Opening the text

Sukta 7.82
Vasiṣṭha
Indra-Varuṇa
Triṣṭubh
ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਇਹ ਸੂਕਤ ਇੰਦਰ–ਵਰੁਣ ਦੀ ਜੋੜੀ ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਯਜ੍ਞ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਇ ਲਈ ‘ਮਹਿ ਸ਼ਰਮਾ’ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੱਖਿਆ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਯਕੀਨੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਯੋਧਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨੈਤਿਕ–ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਮ (ਤ) ਵਿਚਕਾਰ ਬਦਲ-ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਹੀ ਸਥਿਰਤਾ, ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਿਤ੍ਰ, ਅਰਯਮਨ, ਅਦਿਤੀ ਵਾਲੇ ਆਦਿਤ੍ਯ-ਵਲਯ ਅਤੇ ਸਵਿਤ੍ਰ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਟੁੱਟ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 1
इन्द्रावरुणा युवमध्वराय नो विशे जनाय महि शर्म यच्छतम् । दीर्घप्रयज्युमति यो वनुष्यति वयं जयेम पृतनासु दूढ्यः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣ, ਸਾਡੇ ਅਧ੍ਵਰ (ਯਜ੍ਞ) ਲਈ, ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਲਈ ਮਹਾਨ ਸ਼ਰਮ (ਸ਼ਾਂਤੀ-ਰੱਖਿਆ) ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਜੋ ਦੀਰਘਪ੍ਰਯਜ੍ਯੁਮਤੀ ਵੈਰੀ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅਸੀਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰੀਏ—ਤੁਹਾਡੀ ਧਾਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਟਿਕੇ ਹੋਏ।
Mantra 2
सम्राळन्यः स्वराळन्य उच्यते वां महान्ताविन्द्रावरुणा महावसू । विश्वे देवासः परमे व्योमनि सं वामोजो वृषणा सं बलं दधुः ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ‘ਸਮ੍ਰਾਟ’ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ‘ਸ੍ਵਰਾਟ’—ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਹੋ, ਮਹਾਵਸੁ (ਵੱਡੇ ਧਨ-ਦਾਤਾ) ਹੋ। ਪਰਮ ਵ੍ਯੋਮ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਬਲਵਾਨ ਬਲਦਾਂ ਵਰਗੇ), ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਓਜਸ ਅਤੇ ਬਲ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਧਰਿਆ ਹੈ।
Mantra 3
अन्वपां खान्यतृन्तमोजसा सूर्यमैरयतं दिवि प्रभुम् । इन्द्रावरुणा मदे अस्य मायिनोऽपिन्वतमपितः पिन्वतं धियः ॥
ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਓਜਸ ਨਾਲ ਨਾਲਿਆਂ/ਰਾਹਦਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ; ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ-ਰੂਪ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ। ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣ, ਇਸ ਮਾਯਾਵਾਨ (ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ) ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਲੁਕਵੇਂ ਗਹਿਰਾਈ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫੁਲਾਇਆ; ਸਾਡੀਆਂ ਧਿਯਾਂ (ਵਿਚਾਰ-ਪ੍ਰਜ్ఞਾ) ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਓ।
Mantra 4
युवामिद्युत्सु पृतनासु वह्नयो युवां क्षेमस्य प्रसवे मितज्ञवः । ईशाना वस्व उभयस्य कारव इन्द्रावरुणा सुहवा हवामहे ॥
ਜੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਤਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੇ ਵਾਹਕ (ਵਹ੍ਨਯಃ) ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ; ਖੇਮ (ਸ਼ਾਂਤੀ-ਕਲਿਆਣ) ਦੇ ਪ੍ਰਸਵ ਵਿੱਚ ਮਿਤਜ੍ਞ (ਮਾਪ ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ) ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਸੱਦਦੇ ਹਨ। ਦੋਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਸੁ (ਧਨ) ਦੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣ, ਸੁਹਵ (ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ) ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਾਇਕ ਕਵੀ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਵਾਮਹੇ (ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ)।
Mantra 5
इन्द्रावरुणा यदिमानि चक्रथुर्विश्वा जातानि भुवनस्य मज्मना । क्षेमेण मित्रो वरुणं दुवस्यति मरुद्भिरुग्रः शुभमन्य ईयते ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣੋ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਜਗਤ ਦੇ ਸਭ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਤੱਤ ਰਚੇ ਹਨ; ਤਾਂ ਖੇਮ (ਸ਼ਾਂਤੀ) ਨਾਲ ਮਿਤ੍ਰ ਵਰੁਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ—ਉਗ੍ਰ—ਮਰੁਦਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਲਿਆਣ ਵੱਲ ਚਲਦਾ ਹੈ।
