Sukta 7
Sukta 8.7
Kaṇva lineage (Mandala 8 context; exact rishi not specified here)
Maruts
Tr̥ṣṭubh (explicitly referenced; verse likely in Tr̥ṣṭubh)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਬਲੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਰਨ ਵਾਲੀ ਸੈਨਾ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਵੀ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਜਾਗਦੇ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ, ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਧੱਕਣ ਵਾਲਾ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਵੇਗ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਣਵ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਿਉ ਵਰਗੀਆਂ ਪੋਸ਼ਕ “ਧਾਰਾਂ” (ਇਸ਼ਹ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਅਗਨੀ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਦਿਪਤਿਮਾਨ ਗਿਆਨੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੀ ਜਵਾਲਾ-ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਣ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਟਿਕਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜ್ಞ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
प्र यद्वस्त्रिष्टुभमिषं मरुतो विप्रो अक्षरत् । वि पर्वतेषु राजथ ॥
ਜਦੋਂ ਵਿਪ੍ਰ (ਰਿਸ਼ੀ), ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਦੀ ਇਸ਼ (ਪੋਸ਼ਕ ਅਰਪਣ) ਵਗਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਚਮਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋ।
Mantra 2
यदङ्ग तविषीयवो यामं शुभ्रा अचिध्वम् । नि पर्वता अहासत ॥
ਜਦੋਂ, ਹੇ ਸ਼ੁਭ੍ਰੋ (ਚਮਕਦਾਰੋ), ਤਵਿਸ਼ੀਯਵੋ (ਪ੍ਰਚੰਡ ਬਲ ਵਾਲੋ), ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਯਾਮ (ਮਾਰਗ/ਯਾਤਰਾ) ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਦ ਪਹਾੜ ਨਿਵੇ ਗਏ।
Mantra 3
उदीरयन्त वायुभिर्वाश्रासः पृश्निमातरः । धुक्षन्त पिप्युषीमिषम् ॥
ਵਾਯੂਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ—ਗੱਜਣ ਵਾਲੇ, ਪૃਸ਼્નੀ-ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਉਹ ਪ੍ਰਚੁਰ ਪੋਸ਼ਣ, ਜੀਵਨ-ਰਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਦੋਹਦੇ ਹਨ।
Mantra 4
वपन्ति मरुतो मिहं प्र वेपयन्ति पर्वतान् । यद्यामं यान्ति वायुभिः ॥
ਮਰੁਤ ਮਿਹ (ਧੁੰਦ) ਨੂੰ ਵਿਖੇਰਦੇ ਹਨ; ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਯੂਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਯਾਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।
Mantra 5
नि यद्यामाय वो गिरिर्नि सिन्धवो विधर्मणे । महे शुष्माय येमिरे ॥
ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਯਾਮ ਲਈ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਥਾਪਣ ਵਿੱਚ—ਵਿਧਰਮਣ ਵੱਲ—ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ੁਸ਼ਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 6
युष्माँ उ नक्तमूतये युष्मान्दिवा हवामहे । युष्मान्प्रयत्यध्वरे ॥
ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਦਿਨ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਯਜ्ञ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਅਧਵਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 7
उदु त्ये अरुणप्सवश्चित्रा यामेभिरीरते । वाश्रा अधि ष्णुना दिवः ॥
ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਬਹੁ-ਰੰਗੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਨਿਯਤ ਗਤਿ-ਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ; ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਦਿਉ ਦੇ ਕੰਗੂਰੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਠਿਕਾਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 8
सृजन्ति रश्मिमोजसा पन्थां सूर्याय यातवे । ते भानुभिर्वि तस्थिरे ॥
ਬਲ ਨਾਲ ਉਹ ਕਿਰਣ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਜਾਣ ਲਈ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਭਾਨੂਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 9
इमां मे मरुतो गिरमिमं स्तोममृभुक्षणः । इमं मे वनता हवम् ॥
ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਬਾਣੀ ਹੈ; ਹੇ ਭੁਕ੍ਸ਼ਣਃ (ਬਲਵਾਨ ਘੜਨਹਾਰੇ), ਇਹ ਮੇਰਾ ਸਤੋਤ੍ਰ—ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਹਾਕ (ਹਵ) ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।
