Prakarana 29

Verse 582 (चौपाई)

बहइ न हाथु दहइ रिस छाती। भा कुठारु कुंठित नृपघाती।। भयउ बाम बिधि फिरेउ सुभाऊ। मोरे हृदयँ कृपा कसि काऊ।। आजु दया दुखु दुसह सहावा। सुनि सौमित्र बिहसि सिरु नावा।। बाउ कृपा मूरति अनुकूला। बोलत बचन झरत जनु फूला।। जौं पै कृपाँ जरिहिं मुनि गाता। क्रोध भएँ तनु राख बिधाता।। देखु जनक हठि बालक एहू। कीन्ह चहत जड़ जमपुर गेहू।। बेगि करहु किन आँखिन्ह ओटा। देखत छोट खोट नृप ढोटा।। बिहसे लखनु कहा मन माहीं। मूदें आँखि कतहुँ कोउ नाहीं।।

พระหัตถ์ของพระองค์ไม่ยกขึ้นปะทะ แม้ความโกรธจะเผาไหม้ในพระอุระ ขวาน ผู้สังหารกษัตริย์ ยังคงถูกขัดขวาง นิสัยของพระองค์เปลี่ยนเป็นปฏิปักษ์และทรงลังเล ข้าพเจ้าไม่อาจพบความเมตตาใดๆ ในหัวใจของพระองค์ วันนี้ข้าพเจ้าทนทุกข์ทรมานจากความเจ็บปวดที่ยากจะรับไหว เมื่อได้ยินเช่นนั้น ลักษมณ์ทรงยิ้มและส่ายพระเศียร นิสัยของพระองค์เปี่ยมด้วยความกรุณาเสมอ เมื่อพระองค์ตรัส พระดำรัสของพระองค์ร่วงหล่นดั่งดอกไม้ หากร่างของนักบวชจะไหม้ไปด้วยความโกรธ พระผู้สร้างจะทรงรักษารูปของพระองค์ไว้ จงดูเถิด ชนกะ เด็กน้อยนี้ดื้อรั้นเพียงใด พระองค์ประสงค์จะลากโลกทั้งใบไปสู่นรก รีบไปซ่อนตัวที่ไหนสักแห่งให้พ้นจากสายตา กษัตริย์เห็นความพินาศของตนเองอยู่เบื้องพระเนตร ลักษมณ์ทรงยิ้มและทรงดำริในพระหฤทัยว่า ไม่มีผู้ใดที่ไหนสามารถเทียบเท่าพระองค์ได้

Verse 583 (दोहा/सोरठा)

परसुरामु तब राम प्रति बोले उर अति क्रोधु। संभु सरासनु तोरि सठ करसि हमार प्रबोधु।।280।।

ครั้นนั้นปรศุรามตรัสกับพระราม พระหฤทัยเต็มด้วยความโกรธอย่างยิ่ง ท่านได้หักธนูของพระศิวะ ไอ้เจ้าคนชั่ว และบัดนี้ท่านจะมาทดสอบพลังของข้าพเจ้า

Verse 584 (चौपाई)

बंधु कहइ कटु संमत तोरें। तू छल बिनय करसि कर जोरें।। करु परितोषु मोर संग्रामा। नाहिं त छाड़ कहाउब रामा।। छलु तजि करहि समरु सिवद्रोही। बंधु सहित न त मारउँ तोही।। भृगुपति बकहिं कुठार उठाएँ। मन मुसकाहिं रामु सिर नाएँ।। गुनह लखन कर हम पर रोषू। कतहुँ सुधाइहु ते बड़ दोषू।। टेढ़ जानि सब बंदइ काहू। बक्र चंद्रमहि ग्रसइ न राहू।। राम कहेउ रिस तजिअ मुनीसा। कर कुठारु आगें यह सीसा।। जेंहिं रिस जाइ करिअ सोइ स्वामी। मोहि जानि आपन अनुगामी।।

