Sukta 7
Sukta 8.7
Kaṇva lineage (Mandala 8 context; exact rishi not specified here)
Maruts
Tr̥ṣṭubh (explicitly referenced; verse likely in Tr̥ṣṭubh)
अयं सूक्तः मुख्यतया मरुतोऽभ्यर्चति—ते महान्तो गिरिचराः सैन्यरूपा जाग्रन्ति, कविना त्रिष्टुभा स्तुत्या प्रबोधिताः पुष्टाः च, ये वीर्यं रक्षां च जयप्रवृत्तिं च वहन्ति। कण्वप्रेरिताः स्तुतिवाक्यरचनाः ‘इषः’ इव घृतधारावत् पोषकाः प्रवाहाः प्रदर्श्यन्ते, ये मरुतां बलं वर्धयन्ति, तैश्च यजमानस्य समृद्धिं साधयन्ति। अन्त्ये भागे सूक्तं अग्निं प्रति निवर्तते—स प्राचीनो दीप्तिमान् वेत्ता, यस्य ज्वाला सूर्यवत् शक्तीनां स्थानानि नियच्छति, दीप्त्या ऋतक्रमेण यज्ञं समापयति।
Mantras
Mantra 1
प्र यद्वस्त्रिष्टुभमिषं मरुतो विप्रो अक्षरत् । वि पर्वतेषु राजथ ॥
यदा विप्रः, हे मरुतः, युष्मभ्यं त्रिष्टुभम् इषम् (प्रेरितबलस्य पोषणम्) प्राक्षरत्, तदा यूयं पर्वतेषु वि राजथ, दीप्तिमन्तो भवथ।
Mantra 2
यदङ्ग तविषीयवो यामं शुभ्रा अचिध्वम् । नि पर्वता अहासत ॥
यदा, हे शुभ्राः, तविषीयवः सन्तः यामं अचिध्वम्, तदा पर्वताः नि अहासत—सत्यगतेः अग्रे स्थिरा उच्चताः नमन्ते।
Mantra 3
उदीरयन्त वायुभिर्वाश्रासः पृश्निमातरः । धुक्षन्त पिप्युषीमिषम् ॥
उदीरयन्ति वा युभिर्वाश्रासः पृश्निमातरः। धुक्षन्ति पिप्युषीमिषं—प्रचुरां पोषणशक्तिं; इषः प्राणाः आत्मनोऽभ्युदयाय पूर्णबलप्रदाः भवन्ति।
Mantra 4
वपन्ति मरुतो मिहं प्र वेपयन्ति पर्वतान् । यद्यामं यान्ति वायुभिः ॥
वपन्ति मरुतो मिहं प्र वेपयन्ति पर्वतान्। यद्यामं यान्ति वायुभिः—प्राणवायुभिः सह—तदा स्थिराणि रूपाणि कम्पयन्ति।
Mantra 5
नि यद्यामाय वो गिरिर्नि सिन्धवो विधर्मणे । महे शुष्माय येमिरे ॥
नि यद्यामाय वः गिरिर्नि सिन्धवो विधर्मणे—ऋतस्य महति विधाने—स्वस्थानं यान्ति। महे शुष्माय तदा येमिरे—युष्माकं महते प्रेरणाबलाय आत्मानं नियच्छन्ति।
Mantra 6
युष्माँ उ नक्तमूतये युष्मान्दिवा हवामहे । युष्मान्प्रयत्यध्वरे ॥
युष्मान् उ नक्तम् ऊतये वयं हवामहे, युष्मान् दिवा हवामहे; युष्मान् प्रयत्यध्वरे हवामहे।
Mantra 7
उदु त्ये अरुणप्सवश्चित्रा यामेभिरीरते । वाश्रा अधि ष्णुना दिवः ॥
उदु त्ये अरुणप्सवश्चित्रा यामेभिरीरते; वाश्रा अधि ष्णुना दिवः।
Mantra 8
सृजन्ति रश्मिमोजसा पन्थां सूर्याय यातवे । ते भानुभिर्वि तस्थिरे ॥
सृजन्ति रश्मिमोजसा पन्थां सूर्याय यातवे; ते भानुभिर्वि तस्थिरे।
Mantra 9
इमां मे मरुतो गिरमिमं स्तोममृभुक्षणः । इमं मे वनता हवम् ॥
हे मरुतः, इमां मे गिरम्; हे ऋभुक्षणः, इमं स्तोमम्—एनं गृह्णीत; इमं मे हवं च वनत।
Mantra 10
त्रीणि सरांसि पृश्नयो दुदुह्रे वज्रिणे मधु । उत्सं कवन्धमुद्रिणम् ॥
पृश्नयः वज्रिणे मधु त्रीणि सरांसि दुदुह्रे—उत्सं कवन्धम् उद्रिणम्; अन्तःस्थम् अक्षयम्।
Mantra 11
मरुतो यद्ध वो दिवः सुम्नायन्तो हवामहे । आ तू न उप गन्तन ॥
