Sukta 60
Sukta 3.60
Viśvāmitra Gāthina (traditional for much of Maṇḍala 3; specific hymn 3.60 traditionally to the Ṛbhus by Viśvāmitra)
Ṛbhus (Saudhanvanas), divine artisans of perfection
Jagatī (probable for 3.60.1 due to longer cadence)
บทสวดนี้สรรเสริญฤภุทั้งหลาย (เศาธันวะนะ) ช่างศักดิ์สิทธิ์ผู้มี “กิจอันประณีต” ซึ่งทำให้งานแห่งยัญพิธีสำเร็จสมบูรณ์ และยกมนุษย์ให้มุ่งสู่ความเป็นเลิศ บทสวดเชื้อเชิญท่านทั้งหลายสู่สถานประกอบพิธีด้วย “สายสัมพันธ์แห่งจิต” เฉลิมฉลองฝีมือและเกียรติอันหาประมาณมิได้ของท่าน พร้อมพระอินทร์ใกล้โสมที่คั้นแล้ว และลงท้ายด้วยการอัญเชิญร่วมกันให้พระอินทร์พร้อมฤภุเสด็จมาสู่เครื่องบูชา พร้อมการชี้นำอันหลากหลายแก่ผู้แสวงหา
Mantras
Mantra 1
इहेह वो मनसा बन्धुता नर उशिजो जग्मुरभि तानि वेदसा । याभिर्मायाभिः प्रतिजूतिवर्पसः सौधन्वना यज्ञियं भागमानश ॥
ที่นี่ ที่นี่เอง โอ้วีรชนทั้งหลาย ด้วยสายใยแห่งจิต เหล่าผู้แสวงหาอันเร่าร้อน (uśij) ได้มาถึงกิจการเหล่านั้นด้วยความรู้ (veda); ด้วยพลังแห่งการก่อรูป (māyā) อันมีรูปแรงที่โต้ตอบเร้าเร่งกัน บุตรแห่งสุธานวัน (Sudhanvan) จึงได้ส่วนแบ่งอันควรแก่ยัญญะ (yajña).
Mantra 2
याभिः शचीभिश्चमसाँ अपिंशत यया धिया गामरिणीत चर्मणः । येन हरी मनसा निरतक्षत तेन देवत्वमृभवः समानश ॥
ด้วยฤทธิ์ช่างอันชาญฉลาด (śacī) เหล่านั้น เขาทั้งหลายได้แต่งทำถ้วย; ด้วยปัญญาญาณ (dhī) นั้น เขาทั้งหลายได้ทำแม่โคขึ้นจากหนัง. ด้วยสิ่งนั้นเอง—ด้วยจิต—เขาทั้งหลายได้สลักสร้างม้าคู่ผู้สว่างไสว (harī); ด้วยสิ่งนั้น ฤภุทั้งหลาย (Ṛbhus) จึงบรรลุเทวภาพพร้อมกัน.
