
Sukta 7.82
Vasiṣṭha
Indra-Varuṇa
Triṣṭubh
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ସୂକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର–ବରୁଣଙ୍କ ଯୁଗଳ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଯଜ୍ଞ, ଜନସମୂହ ଓ ସମୁଦାୟ ପାଇଁ “ମହି ଶର୍ମ” (ବିଶାଳ ରକ୍ଷା) ଦାନ କରିବାକୁ, ଏବଂ ଅବିରତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଜୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଏହା ଯୁଦ୍ଧୀୟ ପ୍ରବଳତା (ଇନ୍ଦ୍ର) ଓ ନୀତି–ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଶୃଙ୍ଖଳା (ବରୁଣ) ମଧ୍ୟରେ ପାଳାକ୍ରମେ ଗତି କରି, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗକୁ ସ୍ଥିରତା, ବୃଦ୍ଧି ଓ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଶାସନର ଆଧାର ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦନ କରେ। ଶେଷରେ ଏହା ଆଦିତ୍ୟମଣ୍ଡଳ (ମିତ୍ର, ଅର୍ୟମନ, ଅଦିତି) ଓ ସବିତୃଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଋତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଆଲୋକ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
Mantra 1
इन्द्रावरुणा युवमध्वराय नो विशे जनाय महि शर्म यच्छतम् । दीर्घप्रयज्युमति यो वनुष्यति वयं जयेम पृतनासु दूढ्यः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ, ଆମର ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞ) ପାଇଁ, ଆମ ଜନ ଓ ବିଶ ପାଇଁ ମହାନ ଶର୍ମ (ଶାନ୍ତି-ରକ୍ଷା) ଦିଅ। ଯେ ଦୀର୍ଘପ୍ରୟଜ୍ୟୁମତି ଶତ୍ରୁ ଆମ ବିରୋଧରେ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତାହାକୁ ଜୟ କରି, ଯୁଦ୍ଧମାନଙ୍କରେ ଆମେ ବିଜୟୀ ହେବୁ—ତୁମ ଧାରକ ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ।
Mantra 2
सम्राळन्यः स्वराळन्य उच्यते वां महान्ताविन्द्रावरुणा महावसू । विश्वे देवासः परमे व्योमनि सं वामोजो वृषणा सं बलं दधुः ॥
ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ‘ସମ୍ରାଟ’ ବୋଲି, ଅନ୍ୟଜଣେ ‘ସ୍ୱରାଟ’ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି—ହେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମହାନ, ମହାବସୁ (ମହାଧନ-ଦାତା) ଅଟ। ପରମ ବ୍ୟୋମରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ହେ ବୃଷଣ (ବଳବାନ ବୃଷଭସଦୃଶ), ତୁମମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଏକତ୍ର କରି ଓଜସ ଓ ବଳକୁ ସଂଯୁକ୍ତ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି।
Mantra 3
अन्वपां खान्यतृन्तमोजसा सूर्यमैरयतं दिवि प्रभुम् । इन्द्रावरुणा मदे अस्य मायिनोऽपिन्वतमपितः पिन्वतं धियः ॥
ଜଳମାନଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରି ତୁମେ ନିଜ ଓଜସା ଦ୍ୱାରା ନାଳା/ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ଚିରି ଖୋଲିଲ; ଦିବିରେ ପ୍ରଭୁ-ରୂପ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ଥାପନ କଲ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ, ଏହି ମାୟାବାନ (ଶକ୍ତିମାନ)ର ମଦରେ ତୁମେ ଗୁପ୍ତ ଗଭୀରତାରୁ ପ୍ରେରଣାମାନଙ୍କୁ ଫୁଲାଇଲ; ଆମ ଧିୟଃ (ଚିନ୍ତା-ପ୍ରଜ୍ଞା)କୁ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ାଅ।
Mantra 4
युवामिद्युत्सु पृतनासु वह्नयो युवां क्षेमस्य प्रसवे मितज्ञवः । ईशाना वस्व उभयस्य कारव इन्द्रावरुणा सुहवा हवामहे ॥
ଯୁଦ୍ଧ ଓ ପୃତନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିବାହକ (ବହ୍ନୟଃ) ତୁମମାନଙ୍କୁ ହିଁ ଡାକନ୍ତି; କ୍ଷେମ (ଶାନ୍ତି-କଲ୍ୟାଣ)ର ପ୍ରସବରେ ମିତଜ୍ଞ (ମାପରେ ଜାଣୁଥିବା) ତୁମମାନଙ୍କୁ ହିଁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ଉଭୟ ପ୍ରକାର ବସୁ (ଧନ)ର ଈଶାନ ହେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ, ସୁହବ (ସହଜେ ଆହ୍ୱାନନୀୟ) ତୁମମାନଙ୍କୁ ଗାୟକ କବିମାନେ ଡାକନ୍ତି—ଆମେ ମଧ୍ୟ ତୁମମାନଙ୍କୁ ହବାମହେ (ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ)।
Mantra 5
