Sukta 7

Mantra 1

प्र यद्वस्त्रिष्टुभमिषं मरुतो विप्रो अक्षरत् । वि पर्वतेषु राजथ ॥

जेव्हा विप्र, हे मरुतांनो, तुमच्यासाठी त्रिष्टुभ्-छंदाची ‘इष्’ (पोषक प्रेरणा) ओततो/प्रवाहित करतो, तेव्हा तुम्ही पर्वतश्रेणींमध्ये तेजाने प्रकट होता आणि राज्य करता.

Mantra 2

यदङ्ग तविषीयवो यामं शुभ्रा अचिध्वम् । नि पर्वता अहासत ॥

जेव्हा, हे शुभ्र (दीप्तिमान) जनांनो, तविषीयवः—प्रेरक सामर्थ्याने बलवान—तुमचा ‘याम’ (मार्ग/गती) तुम्ही ठरवता, तेव्हा पर्वतही खाली वाकतात.

Mantra 3

उदीरयन्त वायुभिर्वाश्रासः पृश्निमातरः । धुक्षन्त पिप्युषीमिषम् ॥

ते वायूंनी त्याला उंचावितात—गर्जणारे ते, पृश्नी-मातेचे पुत्र; ते समृद्ध पोषण-रस (पिप्युषी) दुहून काढतात, जीवन-प्राणाचे बळ (इषम्) ओततात.

Mantra 4

वपन्ति मरुतो मिहं प्र वेपयन्ति पर्वतान् । यद्यामं यान्ति वायुभिः ॥

मरुत मिहम् (धुके/कुहासा) पसरवितात; ते पर्वतांना थरथरवितात—जेव्हा ते वायूंनी (प्राण-वायूंनी) सह आपल्या नियत याम (यात्रा/मार्ग) धरून जातात.

Mantra 5

नि यद्यामाय वो गिरिर्नि सिन्धवो विधर्मणे । महे शुष्माय येमिरे ॥

तुमच्या याम (अग्रगमन) साठी गिरि व नद्या विधर्मणे—सुयोग्य रचना/धारणेसाठी—आपापल्या ठिकाणी स्थिर होताना, ते महा शुष्म (वेग-बल) यासाठी स्वतःला अर्पित करतात.

Mantra 6

युष्माँ उ नक्तमूतये युष्मान्दिवा हवामहे । युष्मान्प्रयत्यध्वरे ॥

रक्षणासाठी आम्ही रात्रीही तुम्हालाच हाक मारतो; दिवसा ही तुम्हालाच आवाहन करतो; आणि यज्ञाच्या पुढे सरकणाऱ्या अध्वर-मार्गातही तुम्हालाच बोलावतो.

Mantra 7

उदु त्ये अरुणप्सवश्चित्रा यामेभिरीरते । वाश्रा अधि ष्णुना दिवः ॥

अरुण-प्रभेने युक्त, विचित्र (बहुवर्ण) त्या शक्ती वर उगवतात; आपल्या नियत मार्गांनी गतिमान होतात; निनादत त्या द्युलोकाच्या शिखर-रेषेवर आपले स्थान घेतात.

Mantra 8

सृजन्ति रश्मिमोजसा पन्थां सूर्याय यातवे । ते भानुभिर्वि तस्थिरे ॥

ते आपल्या ओजाने रश्मी मुक्त करतात आणि सूर्याच्या गमनासाठी पंथ निर्माण करतात; आपल्या भानूंनी ते व्यापकपणे पसरून प्रकाशमय मार्ग स्थिर करतात.

Mantra 9

इमां मे मरुतो गिरमिमं स्तोममृभुक्षणः । इमं मे वनता हवम् ॥

हे मरुतांनो, ही माझी वाणी—हा माझा स्तोम; हे ऋभुक्षणांनो (बलवान् शिल्पी), हे स्वीकारा; माझा हा हव (आह्वान) स्वीकारा.