น้องชายของท่านกล่าวถ้อยคำที่ดูรุนแรงต่อท่าน ท่านประนมมือด้วยความถ่อมตนที่เสแสร้ง จงให้ความพึงพอใจแก่ข้าพเจ้าในการต่อสู้ มิฉะนั้นข้าพเจ้าจะประกาศว่าท่านไม่ใช่ราม จงละทิ้งการหลอกลวงและมาต่อสู้ ไอ้ศัตรูของพระศิวะ ข้าพเจ้าจะสังหารท่านพร้อมกับน้องชายของท่าน องค์ประมุขแห่งภฤคุทรงยกขวานและตรัส พระรามทรงยิ้มในพระหฤทัยและทรงโค้งคำนับพระเศียร เมื่อทรงเห็นคุณธรรมของลักษมณ์ พระองค์ทรงโกรธข้าพเจ้ามากขึ้น ท่านจะแก้ไขความผิดใหญ่หลวงนี้ที่ไหนสักแห่ง รู้ว่าเขาคดโกง ทุกคนจึงโค้งคำนับต่อเขา ราหูไม่กลืนกินจันทร์เสี้ยว พระรามตรัสว่า โปรดละความโกรธเสียเถิด ข้าแต่ประมุขแห่งนักบวช นี่คือพระเศียรของข้าพเจ้าอยู่เบื้องพระพักตร์พระองค์ ขวานอยู่ในพระหัตถ์ จงทรงทำสิ่งใดก็ได้ที่จะทำให้ความโกรธของพระองค์สงบลง ข้าแต่องค์ประมุข ทรงรู้จักข้าพเจ้าว่าเป็นผู้ติดตามของพระองค์

Verse 585 (दोहा/सोरठा)

प्रभुहि सेवकहि समरु कस तजहु बिप्रबर रोसु। बेषु बिलोकें कहेसि कछु बालकहू नहिं दोसु।।281।।

องค์พระผู้เป็นเจ้าจะทรงละทิ้งผู้รับใช้ของพระองค์ได้อย่างไร ข้าแต่ผู้เจริญที่สุดในบรรดาพราหมณ์ โปรดละความโกรธเสียเถิด เมื่อทรงเห็นรูปลักษณ์ของข้าพเจ้า พระองค์ได้ตรัสสิ่งใดสิ่งหนึ่ง แต่ไม่มีความผิดในเด็กน้อย

Verse 586 (चौपाई)

देखि कुठार बान धनु धारी। भै लरिकहि रिस बीरु बिचारी।। नामु जान पै तुम्हहि न चीन्हा। बंस सुभायँ उतरु तेंहिं दीन्हा।। जौं तुम्ह औतेहु मुनि की नाईं। पद रज सिर सिसु धरत गोसाईं।। छमहु चूक अनजानत केरी। चहिअ बिप्र उर कृपा घनेरी।। हमहि तुम्हहि सरिबरि कसि नाथा।।कहहु न कहाँ चरन कहँ माथा।। राम मात्र लघु नाम हमारा। परसु सहित बड़ नाम तोहारा।। देव एकु गुनु धनुष हमारें। नव गुन परम पुनीत तुम्हारें।। सब प्रकार हम तुम्ह सन हारे। छमहु बिप्र अपराध हमारे।।

เมื่อเห็นเขาถือขวาน ลูกศร และธนู เด็กหนุ่มรู้สึกโกรธและคิดว่าเขาเป็นวีรบุรุษ ท่านรู้จักนามของข้าแล้ว แต่มิได้จดจำข้า ข้าจึงตอบตามธรรมชาติของวงศ์ตระกูลของข้า หากท่านเป็นดั่งฤาษีผู้เจริญจริง โอ้องค์พระผู้เป็นเจ้า ขอจงวางธุลีแห่งบาทพระบาทของท่านบนศีรษะของข้า ขอทรงอภัยความผิดที่กระทำด้วยความไม่รู้ หัวใจของพราหมณ์พึงมีความเมตตาอย่างล้นพ้น เราทั้งสองผูกพันกันอย่างเท่าเทียม โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ อย่ากล่าวว่าบาทอยู่ที่ไหนหรือศีรษะอยู่ที่ไหน รามเป็นเพียงนามเล็กน้อยของข้า ส่วนนามของท่านยิ่งใหญ่ด้วยการเติมปรศุ คุณภาพอย่างหนึ่งของเทพคือธนูของข้า ส่วนของท่านมีเก้าคุณภาพและบริสุทธิ์ยิ่ง ในทุกประการข้าพ่ายแพ้ต่อท่าน ขอทรงอภัยความผิดของข้า โอ้พราหมณ์

