
Sukta 7.82
Vasiṣṭha
Indra-Varuṇa
Triṣṭubh
వసిష్ఠుని ఈ స్తోత్రం యజ్ఞానికి, ప్రజలకు, సముదాయానికి “మహి శర్మ” (విశాల రక్షణ) లభించునట్లు, అలాగే నిరంతర శత్రువులపై విజయము కలుగునట్లు ఇంద్ర–వరుణుల యుగ్మాధిపత్యాన్ని ఆహ్వానిస్తుంది. ఇది యుద్ధబలం (ఇంద్రుడు) మరియు నైతిక–విశ్వవ్యవస్థ (వరుణుడు) మధ్య మారుతూ, వారి సహకారమే స్థిరత్వం, వృద్ధి, సదుపాలనకు ఆధారమని ప్రతిపాదిస్తుంది. ముగింపులో మిత్రుడు, అర్యమన్, అదితి అనే ఆదిత్యవృత్తాన్ని మరియు సవితృను విస్తరించి స్మరిస్తూ, ఋతాన్ని నిలుపు అఖండమైన వెలుగును కోరుతుంది.
Mantra 1
इन्द्रावरुणा युवमध्वराय नो विशे जनाय महि शर्म यच्छतम् । दीर्घप्रयज्युमति यो वनुष्यति वयं जयेम पृतनासु दूढ्यः ॥
హే ఇంద్రా-వరుణా! మీరిద్దరూ మా అధ్వర (యజ్ఞం) కొరకు, మా జనము మరియు విశ్ (సముదాయం) కొరకు, మహత్తర శర్మ (శాంతి-రక్షణ)ను ప్రసాదించండి. దీర్ఘప్రయజ్యు (దీర్ఘకాల ప్రత్యర్థి)గా మా మీదికి దూసుకొచ్చి ప్రయత్నించువానిని జయించి—మీ ధారణశక్తిలో దృఢంగా నిలిచి—మేము యుద్ధములలో విజయం పొందుదుము.
Mantra 2
सम्राळन्यः स्वराळन्य उच्यते वां महान्ताविन्द्रावरुणा महावसू । विश्वे देवासः परमे व्योमनि सं वामोजो वृषणा सं बलं दधुः ॥
మీలో ఒకరు ‘సమ్రాట్’ అని, మరొకరు ‘స్వరాట్’ అని పిలువబడతారు; హే ఇంద్ర-వరుణా, మీరు ఇద్దరూ మహానులు, ‘మహావసు’—మహత్తర ధన-సంపదను ప్రసాదించువారు. పరమ వ్యోమంలో ఉన్న సమస్త దేవతలు, హే వృషణౌ (ఇద్దరు బలవంతులైన వృషభులు), మీలో ఏకముగా ఓజస్సు మరియు బలాన్ని సమీకరించి స్థాపించారు.
Mantra 3
अन्वपां खान्यतृन्तमोजसा सूर्यमैरयतं दिवि प्रभुम् । इन्द्रावरुणा मदे अस्य मायिनोऽपिन्वतमपितः पिन्वतं धियः ॥
నీటి ప్రవాహాల మార్గాన్ని అనుసరించి, మీ ఓజస్సుతో మీరు కాలువల/మార్గాల్ని చీల్చారు; దివిలో ప్రభువైన కాంతి—సూర్యుణ్ని స్థాపించారు. హే ఇంద్ర-వరుణా, ఈ మాయావిన్ (శక్తిమంతుడు) యొక్క మదంలో, మీరు గుప్త గర్భం నుంచి ప్రేరణలను ఉప్పొంగించారు; మా ధియః (ధ్యాన-చింతన/ప్రేరణలు) కూడా వృద్ధి చెందునట్లు చేయండి.
Mantra 4
युवामिद्युत्सु पृतनासु वह्नयो युवां क्षेमस्य प्रसवे मितज्ञवः । ईशाना वस्व उभयस्य कारव इन्द्रावरुणा सुहवा हवामहे ॥
యుద్ధాలలోను సమరాలలోను అగ్ని-వాహకులు (వహ్నయః) మీ ఇద్దరినే పిలుస్తారు; క్షేమం (శాంతి-కల్యాణం) ప్రసవించు వేళ మితజ్ఞులు (పరిమాణ-జ్ఞానులు) మీరినే ఆహ్వానిస్తారు. ఉభయ విధ ‘వసు’ (ధనం)లకు ఈశానులైన మిమ్మల్ని కవులు-గాయకులు పిలుస్తారు—హే ఇంద్ర-వరుణా, ‘సుహవా’ (సులభంగా ఆహ్వేయులు), మేము మిమ్మల్ని హవిస్తాము.
