Sukta 45
Sukta 4.45
Vāmadeva Gautama
Aśvinau (context of adjacent hymns; this sukta continues Aśvin imagery)
Jagatī or Triṣṭubh (verse appears longer; exact meter requires scansion—left as probable)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನರೂ ವೇಗವಾಗಿ ಆಗಮಿಸುವ ದಿವ್ಯ ಜೋಡಿ ಅಶ್ವಿನರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಅವರ ರಥವು ಉಷಸ್ಸಿನ ಕಿರಣದಂತೆ ಏರಿ, ಸೋಮಪೀಡನೆಗಳ ಬಳಿಗೆ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಜೋಡಿ ಅಶ್ವಗಳು, ಬಂಗಾರದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಹಂಸಗಳು, ಮತ್ತು ಮಧುಮಕ್ಕಳಂತಹ ಜೀವಂತ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಜೀವದಾಯಕ, ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಮತ್ತು ಆನಂದಕರವಾದ ಅವರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ. ಅರ್ಪಕನಿಗೂ ಯಾಗಕ್ರಮಕ್ಕೂ ಅವರ ತ್ವರಿತ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಹಿತಕರ ಸಹಾಯ ದೊರಕಲೆಂಬುದೇ ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶ.
Mantras
Mantra 1
एष स्य भानुरुदियर्ति युज्यते रथः परिज्मा दिवो अस्य सानवि । पृक्षासो अस्मिन्मिथुना अधि त्रयो दृतिस्तुरीयो मधुनो वि रप्शते ॥
ಇಗೋ—ಇವನ ಭಾನು (ಪ್ರಕಾಶ) ಉದಯಿಸಿ ಏರುತ್ತದೆ; ಸರ್ವತಃ ಪರಿಕ್ರಮಿಸುವ ರಥವು ದ್ಯೌವಿನ ಶಿಖರ-ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯುಗಲ ಪೃಕ್ಷಾಸ (ಅಶ್ವಗಳು) ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ; ಮೂರು ದೃತಿ (ಚರ್ಮದ ಚೀಲಗಳು) ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮಧುವಿನದು—ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹರಡಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 2
उद्वां पृक्षासो मधुमन्त ईरते रथा अश्वास उषसो व्युष्टिषु । अपोर्णुवन्तस्तम आ परीवृतं स्वर्ण शुक्रं तन्वन्त आ रजः ॥
ಉಷಸ್ಸಿನ ವ್ಯುಷ್ಟಿ-ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮಧುಮಯ ಪೃಕ್ಷಾಸ (ಅಶ್ವಗಳು) ಮತ್ತು ರಥಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಸರ್ವತಃ ಆವರಿಸಿದ ತಮಸ್ಸನ್ನು ತೆರೆದು ಬಿಡುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣಸಮಾನ ಶುಕ್ರ (ತೇಜಸ್ವಿ) ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ರಜಃ (ಅಂತರಿಕ್ಷ)ದಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತವೆ.
Mantra 3
मध्वः पिबतं मधुपेभिरासभिरुत प्रियं मधुने युञ्जाथां रथम् । आ वर्तनिं मधुना जिन्वथस्पथो दृतिं वहेथे मधुमन्तमश्विना ॥
ಮಧುವನ್ನು ಕುಡಿಯಿರಿ—ಮಧುಪೇಯ ಆಸನ (ಮುಖ)ಗಳಿಂದ; ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯ ಮಧುವಿಗಾಗಿ ರಥವನ್ನು ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ. ಮಧುವಿನಿಂದ ನೀವು ಪಥಗಳ ವರ್ತನಿ (ತಿರುಗುವ ದಾರಿ)ಯನ್ನು ಚೇತನಗೊಳಿಸುತ್ತೀರಿ; ಹೇ ಅಶ್ವಿನೌ, ನೀವು ಮಧುಮಯ ದೃತಿ (ಚರ್ಮದ ಚೀಲ)ಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತೀರಿ.
