
Sukta 9.66
Soma Pavamāna
ఈ పవమాన సోమ స్తోత్రం, ఉన్ని వడపోత ద్వారా వడకబడి స్వయంగా శుద్ధి చెందుతూ ప్రవహించే సోముని స్తుతిస్తుంది; దేవతలకు అర్హుడిగా చేయబడిన అతనిని ఆహ్వానిస్తుంది. సోముడు మిత్రులకు ప్రియమైనవాడు, ఉగ్రులలో శక్తిమంతుడైన జ్యేష్ఠుడు; స్వర్గం నుండి తెచ్చిన అతని ప్రకాశమయ ‘పాలు’ బలం, విజయం, జీవనాన్ని నిలబెట్టే అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదిస్తాయి. ఈ స్తోత్రం లక్ష్యం ఆచారపరంగా సోమపీడనాన్ని ఉత్సాహపరచడం, ఆధ్యాత్మికంగా సోముని ప్రేరిత వాక్కుగా మరియు ప్రాణశక్తిగా మహిమించడం.
Mantra 1
पवस्व विश्वचर्षणेऽभि विश्वानि काव्या । सखा सखिभ्य ईड्यः ॥
హే విశ్వచర్షణే, నీవు పవిత్రమవు; సమస్త కావ్యాలలో (ప్రేరిత వాక్యాలలో) ప్రవేశించు. హే సఖా, సఖులచే నీవు ఈడ్య (స్తుత్యుడు).
Mantra 2
ताभ्यां विश्वस्य राजसि ये पवमान धामनी । प्रतीची सोम तस्थतुः ॥
ఆ రెండు (ఆధారాలు/లోకాలు) ద్వారా, సమస్తపు ప్రకాశమయ రజస్సులో, ఓ పవమాన సోమా, నీ ఆ రెండు ధామాలు (ఆశ్రయ-స్థానాలు) అంతర్ముఖంగా నిలిచాయి—సాధకుని వైపు ప్రత్యంచగా, అంతర్మిలనానికి సిద్ధంగా.
Mantra 3
परि धामानि यानि ते त्वं सोमासि विश्वतः । पवमान ऋतुभिः कवे ॥
ఓ సోమా, నీవు సర్వత్ర వ్యాపించినవాడవు; నీ చుట్టూ నీ ధామాలు, నియత రూప-వ్యవస్థలు (ధామాని) పరిభ్రమిస్తాయి. ఓ పవమానా, ఓ కవే, నీవు ఋతువుల ద్వారా—ఋత (సత్య-నియమ) యొక్క సమయోచిత కాలాల ద్వారా—ప్రకటమవుతావు.
Mantra 4
पवस्व जनयन्निषोऽभि विश्वानि वार्या । सखा सखिभ्य ऊतये ॥
పవిత్రమవు, ఆనందపు ప్రేరణలను (నిషః) జనింపజేస్తూ; సమస్త వాంఛనీయ వస్తువుల వైపు ముందుకు సాగు. సఖుడిగా, సఖులకై సహాయం (ఊతి) తీసుకొని రా.
Mantra 5
तव शुक्रासो अर्चयो दिवस्पृष्ठे वि तन्वते । पवित्रं सोम धामभिः ॥
నీ ప్రకాశమయ జ్వాలాకిరణాలు దివ్యాకాశపు పృష్ఠంపై విస్తరించి వ్యాపిస్తాయి. హే సోమా, నీ ధామములు/శక్తులచే నీవు పవిత్రకర్తవవుతావు—నీవే ‘పవిత్రం’, స్వయంగా శుద్ధిచేసే వడపోత-తత్త్వం.
Mantra 6
तवेमे सप्त सिन्धवः प्रशिषं सोम सिस्रते । तुभ्यं धावन्ति धेनवः ॥
హే సోమా, నీకోసమే ఈ సప్త సింధువులు నీ ముందుకు నడిపించే ఆజ్ఞచే ప్రవహిస్తాయి. నీ వైపే ధేనువులు పరుగెత్తుతాయి—పోషక రసధారలు, ఆనందం వైపు వేగంగా.