Mantra 10

त्रीणि सरांसि पृश्नयो दुदुह्रे वज्रिणे मधु । उत्सं कवन्धमुद्रिणम् ॥

पृश्नि (चित्तेदार/चित्रवर्ण) जनांनी वज्रिण (वज्रधारी) याच्यासाठी मधाचे तीन प्रवाह दुहिले—एक उत्स (स्रोत), कवन्ध (आवृत/संवृत) व उद्रिण (ऊर्ध्वगामी), अंतरीचा अक्षय उगम.

Mantra 11

मरुतो यद्ध वो दिवः सुम्नायन्तो हवामहे । आ तू न उप गन्तन ॥

हे मरुतांनो, जेव्हा आम्ही दिवः (स्वर्ग) येथून तुम्हाला, तुमच्या सुम्न (अनुग्रह)ाची इच्छा धरून, हाक मारतो—तेव्हा आमच्याकडे या; आमच्या निकट येऊन पोहोचा.

Mantra 12

यूयं हि ष्ठा सुदानवो रुद्रा ऋभुक्षणो दमे । उत प्रचेतसो मदे ॥

कारण तुम्हीच खरे सुदानवः—उदार दाते—रुद्रगण, ऋभु-स्वरूप बलवान् घडविणारे, गृहात (दमे) अधिष्ठित आहात; आणि मद—प्रेरित आनंदात—तुम्ही प्रचेतसः, सर्वतोमुखी जागृत शक्ती आहात.

Mantra 13

आ नो रयिं मदच्युतं पुरुक्षुं विश्वधायसम् । इयर्ता मरुतो दिवः ॥

हे दिव्य मरुतांनो, मदाने ओसंडून वाहणारी रयि—समृद्धी—आमच्याकडे आणा; ती बहुवृद्धियुक्त, विश्वधायसम्—सर्वथा धारण-पोषण करणारी आहे; ती आमच्या दिशेने प्रवाहित करा.

Mantra 14

अधीव यद्गिरीणां यामं शुभ्रा अचिध्वम् । सुवानैर्मन्दध्व इन्दुभिः ॥

हे शुभ्र—दीप्तिमान—जनांनो, जेव्हा तुम्ही जणू गिरि—उच्च शिखरांच्या—यामं—मार्ग व प्रवाह—यांना गती देता, तेव्हा सुवानैः—पिळून काढलेल्या—इन्दुभिः—सोमबिंदूंनी—तुम्ही हर्षात प्रवेश करता आणि अंतःस्थ आनंद अधिक तीव्र करता.

Mantra 15

एतावतश्चिदेषां सुम्नं भिक्षेत मर्त्यः । अदाभ्यस्य मन्मभिः ॥

यांची कृपा इतपत तरी मर्त्य मनुष्य मागू शकतो—अदाभ्य (अजेय) यांच्या प्रेरित मनो-रूपांनी (मन्म) करून. कारण खरा वर तोच: ज्याला कोणीही जिंकू शकत नाही असे रक्षण आणि उन्नयन.

Mantra 16

ये द्रप्सा इव रोदसी धमन्त्यनु वृष्टिभिः । उत्सं दुहन्तो अक्षितम् ॥

जे तेजस्वी थेंबांसारखे, आपल्या वर्षावांनी दोन लोकांना (रोदसी) श्वास देऊन विस्तारतात; जे अक्षय उगमाला दुहतात—तेच ते सामर्थ्य, जे आनंद व ज्ञानाच्या प्रवाहांनी अस्तित्वाला सुपीक करतात.

Mantra 17

उदु स्वानेभिरीरत उद्रथैरुदु वायुभिः । उत्स्तोमैः पृश्निमातरः ॥

तुमच्या निनादित स्वनांनी उठा; तुमच्या रथांनी उठा; तुमच्या वायूंनी उठा; तुमच्या स्तोत्रांनी उठा—हे पृश्नि-मातेच्या पुत्रांनो! गती व प्राण यांच्या अनेक शक्तींनी अस्तित्वाला उर्ध्व उचला.

Mantra 18

येनाव तुर्वशं यदुं येन कण्वं धनस्पृतम् । राये सु तस्य धीमहि ॥

ज्याच्या बळाने तुर्वश व यदु यांना साहाय्य लाभले, ज्याच्या बळाने कण्व ‘धनस्पृत’—धन-विजयी झाला—त्या शक्तीकडे, रयि (समृद्धि) मिळावी म्हणून, आम्ही आपली धि/चिंतन-शक्ती स्थिर करतो.

