Sukta 76
Sukta 7.76
Vasiṣṭha
Uṣas with Savitṛ/Viśvānara in supportive roles (composite dawn-cosmic illumination frame)
Triṣṭubh (likely)
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଉଷା (ପ୍ରଭାତ)ଙ୍କୁ ଜଗତ-ପ୍ରକାଶିକା, ଦିବ୍ୟ ସଙ୍କଳ୍ପରୁ ଜନ୍ମିତ “ଚକ୍ଷୁ” ବୋଲି ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସେ ଅମର, ସାର୍ବଭୌମ ଆଲୋକକୁ ଉଦ୍ଧତ କରନ୍ତି। ସବିତୃ ଓ ବିଶ୍ୱାନର କୋସ୍ମିକ୍ ପ୍ରକାଶକ ଭାବେ ସହାୟକ ରୂପେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଯାହା ପ୍ରଭାତକୁ କେବଳ ଦୈନିକ ଘଟଣା ନୁହେଁ, ଋତ (ସତ୍ୟ-ନିୟମ) ଓ ଜାଗ୍ରତ ଦୃଷ୍ଟିର ପ୍ରକଟିକରଣ ଭାବେ ଫ୍ରେମ୍ କରେ। କବିମାନେ ପୁରାତନ ଋଷି ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ଗୁପ୍ତ ଆଲୋକକୁ ଆବିଷ୍କାର କରି ସତ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା “ଉଷାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ”; ଶେଷରେ ସେମାନେ ଧନ, ସୁଯଶ ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
Mantras
Mantra 1
उदु ज्योतिरमृतं विश्वजन्यं विश्वानरः सविता देवो अश्रेत् । क्रत्वा देवानामजनिष्ट चक्षुराविरकर्भुवनं विश्वमुषाः ॥
ଉପରେ ଅମୃତ, ସର୍ବଜନ୍ୟ ଜ୍ୟୋତି ଉଦିତ ହେଲା; ବିଶ୍ୱାନର-ସ୍ୱରୂପ ଦେବ ସବିତୃ ତାହାକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ। ଦେବମାନଙ୍କ କ୍ରତୁ (ସଙ୍କଳ୍ପ) ଦ୍ୱାରା ‘ଚକ୍ଷୁ’—ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି—ଜନ୍ମିଲା; ଉଷା ସମଗ୍ର ଭବନ, ଏହି ହେଉଥିବା ବିଶ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶିତ କଲା।
Mantra 2
प्र मे पन्था देवयाना अदृश्रन्नमर्धन्तो वसुभिरिष्कृतासः । अभूदु केतुरुषसः पुरस्तात्प्रतीच्यागादधि हर्म्येभ्यः ॥
ମୋ ଭିତରେ ଦେବୟାନ ପଥଗୁଡ଼ିକ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା; ବସୁମାନଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧିରେ ସବଳ ଓ ସୁସଂସ୍କୃତ ହୋଇ ସେମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି। ଉଷାର କେତୁ—ଧ୍ୱଜଚିହ୍ନ—ପୂର୍ବେ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ସେ ଆମ ପ୍ରତି ଫେରି, ମାନବ ନିବାସମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦେଇ ଆସି ପହଞ୍ଚେ।
Mantra 3
तानीदहानि बहुलान्यासन्या प्राचीनमुदिता सूर्यस्य । यतः परि जार इवाचरन्त्युषो ददृक्षे न पुनर्यतीव ॥
ସେଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟରେ ଅନେକ ଦିନ—ଯେତେବେଳେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ପୂର୍ବେ ଉଦିତ ହୁଏ। ସେଠାରୁ ଉଷା ପ୍ରେମିକ ପରି ଖୋଜୁଥିବା ଭଳି ପରିଭ୍ରମଣ କରେ; ପୁନଃପୁନଃ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ—କିନ୍ତୁ ଯେ ଆଗରୁ ଗଲା, ସେଇ ରୂପରେ କେବେ ଫେରି ଆସେ ନାହିଁ।
Mantra 4
त इद्देवानां सधमाद आसन्नृतावानः कवयः पूर्व्यासः । गूळ्हं ज्योतिः पितरो अन्वविन्दन्त्सत्यमन्त्रा अजनयन्नुषासम् ॥
ସେମାନେ—ପୂର୍ବତନ କବିମାନେ, ଋତବାନ, ଦେବମାନଙ୍କ ସହଧାମ (ସାମୁହିକ ଆନନ୍ଦ)ରେ ଏକତ୍ର—ତାହାର ପଥ ଅନୁସରି ଗୁପ୍ତ ଜ୍ୟୋତିକୁ ଖୋଜି ପାଇଲେ। ସତ୍ୟମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଉଷାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
Mantra 5
समान ऊर्वे अधि संगतासः सं जानते न यतन्ते मिथस्ते । ते देवानां न मिनन्ति व्रतान्यमर्धन्तो वसुभिर्यादमानाः ॥
ଏକେଇ ବିଶାଳ ଆଧାର (ଊର୍ବେ) ଉପରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ସେମାନେ ଏକତାରେ ଜାଣନ୍ତି, ପରସ୍ପର ବିରୋଧରେ ଯତ୍ନ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ବ୍ରତକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ବଳବର୍ଦ୍ଧିତ ହୋଇ, ବସୁମାନଙ୍କ (ମୂଳ ଧନ-ଶକ୍ତି) ସହ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 6
प्रति त्वा स्तोमैरीळते वसिष्ठा उषर्बुधः सुभगे तुष्टुवांसः । गवां नेत्री वाजपत्नी न उच्छोषः सुजाते प्रथमा जरस्व ॥
ଉଷା ସହ ଜାଗ୍ରତ ବସିଷ୍ଠମାନେ, ହେ ସୁଭଗେ, ସ୍ତୋମଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଗବାଂ ନେତ୍ରୀ—ଜ୍ୟୋତିର କିରଣମାନଙ୍କ ନେତ୍ରୀ—ବାଜପତ୍ନୀ, ହେ ସୁଜାତେ ଉଷଃ, ଆମ ପାଇଁ ଉଦୟ ହୁଅ; ପ୍ରଥମ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଅ।
Mantra 7
एषा नेत्री राधसः सूनृतानामुषा उच्छन्ती रिभ्यते वसिष्ठैः । दीर्घश्रुतं रयिमस्मे दधाना यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ଏହି ଉଷା—ଧନର ନେତ୍ରୀ ଏବଂ ପ୍ରକାଶମୟ ସତ୍ୟ-ଉଚ୍ଚାରଣ (ସୂନୃତା) ର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ—ଉଦୟ ହୋଇ, ବସିଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୁଏ। ଦୀର୍ଘଶ୍ରୁତ ଯଶସ୍ବୀ ଧନ ଆମକୁ ଦାନ କରୁଥିବା, ଆପଣମାନେ ସ୍ୱସ୍ତି-ରୂପ କଲ୍ୟାଣ-ରକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ସଦା ଆମକୁ ପାଳନ କରନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
The main deity is Uṣas (Dawn). Savitṛ and Viśvānara appear in supportive roles as cosmic powers that extend and uphold the light Dawn reveals.
The “hidden light” is the radiance of truth and knowledge concealed by darkness or ignorance. The “Eye” is awakened vision—right perception—said to be born by divine will when dawn (illumination) arises.
It can be recited at dawn as a prayer for clarity, right direction, and auspiciousness. Many use it before morning worship or meditation to invoke inner awakening and well-being (svasti).
Ask anything about Sukta 76 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.