Mantra 7
प्र सोम याहि धारया सुत इन्द्राय मत्सरः । दधानो अक्षिति श्रवः ॥
హే సోమా, ధారగా ముందుకు సాగు; పిండిన నీవు ఇంద్రునికి ‘మత్సర’—ఉల్లాసం. నీతో పాటు ‘అక్షితి శ్రవః’—అక్షయ కీర్తి—ధరించి.
Mantra 8
समु त्वा धीभिरस्वरन्हिन्वतीः सप्त जामयः । विप्रमाजा विवस्वतः ॥
తమ ధీ (ధ్యాన-బుద్ధి)లతో వారు నిన్ను ధ్వనింపజేశారు; ప్రేరేపించే ఏడు జామయః (సోదరీలు) నిన్ను గమనంలో పెట్టారు. హే విప్ర, వివస్వత్-జనితుడా, నీవు కాంతి-యాత్రలో జాగృతుడవయ్యావు.
Mantra 9
मृजन्ति त्वा समग्रुवोऽव्ये जीरावधि ष्वणि । रेभो यदज्यसे वने ॥
ఏకస్వర స్తోత్రాలతో వారు నిన్ను శుద్ధి చేస్తారు—గొర్రె ఉన్ని మీద, ప్రాచీన వడపోతపై, దాని గుంగున ధ్వనితో కూడి; హే రేభ (వాక్కు-గాయకుడా), నీవు వనంలో అభిషిక్తుడవుతున్నప్పుడు.
Mantra 10
पवमानस्य ते कवे वाजिन्त्सर्गा असृक्षत । अर्वन्तो न श्रवस्यवः ॥
హే కవే, నీవు పవమానుడై నిన్ను నీవే శుద్ధి చేసుకొనుచుండగా, నీ వాజిన్త్ సర్గాలు (బలవంతమైన ప్రవాహాలు) విడుదలవుతాయి; కీర్తిని కోరే అశ్వాల్లా అవి వేగంగా దూసుకుపోతాయి.
Mantra 11
अच्छा कोशं मधुश्चुतमसृग्रं वारे अव्यये । अवावशन्त धीतयः ॥
తేనె చిందించే మాధుర్యపు పాత్రం వైపు దానిని ప్రవహింపజేశారు; అవ్యయమైన ఉన్ని వడపోతలోకి. మరియు ధీతయః (ప్రేరిత ఆలోచనలు) క్రిందికి ఆకాంక్షతో వంగాయి—ఆనందాన్ని స్వీకరించి నిలుపుకొనుటకు.
Mantra 12
अच्छा समुद्रमिन्दवोऽस्तं गावो न धेनवः । अग्मन्नृतस्य योनिमा ॥
సముద్రం వైపు బిందువులు (ఇందవః) ఇంటికి చేరాయి—ఆవులవలె, పాలు ఇచ్చేవారివలె. అవి ఋతస్య యోనిని చేరాయి—ఋతం పుట్టి సమీకృతమయ్యే ఆ మూలానికి.
Mantra 13
प्र ण इन्दो महे रण आपो अर्षन्ति सिन्धवः । यद्गोभिर्वासयिष्यसे ॥
ఓ ఇందో, మా కొరకు మహా రణానికి ముందుకు ప్రవహించు. నీవు గోభిః (కిరణ-గోవులు) మా లోపల నివసింపజేయదలచినప్పుడు, అప్పుడు ఆపః—సింధవః, ఆ వేగవంతమైన ప్రవాహాలు—ఉప్పొంగి ప్రవహిస్తాయి.
Mantra 14
अस्य ते सख्ये वयमियक्षन्तस्त्वोतयः । इन्दो सखित्वमुश्मसि ॥
నీ ఈ సఖ్యంలో మేము, నీ సహాయంతో ఆధారపడినవారమై, యజ్ఞభావంతో మమ్మల్ని అర్పించుకుంటాము. హే ఇందు, నీతో సఖిత్వాన్ని మేము ఆకాంక్షిస్తున్నాము.