Mantra 3
इन्द्रस्य सख्यमृभवः समानशुर्मनोर्नपातो अपसो दधन्विरे । सौधन्वनासो अमृतत्वमेरिरे विष्ट्वी शमीभिः सुकृतः सुकृत्यया ॥
ฤภุ (R̥bhu) ทั้งหลาย—บุตรแห่งมานุ (Manu)—ได้บรรลุสหายภาพกับอินทระ (Indra); เขาทั้งหลายได้เร่งงานช่างทั้งปวงให้เคลื่อนไหว และทวีพลังอันสัมฤทธิ์ผลให้ยิ่งแรงกล้า เหล่าสุธันวะนะ (Saudhanvana) เหล่านี้ก้าวขึ้นสู่อมฤตत्वะ (amṛtatva) แผ่ซ่านทั่วแดนด้วยศิลป์แห่งความกลมกลืน—ผู้สำเร็จการกระทำด้วยการกระทำอันดีงาม
Mantra 4
इन्द्रेण याथ सरथं सुते सचाँ अथो वशानां भवथा सह श्रिया । न वः प्रतिमै सुकृतानि वाघतः सौधन्वना ऋभवो वीर्याणि च ॥
ท่านทั้งหลายไปพร้อมอินทระบนรถคันเดียวกัน ผูกเทียมร่วมกัน ใกล้โสมะ (Soma) ที่คั้นแล้ว; และท่านทั้งหลายเป็นเจ้าแห่งพลังทั้งปวง พร้อมด้วยศรี—ความรุ่งเรือง ไม่มีนักสรรเสริญผู้ใดอาจวัดได้ซึ่งกิจอันประณีตของท่าน โอ้ ฤภุแห่งสุธันวะนะ ทั้งวีรกรรมอันทรงเดชของท่านด้วย
Mantra 5
इन्द्र ऋभुभिर्वाजवद्भिः समुक्षितं सुतं सोममा वृषस्वा गभस्त्योः । धियेषितो मघवन्दाशुषो गृहे सौधन्वनेभिः सह मत्स्वा नृभिः ॥
โอ้อินทระ ด้วยเหล่าฤภุผู้เปี่ยมด้วยพลัง จงดื่มโสมะที่คั้นแล้วและเต็มพร้อมนั้นด้วยสองหัตถ์ของท่าน เมื่อถูกเร้าโดยความคิด โอ้ มฆวัน (ผู้ประทานความมั่งคั่ง) ในเรือนของผู้ถวายบูชา จงรื่นรมย์ร่วมกับเหล่าสุธันวะนะ และกับพลังแห่งวีรชนทั้งหลาย
Mantra 6
इन्द्र ऋभुमान्वाजवान्मत्स्वेह नोऽस्मिन्त्सवने शच्या पुरुष्टुत । इमानि तुभ्यं स्वसराणि येमिरे व्रता देवानां मनुषश्च धर्मभिः ॥
โอ้พระอินทระ ผู้มั่งคั่งด้วยฤภุ (R̥bhu) และเปี่ยมด้วยพลังอันอุดม; ผู้เป็นที่สรรเสริญยิ่ง ด้วยศักติ (śacī, ฤทธิ์เดช) ของพระองค์ ขอทรงยินดี ณ ที่นี้ ในพิธีบีบคั้นโสมของเรา ณ สวะนะ (savana) นี้. “พลังพี่น้อง” เหล่านี้ถูกเทียมไว้เพื่อพระองค์ ตามวรตะ (vrata, กฎ/ปฏิญาณ) ของเหล่าเทพ และตามธรรม (dharma) ของมนุษย์ที่ค้ำจุนระเบียบอันเที่ยงธรรม (ṛta).
Mantra 7
इन्द्र ऋभुभिर्वाजिभिर्वाजयन्निह स्तोमं जरितुरुप याहि यज्ञियम् । शतं केतेभिरिषिरेभिरायवे सहस्रणीथो अध्वरस्य होमनि ॥
โอ้พระอินทระ ผู้ทรงมีฤภุ (R̥bhu) และม้าศึกผู้ว่องไวแห่งพลัง (vājin) ร่วมด้วย ผู้ทรงนำความอุดมแห่งพลังให้มีชัย ณ ที่นี้; ขอเสด็จมาใกล้บทสรรเสริญของผู้ขับร้อง—สิ่งอันควรแก่ยัญญะ (yajña). เพื่อผู้แสวงหา พระองค์ทรงมีเคตุ (ketu, ญาณ/สัญญาณ) อันแหลมคมร้อยประการ; ผู้ทรงนำทางนับพัน ขอทรงสถิต ณ ที่ถวายโฮมะ (homa) แห่งอธวระ (adhvara, พิธีไร้การเบียดเบียน).
Frequently Asked Questions
The Ṛbhus are divine artisan-beings (called Saudhanvanas) praised for extraordinary skill and “well-wrought” works that perfect and renew the forms used in sacrifice and life.
The hymn portrays them as companions near the pressed Soma: Indra embodies victorious power, while the Ṛbhus embody perfected skill—together they bring prosperity, mastery, and ritual success.
It asks the gods to come to the offering-place, accept Soma and praise, and grant abundance (vāja), splendor (śrī), and sharp, guiding perceptions (ketu) to the seeker and the community.
Ask anything about Sukta 60 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.