Mantra 4
हंसासो ये वां मधुमन्तो अस्रिधो हिरण्यपर्णा उहुव उषर्बुधः । उदप्रुतो मन्दिनो मन्दिनिस्पृशो मध्वो न मक्षः सवनानि गच्छथः ॥
ಹಂಸಗಳಂತೆ—ಮಧುವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದವರು, ಅಚ್ಯುತರು, ಸುವರ್ಣಪಕ್ಷಿಗಳು—ಉಷಸ್ಸಿನೊಡನೆ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು, ಜಲದಿಂದ ಮೇಲೇಳುವವರು; ಆನಂದಿತರು, ಆನಂದವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವವರು—ಮಧುವಿನ ಜೇನುನೊಣಗಳಂತೆ ನೀವು ಸೋಮಸವನಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀರಿ.
Mantra 5
स्वध्वरासो मधुमन्तो अग्नय उस्रा जरन्ते प्रति वस्तोरश्विना । यन्निक्तहस्तस्तरणिर्विचक्षणः सोमं सुषाव मधुमन्तमद्रिभिः ॥
ಹೇ ಅಶ್ವಿನರೇ, ಉಷಸ್ಸಿನ ಆಗಮನದಲ್ಲಿ ಸುಸಂಯೋಜಿತ ಅಗ್ನಿಗಳು—ಆನಂದದ ಮಧುರತೆಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ—ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ದಿನದತ್ತ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ. ಆಗ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಪುಣವಾದ ಕೈಗಳಿರುವ, ವಿವೇಕಿ ಹಾಗೂ ವೇಗವಂತ ಶಕ್ತಿ, ಅದ್ರಿ (ಪೀಷಣಕಲ್ಲುಗಳು)ಗಳಿಂದ ಮಧುಮಂತ ಸೋಮವನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತದೆ—ಅಂತರಂಗ ಅಮೃತರಸವನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 6
आकेनिपासो अहभिर्दविध्वतः स्वर्ण शुक्रं तन्वन्त आ रजः । सूरश्चिदश्वान्युयुजान ईयते विश्वाँ अनु स्वधया चेतथस्पथः ॥
ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಗ್ರವಿರುವ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ, ನೀವು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತೀರಿ—ಮಧ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕಿರಣವನ್ನು ಹರಡುತ್ತೀರಿ. ಸೂರ್ಯನೂ ತನ್ನ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಯೋಕರಿಸಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಧಾ—ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಶಕ್ತಿ—ಯಿಂದ ಚಲನೆಯ ಎಲ್ಲ ಪಥಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತವಾಗಿಯೂ ಸುಮಾರ್ಗವಾಗಿಯೂ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ.
Mantra 7
प्र वामवोचमश्विना धियंधा रथः स्वश्वो अजरो यो अस्ति । येन सद्यः परि रजांसि याथो हविष्मन्तं तरणिं भोजमच्छ ॥
ಹೇ ಅಶ್ವಿನರೇ, ಬೆಳಕನ್ನು ಧಾರಿಸುವ ಧೀ (ಧಿಯಂ) ಯನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ರಥವು ಸುಂದರ ಅಶ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಜರ—ಅವಿನಾಶಿ. ಅದೇ ರಥದಿಂದ ನೀವು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮಧ್ಯಲೋಕದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಹವಿಷ್ಮಂತ—ಹವಿಷನ್ನು ತರುವ ವೇಗವಂತ ತರಣಿ ಭೋಜನ ಬಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಬರುವರು; ಅವನು ಯಜ್ಞಹವಿಯನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಭೋಗಿಸಿ ಹಂಚುವವನು.
Inside Sukta 45
How it unfolds
- Where it opens
Radiance rises and the Aśvins’ chariot is yoked on the ridge of heaven, signaling their imminent approach.
