
Sukta 7.76
Vasiṣṭha
Triṣṭubh (likely)
వసిష్ఠుని ఈ స్తోత్రం ఉషస్సు (ప్రభాతాన్ని) లోకాన్ని ప్రకటించే దేవతగా స్తుతిస్తుంది—దైవ సంకల్పంతో జనించిన “కంటి” వలె, అమరమైన సర్వవ్యాప్త కాంతిని పైకి లేపేది. సవితృ మరియు వైశ్వానరులు విశ్వ-ప్రకాశకులుగా తోడ్పడి, ప్రభాతాన్ని కేవలం దినచర్య సంఘటనగా కాక ఋతం (సత్య-వ్యవస్థ) మరియు మేల్కొన్న దర్శనపు అవతరణగా చట్రబద్ధం చేస్తారు. కవులు ప్రాచీన ఋషులను, పితృలను స్మరిస్తారు—వారు దాగిన కాంతిని కనుగొని, సత్యమంత్రాల ద్వారా “ఉషస్సుకు జన్మనిచ్చారు”. చివరికి వారు సంపద, మంచి కీర్తి, మరియు దీర్ఘకాల రక్షణను యాచిస్తారు.
Mantra 1
उदु ज्योतिरमृतं विश्वजन्यं विश्वानरः सविता देवो अश्रेत् । क्रत्वा देवानामजनिष्ट चक्षुराविरकर्भुवनं विश्वमुषाः ॥
పైకి ఉదయించింది అమృత జ్యోతి—సర్వజనుల కొరకు జన్మించినది; విశ్వానరుడైన దేవుడు సవితా దానిని విస్తరించాడు. దేవుల క్రతు (దివ్య సంకల్ప-శక్తి) వలన ‘చక్షు’ జన్మించింది; ఉషా సమస్త విశ్వ-భువనాన్ని ప్రకాశింపజేసింది.
Mantra 2
प्र मे पन्था देवयाना अदृश्रन्नमर्धन्तो वसुभिरिष्कृतासः । अभूदु केतुरुषसः पुरस्तात्प्रतीच्यागादधि हर्म्येभ्यः ॥
నా అంతరంలో దేవయాన మార్గాలు దర్శనమయ్యాయి; వసువుల సమృద్ధి-శక్తులతో బలపడి, సుగఢంగా తయారై అవి ముందుకు సాగుతున్నాయి. ఉషా యొక్క కేతు-ధ్వజం ముందుగా ప్రకటమైంది; ఆమె మన వైపు తిరిగి, గృహాల మీదుగా వచ్చి చేరుతుంది.
Mantra 3
तानीदहानि बहुलान्यासन्या प्राचीनमुदिता सूर्यस्य । यतः परि जार इवाचरन्त्युषो ददृक्षे न पुनर्यतीव ॥
ఆ రోజులు నిజంగా అనేకం; ఆమె సూర్యునితో కలిసి తూర్పున ఉదయించేది. అక్కడి నుండి ఉషా, ప్రియుడిని వెదకే ప్రియుడిలా, చుట్టూ సంచరిస్తుంది—మళ్లీ మళ్లీ దర్శనమిస్తుంది; కానీ వెళ్లినదే రూపంగా తిరిగి రాదు.
Mantra 4
त इद्देवानां सधमाद आसन्नृतावानः कवयः पूर्व्यासः । गूळ्हं ज्योतिः पितरो अन्वविन्दन्त्सत्यमन्त्रा अजनयन्नुषासम् ॥
వారు—దేవుల సామాన్య ఆనంద-సభలో ఏకమై ఉన్న, ఋతాన్ని ధరించిన పూర్వ కవయః ఋషులు—దారి వెంట దాగి ఉన్న జ్యోతిని కనుగొన్నారు. సత్యమంత్రాలతో వారు ఉషస్సును (ప్రభాతాన్ని) జన్మింపజేశారు.
Mantra 5
समान ऊर्वे अधि संगतासः सं जानते न यतन्ते मिथस्ते । ते देवानां न मिनन्ति व्रतान्यमर्धन्तो वसुभिर्यादमानाः ॥
అదే విశాల ఆధారంపై సమాగతులైన వారు ఏకత్వంలో తెలుసుకుంటారు; పరస్పరం విరోధించి యత్నించరు. దేవుల వ్రతాలను (దివ్య నియమాలను) వారు భంగం చేయరు; బలవంతులై, వసు-శక్తులతో ముందుకు సాగుతారు.
Mantra 6
प्रति त्वा स्तोमैरीळते वसिष्ठा उषर्बुधः सुभगे तुष्टुवांसः । गवां नेत्री वाजपत्नी न उच्छोषः सुजाते प्रथमा जरस्व ॥
ఉషస్సుతో మేల్కొన్న వసిష్ఠులు, హే సుభగే, స్తోమాలతో నిన్ను స్తుతిస్తారు. గవాం నేత్రీ (కిరణాల నాయకురాలు), వాజపత్నీ (బల-సమృద్ధి యొక్క భార్య)—హే సుజాతే ఉషః, మా కోసం ఉదయించు; ప్రథమంగా ప్రకాశించు.
Mantra 7
एषा नेत्री राधसः सूनृतानामुषा उच्छन्ती रिभ्यते वसिष्ठैः । दीर्घश्रुतं रयिमस्मे दधाना यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ఈ ఉషా—ధనముల నేత్రి, ప్రకాశమయ సత్యవాక్యముల (సూనృతా) అగ్రగామిని—ఉదయించి వసిష్ఠులచే స్తుతింపబడుతుంది. దూరదాకా వ్యాపించే కీర్తితో కూడిన ధనాన్ని మాకు దరిచేర్చి—మీరు ఎల్లప్పుడూ స్వస్తి-క్షేమములతో మమ్మల్ని రక్షించండి.
The hymn opens with the rising of the “immortal, universal light,” extended by Savitṛ/Viśvānara, as Dawn makes the entire world manifest.
It moves from cosmic description to sacred history: the ancient ṛtāvāns and Pitṛs discover the hidden light and, with true mantras, generate the dawn—linking revelation to inspired speech.
The key revelation is that light and vision (‘the Eye’) are born by divine will and are accessed through truth-mantra, making dawn a perpetual epiphany of Ṛta.
It ends in direct praise by the Vasiṣṭhas and a practical benediction: may Dawn bring wealth and enduring fame and protect the worshippers with harmonies of well-being.
ud u jyotir amṛtaṃ viśvajanyam
gūḻhaṃ jyotiḥ... ajanayann uṣāsam
एषा नेत्री राधसः सूनृतानामुषा उच्छन्ती रिभ्यते वसिष्ठैः । दीर्घश्रुतं रयिमस्मे दधाना यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥The main deity is Uṣas (Dawn). Savitṛ and Viśvānara appear in supportive roles as cosmic powers that extend and uphold the light Dawn reveals.
The “hidden light” is the radiance of truth and knowledge concealed by darkness or ignorance. The “Eye” is awakened vision—right perception—said to be born by divine will when dawn (illumination) arises.
It can be recited at dawn as a prayer for clarity, right direction, and auspiciousness. Many use it before morning worship or meditation to invoke inner awakening and well-being (svasti).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.