Sukta 45
Sukta 4.45
Vāmadeva Gautama
Aśvinau (context of adjacent hymns; this sukta continues Aśvin imagery)
Jagatī or Triṣṭubh (verse appears longer; exact meter requires scansion—left as probable)
এই সূক্তত অশ্বিনদ্বয়ক দীপ্তিমান, দ্ৰুত আগমনকাৰী দিৱ্য যমজ ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে; স্বৰ্গগামী তেওঁলোকৰ ৰথ প্ৰভাত-কিৰণৰ দৰে উঠি বেলেগ নকৰাকৈ সোম-পেষণস্থলীত উপস্থিত হয়। যুগল অশ্ব, সোণালী পাখি থকা হাঁহ, আৰু মৌমাখিৰ দৰে সজীৱ উপমাৰে তেওঁলোকক যজ্ঞলৈ আহ্বান কৰা হৈছে, আৰু তেওঁলোকৰ জীৱনদায়ী, আৰোগ্যদায়ী আৰু আনন্দদায়ী উপস্থিতি উদ্যাপন কৰা হৈছে। কবিৰ লক্ষ্য হৈছে যজমান আৰু যজ্ঞৰ বাবে তেওঁলোকৰ তৎক্ষণাৎ আগমন আৰু কল্যাণকাৰী সহায় নিশ্চিত কৰা।
Mantras
Mantra 1
एष स्य भानुरुदियर्ति युज्यते रथः परिज्मा दिवो अस्य सानवि । पृक्षासो अस्मिन्मिथुना अधि त्रयो दृतिस्तुरीयो मधुनो वि रप्शते ॥
এষা জ্যোতি উঠি আহে; সৰ্বদিশে পৰিভ্ৰমণশীল ৰথখন আকাশৰ শিখৰত যোজিত হয়। ইয়াত যুগল অশ্ব স্থাপিত; তিনিটা চাম আৰু চতুৰ্থটো মধুৰে পৰিপূৰ্ণ, বিস্তাৰিত হৈ প্ৰকাশ পায়।
Mantra 2
उद्वां पृक्षासो मधुमन्त ईरते रथा अश्वास उषसो व्युष्टिषु । अपोर्णुवन्तस्तम आ परीवृतं स्वर्ण शुक्रं तन्वन्त आ रजः ॥
উষাৰ বিকাশ-মুহূৰ্তত তোমালোকৰ মধুময় অশ্ব আৰু ৰথ ওপৰলৈ গতি কৰে। সিহঁতে চাৰিওফালে আৱৰি থকা অন্ধকাৰ উন্মোচন কৰে, আৰু মধ্যাকাশত উজ্জ্বল স্বৰ্ণ-জ্যোতি বিস্তাৰ কৰে।
Mantra 3
मध्वः पिबतं मधुपेभिरासभिरुत प्रियं मधुने युञ्जाथां रथम् । आ वर्तनिं मधुना जिन्वथस्पथो दृतिं वहेथे मधुमन्तमश्विना ॥
মধুপানকাৰী মুখেৰে মধু পান কৰা, আৰু প্ৰিয় মধুৰ বাবে ৰথ যোজা, হে অশ্বিনদ্বয়। মধুৰে পথসমূহৰ ঘূৰণি-পথ সজীৱ কৰা; তোমালোক মধুভৰ্তি দৃতি বহন কৰা।
Mantra 4
हंसासो ये वां मधुमन्तो अस्रिधो हिरण्यपर्णा उहुव उषर्बुधः । उदप्रुतो मन्दिनो मन्दिनिस्पृशो मध्वो न मक्षः सवनानि गच्छथः ॥
হংসৰ দৰে—মধুভৰা, অচ্যুত-অভ্ৰান্ত, সুৱৰ্ণ-পাখিযুক্ত—উষাৰ বোধত জাগি উঠে; জলৰ পৰা উলম্ফন কৰি উঠে—আনন্দময়, আনন্দক স্পৰ্শ কৰা। মধুৰ মৌমাখিৰ দৰে তোমালোক (অশ্বিনৌ) সোম-সৱনসমূহলৈ গমন কৰাঁ।
Mantra 5
स्वध्वरासो मधुमन्तो अग्नय उस्रा जरन्ते प्रति वस्तोरश्विना । यन्निक्तहस्तस्तरणिर्विचक्षणः सोमं सुषाव मधुमन्तमद्रिभिः ॥
হে অশ্বিনৌ, উষাৰ আগমনত সু-ধ্বৰ (সু-ব্যৱস্থিত) অগ্নিসমূহ—মধুমন্ত, আনন্দৰ মাধুৰ্যৰে সমৃদ্ধ—জাগি উঠে আৰু দিবসৰ দিশে দীপ্ত হয়। তেতিয়াই বিচক্ষণ, তৰণি (দ্ৰুত) শক্তি, কৰ্মত নিপুণ হাতযুক্ত, অদ্ৰি (পেষণ-পাথৰ)দ্বাৰা মধুমন্ত সোম পিষি উলিয়ায়।
Mantra 6
आकेनिपासो अहभिर्दविध्वतः स्वर्ण शुक्रं तन्वन्त आ रजः । सूरश्चिदश्वान्युयुजान ईयते विश्वाँ अनु स्वधया चेतथस्पथः ॥
তীক্ষ্ণ-অগ্ৰ শক্তিসমূহে, দিনদিন, তোমালোক আগুৱাই ঠেলি নিয়ে যাও—মধ্যলোকত স্বৰ্গসম দীপ্ত শ্বেত-জ্যোতি বিস্তাৰ কৰি। সূৰ্যও নিজৰ অশ্বসমূহ জোঁতাই আগবাঢ়ে; আৰু নিজৰ স্বধা (অন্তর্নিহিত শক্তি)দ্বাৰা তোমালোক সকলো পথক সচেতন কৰি সঠিক দিশে প্ৰবৃত্ত কৰাঁ।
Mantra 7
प्र वामवोचमश्विना धियंधा रथः स्वश्वो अजरो यो अस्ति । येन सद्यः परि रजांसि याथो हविष्मन्तं तरणिं भोजमच्छ ॥
হে অশ্বিনদ্বয়, মই তোমালোকৰ উদ্দেশে দীপ্তি-বহনকাৰী ধী (পবিত্ৰ চিন্তা) উচ্চাৰণ কৰিলোঁ। তোমালোকৰ ৰথ সু-অশ্বযুক্ত, শক্তিত অজৰ। যাৰ দ্বাৰা তোমালোক তৎক্ষণাৎ ৰজাঁসি—মধ্যলোকৰ বিস্তাৰ—পৰিভ্ৰমণ কৰি, হৱিষ্মন্ত তৰণি ভোজ—হৱি বহনকাৰী দ্ৰুতগামী, ভোগী আৰু বিতৰণকাৰী—তাঁৰ ওচৰলৈ সোজাকৈ আহা।
Frequently Asked Questions
The Aśvins are divine twin helpers who ride a swift chariot, arrive at dawn, and bring healing, protection, and good fortune. The hymn invites them to come quickly to the Soma offering.
Swans suggest graceful dawn-flight and purity, while bees suggest eager movement toward sweetness. Together, the images say the Aśvins awaken with dawn and rush joyfully and surely to the Soma pressings.
Its purpose is invocation: to yoke the Aśvins’ presence to the sacrifice so they attend the morning Soma pressing, accept offerings, and bless the patron with vitality and successful outcomes.
Ask anything about Sukta 45 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.