Mantra 19

इमा उ वः सुदानवो घृतं न पिप्युषीरिषः । वर्धान्काण्वस्य मन्मभिः ॥

हे सुदानवो, तुमच्या या पोषक धारा घृतासारख्या मधुरतेने परिपूर्ण झाल्या आहेत; कण्वाच्या ‘मन्म’—प्रेरित वचने/भाव—यांनी त्या अधिकच वाढल्या आहेत; अंतःयज्ञातील आहुती समृद्ध पोषणात वाढो.

Mantra 20

क्व नूनं सुदानवो मदथा वृक्तबर्हिषः । ब्रह्मा को वः सपर्यति ॥

हे सुदानवो, आता तुम्ही कुठे आनंद मानता—हे वृक्तबर्हिषः, ज्यांनी पवित्र बर्हि (आसन) पसरले आहे? कोणता ‘ब्रह्मा’, कोणता वाक्-वेत्ता, योग्य रीतीने तुमची उपासना करीत आहे?

Mantra 21

नहि ष्म यद्ध वः पुरा स्तोमेभिर्वृक्तबर्हिषः । शर्धाँ ऋतस्य जिन्वथ ॥

निश्चितच, हे पवित्र आसन पसरविणाऱ्यांनो, पूर्वीही तुमच्यासाठी हे कधी वेगळे झाले नाही. स्तोत्रांनी तुम्ही ऋताचा शर्ध (समूह) चेतविता; वाणीने तुम्ही सुव्यवस्थित शक्तींना कर्मप्रवृत्त करता.

Mantra 22

समु त्ये महतीरपः सं क्षोणी समु सूर्यम् । सं वज्रं पर्वशो दधुः ॥

एकत्र त्यांनी महान आपः (जलतत्त्व) सम्यक् केले; एकत्र क्षोणी (पृथ्वी)ला; एकत्र सूर्याला. एकत्र त्यांनी वज्र पर्वशः—अंगाअंगाने जोडून—स्थापिला.

Mantra 23

वि वृत्रं पर्वशो ययुर्वि पर्वताँ अराजिनः । चक्राणा वृष्णि पौंस्यम् ॥

ते पर्वशः—अंगाअंगाने—वृत्राविरुद्ध निघाले; त्यांनी अराजिन (अडिग) पर्वतांना विदीर्ण केले—हे वृष्णि (बलवान), पौंस्य (वीरशक्ती) घडवीत.

Mantra 24

अनु त्रितस्य युध्यतः शुष्ममावन्नुत क्रतुम् । अन्विन्द्रं वृत्रतूर्ये ॥

युद्धात झुंजणाऱ्या त्रिताच्या मागोमाग, त्यांनी शुष्म (वीर्य-बल) आणि क्रतु (प्रकाशमय संकल्प) पुढे आणला; वृत्र-तूर्य (वृत्र-अडथळ्याच्या पराभवाच्या युद्धात) ते इंद्रासह चालले.

Mantra 25

विद्युद्धस्ता अभिद्यवः शिप्राः शीर्षन्हिरण्ययीः । शुभ्रा व्यञ्जत श्रिये ॥

हातांत विद्युत् घेऊन, स्वर्गाकडे दीप्त, उज्ज्वल शिप्रा (गाल-रक्षक) आणि सुवर्ण शिरोभूषणांसह—ते शुभ्र जन श्रिये (शोभा-ऐश्वर्य) साठी बाह्यतः तेजस्वी झाले.

Mantra 26

उशना यत्परावत उक्ष्णो रन्ध्रमयातन । द्यौर्न चक्रदद्भिया ॥

जेव्हा, आकांक्षेने, परावत (दूरतम लोक) येथून तू वृषभासाठी रन्ध्र (भेद/मार्ग) उघडलेस—तेव्हा द्यौः (स्वर्ग)ही जणू भयाने थरथरला.