Verse 587 (दोहा/सोरठा)

बार बार मुनि बिप्रबर कहा राम सन राम। बोले भृगुपति सरुष हसि तहूँ बंधु सम बाम।।282।।

ครั้งแล้วครั้งเล่า ฤาษีผู้เป็นเลิศแห่งพราหมณ์ ทูลต่อพระรามว่า ราม องค์พระภควันต์แห่งภฤคุตระกล่าวด้วยความโกรธ ทรงหัวเราะ และในขณะนั้นก็ทรงเป็นดั่งพี่น้องกับพระราม

Verse 588 (चौपाई)

निपटहिं द्विज करि जानहि मोही। मैं जस बिप्र सुनावउँ तोही।। चाप स्त्रुवा सर आहुति जानू। कोप मोर अति घोर कृसानु।। समिधि सेन चतुरंग सुहाई। महा महीप भए पसु आई।। मै एहि परसु काटि बलि दीन्हे। समर जग्य जप कोटिन्ह कीन्हे।। मोर प्रभाउ बिदित नहिं तोरें। बोलसि निदरि बिप्र के भोरें।। भंजेउ चापु दापु बड़ बाढ़ा। अहमिति मनहुँ जीति जगु ठाढ़ा।। राम कहा मुनि कहहु बिचारी। रिस अति बड़ि लघु चूक हमारी।। छुअतहिं टूट पिनाक पुराना। मैं कहि हेतु करौं अभिमाना।।

ท่านถือว่าข้าเป็นพราหมณ์โดยสิ้นเชิง ในฐานะพราหมณ์ ข้าแจ้งให้ท่านทราบ จงทราบว่าธนู ลูกศร และเครื่องบูชานี้เป็นเครื่องสังเวยของข้า ความโกรธของข้าเป็นไฟอันน่าสยดสยองยิ่ง เศษไม้เป็นกองทัพของข้า เป็นกองทัพสี่เหล่าอันงดงาม กษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ได้กลายเป็นสัตว์บูชายัญของข้า ด้วยขวานนี้ข้าได้ตัดพวกเขาและถวายเป็นบูชา ข้าได้ประกอบยัญพิธีแห่งสงคราม เทียบเท่ากับการสวดมนต์สิบล้านครั้ง อำนาจของข้ามิเป็นที่รู้จักแก่ท่าน ท่านกล่าวด้วยความประมาท โอ้พราหมณ์ผู้โง่เขลา ข้าได้ทำลายธนูนั้นแล้ว เป็นวีรกรรมอันยิ่งใหญ่ ราวกับกล่าวว่า ข้า ข้าได้พิชิตโลกและยืนหยัดมั่นคง พระรามตรัสว่า โอ้ฤาษี จงกล่าวด้วยความไตร่ตรอง ความโกรธยิ่งใหญ่นัก และความผิดของข้าเล็กน้อย ด้วยการสัมผัสเพียงเท่านั้น ธนูปินากะอันโบราณก็แตกหัก ข้าจะถือความทะนงเป็นเหตุดอกหรือ

Verse 589 (दोहा/सोरठा)

जौं हम निदरहिं बिप्र बदि सत्य सुनहु भृगुनाथ। तौ अस को जग सुभटु जेहि भय बस नावहिं माथ।।283।।

หากเราไม่เคารพพราหมณ์ จงทรงฟังความจริง โอ้องค์พระภควันต์แห่งภฤคุ แล้วใครในโลกนี้จะเป็นนักรบผู้ยิ่งใหญ่เช่นนั้น ที่ความกลัวจะไม่ก้มศีรษะของเขาลง

Verse 590 (चौपाई)