हे मरुतः, यदा वयं दिवः सुम्नायन्तः वो हवामहे, तदा नः उप गन्तन—अस्मासु निकटं भवत।
Mantra 12
यूयं हि ष्ठा सुदानवो रुद्रा ऋभुक्षणो दमे । उत प्रचेतसो मदे ॥
यूयं हि खलु सुदानवो रुद्रा ऋभुक्षणो दमे; उत प्रचेतसो मदे।
Mantra 13
आ नो रयिं मदच्युतं पुरुक्षुं विश्वधायसम् । इयर्ता मरुतो दिवः ॥
आ नो रयिं मदच्युतं पुरुक्षुं विश्वधायसम्; इयर्ता मरुतो दिवः।
Mantra 14
अधीव यद्गिरीणां यामं शुभ्रा अचिध्वम् । सुवानैर्मन्दध्व इन्दुभिः ॥
अधीव यद् गिरीणां यामं शुभ्रा अचिध्वम्; सुवानैर् मन्दध्व इन्दुभिः।
Mantra 15
एतावतश्चिदेषां सुम्नं भिक्षेत मर्त्यः । अदाभ्यस्य मन्मभिः ॥
एतावतश्चिदेषां सुम्नं मर्त्यः भिक्षेत; अदा॑भ्यस्य मन्मभिः।
Mantra 16
ये द्रप्सा इव रोदसी धमन्त्यनु वृष्टिभिः । उत्सं दुहन्तो अक्षितम् ॥
ये द्रप्सा इव रोदसी वृष्टिभिरनु धमन्ति; अक्षितम् उत्सं दुहन्तः।
Mantra 17
उदु स्वानेभिरीरत उद्रथैरुदु वायुभिः । उत्स्तोमैः पृश्निमातरः ॥
उदु स्वानेभिरीरत; उद्रथैरुदु वायुभिः; उत्स्तोमैः पृश्निमातरः।
Mantra 18
येनाव तुर्वशं यदुं येन कण्वं धनस्पृतम् । राये सु तस्य धीमहि ॥
येन तुर्वशं यदुं च सहाय्यं प्रापयत्, येन कण्वो धनस्पृत् कृतः—तस्मै शक्तये रायेः (समृद्धेः) पूर्णतायै वयं धियं दध्मः।
Mantra 19
इमा उ वः सुदानवो घृतं न पिप्युषीरिषः । वर्धान्काण्वस्य मन्मभिः ॥
हे सुदानवः, इमाः पोषयित्र्यः स्रुतयः घृतमिव मधुराः; काण्वस्य मन्मभिः प्रेरिताभिः बलवत्यः कृत्वा पूर्णाः संवृत्ताः—अन्तरर्घ्याणि समृद्धपोषणाय वर्धन्ताम्।
Mantra 20
क्व नूनं सुदानवो मदथा वृक्तबर्हिषः । ब्रह्मा को वः सपर्यति ॥
हे सुदानवः, इदानीं कुत्र मदथ—ये वृक्तबर्हिषः? कः ब्रह्मा, कः वाक्ज्ञः, सम्यगुपसर्पणेन वः सपर्यति?
Mantra 21
नहि ष्म यद्ध वः पुरा स्तोमेभिर्वृक्तबर्हिषः । शर्धाँ ऋतस्य जिन्वथ ॥
हे वृक्तबर्हिषः, न हि ष्म यद्ध वः पुरा अन्यथा आसीत्। स्तोमैः यूयं ऋतस्य शर्धः जिन्वथ; वाचा ऋतबद्धाः शक्तीः कर्मणि प्रवर्तयथ।
Mantra 22
समु त्ये महतीरपः सं क्षोणी समु सूर्यम् । सं वज्रं पर्वशो दधुः ॥
समु त्ये महतीरापः सं च क्षोणीं सं च सूर्यम्। सं वज्रं पर्वशो दधुः—ऋतस्यैककर्मणे शक्तीः समाहृत्य।
Mantra 23
वि वृत्रं पर्वशो ययुर्वि पर्वताँ अराजिनः । चक्राणा वृष्णि पौंस्यम् ॥
वि वृत्रं पर्वशो ययुः, वि च पर्वतान् अराजिनः। हे वृष्णि, पौंस्यं चक्राणाः—ततः अवरोधो भिद्यते, निहिता ज्योतिः प्रादुरभवति।
Mantra 24
अनु त्रितस्य युध्यतः शुष्ममावन्नुत क्रतुम् । अन्विन्द्रं वृत्रतूर्ये ॥
त्रितस्य युध्यतः अनु ते शुष्मं च क्रतुं च आवन्; वृत्रतूर्ये इन्द्रम् अन्वयन्।
Mantra 25
विद्युद्धस्ता अभिद्यवः शिप्राः शीर्षन्हिरण्ययीः । शुभ्रा व्यञ्जत श्रिये ॥
विद्युद्धस्ता अभिद्यवः, शिप्राः, शीर्षन्हि हिरण्ययीः; शुभ्राः श्रिये व्यञ्जत।
Mantra 26