Mantra 15
आ पवस्व गविष्टये महे सोम नृचक्षसे । एन्द्रस्य जठरे विश ॥
హే సోమ, గవిష్టి—కిరణాలు/గోసంపదను గెలుచుటకై—మా వైపు పవిత్రమై ప్రవహించు; మనుష్యునిలో ఆత్మదర్శన మహాదృష్టికై. ఇంకా ఇంద్రుని జఠరంలో ప్రవేశించు.
Mantra 16
महाँ असि सोम ज्येष्ठ उग्राणामिन्द ओजिष्ठः । युध्वा सञ्छश्वज्जिगेथ ॥
హే సోమ, నీవు మహానివి; ఉగ్రులలో జ్యేష్ఠుడివి. హే ఇందు, ఓజస్సులో నీవే అత్యంత శక్తిమంతుడు. యుద్ధిస్తూ నీవు ఎల్లప్పుడూ మళ్లీ మళ్లీ జయిస్తావు.
Mantra 17
य उग्रेभ्यश्चिदोजीयाञ्छूरेभ्यश्चिच्छूरतरः । भूरिदाभ्यश्चिन्मंहीयान् ॥
ఉగ్రులకన్నా మరింత బలవంతుడు, శూరులకన్నా మరింత శూరుడు, బహుదాతలకన్నా మరింత ఉదారుడు—అటువంటి సోముడు తన అతిశయ సామర్థ్యంలో ఇలానే ఉన్నాడు.
Mantra 18
त्वं सोम सूर एषस्तोकस्य साता तनूनाम् । वृणीमहे सख्याय वृणीमहे युज्याय ॥
హే సోమా, నీవు సూర్య-వీరుడవు, శీఘ్ర ప్రేరకుడవు; సంతానమును, దేహములను (మన దేహధారిత జీవితం) పొందించే విజేతవు. సఖ్యతకై నిన్ను వరిస్తాము; కర్మలో యుక్త-యోగ ఐక్యతకై కూడా నిన్ను వరిస్తాము.
Mantra 19
अग्न आयूंषि पवस आ सुवोर्जमिषं च नः । आरे बाधस्व दुच्छुनाम् ॥
హే అగ్నీ, పవమానుడై (శుద్ధమవుతూ) మా కొరకు ఆయుష్షుల సమృద్ధిని—బలమును, ప్రేరేపించే పోషణను—తెమ్ము; మరియు దుచ్ఛునా (అపశకునం, దురదృష్టం)ను దూరంగా తోలగించు.
Mantra 20
अग्निॠषिः पवमानः पाञ्चजन्यः पुरोहितः । तमीमहे महागयम् ॥
అగ్ని—ఋషి, పవమానుడు, పాంచజన్యుడు, పురోహితుడు—ఆ మహాగయుడు (మహా క్షేమం, వృద్ధి ప్రసాదించువాడు) అతనినే మేము భక్తితో వేడుకొనుచున్నాము/ఆహ్వానించుచున్నాము.
Mantra 21
अग्ने पवस्व स्वपा अस्मे वर्चः सुवीर्यम् । दधद्रयिं मयि पोषम् ॥
ఓ అగ్నే, పవమానుడై మా కొరకు సుకార్యాన్ని నెరవేర్చుము; మాలో వర్చస్ (దీప్తి) మరియు సువీర్యం (ఉత్తమ వీరశక్తి) స్థాపించుము; నాలో రయి (ఆధ్యాత్మిక ధనం) మరియు పోషం (సమృద్ధి-వృద్ధి) దధించుము.
Mantra 22
पवमानो अति स्रिधोऽभ्यर्षति सुष्टुतिम् । सूरो न विश्वदर्शतः ॥
పవమానుడై అతడు అడ్డుకొనువారిని (స్రిధ్) అతిక్రమించి ప్రవహించి, సుష్టుతి—ఉత్తమ స్తుతి—వైపు వేగంగా దూసుకుపోతాడు; సూర్యునివలె, సర్వత్ర దర్శనీయుడు, విశ్వాన్ని ప్రకాశింపజేయువాడు.