देव दनुज भूपति भट नाना। समबल अधिक होउ बलवाना।। जौं रन हमहि पचारै कोऊ। लरहिं सुखेन कालु किन होऊ।। छत्रिय तनु धरि समर सकाना। कुल कलंकु तेहिं पावँर आना।। कहउँ सुभाउ न कुलहि प्रसंसी। कालहु डरहिं न रन रघुबंसी।। बिप्रबंस कै असि प्रभुताई। अभय होइ जो तुम्हहि डेराई।। सुनु मृदु गूढ़ बचन रघुपति के। उघरे पटल परसुधर मति के।। राम रमापति कर धनु लेहू। खैंचहु मिटै मोर संदेहू।। देत चापु आपुहिं चलि गयऊ। परसुराम मन बिसमय भयऊ।।

เทพเจ้า อสูร กษัตริย์ และนักรบนานาชนิด ทุกผู้ทุกนามมีกำลังเท่าเทียมกัน กลายเป็นผู้ทรงพลัง หากผู้ใดท้าทายข้าในสงคราม พวกเขาจะต่อสู้ด้วยความสบาย ข้าจะเป็นมัจจุราชหรือไม่ก็ช่าง ด้วยการรับร่างกษัตริย์ ข้าเหนื่อยหน่ายต่อสงครามแล้ว ข้านำความอัปยศมาสู่วงศ์ตระกูลของข้า ข้ามิได้กล่าวถึงธรรมชาติของตน และมิได้สรรเสริญวงศ์ตระกูลของข้า แม้มัจจุราชยังเกรงขาตระกูลรฆุในสงคราม ความเป็นใหญ่เช่นนี้แหละของวงศ์พราหมณ์ ผู้ใดทำให้ท่านหวาดกลัวก็กลายเป็นผู้ไร้ความกลัว จงทรงฟังพระดำรัสอันอ่อนโยนและลึกลับขององค์พระผู้เป็นเจ้าแห่งรฆุ ปมแห่งปัญญาของปรศุรามได้คลี่คลาย โอ้ราม องค์พระภควันต์แห่งพระลักษมี จงทรงรับธนูในพระหัตถ์ จงเขนธนูและขจัดความสงสัยของข้า เมื่อทรงมอบธนูแล้ว พระองค์เสด็จจากไป จิตใจของปรศุรามเต็มไปด้วยความประหลาดใจ

Verse 591 (दोहा/सोरठा)

जाना राम प्रभाउ तब पुलक प्रफुल्लित गात। जोरि पानि बोले बचन ह्दयँ न प्रेमु अमात।।284।।

ครั้งนั้นท่านรู้จักพลังอำนาจของพระราม ร่างกายของท่านเปล่งปลั่งด้วยความปิติและเกลี้ยงด้วยขนลุกแห่งความเคลิบเคลิ้ม ท่านประนมมือและกล่าวพระดำรัส ความรักในหัวใจของท่านมิได้ลดน้อยลง

Verse 592 (चौपाई)

जय रघुबंस बनज बन भानू। गहन दनुज कुल दहन कृसानु।। जय सुर बिप्र धेनु हितकारी। जय मद मोह कोह भ्रम हारी।। बिनय सील करुना गुन सागर। जयति बचन रचना अति नागर।। सेवक सुखद सुभग सब अंगा। जय सरीर छबि कोटि अनंगा।। करौं काह मुख एक प्रसंसा। जय महेस मन मानस हंसा।। अनुचित बहुत कहेउँ अग्याता। छमहु छमामंदिर दोउ भ्राता।। कहि जय जय जय रघुकुलकेतू। भृगुपति गए बनहि तप हेतू।। अपभयँ कुटिल महीप डेराने। जहँ तहँ कायर गवँहिं पराने।।