उशना यत्परावत उक्ष्णो रन्ध्रमयातन । द्यौर्न चक्रदद्भिया ॥
उशना यत् परावत उक्ष्णो रन्ध्रम् अयातन, द्यौर्न चक्रदद् भिया।
Mantra 27
आ नो मखस्य दावनेऽश्वैर्हिरण्यपाणिभिः । देवास उप गन्तन ॥
हे देवाः, मखस्य दावने अश्वैः हिरण्यपाणिभिः सह अस्मान् प्रति आगच्छत; अस्माकं समीपम् उप गन्तन।
Mantra 28
यदेषां पृषती रथे प्रष्टिर्वहति रोहितः । यान्ति शुभ्रा रिणन्नपः ॥
यदा एषां पृषती रथे भवति, रोहितः प्रष्टिं वहति, तदा शुभ्राः शक्तयः यान्ति—अपः रिणन्न् (कम्पयन्) गतिं जनयन्ति।
Mantra 29
सुषोमे शर्यणावत्यार्जीके पस्त्यावति । ययुर्निचक्रया नरः ॥
सु॒षोमे शर्यणावत्याम्, आर्जीकॆ पस्त्यावति च, नराः निचक्रया (चक्रं निहित्य) ययुः—पथि ध्रुवाः।
Mantra 30
कदा गच्छाथ मरुत इत्था विप्रं हवमानम् । मार्डीकेभिर्नाधमानम् ॥
हे मरुतः, कदा यूयम् इत्थं हवमानं विप्रं नाधमानं च माडीकेभिः (कृपाभिः) उपगच्छथ?
Mantra 31
कद्ध नूनं कधप्रियो यदिन्द्रमजहातन । को वः सखित्व ओहते ॥
हे कधप्रियाः, अधुना नूनं किम्—यद् यूयम् इन्द्रम् अजहतन? वः कः सखित्वात् ओहते (अपसरति)?
Mantra 32
सहो षु णो वज्रहस्तैः कण्वासो अग्निं मरुद्भिः । स्तुषे हिरण्यवाशीभिः ॥
सहोभिः वज्रहस्तैः सह वयं कण्वासः मरुद्भिः सह अग्निं स्तुषे, हिरण्यवाशीभिः (हिरण्यवाक्यैः) ।
Mantra 33
ओ षु वृष्णः प्रयज्यूना नव्यसे सुविताय । ववृत्यां चित्रवाजान् ॥
हे वृष्णः! प्रयज्यूनः शक्तीः नव्यसे भवाय सुविताय च इह ववृत्यां—चित्रवाजान् बहुवीर्यसमृद्धान्।
Mantra 34
गिरयश्चिन्नि जिहते पर्शानासो मन्यमानाः । पर्वताश्चिन्नि येमिरे ॥
अन्तर्गिरयश्चिन्नि जिहते; पर्शानासो मन्यमानाः स्वं दृढं निपतन्ति। पर्वताश्चिन्नि येमिरे—यदा दैवी शक्तिरावरणे निघ्नति।
Mantra 35
आक्ष्णयावानो वहन्त्यन्तरिक्षेण पततः । धातारः स्तुवते वयः ॥
आक्ष्णयावानो वहन्त्यन्तरिक्षेण पततः; धातारः स्तुवते वयः (पक्षिणः) प्रगत्यै वहन्ति।
Mantra 36
अग्निर्हि जानि पूर्व्यश्छन्दो न सूरो अर्चिषा । ते भानुभिर्वि तस्थिरे ॥
अग्निर्हि पूर्व्यः जानिः—प्राचीनो ज्ञाता; छन्दसां सूर्य इव स्वेनार्चिषा। तस्य भानुभिरिमाः शक्तयो विस्तीर्णे लोके विव्यक्ताः स्वेषु स्वेषु स्थानेषु तस्थिरे।
Frequently Asked Questions
The Maruts are a host of storm and wind powers—radiant, swift, and loud—invoked to bring strength, protection, and forward-moving energy to the sacrificer.
Triṣṭubh is the hymn’s driving meter, and the poet treats the mantra itself as a real offering—an iṣ (nourishing force) that feeds and increases the Maruts’ power.
Agni is the ritual foundation: his flame is described as sunlike, and his radiance ‘sets’ the powers in their proper stations, concluding the invocation with stability and order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.