
Sukta 7.82
Vasiṣṭha
Indra-Varuṇa
Triṣṭubh
বসিষ্ঠৰ এই সূক্তত ইন্দ্ৰ–বৰুণৰ যুগল সাৰ্বভৌমত্ব আহ্বান কৰি যজ্ঞ, জনসাধাৰণ আৰু সমাজৰ বাবে “মহি শৰ্ম” (বিশাল সুৰক্ষা) লাভ কৰিবলৈ, আৰু অবিৰত শত্রুসকলৰ ওপৰত বিজয় নিশ্চিত কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। সূক্তখনত যুদ্ধীয় শক্তি (ইন্দ্ৰ) আৰু নৈতিক–ব্ৰহ্মাণ্ডীয় বিধান/শৃঙ্খলা (বৰুণ)ৰ মাজত পালাক্ৰমে সুৰ উঠি, দুয়োৰে সহযোগিতাক স্থিতি, বৃদ্ধি আৰু সঠিক শাসনৰ আধাৰ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। শেষত ই আদিত্য-মণ্ডল (মিত্ৰ, আৰ্যমণ, অদিতি) আৰু সবিতৃকো সোঁৱৰাই, ঋতক ধৰি ৰখা অবিচ্ছিন্ন পোহৰৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Mantra 1
इन्द्रावरुणा युवमध्वराय नो विशे जनाय महि शर्म यच्छतम् । दीर्घप्रयज्युमति यो वनुष्यति वयं जयेम पृतनासु दूढ्यः ॥
হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, আমাৰ অধ্বৰ (যজ্ঞ)লৈ, আমাৰ জনসমাজ আৰু বিশলৈ, মহৎ শর্ম—শান্তি আৰু আশ্ৰয়—দান কৰা। দীঘলকৈ টানি ধৰা বৈৰী যি আমাক বাধা দিয়ে তাক জয় কৰি, তোমালোকৰ ধাৰণশক্তিত দৃঢ়ভাৱে স্থিত হৈ, আমি পৃতনাসু (যুদ্ধসমূহত) বিজয় লাভ কৰোঁ।
Mantra 2
सम्राळन्यः स्वराळन्य उच्यते वां महान्ताविन्द्रावरुणा महावसू । विश्वे देवासः परमे व्योमनि सं वामोजो वृषणा सं बलं दधुः ॥
তোমালোকৰ এজনক ‘সম্ৰাট’ বোলা হয়, আনজনক ‘স্বৰাট’ বোলা হয়; হে মহান ইন্দ্ৰ-বৰুণ, মহাবসু—মহা দানশীল ধনদাতা। পৰম ব্যোমত সকলো দেৱতাই, হে দুজন বলবান বৃষভ, তোমালোকত একেলগে স্থাপন কৰিলে একত্ৰ তেজ আৰু একত্ৰ বল।
Mantra 3
अन्वपां खान्यतृन्तमोजसा सूर्यमैरयतं दिवि प्रभुम् । इन्द्रावरुणा मदे अस्य मायिनोऽपिन्वतमपितः पिन्वतं धियः ॥
আপানিৰ পথ অনুসৰি তোমালোক শক্তিৰে খাল-নলা ফালি দিলে; দিৱ্য আকাশত প্ৰভু-জ্যোতি সূৰ্যক স্থাপন কৰিলে। হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, এই মায়াবান প্ৰভুৰ মদত তোমালোক গোপন গভীৰতাৰ পৰা প্ৰেৰণাসমূহ ফুলাই তুলিলা; আমাৰ ধী-চিন্তাও বৃদ্ধি কৰাঁ।
Mantra 4
युवामिद्युत्सु पृतनासु वह्नयो युवां क्षेमस्य प्रसवे मितज्ञवः । ईशाना वस्व उभयस्य कारव इन्द्रावरुणा सुहवा हवामहे ॥
যুদ্ধ-সংগ্ৰামত অগ্নিবাহকসকলে তোমালোককেই আহ্বান কৰে; শান্তিৰ প্ৰসৱত মিতজ্ঞ—মাপজোখে জ্ঞানীসকলে তোমালোককেই স্মৰে। উভয় প্ৰকাৰ ধনৰ অধীশ্বৰ, হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, সুহৱা—সহজে আহ্বানযোগ্য, গায়কসকলে তোমালোকক আহ্বান কৰে।
Mantra 5
इन्द्रावरुणा यदिमानि चक्रथुर्विश्वा जातानि भुवनस्य मज्मना । क्षेमेण मित्रो वरुणं दुवस्यति मरुद्भिरुग्रः शुभमन्य ईयते ॥
হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, যিহেতু তোমালোকেই নিজৰ মহিমাৰ বিস্তাৰে এই জগতৰ সকলো জন্ম-উৎপত্তি গঢ়ি তুলিছা। ক্ষেমেৰে মিত্ৰে বৰুণক সেৱা কৰে; আৰু আনজন—উগ্ৰ ইন্দ্ৰ—মৰুদগণৰ সৈতে শুভ, দীপ্ত কল্যাণৰ দিশে অগ্ৰসর হয়।
Mantra 6