ชัยชนะจงมีแด่ราชวงศ์รฆุ ดวงอาทิตย์แห่งป่าไม้ของโลก ไฟอันลึกซึ้งที่เผาผลาญเผ่าพันธุ์อสูร ชัยชนะจงมีแด่ผู้เป็นมิตรของเทพเจ้า พราหมณ์ และโค ชัยชนะจงมีแด่ผู้ทำลายความทะนง ความหลง ความโกรธ และความสับสน ชัยชนะจงมีแด่มหาสมุทรแห่งความถ่อมตน ความประพฤติดี ความเมตตา และคุณธรรมทั้งปวง ชัยชนะจงมีแด่ผู้ทรงวาจาและรจนาอันงดงามยิ่ง ชัยชนะจงมีแด่ผู้ประทานความสุขแก่ผู้รับใช้ ทรงงามในอวัยวะทุกส่วน ชัยชนะจงมีแด่ผู้ทรงรูปร่างอันชนะอานันท์นับล้าน ข้าจะกล่าวสรรเสริญอย่างไรด้วยปากเดียว ชัยชนะจงมีแด่หงส์แห่งหัวใจและจิตใจของพระศิวะ ข้าได้กล่าวสิ่งที่ไม่สมควรมากมายด้วยความไม่รู้ ขอทรงอภัยข้า โอ้พี่น้องทั้งสองผู้เป็นวิหารแห่งการอภัย ทูลชัยชนะ ชัยชนะ ชัยชนะแด่ธงชัยแห่งราชวงศ์รฆุ องค์พระภควันต์แห่งภฤคุเสด็จสู่ป่าเพื่อทำตบะ ทรงทำให้กษัตริย์ผู้คดโกงไร้ความกลัว คนขี้ขลาดทั่วทุกแห่งสละชีวิต

Verse 593 (दोहा/सोरठा)

देवन्ह दीन्हीं दुंदुभीं प्रभु पर बरषहिं फूल। हरषे पुर नर नारि सब मिटी मोहमय सूल।।285।।

เทพเจ้าทั้งหลายตีกลองทิพย์และโปรยบุปผาบนองค์พระผู้เป็นเจ้า ชายหญิงในเมืองทั้งปวงปรีติยินดี ความทุกข์ทรมานอันเกิดจากความหลงได้สูญสลาย

Verse 594 (चौपाई)

अति गहगहे बाजने बाजे। सबहिं मनोहर मंगल साजे।। जूथ जूथ मिलि सुमुख सुनयनीं। करहिं गान कल कोकिलबयनी।। सुखु बिदेह कर बरनि न जाई। जन्मदरिद्र मनहुँ निधि पाई।। गत त्रास भइ सीय सुखारी। जनु बिधु उदयँ चकोरकुमारी।। जनक कीन्ह कौसिकहि प्रनामा। प्रभु प्रसाद धनु भंजेउ रामा।। मोहि कृतकृत्य कीन्ह दुहुँ भाईं। अब जो उचित सो कहिअ गोसाई।। कह मुनि सुनु नरनाथ प्रबीना। रहा बिबाहु चाप आधीना।। टूटतहीं धनु भयउ बिबाहू। सुर नर नाग बिदित सब काहु।।

เครื่องดนตรีบรรเลงด้วยความปิติยินดีอย่างยิ่ง ทุกผู้ทุกนามมีการประดับประดาอันงดงามและมงคล หมู่แล้วหมู่เติมของสตรีผู้มีพระพักตร์งามและดวงเนตรดั่งบัว ร้องเพลงด้วยเสียงอันไพเราะดั่งนกโกกิล ความสุขของวิเทห์ไม่อาจพรรณนาได้ ราวกับคนยากจนแต่กำเนิดได้พบสมบัติ ความหวาดกลัวของนางสีดาสูญสลายและทรงเป็นสุข ดั่งนกจักรกับดวงจันทร์ที่ขึ้น ท้าวชนกทำการนมัสการต่อเกาสิก พระรามทรงหักธนูที่พระผู้เป็นเจ้าประทาน พี่น้องทั้งสองได้ทำให้ข้าสำเร็จกิจแล้ว บัดนี้ โอ้องค์พระผู้เป็นเจ้า จงทรงกล่าวสิ่งที่สมควร ฤาษีทูลว่า จงทรงฟัง โอ้พระราชาผู้ทรงปัญญาแห่งมนุษย์ งานอภิเษกยังขึ้นอยู่กับธนู เมื่อธนูแตก งานอภิเษกก็สำเร็จ สิ่งนี้เป็นที่รู้จักแก่เทพ มนุษย์ นาค และทุกผู้ทุกนาม

