
Sukta 3.61
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.61, an Uṣas hymn in the Viśvāmitra corpus)
Triṣṭubh (likely for RV 3.61)
ఈ ఏడు ఋచల త్రిష్టుభ్ స్తోత్రం ఉషస్ (ప్రభాత) దేవిని స్తుతిస్తుంది—ఆమె ప్రాచీనమైనదైనా నిత్యనవయౌవనంగా ఉండి, ఋత (విశ్వనియమం) ప్రకారం వచ్చి జీవం, ధనం, మరియు సత్కర్మప్రవృత్తిని మేల్కొలుపుతుంది. ఆమెను ఆకాశపు దూర అంచు నుండి భూమివరకు వ్యాపించే ప్రకాశవంతమైన, నైపుణ్యసంపన్న శక్తిగా చిత్రిస్తుంది; అలాగే ఆమె కాంతిని మిత్ర–వరుణులు నిలిపే విస్తృత క్రమంతో అనుసంధానిస్తుంది—దాని ద్వారా వెలుగు పంపిణీ అవుతుంది, లోకాలు చలనంలోకి వస్తాయి.
Mantra 1
उषो वाजेन वाजिनि प्रचेताः स्तोमं जुषस्व गृणतो मघोनि । पुराणी देवि युवतिः पुरंधिरनु व्रतं चरसि विश्ववारे ॥
ఓ ఉషా! వాజముతో—ఓ వాజినీ, విశాల-చేతనగలదానా (ప్రచేతాః)—గాయకుని స్తోత్రాన్ని స్వీకరించుము, ఓ మఘోని (ధనదాత్రీ). ప్రాచీనమైనా నిత్య-యౌవనమయిన దేవీ, ‘పురంధి’ (వివేక-సంపన్నా), ‘విశ్వవారే’ (సర్వకామ్యా)—నీవు వ్రతం (నియమం/ఋత-మార్గం) ప్రకారం సంచరిస్తూ, లోకానికి వరాలను తెస్తావు।
Mantra 2
उषो देव्यमर्त्या वि भाहि चन्द्ररथा सूनृता ईरयन्ती । आ त्वा वहन्तु सुयमासो अश्वा हिरण्यवर्णां पृथुपाजसो ये ॥
ఓ ఉషా, దేవ్యా, అమర్త్యా, చంద్రరథంపై విస్తారంగా ప్రకాశించు; సూనృతా (సత్యవాక్యము/శుభప్రేరణ)ను ప్రేరేపించుచు. సుయమ (సుయోజిత) అశ్వములు నిన్ను ఇక్కడికి మోసుకొనిరావుగాక—హిరణ్యవర్ణా, పృథుపాజస్ (విస్తృత తేజస్సు) కలదానివై—నీ మహా కాంతిని మోసేవి అవే.
Mantra 3
उषः प्रतीची भुवनानि विश्वोर्ध्वा तिष्ठस्यमृतस्य केतुः । समानमर्थं चरणीयमाना चक्रमिव नव्यस्या ववृत्स्व ॥
ఓ ఉషా, మా వైపు తిరిగి, సమస్త భువనాలపై నీవు ఊర్ధ్వంగా నిలుచుచున్నావు—అమృతస్య కేతుః (ధ్వజము/చిహ్నము). ఒకే లక్ష్యార్థమునకు సాగుచు, చక్రమువలె నీవు మళ్లీ మళ్లీ నిన్ను నవీకరించుకొనుచున్నావు; తిరిగివచ్చే ప్రతిసారి మరింత నవ్యంగా.
Mantra 4
अव स्यूमेव चिन्वती मघोन्युषा याति स्वसरस्य पत्नी । स्वर्जनन्ती सुभगा सुदंसा आन्ताद्दिवः पप्रथ आ पृथिव्याः ॥
ధనాన్ని ఎవరో కూడబెట్టినట్లు, మఘోనీ (సమృద్ధి/దానశీల) ఉషా కూడబెట్టుచు ముందుకు సాగుతుంది—తన స్వసృ (సోదరి) యొక్క పత్నీ. స్వః (స్వర్గలోక) జనయిత్రి, సుభగా, సుదంసా (సుందర కర్మ/ఉత్తమ నిర్మాణం) కలదానై, దివః యొక్క అంత్య సీమ నుండి పృథివీ వరకు విస్తరిస్తుంది.