महे शुल्काय वरुणस्य नु त्विष ओजो मिमाते ध्रुवमस्य यत्स्वम् । अजामिमन्यः श्नथयन्तमातिरद्दभ्रेभिरन्यः प्र वृणोति भूयसः ॥
বৰুণৰ মহা দীপ্তিৰ বাবে এতিয়া তেওঁৰ নিজৰ দৃঢ় বল দীপ্তিত নিজকে মাপে। আনজন ন-নমা জনক আঘাত কৰি ভাঙি পেলায়; আৰু আনজন সৰুৰ মাজৰ পৰা অধিক বৃদ্ধি—বৃহৎ অংশ—বাছি লয়।
Mantra 7
न तमंहो न दुरितानि मर्त्यमिन्द्रावरुणा न तपः कुतश्चन । यस्य देवा गच्छथो वीथो अध्वरं न तं मर्तस्य नशते परिह्वृतिः ॥
হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, কোনো দিশৰ পৰা দুঃখ, ন দুষ্কৃতি, ন দাহ-তাপ কোনো মর্ত্যক স্পৰ্শ কৰিব পাৰে—যাৰ সৈতে হে দেৱগণ, তোমালোক যজ্ঞপথে একেলগে যাত্ৰা কৰা। সেই মর্ত্যক ঘেৰি ধৰা বিকৃতি-আবৰণে ধৰি নাপায়।
Mantra 8
अर्वाङ्नरा दैव्येनावसा गतं शृणुतं हवं यदि मे जुजोषथः । युवोर्हि सख्यमुत वा यदाप्यं मार्डीकमिन्द्रावरुणा नि यच्छतम् ॥
হে নৰা, দেৱীয় সহায়েৰে আগবাঢ়ি আহাঁ; যদি মোৰ আহ্বান তোমালোকৰ মনত লাগে, তেন্তে মোৰ হৱন শুনাঁ। কিয়নো তোমালোকৰেই সখ্য, আৰু জল-জন্মা মাৰ্ডীক (চিকিৎসাময় কৃপা)ও তোমালোকৰেই; হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, সেই আৰোগ্যদায়ী অনুগ্রহ আমাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰাঁ।
Mantra 9
अस्माकमिन्द्रावरुणा भरेभरे पुरोयोधा भवतं कृष्ट्योजसा । यद्वां हवन्त उभये अध स्पृधि नरस्तोकस्य तनयस्य सातिषु ॥
হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, প্ৰতিটো সংঘাতে আমাৰ বাবে আগশাৰীৰ যোদ্ধা হওঁক, জনসমূহক ধাৰণ কৰা বলৰে। যেতিয়া দুয়ো পক্ষেই তোমালোকক আহ্বান কৰে, তেতিয়া হে নৰা, আমাৰ শিশুৰ আৰু সন্ততিৰ জয়লাভসমূহত আমাৰ বাবে বিজয় আনাঁ।
Mantra 10
अस्मे इन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा द्युम्नं यच्छन्तु महि शर्म सप्रथः । अवध्रं ज्योतिरदितेॠतावृधो देवस्य श्लोकं सवितुर्मनामहे ॥
আমাৰ ভিতৰত ইন্দ্ৰ, বৰুণ, মিত্ৰ আৰু অৰ্যমা দীপ্ত দ্যুম্ন আৰু মহান, বিস্তৃত শান্তি স্থাপন কৰক। অদিতিৰ অখণ্ড জ্যোতি—ঋত বৃদ্ধি কৰা সকলৰ—আমি ধাৰণ কৰিবলৈ বিচাৰোঁ; আৰু সত্যলৈ মন জাগ্ৰত কৰা সৱিতৃ দেৱৰ শ্লোক (দিব্য বাণী/খ্যাতি) আমি মনন কৰোঁ।
They are a paired form of sovereignty: Indra represents conquering power and protection, while Varuṇa represents Ṛta (cosmic and moral order). Together they grant security that is both strong and lawful.
The hymn repeatedly asks for “mahi śarma” (vast shelter/peace) for the sacrifice and the community, and for success against adversaries—so welfare and victory are established under Ṛta.
It widens the prayer from immediate protection to a universal foundation: social harmony (Mitra), noble order (Aryaman), Aditi’s unbroken light, and Savitṛ’s awakening impulse—so prosperity is rooted in truth and right order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.