Verse 595 (दोहा/सोरठा)

तदपि जाइ तुम्ह करहु अब जथा बंस ब्यवहारु। बूझि बिप्र कुलबृद्ध गुर बेद बिदित आचारु।।286।।

อย่างไรก็ตาม บัดนี้ท่านพึงเสด็จไปและกระทำตามจารีตประเพณีของวงศ์ตระกูลของท่าน จงปรึกษาพราหมณ์ ผู้อาวุโสแห่งวงศ์ตระกูล ครูบาอาจารย์ และปฏิบัติตามจริยธรรมอันเป็นที่รู้จักจากพระเวท

Verse 596 (चौपाई)

दूत अवधपुर पठवहु जाई। आनहिं नृप दसरथहि बोलाई।। मुदित राउ कहि भलेहिं कृपाला। पठए दूत बोलि तेहि काला।। बहुरि महाजन सकल बोलाए। आइ सबन्हि सादर सिर नाए।। हाट बाट मंदिर सुरबासा। नगरु सँवारहु चारिहुँ पासा।। हरषि चले निज निज गृह आए। पुनि परिचारक बोलि पठाए।। रचहु बिचित्र बितान बनाई। सिर धरि बचन चले सचु पाई।। पठए बोलि गुनी तिन्ह नाना। जे बितान बिधि कुसल सुजाना।। बिधिहि बंदि तिन्ह कीन्ह अरंभा। बिरचे कनक कदलि के खंभा।।

จงส่งทูตไปยังเมืองอโยธยา ให้เขาไปเชิญพระเจ้าทศรถมายังที่นี่ พระราชาทรงปีติยินดีตรัสว่า พระผู้ทรงกรุณาได้ตรัสถูกแล้ว ในเวลานั้นพระองค์ทรงส่งทูตไปพร้อมกับหนังสือเชิญ แล้วทรงเรียกบรรดาผู้นำทั้งหลายของเมืองมา ทุกคนมาถึงและกราบนมัสการด้วยความเคารพ จงตกแต่งตลาด ถนน วัด และบ้านของขุนนาง จงประดับประดาเมืองทุกด้าน ทุกคนไปยังบ้านของตนด้วยความปีติ แล้วพระองค์ทรงเรียกข้าราชบริพารและส่งไป จงเตรียมศาลามหัศจรรย์ พระองค์ตรัสสั่ง พวกเขารับพระดำรัสไว้บนศีรษะและไปโดยรู้ว่าเป็นพระบัญชาอันแท้จริง พระองค์ทรงส่งคนไปเรียกช่างฝีมือดีหลายคนผู้เชี่ยวชาญในการสร้างศาลา พวกเขานมัสการพระพรหมแล้วเริ่มงาน พวกเขาสร้างเสาทองคำและลำต้นกล้วย

Verse 597 (दोहा/सोरठा)

हरित मनिन्ह के पत्र फल पदुमराग के फूल। रचना देखि बिचित्र अति मनु बिरंचि कर भूल।।287।।

ใบไม้และผลไม้ทำจากมรกต ดอกไม้จากทับทิมและปะการัง เมื่อเห็นการสร้างอัศจรรย์เช่นนี้ แม้จิตใจของพระพรหมก็สับสน

Verse 598 (चौपाई)

बेनि हरित मनिमय सब कीन्हे। सरल सपरब परहिं नहिं चीन्हे।। कनक कलित अहिबेल बनाई। लखि नहि परइ सपरन सुहाई।। तेहि के रचि पचि बंध बनाए। बिच बिच मुकता दाम सुहाए।। मानिक मरकत कुलिस पिरोजा। चीरि कोरि पचि रचे सरोजा।। किए भृंग बहुरंग बिहंगा। गुंजहिं कूजहिं पवन प्रसंगा।। सुर प्रतिमा खंभन गढ़ी काढ़ी। मंगल द्रब्य लिएँ सब ठाढ़ी।। चौंकें भाँति अनेक पुराईं। सिंधुर मनिमय सहज सुहाई।।