Mantra 5
इन्द्रावरुणा यदिमानि चक्रथुर्विश्वा जातानि भुवनस्य मज्मना । क्षेमेण मित्रो वरुणं दुवस्यति मरुद्भिरुग्रः शुभमन्य ईयते ॥
ఓ ఇంద్ర–వరుణులారా! మీ విస్తారమైన మహిమచేత ఈ జగత్తు యొక్క సమస్త జన్మించినవాటిని (భూత-భవాలను) మీరు నిర్మించినట్లయితే—క్షేమం (శాంతి) ద్వారా మిత్రుడు వరుణుని సేవిస్తాడు; మరొకడు, ఉగ్రుడు (ఇంద్రుడు), మరుతులతో కలిసి ప్రకాశమయ శుభకల్యాణం వైపు సాగుతాడు.
Mantra 6
महे शुल्काय वरुणस्य नु त्विष ओजो मिमाते ध्रुवमस्य यत्स्वम् । अजामिमन्यः श्नथयन्तमातिरद्दभ्रेभिरन्यः प्र वृणोति भूयसः ॥
ఇప్పుడు వరుణుని మహత్తర తేజస్సుకోసం, అతని స్థిరమైన స్వకీయ ఓజస్ (శక్తి) కాంతిలో తన పరిమాణాన్ని ప్రకటిస్తుంది. మరొకడు వంగని/లొంగని వానిని కొట్టి కూలదోస్తాడు; ఇంకొకడు స్వల్పములోనుండి అధికమైన వృద్ధిని ఎంచుకుంటాడు.
Mantra 7
न तमंहो न दुरितानि मर्त्यमिन्द्रावरुणा न तपः कुतश्चन । यस्य देवा गच्छथो वीथो अध्वरं न तं मर्तस्य नशते परिह्वृतिः ॥
ఓ ఇంద్ర–వరుణులారా! ఏ దిక్కునుంచైనా క్లేశమో, దురితమో, దహింపజేసే తపస్సు (పీడ) గానీ ఆ మర్త్యుణ్ని తాకలేవు—యారితో, ఓ దేవులారా, మీరు యజ్ఞమార్గంలో సహచరులై సాగుతారో. అతనిని ‘పరిహ్వృతి’ (చుట్టుముట్టే వికృతి/విఘ్నం) పట్టుకోలేను.
Mantra 8
अर्वाङ्नरा दैव्येनावसा गतं शृणुतं हवं यदि मे जुजोषथः । युवोर्हि सख्यमुत वा यदाप्यं मार्डीकमिन्द्रावरुणा नि यच्छतम् ॥
ఓ దివ్య వీరులారా (ఇంద్ర–వరుణ), మీ దైవ సహాయంతో ఇక్కడికి రండి; మీరు ప్రసన్నంగా స్వీకరిస్తే నా హవాన్ని వినండి. ఎందుకంటే సఖ్యత మీదే; జలజమైన కరుణ/అనుగ్రహమూ మీదే—ఓ ఇంద్రవరుణా, ఆ ఆరోగ్యకరమైన కృపను మా లోన నిలిపండి.
Mantra 9
अस्माकमिन्द्रावरुणा भरेभरे पुरोयोधा भवतं कृष्ट्योजसा । यद्वां हवन्त उभये अध स्पृधि नरस्तोकस्य तनयस्य सातिषु ॥
ఓ ఇంద్రవరుణా, ప్రతి సమరంలో/దాడిలో ప్రజాబలంతో బలపడిన మా ముందువరుస యోధులుగా ఉండండి. ఇరుపక్షాలూ మిమ్మల్ని హవిస్తే, ఓ వీరులారా, మా శిశువు మరియు సంతాన విజయసాధనల్లో మాకు జయం ప్రసాదించండి.
Mantra 10
अस्मे इन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा द्युम्नं यच्छन्तु महि शर्म सप्रथः । अवध्रं ज्योतिरदितेॠतावृधो देवस्य श्लोकं सवितुर्मनामहे ॥
మాలో ఇంద్రుడు, వరుణుడు, మిత్రుడు, అర్యమన్ ప్రకాశమయమైన ద్యుమ్నాన్ని, మహత్తరమైన విస్తారమైన శాంతి/ఆశ్రయాన్ని స్థాపించుగాక. Ṛta ను వృద్ధి చేసే వారమై, అదితి యొక్క అవిచ్ఛిన్న జ్యోతిని మేము ధరిస్తాము; అలాగే మనసును సత్యానికి మేల్కొలిపే సవితృ దేవుని దివ్య శ్లోకము/యశస్సును మేము మననం చేస్తాము.
They are a paired form of sovereignty: Indra represents conquering power and protection, while Varuṇa represents Ṛta (cosmic and moral order). Together they grant security that is both strong and lawful.
The hymn repeatedly asks for “mahi śarma” (vast shelter/peace) for the sacrifice and the community, and for success against adversaries—so welfare and victory are established under Ṛta.
It widens the prayer from immediate protection to a universal foundation: social harmony (Mitra), noble order (Aryaman), Aditi’s unbroken light, and Savitṛ’s awakening impulse—so prosperity is rooted in truth and right order.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.