Devāḥ within RV 4 (traditional attribution to Vāmadeva)
The rite, step by step
- Prepare the altar space and kindled fire; establish ritual purity and intention.
- Commence dawn invocation: recite the opening verses visualizing the Aśvins’ radiance and chariot rising on heaven’s ridge.
- Offer preliminary oblations while calling the paired powers/steeds to be ‘set’ on the chariot (symbolic yoking).
- Recite the central imagery verses (swans/bee-honey motifs) to invite their joyful, unerring approach to the pressings.
- At the Soma pressing, present Soma and accompanying offerings with the request for swift arrival and aid.
- Conclude with the poet’s affirming address: the Aśvins traverse the spaces at once and come straight to the offering-bearer.
Offerings
- Soma (primary, at the savana pressings)
- Ghee/clarified butter (ājya) oblations
- Honey or honeyed mixture (madhu) as symbolic/ritual accompaniment where customary
- Optional simple food-offerings aligned with Aśvin auspiciousness (as per later practice and local śrauta adaptation)
Frequently Asked Questions
The Aśvins are divine twin helpers who ride a swift chariot, arrive at dawn, and bring healing, protection, and good fortune. The hymn invites them to come quickly to the Soma offering.
Swans suggest graceful dawn-flight and purity, while bees suggest eager movement toward sweetness. Together, the images say the Aśvins awaken with dawn and rush joyfully and surely to the Soma pressings.
Its purpose is invocation: to yoke the Aśvins’ presence to the sacrifice so they attend the morning Soma pressing, accept offerings, and bless the patron with vitality and successful outcomes.
Ask anything about Sukta 45 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