Mantra 5
अच्छा वो देवीमुषसं विभातीं प्र वो भरध्वं नमसा सुवृक्तिम् । ऊर्ध्वं मधुधा दिवि पाजो अश्रेत्प्र रोचना रुरुचे रण्वसंदृक् ॥
ప్రకాశించే దేవి ఉషస్సు వైపు, నమస్కారంతో మీ సువ్యవస్థిత స్తుతి-ఋచను ముందుకు తెచ్చండి. మధుధారిణి అయిన ఆమె కాంతి దివిలో పైకి ఎగసింది; ప్రకాశమయ విస్తారాలు వెలిగిపోతున్నాయి—రమ్యదర్శినియైన ఆమె లోకాలను ప్రకాశింపజేసింది.
Mantra 6
ऋतावरी दिवो अर्कैरबोध्या रेवती रोदसी चित्रमस्थात् । आयतीमग्न उषसं विभातीं वाममेषि द्रविणं भिक्षमाणः ॥
ఋతాన్ని అనుసరించే దివ్య (స్వర్గీయ) జంట అగ్నిమయ అర్క-స్తుతులతో జాగృతమవుతుంది; రెండు లోకాల సమృద్ధి శక్తులు ఆశ్చర్యకర రూపంలో స్థిరపడతాయి. హే అగ్ని, ప్రకాశిస్తూ ఉషస్సు సమీపించగా, నీవు వాంఛిత ద్రవిణం (ధనం) అన్వేషిస్తూ వెళ్తావు—అస్తిత్వాన్ని నింపే పదార్థాన్ని భిక్షించుచూ.
Mantra 7
ऋतस्य बुध्न उषसामिषण्यन्वृषा मही रोदसी आ विवेश । मही मित्रस्य वरुणस्य माया चन्द्रेव भानुं वि दधे पुरुत्रा ॥
ఋతస్య బుధ్నం (ఆధారం) నుండి, ఉషస్సులను ప్రేరేపిస్తూ, ఆ మహాబల వృషభుడు విశాలమైన ద్యావా-పృథివీలో ప్రవేశిస్తాడు. మిత్ర-వరుణుల మాయా (సృష్టిశక్తి) మహత్తరమైనది; చంద్రుని వలె అది కాంతికిరణాన్ని అనేక చోట్ల స్థాపించి, ప్రకాశరేఖను సర్వత్రా విస్తరింపజేస్తుంది.
An invocation to Uṣas as force-bearing, wide-aware, and generous—asked to accept the singer’s hymn while she arrives in obedience to cosmic law.
Uṣas is described as gathering and bestowing riches, crafting and spreading luminous space from the ends of heaven down to earth, awakening the worlds into motion and auspicious activity.
The hymn broadens into a vision of ṛta as the foundation from which the Dawns are impelled, with the great ordering power (linked with Mitra–Varuṇa) distributing light widely like the Moon’s beam.
The praise resolves in recognition of the divine order behind dawn’s daily return, implying confidence in protection, prosperity, and right-guided living under ṛta.
anu vrataṃ carasi
अव स्यूमेव चिन्वती मघोन्युषा याति स्वसरस्य पत्नी । स्वर्जनन्ती सुभगा सुदंसा आन्ताद्दिवः पप्रथ आ पृथिव्याः ॥ṛtasya budhna
Uṣas is the Vedic goddess of Dawn, praised as radiant and generous. She arrives every day in harmony with ṛta (cosmic order) and awakens the world into light and activity.
The hymn celebrates dawn as a daily renewal that brings clarity, prosperity, and right movement. It also points to a deeper order—ṛta—by which light and life are reliably restored.
It is best recited at dawn, especially at the start of daily worship or work. The recitation is meant to invite auspicious beginnings, inner wakefulness, and alignment with truthful, orderly living.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.