Mantra 10
त्रीणि सरांसि पृश्नयो दुदुह्रे वज्रिणे मधु । उत्सं कवन्धमुद्रिणम् ॥
ਚਿਤਰਲੇ (ਪ੍ਰਿਸ਼ਨੀ) ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਲਈ ਮਿਠਾਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਰੋਤ ਦੁਹ ਲਏ; ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਸੰਯਤ ਚਸ਼ਮਾ—ਅੰਦਰਲਾ ਅਖੁੱਟ ਸਰੋਤ।
Mantra 11
मरुतो यद्ध वो दिवः सुम्नायन्तो हवामहे । आ तू न उप गन्तन ॥
ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ, ਤਦ ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਆਓ—ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਨਿਕਟ ਹੋ ਕੇ ਆਓ।
Mantra 12
यूयं हि ष्ठा सुदानवो रुद्रा ऋभुक्षणो दमे । उत प्रचेतसो मदे ॥
ਹੇ ਸੁਦਾਨਵੋ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ—ਰੁਦ੍ਰ, ਭੁਕਸ਼ਣ (ਬਲਵਾਨ ਘੜਨਹਾਰੇ)—ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ; ਅਤੇ ਮਦ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਆਨੰਦ-ਉਮੰਗ) ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸੋ, ਵਿਸ਼ਾਲ-ਜਾਗਰੂਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੋ।
Mantra 13
आ नो रयिं मदच्युतं पुरुक्षुं विश्वधायसम् । इयर्ता मरुतो दिवः ॥
ਹੇ ਦਿਵ ਦੇ ਮਰੁਤੋ! ਮਦ ਨਾਲ ਝਲਕਦੀ ਰਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ), ਬਹੁ-ਵਿਕਾਸ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਧਾਯਸ (ਸਭ ਥਾਂ ਧਾਰਨਹਾਰੀ)—ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਚਲਾਓ।
Mantra 14
अधीव यद्गिरीणां यामं शुभ्रा अचिध्वम् । सुवानैर्मन्दध्व इन्दुभिः ॥
ਹੇ ਸ਼ੁਭ੍ਰ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ) ਜਨੋ! ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਗਿਰੀਆਂ ਦੇ ਯਾਮ (ਮਾਰਗ-ਪ੍ਰਵਾਹ), ਅੰਦਰਲੇ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਦ ਸੁਵਾਨ (ਪਿਸੇ ਹੋਏ) ਇੰਦੁ-ਬਿੰਦੂ—ਸੋਮ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ—ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹರ್ಷ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੀਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋ।
Mantra 15
एतावतश्चिदेषां सुम्नं भिक्षेत मर्त्यः । अदाभ्यस्य मन्मभिः ॥
ਇਤਨੇ ਤੱਕ ਵੀ ਮਰਤ੍ਯ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਭਿੱਖ ਮੰਗ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਅਦਾਭ੍ਯ (ਅਪਰਾਜਿਤ) ਦੇ ਮਨ੍ਮਾਂ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰ-ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚਾ ਸੁਮ੍ਨ ਤਾਂ ਇਹੀ ਹੈ: ਅਜਿੱਤ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚਾਈ ਦਾ ਵਰਦਾਨ।
Mantra 16
ये द्रप्सा इव रोदसी धमन्त्यनु वृष्टिभिः । उत्सं दुहन्तो अक्षितम् ॥
ਜੋ ਦ੍ਰਪ੍ਸਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਵਰਖਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲਦੇ, ਦੋਵੇਂ ਰੋਦਸੀ (ਦੁਇ-ਲੋਕ) ਨੂੰ ਸਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਵਿਸਤਾਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਅਖ਼ਿਤ ਉਤ੍ਸ ਨੂੰ ਦੋਹ ਕੇ ਕੱਢਦੇ ਹਨ—ਉਹੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਪਜਾਊ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 17
उदु स्वानेभिरीरत उद्रथैरुदु वायुभिः । उत्स्तोमैः पृश्निमातरः ॥
ਉਦੁ—ਆਪਣੇ ਸ੍ਵਾਨਾਂ (ਗੂੰਜਦੇ ਨਾਦਾਂ) ਨਾਲ ਉੱਠੋ; ਉਦੁ—ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਉੱਠੋ; ਉਦੁ—ਆਪਣੇ ਵਾਯੂਆਂ ਨਾਲ ਉੱਠੋ; ਉਦੁ—ਆਪਣੇ ਸ੍ਤੋਮਾਂ (ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤਾਂ) ਨਾਲ ਉੱਠੋ, ਹੇ ਪೃਸ਼્નਿਮਾਤਰಃ (ਪૃਸ਼੍ਣੀ ਦੇ ਸੰਤਾਨੋ)! ਗਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੋ।
Mantra 18
येनाव तुर्वशं यदुं येन कण्वं धनस्पृतम् । राये सु तस्य धीमहि ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਤੁਰਵਸ਼ ਅਤੇ ਯਦੂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕਣਵ ਧਨ ਦਾ ਜੇਤੂ ਬਣਿਆ—ਉਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਲ, ਰਾਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਲਈ, ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਧਾਰਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 19
इमा उ वः सुदानवो घृतं न पिप्युषीरिषः । वर्धान्काण्वस्य मन्मभिः ॥