- Development
The hymn elaborates their movement and nature through layered symbols—paired steeds, cosmic ‘skins’ and honey, and then the striking swan-and-bee imagery that links them to dawn, waters, and sweetness.
- Climax
The Aśvins, honey-full and unerring, surge from the waters and go like bees to the Soma pressings—an image of irresistible, joyous, timely arrival.
- Where it settles
The seer sums up his inspired utterance and reaffirms their ageless, swift chariot that traverses the realms at once, concluding with their direct coming to the offering and its distributor.
The deity: Aśvinau
- In the VedaThe Aśvins are youthful divine twins, famed as swift chariot-riders who arrive at dawn, accept offerings, and bring remedies, protection, and auspiciousness. They are portrayed with radiant movement across heaven and mid-space, closely linked with honey, waters, and the dawn’s awakening.
- Cosmic functionThey mediate the daily transition from night to day, restoring vitality and order through timely arrival, healing powers, and the safeguarding of travelers and sacrificers; they connect heaven, mid-world, and the ritual ground through their rapid chariot.
- Inner significanceThey symbolize the twin forces of renewal and integration—quick discernment and right action—by which consciousness moves from obscurity to clarity, and by which the seeker is ‘healed’ into wholeness and joy.
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama (Vāmadeva) gotra · A major seer of Maṇḍala 4, renowned for luminous, image-rich hymns and for articulating inspired insight (dhī) that “carries light” toward the gods.
Famous verses
parijmā rathaḥ (the all-circling chariot)
madhvo na makṣaḥ (like bees of honey)
प्र वामवोचमश्विना धियंधा रथः स्वश्वो अजरो यो अस्ति । येन सद्यः परि रजांसि याथो हविष्मन्तं तरणिं भोजमच्छ ॥Attributes of the deity
- Divine twins (mithunā), inseparable and cooperative
- Swift, all-circling chariot and splendid steeds
- Dawn-associated awakeners (uṣarbudh)
- Healers and restorers; bringers of well-being
- Honey/soma affinity: sweetness, delight, and nourishment
- Water-and-sky imagery: rising, leaping, traversing spaces
Also by this seer
- Primary seer for many hymns in Rig Veda Maṇḍala 4 (Vāmadeva’s collection)
- Hymns to Indra, Agni, Soma, and the Viśve Devāḥ within RV 4 (traditional attribution to Vāmadeva)
The rite, step by step
- Prepare the altar space and kindled fire; establish ritual purity and intention.
- Commence dawn invocation: recite the opening verses visualizing the Aśvins’ radiance and chariot rising on heaven’s ridge.
- Offer preliminary oblations while calling the paired powers/steeds to be ‘set’ on the chariot (symbolic yoking).
- Recite the central imagery verses (swans/bee-honey motifs) to invite their joyful, unerring approach to the pressings.
- At the Soma pressing, present Soma and accompanying offerings with the request for swift arrival and aid.
- Conclude with the poet’s affirming address: the Aśvins traverse the spaces at once and come straight to the offering-bearer.
Offerings
- Soma (primary, at the savana pressings)
- Ghee/clarified butter (ājya) oblations
- Honey or honeyed mixture (madhu) as symbolic/ritual accompaniment where customary
- Optional simple food-offerings aligned with Aśvin auspiciousness (as per later practice and local śrauta adaptation)
Frequently Asked Questions
The Aśvins are divine twin helpers who ride a swift chariot, arrive at dawn, and bring healing, protection, and good fortune. The hymn invites them to come quickly to the Soma offering.
Swans suggest graceful dawn-flight and purity, while bees suggest eager movement toward sweetness. Together, the images say the Aśvins awaken with dawn and rush joyfully and surely to the Soma pressings.
Its purpose is invocation: to yoke the Aśvins’ presence to the sacrifice so they attend the morning Soma pressing, accept offerings, and bless the patron with vitality and successful outcomes.
Ask anything about Sukta 45 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