Mantra 27

आ नो मखस्य दावनेऽश्वैर्हिरण्यपाणिभिः । देवास उप गन्तन ॥

हे देवांनो! यज्ञाच्या आनंदाचे दान देण्यासाठी, अश्वांसह, सुवर्ण-दीप्त हस्तांनी युक्त होऊन आमच्याकडे या; जवळ येऊन उपस्थित व्हा.

Mantra 28

यदेषां पृषती रथे प्रष्टिर्वहति रोहितः । यान्ति शुभ्रा रिणन्नपः ॥

जेव्हा त्यांचा ठिपक्यांचा (अश्व) रथावर असतो आणि लाल (अश्व) दांडा/धुरा ओढतो, तेव्हा उज्ज्वल शक्ती पुढे निघतात; जलांना कंपित करून गतीत प्रवृत्त करतात.

Mantra 29

सुषोमे शर्यणावत्यार्जीके पस्त्यावति । ययुर्निचक्रया नरः ॥

सु-निचोडलेल्या सोमात, शर्यणावतीत, आणि वस्ती-समृद्ध आर्जीकात, ते नर-वीर ‘निचक्रया’ (स्थापित चक्रासह) निघाले—आपल्या मार्गात अढळ.

Mantra 30

कदा गच्छाथ मरुत इत्था विप्रं हवमानम् । मार्डीकेभिर्नाधमानम् ॥

हे मरुतांनो! अशा रीतीने हाक देणाऱ्या, गरजेत असलेल्या ऋषीकडे तुम्ही केव्हा याल—जो सहाय्याचा याचक आहे—तुमच्या ‘मार्डीक’ (कृपामय-उपचारक) शक्तींनी त्याला आधार देत?

Mantra 31

कद्ध नूनं कधप्रियो यदिन्द्रमजहातन । को वः सखित्व ओहते ॥

आता तर, हे ‘कद्ध’चे प्रियजनहो, असे काय की तुम्ही इंद्राला सोडले नाही? तुमच्यातला कोण सख्य-बंधनातून मागे हटतो?

Mantra 32

सहो षु णो वज्रहस्तैः कण्वासो अग्निं मरुद्भिः । स्तुषे हिरण्यवाशीभिः ॥

बलवानांसह, वज्रहस्तांसह, आम्ही कण्वजन मरुतांसह अग्नीची स्तुती करतो—सुवर्णासारख्या उजळ वाणींनी.

Mantra 33

ओ षु वृष्णः प्रयज्यूना नव्यसे सुविताय । ववृत्यां चित्रवाजान् ॥

हे वृष्णि (बलवान् देव)! यज्ञात अग्रसर करणाऱ्या शक्तींना—नव्या उन्नतीसाठी, शुभ-सुगम गतीसाठी—मी येथे वळवून प्रवर्तित करीन; त्या चित्र-वीर्य, विविध तेजांनी परिपूर्ण असोत.

Mantra 34

गिरयश्चिन्नि जिहते पर्शानासो मन्यमानाः । पर्वताश्चिन्नि येमिरे ॥

अंतःस्थ ‘गिरी’ही झुकून खाली बसतात; स्वतःला अचल मानणारे प्रतिरोधक घनसमूहही सैल पडतात. ‘पर्वत’सुद्धा रोखले व बांधले जातात—जेव्हा दैवी बल अडथळ्यावर दाब आणते.

Mantra 35

आक्ष्णयावानो वहन्त्यन्तरिक्षेण पततः । धातारः स्तुवते वयः ॥

ते आम्हाला वहात नेतात—दृष्टीत तीव्र—अंतरिक्षमार्गाने उडत; स्तुती करणाऱ्यासाठी धातार (दैवी व्यवस्थापक) प्रगतीच्या पंखयुक्त शक्तींना पोहोचवितात.

Mantra 36

अग्निर्हि जानि पूर्व्यश्छन्दो न सूरो अर्चिषा । ते भानुभिर्वि तस्थिरे ॥

अग्नी खरोखरच प्राचीन, जन्मजात जाणता आहे—छंदाचा सूर्य जसा, तसा तो आपल्या अर्चिष् (ज्वाला)सह. त्याच्या भानू (किरणां)मुळे त्या शक्ती विस्तारून प्रकट होतात आणि आपापल्या स्थानांवर स्थिर होतात.