Mantra 23
स मर्मृजान आयुभिः प्रयस्वान्प्रयसे हितः । इन्दुरत्यो विचक्षणः ॥
ప్రకాశవంతుడైన ఇందు (సోముడు), ఆయు-శక్తులతో తనను తాను శుద్ధి చేసుకుంటూ, పిండిన ఆనంద-రసంతో సమృద్ధిగా, ఆ రస-కర్మలో స్థితుడై—వివేకదృష్టి గలవాడై, వేగవంతమైన అశ్వంలా సాగుతాడు.
Mantra 24
पवमान ऋतं बृहच्छुक्रं ज्योतिरजीजनत् । कृष्णा तमांसि जङ्घनत् ॥
పవమాన సోముడు తన శుద్ధి ప్రవాహంలో ఋత (ऋत) యొక్క విస్తారమైన శుక్ల జ్యోతిని జన్మింపజేస్తాడు; కృష్ణ తమస్సులను నశింపజేస్తాడు.
Mantra 25
पवमानस्य जङ्घ्नतो हरेश्चन्द्रा असृक्षत । जीरा अजिरशोचिषः ॥
పవమానుడు అడ్డుకునే తమస్సును దెబ్బకొట్టి కూల్చినప్పుడు, హరి (हरि) యొక్క ప్రకాశ కిరణాలు విడుదలై పరుగెడతాయి—వేగవంతమైనవి, అజర (అమ్లాన) జ్యోతి-జ్వాల గలవి.
Mantra 26
पवमानो रथीतमः शुभ्रेभिः शुभ्रशस्तमः । हरिश्चन्द्रो मरुद्गणः ॥
పవమానుడు—యాత్ర రథానికి అత్యంత యోగ్యుడు—శుభ్రులతో కలిసి, శుభ్రతలో అత్యంత స్తుతింపబడినవాడు; హరిత-దీప్తి గలవాడు, మరుద్గణంలా బలవంతుడు.
Mantra 27
पवमानो व्यश्नवद्रश्मिभिर्वाजसातमः । दधत्स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥
పవమానుడు తన రశ్ములతో విస్తరించి చేరుతాడు—సమృద్ధి-విజయంలో శ్రేష్ఠుడు; స్తోత్రంలో సు-వీర్యం, ఉదాత్త వీరబలాన్ని, స్థాపిస్తాడు.
Mantra 28
प्र सुवान इन्दुरक्षाः पवित्रमत्यव्ययम् । पुनान इन्दुरिन्द्रमा ॥
ప్ర—నలిపబడిన ఇందు రక్షకునివలె—పవిత్రం గుండా, అవ్యయం (అవినాశి) అవతలికి, ప్రవహించాడు; తనను తాను పవిత్రం చేసుకుంటూ ఇందు ఇంద్రుని వైపు సాగుతాడు.
Mantra 29
एष सोमो अधि त्वचि गवां क्रीळत्यद्रिभिः । इन्द्रं मदाय जोहुवत् ॥
ఈ సోముడు, గోవుల త్వచ (ఆవరణ) మీద, అద్రి-శిలలతో పిండబడుతూ, కాంతి కిరణాల మధ్య క్రీడిస్తాడు; శక్తిమయ మదం కోసం ఇంద్రుని ఆహ్వానిస్తాడు.
Mantra 30
यस्य ते द्युम्नवत्पयः पवमानाभृतं दिवः । तेन नो मृळ जीवसे ॥
ఓ పవమానా! నీ ద్యుమ్నసంపన్న పయః (పాల-రసం) దివ్యలోకం నుండి తెచ్చబడింది; దానితో మా పట్ల కృప చూపి, మా జీవనార్థం మమ్మల్ని కాపాడు.
The hymn addresses Soma as Pavamāna (“the self-purifying one”), also called Indu, praised while he is being strained and made fit for offering.
It supports the Soma ritual by invoking Soma’s purification and power, and it asks Soma to grant strength, inspiration, victory, and the grace that sustains life.
These images describe Soma’s nourishing, life-giving essence and his radiant, heaven-linked potency—both the ritual drink’s vitality and its spiritual symbolism of clarified consciousness.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.