พวกเขาทำสายรัดและห้อยทั้งหมดจากมรกต มันเรียบง่ายและเป็นธรรมชาติจนไม่อาจจำแนกได้ว่าเป็นของปลอม พวกเขาสร้างเถาวัลย์ทองคำอย่างประณีต ดูแล้วไม่อาจจำแนกได้ว่าเป็นของปลอมอันสวยงาม พวกเขาสร้างพวงหรรษาและห่วงโดยใส่ไข่มุกอันสวยงามคั่นกลาง ทับทิม มรกต มุก และบุษราคัม พวกเขาผ่าและแกะสลักทำเป็นดอกบัว พวกเขาทำภมรหลากสีและนกหลายชนิด มันร้องเพลงและบินไปมาเมื่อลมพัด พวกเขาแกะสลักรูปเทวดาบนเสา ทุกสิ่งยืนอยู่พร้อมกับสิ่งมงคล พวกเขาทำสิ่งมหัศจรรย์หลายอย่าง สีแดงและประดับด้วยอัญมณีอย่างสวยงาม

Verse 599 (दोहा/सोरठा)

सौरभ पल्लव सुभग सुठि किए नीलमनि कोरि।। हेम बौर मरकत घवरि लसत पाटमय डोरि।।288।।

ใบไม้หอมหวาน งามและสวย พวกเขาทำโดยผ่าไพลินสีน้ำเงิน ดอกไม้ทองคำ ก้านมรกต และเชือกไหมเงินงามสะกัดกลับ

Verse 600 (चौपाई)

रचे रुचिर बर बंदनिबारे। मनहुँ मनोभवँ फंद सँवारे।। मंगल कलस अनेक बनाए। ध्वज पताक पट चमर सुहाए।। दीप मनोहर मनिमय नाना। जाइ न बरनि बिचित्र बिताना।। जेहिं मंडप दुलहिनि बैदेही। सो बरनै असि मति कबि केही।। दूलहु रामु रूप गुन सागर। सो बितानु तिहुँ लोक उजागर।। जनक भवन कै सौभा जैसी। गृह गृह प्रति पुर देखिअ तैसी।। जेहिं तेरहुति तेहि समय निहारी। तेहि लघु लगहिं भुवन दस चारी।। जो संपदा नीच गृह सोहा। सो बिलोकि सुरनायक मोहा।।

พวกเขาสร้างศาลาอันงดงามยอดเยี่ยม ราวกับพระกามเทพได้จัดเตรียมกับดักของพระองค์ พวกเขาทำไหมงคลหลายใบ ธง วงกบ ผ้า และพัดวัดประดับอย่างสวยงาม ตะเกียงอันน่ารักและประดับอัญมณีหลายชนิดถูกจัดวาง ศาลามหัศจรย์นี้ไม่อาจพรรณนาได้ ในศาลานั้นเจ้าสาว ธิดาของวิเทหะประทับนั่ง กวีบางท่านผู้มีจิตใจเช่นนี้ได้พรรณนาไว้ เจ้าบ่าวพระรามทรงเป็นมหาสมุทรแห่งความงามและคุณธรรม ศาลานั้นมีชื่อเสียงไปทั่วสามโลก ความงามของวังของพระเจ้าชนกเป็นเช่นไร ทุกบ้านในเมืองก็ปรากฏเช่นนั้น ผู้ใดเห็นศาลาวิวาห์ในเวลานั้น สิบสี่โลกดูเล็กน้อยในสายตาของเขา หัวหน้าเทวดาหลงใหลเมื่อเห็นความมั่งคั่งที่ประดับประดาบ้านเรือนอันถ่อมตน

Verse 601 (दोहा/सोरठा)

बसइ नगर जेहि लच्छ करि कपट नारि बर बेषु।। तेहि पुर कै सोभा कहत सकुचहिं सारद सेषु।।289।।

หากใครจะทำแบบจำลองของเมืองนั้นและปลอมตัวเป็นหญิงในเครื่องแต่งกายงดงาม แม้พระสุรัสวดีและพญานาคเศษะก็ลังเลที่จะพรรณนาความงามของเมืองนั้น