Mantra 6
महे शुल्काय वरुणस्य नु त्विष ओजो मिमाते ध्रुवमस्य यत्स्वम् । अजामिमन्यः श्नथयन्तमातिरद्दभ्रेभिरन्यः प्र वृणोति भूयसः ॥
ਹੁਣ ਵਰੁਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਾਪ ਆਪ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਨਾ ਝੁਕਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੇਰੇ—ਵੱਡੀ ਵਾਧਾ—ਚੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 7
न तमंहो न दुरितानि मर्त्यमिन्द्रावरुणा न तपः कुतश्चन । यस्य देवा गच्छथो वीथो अध्वरं न तं मर्तस्य नशते परिह्वृतिः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣੋ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਨਾ ਦੁੱਖ, ਨਾ ਦੁਰਗਤੀਆਂ, ਨਾ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ ਤਾਪ—ਮਰਤ੍ਯ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਹੇ ਦੇਵੋ, ਤੁਸੀਂ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਉਸ ਮਰਤ੍ਯ ਨੂੰ ਪਰਿਹ੍ਵ੍ਰਿਤਿ (ਘੇਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ) ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
Mantra 8
अर्वाङ्नरा दैव्येनावसा गतं शृणुतं हवं यदि मे जुजोषथः । युवोर्हि सख्यमुत वा यदाप्यं मार्डीकमिन्द्रावरुणा नि यच्छतम् ॥
ਹੇ ਨਰਾ—ਦਿਵ੍ਯ ਵੀਰੋ! ਆਪਣੇ ਦੈਵੀ ਅਵਸਾ (ਰੱਖਿਆ-ਸਹਾਇਤਾ) ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਓ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਹਵ (ਪੁਕਾਰ) ਸੁਣੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੁਹਾਡੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਲ-ਜਨਮੀ ਦਇਆ—ਮਾਰਡੀਕ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਹੈ—ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣੋ, ਉਹ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਰਪਾ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾਓ।
Mantra 9
अस्माकमिन्द्रावरुणा भरेभरे पुरोयोधा भवतं कृष्ट्योजसा । यद्वां हवन्त उभये अध स्पृधि नरस्तोकस्य तनयस्य सातिषु ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣੋ! ਹਰ ਵਾਰ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਅੱਗੇ ਰਹਿ ਕੇ ਸਾਡੇ ਪੁਰੋਯੋਧਾ (ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ) ਬਣੋ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਹੇ ਵੀਰੋ, ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਿਜੈ ਲਿਆਓ।
Mantra 10
अस्मे इन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा द्युम्नं यच्छन्तु महि शर्म सप्रथः । अवध्रं ज्योतिरदितेॠतावृधो देवस्य श्लोकं सवितुर्मनामहे ॥
ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਰਯਮਾ ਦ੍ਯੁਮ੍ਨ (ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸ਼ਕਤੀ) ਅਤੇ ਮਹਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਮ (ਸ਼ਾਂਤੀ/ਆਸਰਾ) ਟਿਕਾਉਣ। ਅਸੀਂ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਅਵਧ੍ਰ (ਅਟੁੱਟ) ਜੋਤਿ—ਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼—ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇਵ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ (ਦਿਵ੍ਯ ਬਾਣੀ/ਯਸ਼) ਦਾ ਮਨਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਤ-ਸੱਚ ਵੱਲ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
They are a paired form of sovereignty: Indra represents conquering power and protection, while Varuṇa represents Ṛta (cosmic and moral order). Together they grant security that is both strong and lawful.
The hymn repeatedly asks for “mahi śarma” (vast shelter/peace) for the sacrifice and the community, and for success against adversaries—so welfare and victory are established under Ṛta.
It widens the prayer from immediate protection to a universal foundation: social harmony (Mitra), noble order (Aryaman), Aditi’s unbroken light, and Savitṛ’s awakening impulse—so prosperity is rooted in truth and right order.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.