ਹੇ ਸੁਦਾਨਵੋ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਇਹ ਪਾਲਣਹਾਰ ਧਾਰਾਂ ਘ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠਾਸ ਵਾਂਗ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਕਣਵ ਦੇ ਮੰਮ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨ) ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ—ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਰਪਣ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਪੋਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਵਧਣ।
Mantra 20
क्व नूनं सुदानवो मदथा वृक्तबर्हिषः । ब्रह्मा को वः सपर्यति ॥
ਹੇ ਸੁਦਾਨਵੋ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹੋ—ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਯਜ्ञਾਸਨ (ਬਰ੍ਹਿਸ) ਵਿਛਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋ? ਕਿਹੜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕਿਹੜਾ ਵਚਨ-ਜਾਣੂ, ਠੀਕ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ?
Mantra 21
नहि ष्म यद्ध वः पुरा स्तोमेभिर्वृक्तबर्हिषः । शर्धाँ ऋतस्य जिन्वथ ॥
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ (ਬਰ੍ਹਿਸ) ਵਿਛਾਉਣ ਵਾਲਿਓ! ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਤ ਦੇ ਸ਼ਰਧ (ਦਲ/ਸਮੂਹ) ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹੋ—ਵਾਣੀ/ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋ।
Mantra 22
समु त्ये महतीरपः सं क्षोणी समु सूर्यम् । सं वज्रं पर्वशो दधुः ॥
ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਪਃ (ਜਲਾਂ) ਨੂੰ ਸੁਰਤਾਲ ਕੀਤਾ; ਇਕੱਠੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ; ਇਕੱਠੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਜੋੜ-ਜੋੜ ਕੇ ਟਿਕਾਇਆ—ਤ ਦੇ ਇਕੋ ਕਰਮ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
Mantra 23
वि वृत्रं पर्वशो ययुर्वि पर्वताँ अराजिनः । चक्राणा वृष्णि पौंस्यम् ॥
ਜੋੜ-ਜੋੜ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਅਡੋਲ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਹੇ ਬਲਵਾਨ! ਵੀਰ-ਬਲ (ਪੌਂਸ੍ਯ) ਨੂੰ ਘੜ ਕੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਟੁੱਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਕਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 24
अनु त्रितस्य युध्यतः शुष्ममावन्नुत क्रतुम् । अन्विन्द्रं वृत्रतूर्ये ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜੂਝਦੇ ਤ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਅਨੁਸਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੌਰ੍ਯ-ਬਲ (ਸ਼ੁਸ਼ਮ) ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸੰਕਲਪ (ਕ੍ਰਤੁ) ਅੱਗੇ ਲਿਆਂਦੇ; ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਰੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ।
Mantra 25
विद्युद्धस्ता अभिद्यवः शिप्राः शीर्षन्हिरण्ययीः । शुभ्रा व्यञ्जत श्रिये ॥
ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚਮਕਦੇ, ਕਿਰਣਮਈ ਗੱਲ-ਰੱਖਿਆ (ਸ਼ਿਪ੍ਰਾ) ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਿਰੋ-ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਵਾਲੇ—ਉਹ ਉਜਲੇ ਜਣੇ ਸ਼੍ਰੀ (ਸ਼ੋਭਾ) ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਸਜਾ ਲਏ।
Mantra 26
उशना यत्परावत उक्ष्णो रन्ध्रमयातन । द्यौर्न चक्रदद्भिया ॥
ਜਦੋਂ ਤੂੰ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪਰਾਵਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰਲੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਲਈ ਇੱਕ ਛੇਦ/ਰਾਹ (ਰੰਧ੍ਰ) ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਤਾਂ ਦ੍ਯੌ (ਆਕਾਸ਼) ਵੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉਠਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਭੈਭੀਤ ਹੋਵੇ।
Mantra 27
आ नो मखस्य दावनेऽश्वैर्हिरण्यपाणिभिः । देवास उप गन्तन ॥
ਹੇ ਦੇਵੋ, ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਓ; ਆਪਣੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੁਵਰਨ-ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ—ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਆਓ।
Mantra 28
यदेषां पृषती रथे प्रष्टिर्वहति रोहितः । यान्ति शुभ्रा रिणन्नपः ॥
ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿਤਰੀ (ਪૃષਤੀ) ਰਥ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਲਾਲ (ਰੋਹਿਤ) ਧੁਰਾ ਖਿੱਚੇ, ਤਦ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਾ ਕੇ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 29
सुषोमे शर्यणावत्यार्जीके पस्त्यावति । ययुर्निचक्रया नरः ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜੇ ਹੋਏ ਸੋਮ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰ੍ਯਣਾਵਤੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਆਰਜੀਕ ਵਿੱਚ—ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਨਰ (ਵੀਰ) ਗਏ; ਆਪਣੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ।
Mantra 30
कदा गच्छाथ मरुत इत्था विप्रं हवमानम् । मार्डीकेभिर्नाधमानम् ॥
ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ—ਸੱਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਲੋੜ ਵਿੱਚ ਪਏ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ—ਆਓਗੇ? ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਪਾਲੂ ਚੰਗਿਆਈ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿਓ।
Mantra 31
कद्ध नूनं कधप्रियो यदिन्द्रमजहातन । को वः सखित्व ओहते ॥
ਹੇ ‘ਕੱਧ’ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਓ, ਹੁਣ ਦੱਸੋ—ਤੁਸੀਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ? ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਸਖ਼ੀਪਣ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਹਟਦਾ ਹੈ?
Mantra 32
सहो षु णो वज्रहस्तैः कण्वासो अग्निं मरुद्भिः । स्तुषे हिरण्यवाशीभिः ॥
ਬਲਵਾਨ, ਵਜ੍ਰ-ਹਸਤ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਕਣਵ—ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ—ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਵਾਣੀਆਂ ਨਾਲ।
Mantra 33
ओ षु वृष्णः प्रयज्यूना नव्यसे सुविताय । ववृत्यां चित्रवाजान् ॥
ਓ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਬਲਵਾਨ ਦੇਵ) ਲਈ—ਅਗ੍ਰਯਜਨੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ, ਨਵੇਂ ਭਵ ਲਈ, ਸੁਗਤੀ ਲਈ—ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਮੋੜ ਕੇ ਲਿਆਵਾਂ, ਚਿਤ੍ਰਵਾਜ (ਵਿਭਿੰਨ ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ।
Mantra 34
गिरयश्चिन्नि जिहते पर्शानासो मन्यमानाः । पर्वताश्चिन्नि येमिरे ॥
ਅੰਦਰਲੇ ‘ਗਿਰਿ’ ਵੀ ਝੁਕ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਧਕੇਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਘਣ ਪਿੰਡ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ‘ਪਰਬਤ’ ਵੀ ਰੋਕੇ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਬਲ ਅਵਰੋਧ ਉੱਤੇ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 35
आक्ष्णयावानो वहन्त्यन्तरिक्षेण पततः । धातारः स्तुवते वयः ॥
ਤੀਖੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵਾਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ; ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧਾਤਾਰ (ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਵਸਥਾਪਕ) ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀਆਂ ਪੰਖੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 36
अग्निर्हि जानि पूर्व्यश्छन्दो न सूरो अर्चिषा । ते भानुभिर्वि तस्थिरे ॥
ਅਗਨੀ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਜਨਮਜਾਤ ਜਾਣਨਹਾਰ ਹੈ; ਛੰਦ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਜਵਾਲਾ (ਅਰਚਿਸ਼ਾ) ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ (ਭਾਨੁਭਿਃ) ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
The Maruts are a host of storm and wind powers—radiant, swift, and loud—invoked to bring strength, protection, and forward-moving energy to the sacrificer.
Triṣṭubh is the hymn’s driving meter, and the poet treats the mantra itself as a real offering—an iṣ (nourishing force) that feeds and increases the Maruts’ power.
Agni is the ritual foundation: his flame is described as sunlike, and his radiance ‘sets’ the powers in their proper stations, concluding the invocation with stability and order.
Ask anything about Sukta 7 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