इन्द्रावरुणा यदिमानि चक्रथुर्विश्वा जातानि भुवनस्य मज्मना । क्षेमेण मित्रो वरुणं दुवस्यति मरुद्भिरुग्रः शुभमन्य ईयते ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ରା-ବରୁଣା, ଯଦି ତୁମେ ନିଜ ବିଶାଳ ମହିମାରେ ଜଗତର ସମସ୍ତ ଜାତ ଭାବକୁ ଗଢ଼ିଛ; ତେବେ କ୍ଷେମ (ଶାନ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ମିତ୍ର ବରୁଣଙ୍କୁ ସେବା କରେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟଜଣ—ଉଗ୍ର—ମରୁଦ୍ଗଣ ସହ ଶୁଭ, ଦୀପ୍ତିମାନ କଲ୍ୟାଣ ଦିଗକୁ ଗତି କରେ।
Mantra 6
महे शुल्काय वरुणस्य नु त्विष ओजो मिमाते ध्रुवमस्य यत्स्वम् । अजामिमन्यः श्नथयन्तमातिरद्दभ्रेभिरन्यः प्र वृणोति भूयसः ॥
ଏବେ ବରୁଣଙ୍କ ମହା ତେଜ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଧ୍ରୁବ, ନିଜସ୍ୱ ଶକ୍ତି ଦୀପ୍ତିରେ ନିଜକୁ ନିଜେ ମାପେ। ଅନ୍ୟଜଣ ନ ଝୁକୁଥିବାକୁ ଆଘାତ କରି ପତିତ କରେ; ଏବଂ ଅନ୍ୟଜଣ ଅଳ୍ପରୁ ଅଧିକ—ମହତ୍ତର ବୃଦ୍ଧି—ବାଛେ।
Mantra 7
न तमंहो न दुरितानि मर्त्यमिन्द्रावरुणा न तपः कुतश्चन । यस्य देवा गच्छथो वीथो अध्वरं न तं मर्तस्य नशते परिह्वृतिः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ରା-ବରୁଣା, କୌଣସି ଦିଗରୁ ନ ଦୁଃଖ, ନ ଦୁର୍ଗତି, ନ ଦାହକ ତାପ—ମର୍ତ୍ୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରେ; ହେ ଦେବମାନେ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଯଜ୍ଞପଥରେ ତାଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କର। ସେ ମର୍ତ୍ୟକୁ ପରିହ୍ୱୃତି (ଘେରି ଧରୁଥିବା ବିକୃତି) ଧରିପାରେ ନାହିଁ।
Mantra 8
अर्वाङ्नरा दैव्येनावसा गतं शृणुतं हवं यदि मे जुजोषथः । युवोर्हि सख्यमुत वा यदाप्यं मार्डीकमिन्द्रावरुणा नि यच्छतम् ॥
ହେ ନରା—ଦିବ୍ୟ ବୀରଦ୍ୱୟ! ତୁମ ଦୈବୀ ଅବସା (ରକ୍ଷା-ସହାୟତା) ଦ୍ୱାରା ଏଠାକୁ ଆସ; ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଗ୍ରହଣ କର, ତେବେ ମୋର ହବ (ଆହ୍ୱାନ) ଶୁଣ। କାରଣ ସଖ୍ୟ ତୁମର; ଜଳଜନ୍ମ କୃପା—ମାର୍ଡୀକ ମଧ୍ୟ ତୁମର—ହେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ, ସେ ଚିକିତ୍ସାକର ଅନୁଗ୍ରହକୁ ଆମ ଭିତରେ ସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 9
अस्माकमिन्द्रावरुणा भरेभरे पुरोयोधा भवतं कृष्ट्योजसा । यद्वां हवन्त उभये अध स्पृधि नरस्तोकस्य तनयस्य सातिषु ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ! ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଦ୍ଧ-ଉଦ୍ୟମରେ, ପ୍ରଜାକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବଳଦ୍ୱାରା, ଆଗରେ ଥାଇ ଆମର ପୁରୋୟୋଧା (ଅଗ୍ରଯୋଦ୍ଧା) ହୁଅ। ଯେତେବେଳେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ହେ ବୀରମାନେ, ଶିଶୁ ଓ ସନ୍ତାନର ସାତିଷୁ (ବିଜୟ)ରେ ଆମ ପାଇଁ ଜୟ ଆଣ।
Mantra 10
अस्मे इन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा द्युम्नं यच्छन्तु महि शर्म सप्रथः । अवध्रं ज्योतिरदितेॠतावृधो देवस्य श्लोकं सवितुर्मनामहे ॥
ଆମ ଭିତରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ମିତ୍ର ଓ ଅର୍ୟମା ଦ୍ୟୁମ୍ନ (ତେଜସ୍ବୀ ପ୍ରଭା-ଶକ୍ତି) ଏବଂ ମହାନ, ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ ଶର୍ମ (ଶାନ୍ତି/ଆଶ୍ରୟ) ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ଅଦିତିଙ୍କ ଅବଧ୍ର (ଅଭଙ୍ଗ) ଜ୍ୟୋତି—ଋତକୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବାମାନଙ୍କର ପ୍ରକାଶ—ଧାରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ; ଏବଂ ମନକୁ ଋତ-ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ସବିତୃ ଦେବଙ୍କ ଶ୍ଲୋକ (ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ/ଯଶ)କୁ ଆମେ ମନନ କରୁ।
They are a paired form of sovereignty: Indra represents conquering power and protection, while Varuṇa represents Ṛta (cosmic and moral order). Together they grant security that is both strong and lawful.
The hymn repeatedly asks for “mahi śarma” (vast shelter/peace) for the sacrifice and the community, and for success against adversaries—so welfare and victory are established under Ṛta.
It widens the prayer from immediate protection to a universal foundation: social harmony (Mitra), noble order (Aryaman), Aditi’s unbroken light, and Savitṛ’s awakening impulse—so prosperity is rooted in truth and right order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.